Закон о государственно-частном партнерстве

Ovim zakonom uređuju se uslovi i postupak pripreme, predlaganja i odobravanja projekata javno-privatnog partnerstva, način izbora privatnog partnera i druga pitanja od značaja za javno-privatno partnerstvo.

Javno-privatno partnerstvo, u smislu ovog zakona, je dugoročni ugovorni odnos između javnog i privatnog partnera, zasnovan na podjeli prava, obaveza i rizika radi izvođenja radova od javnog interesa na javnoj infrastrukturi i objektima (u daljem tekstu: javni radovi) i/ili pružanja usluga od javnog interesa (u daljem tekstu: javne usluge).

Ugovorom o javno-privatnom partnerstvu iz stava 1 ovog člana može se:

1) privatnom partneru prenijeti jedna ili više obaveza iz okvira nadležnosti javnog partnera:

- finansiranje, projektovanje, unapređenje, izgradnja i/ili rekonstrukcija javne infrastrukture i objekata, i/ili održavanje, upravljanje, rukovođenje, korišćenje i pružanje javne usluge u vezi sa novoizgrađenom ili rekonstruisanom, javnom infrastrukturom, odnosno javnim objektom; i/ili

- održavanje, upravljanje, rukovođenje, korišćenje i/ili pružanje javne usluge u vezi sa postojećom, javnom infrastrukturom, odnosno javnim objektom;

- određeni nivo i obim rizika koji mogu nastati u izvršavanju obaveza iz tač. 1 i 2 ovog stava;

2) izvršiti podjela odgovornosti za obaveze i rizike iz stava 1 ovog člana između javnog i privatnog partnera;

3) privatnom partneru ili privrednom društvu iz člana 43 ovog zakona utvrditi pravo na nadoknadu uloženih sredstava i razuman povrat uloženog kapitala:

- dodjeljivanjem prava na korišćenje javnih radova i/ili javnih usluga uz naplatu naknade od krajnjeg korisnika;

- plaćanjima javnog partnera koja su uobičajeno povezana sa raspoloživošću javnog objekta i/ili pružene javne usluge; i/ili

- davanjem finansijske podrške koja može da obuhvata novčanu ili nenovčanu podršku i/ili finansiranje od strane javnog partnera uključujući naročito: subvencije, finansijske ili druge garancije, učešće u kapitalu ili dodjeljivanje prava na korišćenje javne infrastrukture i objekata, zemljišta u državnoj imovini ili drugog javnog dobra.

Javni partner, u smislu ovog zakona, može biti:

1) Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada);

2) nadležni organ lokalne samouprave; i/ili

3) privredno društvo i pravno lice koje obavlja djelatnost od javnog interesa.

Privredna društva i pravna lica koja obavljaju djelatnost od javnog interesa iz stava 1 tačka 3 ovog člana, su privredna društva ili pravna lica:

1) u kojima država, odnosno jedinica lokalne samouprave posjeduje više od 50% akcija, odnosno udjela;

2) u kojima više od polovine članova organa upravljanja čine predstavnici državnog kapitala koji zastupaju državni organ ili nadležni organ lokalne samouprave; ili

3) koja se finansiraju sa više od 50% iz sredstava budžeta Crne Gore, lokalne samouprave i drugih javnih prihoda ili sredstava privrednog društva, odnosno pravnog lica koje obavlja djelatnost od javnog interesa.

Javni naručilac, u smislu ovog zakona, je državni organ, organ državne uprave, organ lokalne samouprave i privredno društvo, odnosno pravno lice koje obavlja djelatnost od javnog interesa.

Javni naručilac iz stava 1 ovog člana, može biti i drugi organ, javna služba, pravno lice i drugi korisnik sredstava budžeta Crne Gore, odnosno budžeta jedinice lokalne samouprave i drugih javnih prihoda, odnosno drugi naručilac u skladu sa zakonom kojim se uređuju javne nabavke ili posebnim zakonom.

Projekat javno-privatnog partnerstva može da sprovodi jedan ili više javnih naručilaca iz stava 1 ovog člana.

Projekat javno-privatnog partnerstva male vrijednosti, u smislu ovog zakona, je projekat čija je procijenjena vrijednost jednaka ili manja od 5.000.000 eura bez poreza na dodatu vrijednost.

Učesnik u postupku je domaće ili strano pravno ili fizičko lice ili konzorcijum koji je preuzeo tendersku dokumentaciju u postupku dodjele ugovora o javno-privatnom partnerstvu, odnosno na drugi način učestvuje u postupku dodjele ugovora o javno-privatnom partnerstvu u skladu sa zakonom.

