Decision on the capital adequacy of the Development Bank of Montenegro

Ovom odlukom utvrđuju se vrste i karakteristike elemenata koji se uključuju u regulatorni kapital, način izračunavanja regulatornog kapitala, izračunavanje ukupne izloženosti riziku, zahtjeve za kapital za kreditni, operativni i tržišni rizik, metode i pristupe za izračunavanje kapitalnih zahtjeva i način izračunavanja koeficijenata adekvatnosti kapitala Razvojne banke Crne Gore (u daljem tekstu: Razvojna banka).

Izrazi upotrijebljeni u ovoj odluci imaju sljedeća značenja:

1) instrumenti regulatornog kapitala su instrumenti kapitala koje emituje Razvojna banka i koji ispunjavaju uslove za instrumente redovnog osnovnog kapitala, instrumente dodatnog osnovnog kapitala ili instrumente dopunskog kapitala;

2) račun emisione premije ima isto značenje kao i u važećem računovodstvenom okviru;

3) ostale rezerve su rezerve u smislu važećeg računovodstvenog okvira koje se moraju objaviti u skladu sa važećim računovodstvenim standardom, isključujući iznose koji su već uključeni u akumulirani ostali ukupni rezultat ili zadržanu dobit;

4) važeći računovodstveni okvir su računovodstveni standardi koje Razvojna banka primjenjuje u skladu sa propisima kojima se uređuje njeno računovodstvo;

5) akumulirani ostali ukupni rezultat ima isto značenje kao i u važećem računovodstvenom okviru;

6) dobit ima isto značenje kao i u važećem računovodstvenom okviru;

7) zadržana dobit je prenesena dobit i gubitak kao rezultat primjene potvrđene dobiti ili gubitka, u skladu sa važećim računovodstvenim okvirom;

8) raspodjela je isplata dividendi ili kamata u bilo kojem obliku;

9) nematerijalna aktiva ima značenje kao i u važećem računovodstvenom okviru i obuhvata goodwill;

10) subjekat finansijskog sektora je:

- kreditna institucija;

- investiciono društvo;

- finansijska institucija;

- društvo za pomoćne usluge uključeno u konsolidovani finansijski položaj institucije;

- društvo za osiguranje;

- društvo za osiguranje iz treće zemlje;

- društvo za reosiguranje;

- društvo za reosiguranje iz treće zemlje;

- holding osiguravača, pod kojim se podrazumijeva matično društvo koje nije mješoviti finansijski holding i čija je glavna djelatnost sticanje i učestvovanje u zavisnim društvima, koja su isključivo ili pretežno društva za osiguranje odnosno društva za reosiguranje, ili društva za osiguranje odnosno društva za reosiguranje iz treće zemlje, pri čemu je najmanje jedno od tih zavisnih društava društvo za osiguranje, odnosno društvo za reosiguranje;

- društvo za osiguranje na koje se, zbog njegove veličine, ne primjenjuju propisi kojima se uređuje poslovanje društava za osiguranje;

- društvo iz treće zemlje čija je osnovna djelatnost uporediva sa djelatnošću nekog od subjekata iz al. 1 do 9 ove tačke;

11) subjekat nefinansijskog sektora je privredno društvo koje nije subjekat finansijskog sektora, osim privrednog društva koje nije subjekat finansijskog sektora, ali obavlja poslove za koje Centralna banka Crne Gore (u daljem tekstu: Centralna banka) ocijeni da predstavljaju:

- vrstu bankarskih usluga;

- pomoćne usluge;

- poslove lizinga, faktoringa, upravljanja investicionim fondovima, upravljanja uslugama obrade podataka i drugi slični poslovi;

12) indirektno učešće je svaka izloženost prema posredniku koji je izložen prema instrumentima kapitala koje emituje subjekat finansijskog sektora, ili prema obavezama koje je emitovala Razvojna banka, pri čemu, u slučaju da instrumenti kapitala koje je emitovao subjekat finansijskog sektora ili obaveze koje je emitovala Razvojna banka budu trajno otpisani, gubitak koji bi Razvojna banka pretrpjela ne bi se značajno razlikovao od gubitka koji bi Razvojna banka pretrpjela u slučaju direktnog ulaganja u te instrumente kapitala koje je emitovao subjekat finansijskog sektora ili u obaveze koje je emitovala Razvojna banka;

