Rulebook on the detailed content of the action program on the implementation of protection measures against non-ionizing radiation

Ovim pravilnikom propisuje se bliži sadržaj akcionog programa o sprovođenju mjera zaštite od nejonizujućih zračenja (u daljem tekstu: Akcioni program), način označavanja radnih mjesta i pristup radnim mjestima, obavještavanja, osposobljavanja, savjetovanja i učestvovanja u raspravama izloženih lica i lica odgovornih za zaštitu od nejonizujućih zračenja.

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:

1) sigurnosni znakovi i/ili znakovi za zaštitu zdravlja su znakovi koji se odnose na određeni objekat, djelatnost ili stanje i daju informacije ili uputstva o sigurnosti i/ili zdravlju na radnom mjestu pomoću znaka koji se postavlja na tablu i boje u zavisnosti od slučaja;

2) znak za zabranu je znak kojim se zabranjuje postupanje (aktivnosti) koje bi moglo prouzrokovati opasnost za sigurnost i zdravlje zaposlenih lica;

3) znak upozorenja je znak kojim se upozorava na opasnost;

4) znak za obavezno postupanje je znak kojim se određuje postupanje u određenim slučajevima;

5) znak koji se postavlja na tabli je znak kojim se pruža specifična informacija sa kombinacijom geometrijskog lika, boja i simbola ili piktograma i koji treba da je vidljiv osvjetljen svjetlošću određene jačine;

6) dopunski znak na tabli je znak koji se postavlja na tabli i upotrebljava zajedno sa znakom za pružanje specifičnih informacija odnosno dodatnih informacija;

7) sigurnosna boja je boja određena Prilogom 1 koji je sastavni dio ovog pravilnika;

8) simbol ili piktogram je simbol koji opisuje stanje ili određeno postupanje i upotrebljava se na znaku koji se postavlja na tabli ili na osvijetljenoj površini.

Akcioni program sadrži:

1) radne metode koje smanjuju rizik od izloženosti elektromagnetnim poljima i/ili vještačkom optičkom zračenju, uključujući rizike koji proizilaze iz direktnih biofizičkih i indirektnih efekata elektromagnetnih polja;

2) izbor opreme koja emituje niže nivoe elektromagnetnih polja i/ili vještačkog optičkog zračenja, uzimajući u obzir posao koji treba obaviti;

3) tehničke mjere za smanjenje emisije elektromagnetnih polja i/ili vještačkog optičkog zračenja, uključujući, po potrebi, upotrebu automatskih sigurnosnih sklopki, zaštitnih pregrada, zaštitne opreme, uzemljenje radnih predmeta, izjednačavanje potencijala, sprečavanje kontaktnih struja i varničnih pražnjenja ili sličnih mehanizama za zaštitu zdravlja;

4) odgovarajuće programe održavanja sredstava za rad, sistema radnih mjesta i radnih pozicija;

5) odgovarajuće razgraničenje, označavanje, planiranje i raspored radnih mjesta i radnih pozicija, kao i mjere za ograničavanje ili kontrolu pristupa radnim mjestima, uključujući sigurnosne znakove, oznake, oznake na podu i fizičke prepreke, kada je to tehnički izvodljivo i primjereno;

6) ograničenje trajanja i nivoa izloženosti elektromagnetnim poljima i/ili vještačkom optičkom zračenju;

7) potrebna sredstva za rad, sredstva i opremu lične zaštite na radu, uključujući, kada je primjenjivo, izolacionu obuću, zaštitne rukavice i zaštitnu odjeću, kao i drugu odgovarajuću ličnu zaštitnu opremu koja se primjenjuje u slučajevima prekoračenja niskih nivoa upozorenja za električna polja utvrđenih propisom kojim se uređuju granice izlaganja elektromagnetnim poljima;

8) način obavještavanja, osposobljavanja, savjetovanja i učestvovanja u raspravama izloženih lica i lica odgovornih za zaštitu od nejonizujućih zračenja, uključujući informacije o graničnim vrijednostima izloženosti, vrijednostima upozorenja, naročito niskim nivoima upozorenja za električna polja, mogućim indirektnim efektima, privremenim simptomima i mjerama zaštite;