Ponuđač je domaće ili strano pravno ili fizičko lice ili konzorcijum koji je dostavio ponudu u postupku dodjele ugovora o javno-privatnom partnerstvu.

Privatni partner, u smislu ovog zakona, je ponuđač čija je ponuda izabrana u postupku dodjele ugovora i sa kojim je zaključen ugovor o javno-privatnom partnerstvu.

Javno-privatno partnerstvo zasniva se na načelima:

1) zaštite javnog interesa, na kojem se zasniva obaveza javnog partnera da se ostvarivanje prava privatnih partnera vrši u skladu sa zakonom utvrđenim javnim interesom;

2) slobodnog upravljanja kojim se obezbjeđuje visok stepen kvaliteta;

3) sigurnosti i cjenovne pristupačnosti, ravnopravnosti u pristupu i korišćenju radova ili usluga pod jednakim uslovima;

4) transparentnosti, koja se obezbjeđuje u toku cijelog postupka dodjele ugovora o javno-privatnom partnerstvu, i u periodu trajanja i izvršavanja obaveza iz ugovora o javno-privatnom partnerstvu;

5) nediskriminacije, koja obuhvata jednakost i ravnopravnost učesnika u postupku i ponuđača u postupku dodjele ugovora o javno-privatnom partnerstvu;

6) proporcionalnosti, koja podrazumijeva da svaka mjera preduzeta od javnog naručioca, odnosno javnog partnera bude primjerena potrebi zaštite javnog interesa;

7) zaštite konkurencije, koja obuhvata zabranu ograničavanja tržišne konkurencije između učesnika na tržištu;

8) zaštite životne sredine, koja se ostvaruje integrisanim pristupom životnoj sredini, prevencijom i predostrožnošću, očuvanjem prirodnih resursa, principom održivog razvoja i principom odgovornosti zagađivača u skladu sa zakonom.

Javno-privatno partnerstvo može biti ugovorno ili institucionalno.

U ugovornom javno-privatnom partnerstvu međusobni odnosi javnog i privatnog partnera uređuju se ugovorom o javno-privatnom partnerstvu.

Institucionalno javno-privatno partnerstvo zasniva se na osnivanju zajedničkog privrednog društva privatnog i javnog partnera, koje pruža javne usluge, izvodi javne radove uz održavanje javnih objekata koji su predmet radova, odnosno vrši izgradnju, rekonstrukciju, upravljanje ili održavanje javne infrastrukture, radi realizacije projekta javno-privatnog partnerstva.

Prava i obaveze javnog i privatnog partnera u privrednom društvu iz stava 3 ovog člana uređuju se ugovorom o javno-privatnom partnerstvu u skladu sa javnim pozivom i tenderskom dokumentacijom.

Ugovorno ili institucionalno javno-privatno partnerstvo određuje se u predlogu projekta i tenderskoj dokumentaciji u skladu sa namjeravanom podjelom rizika i odgovornosti, radi realizacije projekta javno-privatnog partnerstva.

Na pitanja koja se odnose na ugovore o javno-privatnom partnerstvu koja nijesu uređena ovim zakonom primjenjuju se odredbe zakona kojim se uređuju obligacioni odnosi.

Ugovor o javno-privatnom partnerstvu se u zavisnosti od pretežnih izvora prihoda privatnog partnera iz člana 2 stav 2 tačka 3 ovog zakona i podjele rizika može realizovati kao:

1) ugovor o koncesiji za javne radove ili ugovor o koncesiji za javne usluge, ili

2) ugovor o javno-privatnom partnerstvu za javne radove ili ugovor o javno-privatnom partnerstvu za javne usluge.

Ugovor iz člana 9 stav 1 tačka 1 ovog zakona može se realizovati kao koncesija za javne radove ili koncesija za javne usluge.

Ugovor o koncesiji za javne radove zaključuje se, radi ostvarivanja javnog i finansijskog interesa, a kojim javni partner ili više njih povjerava izvođenje radova uz naknadu koja se sastoji isključivo od prava na korišćenje radova koji su predmet ugovora ili od tog prava i plaćanja.

Ugovor o koncesiji za javne usluge zaključuje se, radi ostvarivanja javnog i finansijskog interesa, a kojim javni partner ili više njih povjerava pružanje i upravljanje uslugama koje nijesu izvođenje radova iz stava 2 ovoga člana privatnom partneru uz naknadu koja se sastoji isključivo od prava na korišćenje usluga koje su predmet ugovora ili od tog prava i plaćanja.

Davanje koncesije za javne radove ili koncesije za javne usluge uključuje i prenos na privatnog partnera operativnog rizika u korišćenje tih radova ili usluga, koji obuhvata rizik potražnje i/ili rizik ponude.

