Rules of operation of the payment system for the execution of instant credit transfers of the Central Bank of Montenegro

Ovim pravilima utvrđuju se uslovi za učešće u platnom sistemu za izvršavanje instant kreditnih transfera (u daljem tekstu: IPS sistem) Centralne banke Crne Gore, način funkcionisanja IPS sistema i uređuje odnos Centralne banke Crne Gore (u daljem tekstu: Centralna banka) i učesnika u IPS sistemu.

IPS sistem je platni sistem koji se koristi za prenos i obradu novčanih sredstava između učesnika tog sistema za izvršavanje nacionalnih instant kreditnih transfera.

U IPS sistemu izvršavaju se kreditni transferi koji glase na iznos manji od 3.000,00 EUR, ako platilac zahtijeva hitnost u plaćanju.

Učesnici u IPS sistemu mogu biti:

1) Centralna banka;

2) banke i druge kreditne institucije koje su osnovane u Crnoj Gori;

3) ogranci kreditnih institucija iz treće države sa sjedištem u Crnoj Gori.

Za učešće u IPS sistemu, učesnik podnosi Centralnoj banci pisani zahtjev za priključenje, koji je ovjeren službenim pečatom i koji je potpisalo lice ovlašćeno za zastupanje.

Za učešće u IPS sistemu učesnici treba da:

1) budu učesnici u RTGS sistemu;

2) da imaju otvoren IP račun;

3) ispunjavaju tehničke uslove i standarde za povezivanje sa IPS sistemom;

4) prijave lica koja su ovlašćena za kontakt sa Centralnom bankom po poslovima izvršavanja platnih transakcija u IPS sistemu.

Učesnik ispunjava tehničke uslove i standarde za povezivanje sa IPS sistemom, u smislu stava 2 tačka 3 ovog člana, ako je:

1) obezbijedio povezivanje na IPS sistem putem izabranog ovlašćenog pružaoca mrežnih usluga koji pruža mrežne i komunikacione usluge potrebne za siguran prenos podataka i poruka između učesnika u platnim šemama i sistemima (NSP- eng. Network Service Provider) i uspješno sproveo testiranje konektivnosti;

2) obezbijedio tehničko rješenje za slanje i prijem instant kreditnih transfera sa IBAN (International Bank Account Number) strukturom računa;

3) dostavio zahtjev za otvaranje IP računa;

4) dostavio pravilno popunjene obrasce sa administratorskim pravima za IPS platformu (RDM obrasci);

5) uspješno sproveo testiranje kojim se dokazuje sposobnost za učešće u IPS sistemu.

Obrasci za prijavu lica iz stava 2 tačka 4 ovog člana i obrazac zahtjeva za otvaranje IP računa iz stava 3 tačka 3 ovog člana dati su u Prilogu br. 1 i 2 koji čine sastavni dio ovih pravila.

Forma i način dostavljanja podataka o administratorskim pravima učesnika i podacima o licima kojima se ta prava dodjeljuju iz stava 3 tačka 4 ovog člana čini dio tehničke dokumentacije koju sačinjava Centralna banka i dostavlja svakom učesniku pojedinačno.

Prije priključenja na IPS, učesnik treba da sprovede testiranje sa ciljem dokazivanja tehničke i operativne spremnosti za učešće u IPS sistemu.

Prije priključenja na IPS sistem, a u roku od najduže 30 dana od dana podnošenja zahtjeva za priključenje na IPS sistem, učesnik je dužan da obavi testiranje konektivnosti na IPS sistem sa izabranim NSP-jem, a zatim i set obaveznih funkcionalnih testova za sertifikaciju na IPS sistem.

Sprovođenje testa konektivnosti za učešće u IPS-u učesnik sprovodi uz koordinaciju sa NSP-ijem.

Uspješno sproveden test konektivnosti iz stava 3 ovog člana uslov je za dalji proces testiranja.

Po uspješno sprovedenom testiranju konektivnosti, a prije priključenja na IPS sistem, učesnik je dužan da obavi testiranje funkcionalnosti u saradnji sa Centralnom bankom na IPS testnoj platformi.

Simulacijom različitih poslovnih situacija provjerava se mogućnost razmjene poruka vezanih za funkcionisanje IPS-a.

Način razmjene poruka putem IPS-a i scenariji testa funkcionalnosti opisani su u tehničkoj dokumentaciji iz člana 4 stav 6 ovih pravila.

Učesnik je dužan da učestvuje u testiranju u slučaju izmjena ovih pravila koje utiču na funkcionisanje sistema.

Nakon uspješno sprovedenog testiranja, učesnik sa Centralnom bankom zaključuje ugovor o priključenju na IPS sistem.

O priključenju učesnika na IPS sistem Centralna banka obavještava druge učesnike u IPS sistemu.