13) izloženost je svaka stavka aktive ili vanbilansna stavka Razvojne banke koja se utvrđuje u skladu sa članom 20 ove odluke;

14) faktor konverzije je pokazatelj neiskorišćenog iznosa preuzete obaveze po osnovu pojedinačne kreditne linije koji bi mogao biti iskorišćen iz te kreditne linije u određenom trenutku prije nastanka statusa neizmirenja obaveza i koji bi u slučaju nastupanja statusa neizmirenja obaveza predstavljao preostali iznos neizmirene obaveze do iznosa neiskorišćene preuzete obaveze po osnovu te kreditne linije, pri čemu je iznos preuzete obaveze jednak odobrenom limitu, osim ako je neodobreni limit veći;

15) ugovori o derivatima su ugovori koji se odnose na kamatnu stopu, valute i zlato, kao i ugovori slične prirode koji u osnovi imaju druge stavke ili indekse, a koji kao minimum uključuju instrumente, kao što su: opcije, fjučersi, svopovi, forvardi i svi drugi derivati koji se odnose na hartije od vrijednosti, robu, finansijske indekse ili finansijske mjerne veličine kod kojih se poravnanje može vršiti fizički ili u novcu, i finansijski ugovori za razlike;

16) centralna vlada su organi državne uprave, državne agencije i drugi subjekti čija se ovlašćenja odnose na cijelu teritoriju Crne Gore, države članice EU ili treće zemlje, a koji se u skladu sa propisom kojim se uređuje statističko izvještavanje klasifikuju kao centralna vlada;

17) subjekat javnog sektora je neprofitni organ odgovoran centralnoj vladi ili lokalnoj samoupravi ili organima koji imaju ista ovlašćenja kao lokalna samouprava, ili neprofitno društvo koje je u vlasništvu ili koje su osnovale i finansiraju, odnosno za koje garantuju centralna vlada ili lokalna samouprava;

18) ritelj izloženost je izloženost koja ispunjava uslove iz člana 29 stav 1 ove odluke;

19) finansijska institucija je pravno lice, koje nije kreditna institucija ili investiciono društvo, a čija je isključiva ili pretežna djelatnost sticanje učešća u kapitalu ili obavljanje jedne ili više osnovnih finansijskih usluga utvrđenih u tački 20 ovog stava, uključujući finansijski holding, mješoviti finansijski holding, platnu instituciju, društvo za upravljanje imovinom, a isključujući osiguravajuće holdinge i mješovite osiguravajuće holdinge;

20) osnovnim finansijskim uslugama smatraju se:

- primanje depozita ili drugih povratnih sredstava;

- odobravanje kredita, uključujući potrošačke kredite, hipotekarne kredite i zajmove za finansiranje komercijalnih poslova, otkup potraživanja, faktoring sa ili bez regresa, uključujući izvozno finansiranje na bazi otkupa sa diskontom i bez regresa dugoročnih nedospjelih potraživanja obezbijeđenih finansijskim instrumentima (forfeting);

- finansijski lizing;

- pružanje platnih usluga u skladu sa posebnim zakonom;

- izdavanje garancija ili drugih jemstava;

- trgovanje za svoj račun ili za račun klijenta:

a) instrumentima tržišta novca (čekovima, mjenicama, certifikatima o depozitu),

b) prenosivim hartijama od vrijednosti,

c) stranim sredstvima plaćanja, uključujući mjenjačke poslove,

d) finansijskim fjučersima i opcijama,

e) valutnim i kamatnim instrumentima;

- usluge neposredno povezane sa poslovima kreditiranja, kao što su: prikupljanje podataka, izrada analiza i davanje informacija o kreditnoj sposobnosti pravnih lica i preduzetnika;