Prenos dijela operativnog rizika podrazumijeva stvarno izlaganje promjenama na tržištu, tako da procijenjeni gubitak koji je pretrpio privatni partner nije simboličan i zanemariv.

Operativnim rizikom iz stava 4 ovog člana smatra se rizik izloženosti privatnog partnera tržišnim uslovima na način da privatnom partneru od strane javnog partnera nije zagarantovano da će, u uobičajenim uslovima rada, posredno ili neposredno, ostvariti povrat uloženih sredstava ili troškova nastalih u izvođenju radova ili pružanju usluga koje su predmet koncesije.

Rizik potražnje iz stava 4 ovog člana, obuhvata promjenljivost potražnje na tržištu za radovima i uslugama koji su predmet ugovora o javno-privatnom partnerstvu (viši ili niži od očekivanog koji je predviđen ugovorom).

Rizik ponude iz stava 4 ovog člana, obuhvata rizik povezan sa izvođenjem radova ili pružanjem usluga koji su predmet ugovora, posebno kada izvođenje tih radova, odnosno pružanje usluga ne odgovara potražnji.

Ugovor iz člana 9 stav 1 tačka 2 ovog zakona može se realizovati kao ugovor o javno-privatnom partnerstvu za javne radove ili ugovor o javno-privatnom partnerstvu za javne usluge, u skladu sa članom 2 st. 1 i 2 ovog zakona, ako:

1) ne postoje uslovi za realizaciju ugovora o javno-privatnom partnerstvu kao koncesija iz člana 10 ovog zakona, i/ili

2) privatni partner preuzima djelimično ili u cjelini rizik raspoloživosti.

Rizik raspoloživosti iz stava 1 tačka 2 ovog člana je rizik održavanja javne infrastrukture ili javnog objekta u stanju funkcionalnosti u skladu sa ugovorenim standardima kvaliteta usluga.

Mješoviti ugovor obuhvata koncesiju koja za predmet ima i radove i usluge.

Mješoviti ugovor iz stava 1 ovog člana koji obuhvata više vrsta koncesija koje se ne mogu razdvojiti, daje se na način i po postupku koji se primjenjuju na glavni predmet koncesije.

Glavni predmet mješovitog ugovora iz stava 1 ovog člana određuje se prema pretežnom predmetu ugovora radova ili usluga.

Na mješoviti ugovor koji sadrži elemente koncesije za radove i koncesije za usluge i elemente javne nabavke primjenjuje se zakon kojim se uređuju javne nabavke.

Predmet javno-privatnog partnerstva u skladu sa ovim zakonom, naročito mogu biti:

1) putevi, putni i prateći objekti;

2) željeznička infrastruktura;

3) aerodromi;

4) objekti vodnog saobraćaja i luka, u skladu sa zakonom;

5) elektronske komunikacione mreže i/ili elektronska komunikaciona infrastruktura i povezana oprema;

6) informaciono-komunikacione tehnologije;

7) zdravstvena zaštita i socijalna zaštita i staranje,

8) obrazovanje i naučne djelatnosti;

9) komunalna infrastruktura i/ili komunalna oprema;

10) sportski i rekreativni objekti i objekti kulture;

11) žičare;

12) infrastruktura koja se odnosi na proizvodnju, prenos ili distribuciju energije ili energenata, u skladu sa zakonom;

13) socijalno stanovanje i drugi oblici stanovanja;

14) poštanske usluge;

15) komunalne djelatnosti;

16) turizam i ugostiteljstvo u skladu sa zakonom kojim se uređuje obavljanje turističke i ugostiteljske djelatnosti;

17) kupališta, marine, privezišta, pristaništa i drugi objekti obalne infrastrukture, u skladu sa zakonom;

18) slobodne ekonomske zone i industrijski parkovi;

19) energetska efikasnost;

20) druga javna infrastruktura i objekti koji se koriste, radi pružanja javnih usluga i/ili druge javne usluge u skladu sa zakonom.

Javno-privatno partnerstvo za izgradnju i upravljanje putevima, željezničkim prugama, aerodromima i lukama od strateškog je interesa za Crnu Goru.