Potpisivanjem ugovora o priključenju na IPS sistem učesnik prihvata pravila rada koja se odnose na IPS sistem.

Učesnici obavještavaju Centralnu banku o svim problemima u radu IPS sistema, kao i o problemima koje taj učesnik ima u svom radu.

Učesnici obezbjeđuju i održavaju tehničku povezanost, kao i funkcionalnu usklađenost sa IPS sistemom.

Učesnici su odgovorni za vjerodostojnost i sadržinu poslatih poruka i za blagovremenost slanja poruka u IPS sistem.

Svaki učesnik odgovoran je za tačno i pravilno prihvatanje autorizovanog naloga koji je primio od drugog učesnika IPS sistema.

Učesnik koji prima nalog za izvršenje instant kreditnih transfera dužan je da provjeri autentičnost primljenog naloga.

Učesnici u IPS sistemu dužni su da obezbijede odgovarajuće mjere sigurnosti i zaštite, u cilju obezbjeđivanja sigurnog izvršenja platnih transakcija u IPS sistemu.

Učesnici su dužni da se uzdrže od postupanja koje bi moglo da proizvede štetne posljedice za IPS sistem ili druge učesnike.

Odredba stava 1 ovog člana primjenjuje se i na zaposlene kod učesnika u IPS sistemu, koji učestvuju u izvršenju platnih transakcija u IPS sistemu, uključujući i fizičku kontrolu pristupa računarskim resursima putem kojih se obezbjeđuje pristup IPS sistemu.

Učesnici u IPS sistemu dužni su da:

a) primjenjuju adekvatne bezbjedonosne kontrole radi zaštite svog sistema od neovlašćenog pristupa i korišćenja;

b) bez odlaganja obavijeste Centralnu banku o incidentima koji se odnose na bezbjednost njihove tehničke infrastrukture i, kada je primjenjivo, o incidentima vezanim za bezbjednost koji se dešavaju u tehničkoj infrastrukturi njihovih pružalaca usluga trećih strana;

c) dostave i druge podatke i informacije od značaja za incidente iz tačke b) ovog stava, kao i da preduzme odgovarajuće mjere radi sprečavanja ponavljanja takvog događaja, po zahtjevu Centralne banke.

Učesnik je dužan da obavijesti Centralnu banku o promjeni BIC koda, naziva, adrese i drugih podataka od značaja za izvršavanje instant kreditnih transfera.

Učesnik je dužan da sve promjene za određeni radni dan unese blagovremeno, a najkasnije prije 17:00h.

Podaci iz stava 2 ovog člana postaju aktivni narednog radnog dana.

Izuzetno od stava 3 ovog člana, izmjene podataka, koje su po ocjeni Centralne banke od izuzetnog značaja za redovno funkcionisanje IPS sistema i učesnika u IPS sistemu, mogu biti realizovane odmah.

Za svakog učesnika u IPS sistemu Centralna banka otvara i vodi namjenski račun preko kojeg se izvršavaju i poravnavaju instant kreditni transferi i vrši prenos likvidnosti (u daljem tekstu: IP račun).

IP račun ne može imati negativan saldo.

U slučaju otvaranja računa novom učesniku, obavještenje o otvaranju tog računa Centralna banka dostavlja ostalim učesnicima elektronskim putem.

Centralna banka otvara i vodi račun koji je zajednički za sve učesnike sistema i služi za upravljanje likvidnošću (u daljem tekstu: tranzitni račun).

Račun iz stava 1 ovog člana ne može biti uključen u poravnanje instant kreditnih transfera.

Centralna banka može, u izuzetnim okolnostima (npr. u slučaju prekida komunikacije između IPS i RTGS sistema), da izvrši naloge za prenos likvidnosti po zahtjevu učesnika.

Obrasci zahtjeva iz stava 3 ovog člana dat je u Prilogu 3 koji čini sastavni dio ovih pravila.

U IPS sistemu izvršavaju se:

1) nalozi za prenos likvidnosti;

2) nalozi za izvršenje instant kreditnih transfera;

3) prihvaćeni opozivi naloga za instant plaćanja.

Nalozi za izvršenje instant kreditnih transfera izvršavaju se prema redosljedu prijema instrukcija, bez mogućnosti određivanja prioritetnih naloga (FIFO princip - First in First Out).

Ulazni nalog za prenos likvidnosti iz RTGS sistema prema IPS sistemu može se inicirati samo u RTGS sistemu do 16:15h radnim danima.

Svi nalozi za prenos likvidnosti inicirani poslije 16:15h biće odbijeni.

Odlazni nalog za prenos likvidnosti iz IPS sistema prema RTGS sistemu može se pokrenuti samo u IPS sistemu, do 16:15h radnim danima.