9) uputstva, tehničku dokumentaciju i bezbjednosne podatke proizvođača opreme koji su od značaja za procjenu i smanjenje rizika od izloženosti elektromagnetnim poljima i/ili vještačkom optičkom zračenju, kada je oprema obuhvaćena propisima kojima se uređuju tehnički zahtjevi za proizvode i ocjenjivanje usaglašenosti proizvoda;

10) rokove za smanjivanje nivoa rizika izloženosti elektromagnetnom polju i/ili vještačkom optičkom zračenju i imena lica odgovornih za sprovođenje mjera za smanjivanje rizika izloženosti;

11) posebne zaštitne i preventivne mjere za naročito osjetljiva i posebno rizična izložena lica, uključujući lica koja koriste aktivna ili pasivna implantirana medicinska sredstva, medicinska sredstva koja se nose na tijelu i trudnice;

12) način evidentiranja razloga prekoračenja graničnih vrijednosti izloženosti i vrijednosti upozorenja, izmijenjenih zaštitnih i preventivnih mjera i rokova za njihovo sprovođenje, na način koji obezbjeđuje sledljivost i naknadni uvid.

Akcioni program iz stava 1 ovog člana, izrađuje se posebno za svaku tehnološku odnosno organizacionu cjelinu.

Radna mjesta na kojima izložena lica i/ili lica odgovorna za zaštitu od nejonizujućih zračenja mogu biti izložena elektromagnetnom polju iznad vrijednosti upozorenja, odnosno vještačkom optičkom zračenju iznad najvećih dopuštenih vrijednosti nivoa izlaganja vještačkom optičkom zračenju, identifikuju se i obilježavaju sigurnosnim znakovima i/ili znakovima za zaštitu zdravlja na radu, u skladu sa Prilogom 1 i 2 koji čine sastavni dio ovog pravilnika, kojima se uređuju sigurnosni i/ili zdravstveni znakovi na radu za zaštitu od nejonizujućih zračenja.

Pristup radnim mjestima iz stava 1 ovog člana ograničava se ili kontroliše, kada je to tehnički izvodljivo i primjereno, ako postoji rizik od prekoračenja graničnih vrijednosti izloženosti elektromagnetnom polju i/ili vještačkom optičkom zračenju.

Na osnovu rezultata procjene rizika izloženosti izloženih lica i lica odgovornih za sprovođenje mjera zaštite od nejonizujućih zračenja elektromagnetnom polju i/ili vještačkom optičkom zračenju, izložena lica i lica odgovorna za sprovođenje mjera zaštite od nejonizujućih zračenja koja su izložena rizicima od elektromagnetnog i/ili optičkog zračenja na radu obavještavaju se i osposobljavaju u vezi sa:

1) preduzetim mjerama;

2) veličinom, značenjem i konceptom graničnih vrijednosti izloženosti i vrijednosti upozorenja, uključujući naročito niske nivoe upozorenja za električna polja utvrđene propisom kojim se uređuju granice izlaganja elektromagnetnim poljima, mogućim povezanim rizicima i preduzetim preventivnim mjerama;

3) rezultatima procjene, mjerenja i/ili izračunavanja nivoa izloženosti elektromagnetnim poljima i/ili nivoa izloženosti vještačkom optičkom zračenju uz objašnjenje njihovog značaja i mogućih rizika;

4) načinom otkrivanja i prijavljivanja štetnih uticaja na zdravlje, privremenih simptoma i neočekivanih zdravstvenih efekata koji mogu nastati kao posljedica izloženosti;

5) mogućim indirektnim efektima izloženosti elektromagnetnim poljima;

6) mogućnošću pojave privremenih simptoma povezanih sa efektima na centralni ili periferni nervni sistem, uključujući čulne percepcije, uticaje na funkcionisanje centralnog nervnog sistema u glavi, vrtoglavicu i mučninu;

7) okolnostima u kojima izložena lica i lica odgovorna za sprovođenje mjera zaštite od nejonizujućih zračenja imaju pravo na zdravstveni pregled;

8) praksom za smanjivanje rizika zbog izloženosti;

9) mjerama koje se preduzimaju u vezi sa sigurnosnim znakovima i/ili znakovima za zaštitu zdravlja na radu; i

10) pravilnom upotrebom odgovarajuće opreme lične zaštite na radu, uključujući ličnu zaštitnu opremu koja se koristi u slučajevima prekoračenja niskih nivoa upozorenja za električna polja;

11) posebnim rizicima i mjerama zaštite za naročito osjetljiva i posebno rizična izložena lica, uključujući lica koja koriste aktivna ili pasivna implantirana medicinska sredstva, medicinska sredstva koja se nose na tijelu i trudnice.

