Law on innovation activity

Ovim zakonom uređuje se organizacija, uslovi, način finansiranja i podsticanja inovacione djelatnosti radi unapređenja nacionalnog inovacionog sistema putem razvoja inovacionih kapaciteta i inovacione infrastrukture, za potrebe ekonomskog razvoja Crne Gore, kao i druga pitanja od značaja za inovacionu djelatnost.

Inovaciona djelatnost podrazumijeva skup aktivnosti države i lokalne samouprave, poslovnog sektora, naučne i akademske zajednice, civilnog sektora i građana, čiji je cilj modernizacija privrede, razvoj i primjena inovacija proizvoda i procesa, upotreba inovativnih proizvodnih tehnologija, uvođenje novih poslovnih modela i sl., kao i razvoj kapaciteta i infrastrukture za navedene aktivnosti.

Nacionalni inovacioni sistem čine međusobno povezani subjekti, Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), organi državne uprave, jedinice lokalne samouprave, Savjet za inovacije i pametnu specijalizaciju i Fond za inovacije Crne Gore, koji upravljaju inovacionom djelatnošću, podstiču njen razvoj i finansiraju je, kao i subjekti koji obavljaju

inovacionu djelatnost, subjekti koji obezbjeđuju inovacionu infrastrukturu, investitori u inovacionu djelatnost i drugi subjekti iz oblasti nauke, obrazovanja i privrede, koji doprinose razvoju inovacionih kapaciteta, stvaranju ideja i primjeni inovacija.

Inovaciona politika obuhvata strategije i programe kojima se utvrđuju pravci razvoja, prioriteti i mjere za potrebe podsticanja inovacione djelatnosti i unapređenja nacionalnog inovacionog sistema.

Inovacionom politikom utvrđuju se prioriteti i pravci razvoja inovacione djelatnosti, kroz strategiju pametne specijalizacije i druge strategije i programe kojima se uređuje oblast inovacija, koje donosi Vlada na predlog Savjeta za inovacije i pametnu specijalizaciju (u daljem tekstu: Savjet).

Strategija pametne specijalizacije donosi se na period od šest godina, a druge strategije i programi kojima se uređuje oblast inovacija donose se na period do pet godina.

Obavljanje inovacione djelatnosti je slobodno i dostupno svima pod jednakim uslovima.

U korišćenju podsticajnih mjera po osnovu obavljanja inovacione djelatnosti subjekti inovacione djelatnosti su ravnopravni, pod uslovima propisanim zakonom.

Subjekti inovacione djelatnosti su:

- subjekti koji obavljaju inovacionu djelatnost;

- subjekti inovacione infrastrukture;

- subjekti koji ulažu i doniraju u inovacionu djelatnost; i

- ostali subjekti inovacione djelatnosti.

Vrste inovacija su:

- inovacija proizvoda i usluga, inovacija poslovnog procesa ili njihova kombinacija;

- tehnološke ili ne-tehnološke inovacije; i

- inovacije u privrednom sektoru, inovacije u javnom sektoru i društvene inovacije.

Inovacija iz stava 1 ovog člana mora biti novina za pravno lice, za domaće, regionalno ili međunarodno tržište.

Inovativne aktivnosti koje obavljaju subjekti inovacione djelatnosti koje imaju za cilj razvoj inovacija, su:

- istraživanje i razvoj;

- inženjerstvo, projektovanje, dizajn i druge kreativne aktivnosti;

- marketing i brendiranje;

- aktivnosti vezane za kreiranje i zaštitu intelektualne svojine;

- obrazovanje i obuka zaposlenih za korišćenje inovacija;

- razvoj softvera i baze podataka;

- kupovina, iznajmljivanje ili akvizicija osnovnih sredstava - objekata i specijalizovane opreme ili sopstvena proizvodnja ovih dobara radi stvaranja inovacija;

- upravljanje inovacijama; i

- druge aktivnosti radi stvaranja inovacija.

Subjekt inovacione djelatnosti može realizovati inovativne aktivnosti iz stava 1 ovog člana samostalno ili u saradnji sa drugim subjektima.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) inovacija je novi ili poboljšani proizvod ili proces ili kombinacija proizvoda i procesa, koji se značajno razlikuje od postojećih ili prethodnih proizvoda ili procesa i koji je stavljen na raspolaganje potencijalnim korisnicima (proizvod) ili stavljen u upotrebu (proces);

2) inovacija proizvoda je novi ili poboljšani proizvod ili usluga, koja se značajno razlikuje od prethodnih proizvoda ili usluga pravnih ili fizičkih lica i koja je uvedena na tržište;