- izdavanje drugih instrumenata plaćanja i upravljanje tim instrumentima, ako se pružanje tih usluga ne smatra pružanjem usluga iz alineje 6 ove tačke;

- iznajmljivanje sefova;

- posredovanje pri zaključivanju poslova na novčanom tržištu;

- učestvovanje u emitovanju finansijskih instrumenata i pružanje usluga vezanih za emitovanje finansijskih instrumenata, u skladu sa propisima kojima se uređuje tržište kapitala;

- upravljanje imovinom klijenata i savjetovanje u vezi sa upravljanjem tom imovinom;

- kastodi usluge, u skladu sa propisima kojima se uređuje tržište kapitala;

- savjetovanje pravnih lica u vezi sa strukturom kapitala, poslovnom strategijom i sličnim pitanjima i pružanje usluga koje se odnose na statusne promjene, sticanje akcija i udjela u drugim društvima;

- izdavanje elektronskog novca, i

- investicione i pomoćne usluge i aktivnosti u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala, a koje ne predstavljaju usluge iz al. 1 do 15 ove tačke;

21) vrednovanje po tržišnoj vrijednosti je vrednovanje pozicija po odmah dostupnim zaključnim cijenama pribavljenim od nezavisnih izvora, uključujući cijene sa berzi, elektronskih kotacija ili kotacija više nezavisnih renomiranih brokera;

22) priznata berza je berza koja je regulisano tržište ili tržište treće zemlje koje se smatra ekvivalentom regulisanom tržištu i ima klirinški mehanizam;

23) odabrana eksterna institucija za procjenu kreditnog rizika (eng. External credit assessment institution - ECAI ), (u daljem tekstu: ECAI) je eksterna institucija za procjenu kreditnog rizika koju je odabrala Razvojna banka;

24) ublažavanje kreditnog rizika je tehnika koju Razvojna banka koristi za smanjivanje kreditnog rizika povezanog sa izloženošću ili izloženostima koje ta Razvojna banka ima;

25) materijalna kreditna zaštita je tehnika ublažavanja kreditnog rizika prema kojoj smanjivanje kreditnog rizika po osnovu izloženosti Razvojne banke proizašle iz njenog prava da, u slučaju nastanka statusa neizmirenja obaveza dužnika, ili u slučaju nastanka drugih određenih kreditnih događaja povezanih sa dužnikom, unovči ili prenese na sebe ili prisvoji ili zadrži određenu aktivu ili iznose, ili da iznos izloženosti smanji na iznos ili zamijeni iznosom koji je jednak razlici između iznosa izloženosti Razvojne banke i iznosa njenog potraživanja;

26) nematerijalna kreditna zaštita je tehnika ublažavanja kreditnog rizika po kojoj smanjivanje kreditnog rizika po osnovu izloženosti Razvojne banke proizašle iz obaveze treće strane da plati određeni iznos u slučaju neizmirenja obaveza dužnika ili nastanka drugih određenih kreditnih događaja;

27) instrument koji se može smatrati gotovinom, odnosno gotovinski ekvivalent je sertifikat o depozitu, obveznica, uključujući pokrivenu obveznicu ili bilo koji drugi nesubordinisani instrument, čiji je emitent Razvojna banka koja je po osnovu tog instrumenta primila plaćanje u cjelosti i koja po osnovu tog instrumenta ima obavezu da bezuslovno nadoknadi dobijeni iznos po nominalnoj vrijednosti;

27) tržišna vrijednost nepokretnosti je procijenjeni iznos za koji bi ta nepokretnost mogla biti razmijenjena na datum procjene između voljnog kupca i voljnog prodavca u transakciji po tržišnim uslovima nakon odgovarajućeg oglašavanja, pri čemu je svaka strana bila dobro obaviještena i postupila razumno i bez prinude;

28) knjiga trgovanja obuhvata sve pozicije u finansijskim instrumentima i robi koje Razvojna banka ima sa namjerom trgovanja, ili da bi se zaštitile pozicije koje ima sa namjerom trgovanja;

29) treća zemlja u smislu ove odluke je strana država koja nije država članica EU.