O mjerama iz stava 1 tač. 7 do 11 ovog člana, operater obavještava izložena lica i lica odgovorna za sprovođenje mjera zaštite od nejonizujućih zračenja neposredno, usmenim putem ili pisanim putem u obliku uputstva.

Izložena lica i lica odgovorna za sprovođenje mjera zaštite od nejonizujućih zračenja imaju pristup:

1) procjeni rizika i mjerama zaštite;

2) popisu i izvještajima; i

3) podacima koji proizilaze iz zaštitnih i preventivnih mjera, za potrebe inspekcije i drugih lica odgovornih za sigurnost i zdravlje na radu.

Izložena lica i lica odgovorna za sprovođenje mjera zaštite od nejonizujućih zračenja koja su izložena elektromagnetnom polju i/ili vještačkom optičkom zračenju učestvuju u raspravama i savjetovanjima o pitanjima koja se odnose na sigurnost i zdravlje na radnom mjestu, a naročito o:

1) mjerama koje mogu značajno uticati na sigurnost i zdravlje;

2) podacima navedenim u procjeni rizika;

3) angažovanju ovlašćenih stručnih lica;

4) planiranju stručnog osposobljavanja i periodičnim provjerama stručne osposobljenosti;

5) predlaganju mjera posebno u slučaju kada smatraju da su mjere koje je preduzeo operater i sredstvima koja je koristio neprimjereno za obezbjeđivanje sigurnosti i zdravlja na radnom mjestu;

6) primjedbama tokom inspekcijskog nadzora;

7) predlaganju mjera u cilju ublažavanja opasnosti za izložena lica i lica odgovorna za sprovođenje mjera zaštite od nejonizujućih zračenja; i

8) primjeni sigurnosnih znakova i/ili znakova za zaštitu zdravlja na radu.

9) mjerama za sprečavanje ili smanjenje rizika koji proizilaze iz indirektnih efekata elektromagnetnih polja;

10) mjerama za zaštitu naročito osjetljivih i posebno rizičnih izloženih lica.

Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore“, a primjenjivaće se od 1. jula 2015. godine.

Sigurnosni znakovi i/ili znakovi za zaštitu zdravlja na radu koriste se za davanje informacija ili instrukcija koje su propisane ovim pravilnikom.

1.1. Oblik i boja znakova koji se postavljaju na tablama dati su u tački 3 ovog priloga (znakovi koji označavaju zabranu, upozorenje i obavezno postupanje).

1.2. Piktogrami treba da bude jednostavan i da sadrži samo bitne detalje.

1.3. Piktogrami koji se upotrebljavaju na znaku mogu se razlikovati ili biti detaljniji od piktograma prikazanih u tački 3 ovog priloga, s tim što treba da obezbijede isto značenje i da ne dovedu do pogrešnog razumijevanja ili zamjene značenja.

1.4. Znakovi koji se postavljaju na tablama treba da budu izrađeni od materijala koji je otporan na udarce, vodu i ostale štetne uticaje iz okoline u kojoj se nalaze;

1.5. Dimenzije, kolorimetrijske i fotometrijske karakteristike znakova iz podtačke 1.1 ovog priloga treba da budu takve da znak bude lako vidljivi i razumljiv.

2.1. Znakovi koji se postavljaju na tablama postavljaju se na odgovarajućoj visini u liniji pogleda i na dobro osvijetljenom, pristupačnom i vidljivom mjestu, uzimajući u obzir prepreke koje se nalaze na mjestu prilaska opasnoj zoni ili u neposrednoj blizini specifične opasnosti ili objekta (predmeta), a u slučajevima nedovoljnog prirodnog osvjetljenja koriste se fluoroscentni i reflektujući materijali ili dodatno vještačko osvjetljenje.

2.2. Znakovi koji se postavljaju na tablama uklanjaju se kada situacija na koju se odnosi više ne postoji.