3) inovacija poslovnog procesa je novi ili poboljšani poslovni proces za jednu ili više poslovnih funkcija, koji se značajno razlikuje od prethodnih poslovnih procesa pravnog ili fizičkog lica i koji je ovo lice stavilo u upotrebu;

4) inovacija poslovnog modela podrazumijeva sveobuhvatnu promjenu ključnog poslovnog procesa (proizvodnja, logistika, marketing, poslovna saradnja), kao i glavnog proizvoda i usluge, u cilju postizanja značajnog rasta privrednog društva, zasnovanog na savremenim tehnologijama;

5) tehnološka inovacija podrazumijeva inovaciju koja se zasniva na savremenom tehnološkom dostignuću, dok ne-tehnološka inovacija podrazumijeva inovaciju u organizaciji ili menadžmentu, inovaciju u dizajnu tj. korisnički orijentisanu inovaciju koja se razvija kroz zajedničku izradu inovativnog rješenja sa korisnicima;

6) inovacija u javnom sektoru je novi ili poboljšani proizvod ili proces ili kombinacija proizvoda i procesa, koji se značajno razlikuje od prethodnih proizvoda ili procesa, u nadležnosti organizacije iz javnog sektora – države ili lokalne samouprave, razvijena sa učešćem poslovnog sektora ili bez njega i može da uključuje javno-privatno partnerstvo;

7) društvena inovacija podrazumijeva nova rješenja (proizvode, usluge, modele, tržišta, procese itd.) koja istovremeno zadovoljavaju društvene potrebe djelotvornije od postojećih i vode ka novim ili unaprijeđenim kapacitetima i odnosima i boljoj upotrebi sredstava i resursa, odnosno ostvaruju benefite po društvo i jačaju njegovu sposobnost za djelovanje;

8) inovativna aktivnost podrazumijeva sve razvojne, finansijske i komercijalne aktivnosti koje pravno ili fizičko lice preduzima, a koje su predviđene da vode ka razvoju inovacije;

9) inovacioni projekat je skup aktivnosti, koji kreiraju pravna i/ili fizička lica, sa jasno definisanim ciljem, modelom upravljanja projektom, potrebnim resursima, vremenskim okvirom i očekivanim rezultatima, a čijim sprovođenjem se realizuju programi inovacione djelatnosti i podstiče razvoj novih ili poboljšanih proizvoda, usluga ili procesa i njihovo uvođenje na tržište, odnosno u upotrebu;

10) inovacioni program predstavlja skup inovacionih projekata i aktivnosti, koji kreiraju subjekti inovacione djelatnosti, sa jasno definisanim ciljem, prioritetima, organizacijom rada, potrebnim resursima, vremenskim okvirom i očekivanim rezultatima, a čijim se sprovođenjem realizuje razvojna strategija jednog subjekta inovacione djelatnosti i ostvaruje njegovo strateško usmjeravanje ka inovacijama kao faktoru jačanja konkurentnosti;

11) istraživanje i razvoj (IR) obuhvataju kreativan i sistematski rad koji se preduzima sa ciljem povećanja fonda znanja i osmišljavanja novih primjena raspoloživog znanja i moraju biti: novi, kreativni, neizvjesni, sistematski i prenosivi i/ili ponovljivi. IR obuhvata osnovno (fundamentalno) istraživanje i primijenjeno istraživanje (industrijsko istraživanje i eksperimentalni razvoj ili njihova kombinacija);

12) pronalazak je rezultat kreativnog razmišljanja pojedinca ili tima, odnosno razvijanja koncepta ideje za novi proizvod, uslugu ili proces sa potencijalom da se transformiše u inovaciju;

13) transfer tehnologije podrazumijeva proces prenošenja rezultata koji proističu iz naučnog istraživanja na tržište ili društvo, zajedno sa pratećim vještinama i procedurama i kao takav čini ključni sastavni dio procesa tehnološke inovacije;

14) program inovacione djelatnosti je dio inovacione politike kojim se definišu mjere za unapređenje komercijalizacije inovacija, kreiranje posebnih uslova za razvoj naprednih tehnologija, razvoj inovacione infrastrukture, izgradnju kapaciteta za inovacionu djelatnost, međunarodnu saradaju u inovacijama i druge aktivnosti koje se sprovode u saradnji subjekata nacionalnog inovacionog sistema;

15) subjekat koji obavlja inovacionu djelatnost je fizičko lice koje obavlja samostalnu djelatnost, registrovano u skladu sa posebnim zakonom ili pravno lice, osnovano u skladu sa posebnim zakonom i sa sjedištem u Crnoj Gori, koje kreira inovaciju, plasira nova znanja i tehnologije, na originalan i sistematičan način vrši primjenu naučnih rezultata i savremenih tehnoloških procesa u cilju kreiranja ili primjene inovacija, a koje je upisano u Registar inovacione djelatnosti;