Regulatorni kapital Razvojne banke sastoji se od zbira osnovnog kapitala i dopunskog kapitala.

Osnovni kapital Razvojne banke predstavlja zbir redovnog osnovnog kapitala i dodatnog osnovnog kapitala Razvojne banke.

(1) Redovni osnovni kapital Razvojne banke sastoji se od stavki redovnog osnovnog kapitala utvrđenih u stavu 2 ovog člana umanjenih za odbitne stavke iz člana 10 ove odluke.

(2) Redovni osnovni kapital Razvojne banke sastoji se od sljedećih stavki:

1) instrumenata kapitala, ako su ispunjeni uslovi iz člana 6 ove odluke;

2) računa emisione premije koji se odnosi na instrumente iz tačke 1 ovog stava;

3) zadržane dobiti;

4) akumuliranog ostalog ukupnog rezultata; i

5) ostalih rezervi.

(3) Stavke iz stava 2 tač. 3 do 5 ovog člana priznaju se kao redovni osnovni kapital samo ako su dostupne Razvojnoj banci za neograničenu upotrebu i ako se mogu odmah koristiti za pokriće rizika ili gubitaka u trenutku kada oni nastanu.

(1) Instrument kapitala kvalifikuje se kao instrument redovnog osnovnog kapitala samo ako su ispunjeni svi sljedeći uslovi:

1) Razvojna banka emituje instrument direktno, na osnovu odluke Skupštine Razvojne banke ili, ako je primjenjivo, u skladu sa važećim propisima, na osnovu odluke nadležnih organa Razvojne banke;

2) instrument je u potpunosti uplaćen, a sticanje vlasništva nad tim instrumentom ne finansira Razvojna banka direktno ili indirektno;

3) instrument ispunjava uslove za kapital, klasifikovan je kao akcijski kapital u skladu sa važećim računovodstvenim okvirom;

4) instrument je jasno i odvojeno objelodanjen u bilansu stanja Razvojne banke;

5) instrument nema dospijeće;

6) glavnica instrumenta ne smije biti smanjena ili otplaćena, osim u slučaju prestanka rada Razvojne banke;

7) u odredbama kojima se uređuje instrument ne navodi se izričito ili implicitno da bi se glavnica instrumenta smanjila ili otplatila, niti da bi mogla biti smanjena ili otplaćena osim u slučaju prestanka rada Razvojne banke i Razvojna banka ne daje takve navode na drugi način prije emisije instrumenta ili prilikom njegove emisije;

8) u odnosu na sve instrumente kapitala koje emituje Razvojna banka, instrument apsorbuje prvi i srazmjerno najveći udio nastalih gubitaka, a svaki instrument apsorbuje gubitke u istoj mjeri kao i ostali instrumenti redovnog osnovnog kapitala;

9) instrument je podređen u odnosu na sva druga potraživanja u slučaju prestanka rada Razvojne banke.

(2) Za potrebe stava 1 tačka 2 ovog člana, samo onaj dio instrumenta kapitala koji je u potpunosti plaćen prihvatljiv je kao instrument redovnog osnovnog kapitala.

(3) Indirektno finansiranje instrumenata kapitala, za potrebe člana 6 stav 1 tačka 2 ove odluke, je finansiranje koje nije direktno.

(4) Direktnim finansiranjem smatra se situacija kada Razvojna banka odobrava kredit ili ga finansira na bilo koji drugi način za namjenu kupovine njenih instrumenata kapitala.

U slučaju da instrument redovnog osnovnog kapitala prestane da ispunjava uslove iz člana 6 ove odluke, primjenjuje se sljedeće:

1) taj instrument odmah prestaje da se kvalifikuje kao instrument redovnog osnovnog kapitala;

2) račun emisione premije koji se odnosi na taj instrument odmah prestaje da se kvalifikuje kao stavka redovnog osnovnog kapitala.