Skupština Crne Gore može projekat o javno-privatnom partnerstvu i na predmetima iz drugih oblasti iz stava 1 ovog člana proglasiti od strateškog interesa za Crnu Goru.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na:

1) projekte koji se:

a) sprovode po posebnom postupku međunarodne organizacije, na osnovu zaključenog ugovora;

b) sprovode po pravilima međunarodne organizacije ili međunarodne finansijske institucije, koja u potpunosti finansira projekat, ako nije drugačije ugovoreno;

c) sprovode po pravilima međunarodne organizacije ili međunarodne finansijske institucije, koja sufinansira projekat u iznosu većem od 50%, a ugovorne strane sporazumno utvrđuju pravila postupka koji će se primjenjivati;

d) odnose na zaštitu i spašavanje od elementarnih nepogoda, katastrofa i u slučaju vanrednog stanja;

e) odnose na nabavku oružja, municije i drugih predmeta neophodnih za odbranu i bezbjednost Crne Gore;

f) odnose na civilnu zaštitu u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita i spašavanje;

2) robe, usluge i radove obuhvaćene zakonom kojim se uređuju javne nabavke, i na:

a) ugovore u vezi sa sticanjem, razvojem, produkcijom ili koprodukcijom programskog materijala namijenjenog radio-televizijskom emitovanju;

b) usluge arbitraže, sporazumnog rješavanja sporova i notarske usluge;

c) zastupanje u postupcima pred sudovima ili institucijama druge države ili pred međunarodnim sudovima, tribunalima ili institucijama;

d) pravne usluge koje su povezane sa vršenjem javnog ovlašćenja;

e) finansijske usluge u vezi sa emitovanjem, prodajom, kupovinom ili prenosom hartija od vrijednosti ili drugih finansijskih instrumenata, posebno transakcije naručioca, radi prikupljanja novca i kapitala i usluge Centralne banke Crne Gore;

3) istraživanje i proizvodnju ugljovodonika u skladu sa zakonom i na:

a) istraživanje ili eksploataciju, ili istraživanje i eksploatacija mineralnih sirovina;

b) korišćenje vodotoka i drugih voda, odnosno njihovih djelova ili određene količine vode, za namjene utvrđene posebnim zakonom;

c) izgradnju hidromelioracionih sistema i vađenje materijala iz vodnog zemljišta;

d) korišćenje šuma;

e) korišćenje prirodnih bogatstava u morskom dobru, radi obavljanja djelatnosti od javnog interesa;

f) istraživanje i/ili iskorišćavanje podmorja, morskog dna i podzemlja, kao i živih i neživih bogatstava u unutrašnjim morskim vodama, teritorijalnom moru i epikontinentalnom pojasu;

g) korišćenje prirodnih bogatstava u državnoj imovini radi izgradnje, održavanja i korišćenja energetskih objekata radi proizvodnje električne i/ili toplotne energije;

h) korišćenje obala rijeka i jezera;

i) korišćenje prirodnog bogatstva u područjima sa prirodno-ljekovitim svojstvima i drugim prirodnim vrijednostima radi izgradnje, održavanja, korišćenja i modernizacije objekata;

j) priređivanje lutrijskih igara na sreću i posebnih igara na sreću;

k) eksploatacija rječnih nanosa na javnom vodnom dobru;

4) projekte koje je javni naručilac dužan da sprovede u skladu sa procedurama utvrđenim na drugačiji način od ovog zakona, na osnovu pravnih instrumenata kojim se uspostavljaju međunarodne pravne obaveze, kao što su potvrđeni međunarodni sporazumi između Crne Gore i jedne ili više trećih država za projekte javno-privatnog partnerstva;

5) pružanje javnih usluga, izvođenje javnih radova i izgradnju, rekonstrukciju, upravljanje ili održavanje javne infrastrukture koje javni partner dodjeljuje povezanom pravnom licu u skladu sa posebnim zakonom.

Pravni instrumenti kojim se uspostavljaju međunarodne pravne obaveze, odgovarajuća pravila i postupci koji se primjenjuju za dodjelu ugovora iz stava 1 tačka 4 ovog člana sprovode se u skladu sa načelima jednakog tretmana, nediskriminacije i transparentnosti.

Vlada obavještava Evropsku komisiju o zaključenim sporazumima iz stava 1 tačka 4 ovog člana.

Povezanim pravnim licem, iz stava 1 tačka 5 ovog člana, smatra se lice u kojem:

- javni partner ima više od polovine akcija ili udjela ili više od polovine prava glasa ili ima druga upravljačka prava ili prava nadzora;

- javni partner ima pravo na izbor članova organa upravljanja ili lica koja su ovlašćena za zastupanje u skladu sa zakonom, ili odlučujući uticaj na upravljanje i vođenje poslova tog lica;

- nema direktnog učešća privatnog kapitala u skladu sa osnivačkim aktom, ako zakonom nije drugačije propisano; ili

- se više od 80% prihoda stiče obavljanjem poslova koje je povezanom licu povjerio javni partner koji ga kontroliše ili druga pravna lica koja kontroliše isti javni partner.