16) inovaciona infrastruktura obuhvata objekte, tehničko-tehnološku opremu, softver i mrežu znanja za podršku realizaciji inovacione djelatnosti, koju odgovarajući subjekt obezbjeđuje u cilju širenja znanja i svijesti o inovacijama, podrške kreiranju i jačanju inovativnih privrednih subjekata, valorizacije rezultata I&R, poboljšanja inovativnih kapaciteta privrede i univerziteta, internacionalizacije poslovanja i naučnih aktivnosti, saradnje između privrednog, naučnog, akademskog i javnog sektora i jačanja naučne baze društva;

17) startap je mikro i malo privredno društvo koje nije starije od pet godina od dana registracije, koje još uvijek nije raspodijelilo dobit i nije nastalo spajanjem, a koje razvija i stavlja u upotrebu inovacije sa potencijalom brzog rasta na tržištu;

18) spinof je novoosnovano privredno društvo nastalo kao rezultat naučnih istraživanja ili transfera tehnologija, izdvajanjem iz postojećeg pravnog lica, s ciljem komercijalne eksploatacije rezultata istraživanja ili inovacija;

19) pronalazač je fizičko lice koje samostalno obavlja djelatnost i bavi se istraživanjem i razvojem pronalazaka koji su zaštićeni patentom na nacionalnom ili međunarodnom nivou;

20) donator je pravno ili fizičko lice koje donira sredstva startapovima, spinofovima, licenciranim naučnoistraživačkim ustanovama ili Fondu za inovacije Crne Gore;

21) frilenser je domaće ili strano fizičko lice koje ima boravište u Crnoj Gori i koje obavlja samostalnu djelatnost pružajući intelektualne usluge, za potrebe domaćih i stranih pravnih i fizičkih lica;

22) investitor je pravno ili fizičko lice koje ulaže sredstva u druge subjekte koji obavljaju inovacionu djelatnost i to u udjele ili akcije startapova i spinofova; i

23) klaster je mreža međusobno povezanih pravnih i/ili fizičkih lica iz srodnih privrednih grana sa širokim opsegom među-privrednih odnosa, i predstavlja grupu povezanih ekonomskih subjekata, istraživačkih ustanova, koje su prostorno blisko locirane i zajednički razvijaju specijalizovanu ekspertizu, vještine, usluge, resurse i mrežu dobavljača i kupaca.

Inovaciona djelatnost koja se finansira iz sredstava organa državne uprave, jedinica lokalne samouprave ili fonda koji podstiče inovacionu djelatnost, realizuje se kroz inovacione programe i projekte, u skladu sa prioritetima utvrđenim strategijama i programima kojima se uređuje oblast inovacija.

Inovaciona djelatnost realizuje se i kroz posebne programe i projekte pravnih i fizičkih lica u Crnoj Gori.

Bliže uslove i postupak za odobravanje i način korišćenja sredstava za inovacionu djelatnost iz stava 1 ovog člana, propisuje organ državne uprave, odnosno jedinica lokalne samouprave koja realizuje program podrške ili fond koji podstiče inovacionu djelatnost, u skladu sa propisima kojima se uređuje državna pomoć.

Organ državne uprave, odnosno jedinica lokalne samouprave, kao i fond koji podstiče inovacionu djelatnost, raspisuje javni konkurs za finansiranje inovacionih programa i projekata iz člana 11 stav 1 ovog zakona, u skladu sa raspoloživim sredstvima.

Ocjenjivanje inovacionih programa i projekata iz člana 11 stav 1 ovog zakona, vrše nezavisni eksperti koje imenuje organ državne uprave, odnosno jedinica lokalne samouprave ili fond koji realizuje program podrške, uz poštovanje načela nezavisnosti, nepristrasnosti, objektivnosti, preciznosti i konzistentnosti u ocjenjivanju.

Organ državne uprave, odnosno jedinica lokalne samouprave ili fond iz stava 1 ovog člana dužni su da, u toku realizacije procesa ocjenjivanja inovacionih programa i projekata, kao i u periodu od pet godina nakon završetka procesa, zaštititi identitet nezavisnog eksperta u cilju očuvanja integriteta i nepristrasnosti u ocjenjivanju.

Kriterijume za imenovanje eksperata, kao i postupak ocjene inovacionih programa i projekata iz stava 1 ovog člana propisuje organ državne uprave, odnosno jedinica lokalne samouprave ili fond koji realizuje program podrške.

Međusobna prava i obaveze između organa državne uprave, odnosno jedinica lokalne samouprave i fonda koji finansira inovacioni program ili projekat podrške i korisnika sredstava za odobreni inovacioni program ili projekat iz člana 11 ovog zakona uređuju se ugovorom.