Закон о дорогах

Ovim zakonom uređuje se pravni položaj javnih i nekategorisanih puteva, način upravljanja, finansiranja i izgradnje javnih puteva, održavanje, zaštita, nadzor kao i druga pitanja od značaja za puteve.

Put je površina namijenjena za obavljanje saobraćaja u skladu sa ovim zakonom.

Put može biti javni i nekategorisani.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) javni put je površina od opšteg značaja za saobraćaj, koju svako može slobodno da koristi pod uslovima određenim zakonom i koju je nadležni organ proglasio javnim putem;

2) državni put je javni put koji saobraćajno povezuje teritoriju države sa mrežom evropskih puteva i dio je mreže evropskih puteva, teritoriju države sa teritorijom susjednih država, cjelokupnu teritoriju države, privredno značajna naselja na teritoriji države, kao i njegov dio koji prolazi kroz naselje u slučaju da nije izgrađen obilazni put pored naselja;

3) auto-put je državni put koji je namijenjen isključivo za saobraćaj motornih vozila, sa fizički razdvojenim kolovozima po smjerovima bez ukrštanja u istom nivou i kontrolisanim pristupom, koji ima najmanje dvije saobraćajne trake za svaki smjer i koji je obilježen propisanom saobraćajnom signalizacijom i opremom;

4) brza saobraćajnica je državni put koji je namijenjen isključivo za saobraćaj motornih vozila, sa fizički razdvojenim kolovozima po smjerovima bez ukrštanja u istom nivou i kontrolisanim pristupom, koji ima najmanje dvije saobraćajne trake za svaki smjer i koji je obilježen propisanom saobraćajnom signalizacijom i opremom;

5) magistralni put je državni put koji je namijenjen saobraćajnom povezivanju gradova (lokalnih samouprava) ili važnijih privrednih područja i služi saobraćajnom povezivanju sa drugim javnim putevima iste ili više kategorije ili na putni sistem susjednih država;

6) regionalni put je državni put koji je namijenjen saobraćajnom povezivanju značajnih centara lokalnih zajednica i služi saobraćajnom povezivanju sa drugim javnim putevima iste ili više kategorije ili na putni sistem susjednih država;

7) opštinski put je javni put koji saobraćajno povezuje teritoriju opštine, odnosno grada, kao i teritoriju opštine, odnosno grada, sa mrežom državnih puteva;

8) ulica je javni put u naselju koji saobraćajno povezuje djelove naselja;

9) lokalni put je javni put koji povezuje sela i naselja na teritoriji jedne opštine ili koji se nadovezuje na odgovarajuće puteve susjedne opštine, a od značaja je za lokalni saobraćaj na teritoriji te opštine, uključujući i puteve koji povezuju željezničke stanice, pomorske luke, aerodrome, turistička mjesta, kulturne i istorijske spomenike i slične objekte sa drugim javnim putevima;

10) nekategorisani put je put koji je nadležni organ proglasio nekategorisanim putem i koji je kao nekategorisani put upisan u list nepokretnosti;

11) naselje je izgrađen funkcionalno objedinjen prostor koji je namijenjen za život i rad stanovnika i čije su granice označene saobraćajnim znakovima za obilježavanje naselja;

12) put van naselja je dio javnog puta van granica naselja;

13) put u naselju je dio javnog puta unutar granica naselja;

14) saobraćajna površina je površina namijenjena za kretanje svih ili pojedinih kategorija učesnika u saobraćaju (put, parking prostor, javna garaža, biciklističke staze i trake, pješačke površine, autobuska stajališta i drugo);

15) saobraćajna signalizacija i oprema su sredstva i uređaji za regulisanje saobraćaja, saobraćajni znakovi, oznake na putu, uređaji za davanje svjetlosnih saobraćajnih znakova, branici ili polubranici na prelazu puta preko željezničke pruge, privremena saobraćajna signalizacija, svjetlosne i druge oznake na putu, zaštitne ograde za vozila, zaštitne ograde za pješake, smjerokazi i kilometarske oznake;

16) oprema za zaštitu javnog puta, saobraćaja i okoline su elementi inteligentnih transportnih sistema, ventilacioni i sigurnosni uređaji u tunelima, objekat i uređaji za zaštitu puta i saobraćaja (snjegobran, vjetrobran, zaštita od osulina, regulacione građevine protiv bujičnih erozija i sl.), kao i objekti i uređaji za zaštitu neposrednog okruženja puta (separatori, zaštita od buke i drugih štetnih uticaja na okolinu, instalacije rasvjete i rasvjeta za potrebe saobraćaja, uređaj za evidenciju saobraćaja, putna meteorološka stanica i sl.);

17) kolovoz je izgrađena površina puta po kojoj se obavlja drumski saobraćaj i čine ga saobraćajne trake (vozne, zaustavne i slično) za kretanje, odnosno mirovanje vozila i ivične trake;

18) kolovozna konstrukcija je višeslojni kruti ili elastični sistem, kojim se obezbjeđuje prijem mehaničkih dejstava vozila i prenos na donji stroj puta, radi bezbjednog, nesmetanog i ekonomičnog kretanja vozila, bicikala i pješaka;

19) kolovozni zastor je završni sloj kolovozne konstrukcije;

20) bankina je element puta u nasipu koji obezbjeđuje bočnu stabilnost puta i služi za postavljanje saobraćajne signalizacije i opreme puta;

21) rigola je element puta za prihvatanje i kontrolisano vođenje površinskih voda, koji obezbjeđuje stabilnost kolovozne konstrukcije;

22) berma je element puta između rigole i kosine usjeka koji služi za zaštitu rigole od erodiranog materijala, postavljanje saobraćajne signalizacije i opreme puta i za obezbjeđenje preglednosti puta;

23) razdjelni pojas je prostor između dvije kolovozne trake koji služi za fizičko odvajanje smjerova kretanja, postavljanje saobraćajne signalizacije i opreme kao i elemenata putnog objekta;

24) razdjelna traka je prostor između dvije kolovozne trake koji služi za fizičko odvajanje smjerova kretanja i preusmjeravanje saobraćaja iz jedne kolovozne trake u drugu;

25) zaštitna traka je element puta kojim se fizički razdvaja saobraćaj motornih vozila od ostalog saobraćaja;

26) putni objekat je građevinski objekat koji je sastavni dio puta: most, nadvožnjak, podvožnjak, propust, tunel, vijadukt, galerija, potporni zid, obložni zid i drugo;

27) nadvožnjak je objekat iznad puta kojim se reguliše ukrštanje puta u dva nivoa sa drugim putem ili drugim infrastrukturnim sistemom ili željeznicom;

28) podvožnjak je objekat u trupu puta kojim se reguliše ukrštanje puta u dva nivoa sa drugim putem ili drugim infrastrukturnim sistemom ili željeznicom;

29) funkcionalni sadržaj javnog puta je površina, objekti, postrojenja i uređaji koji su namijenjeni za efikasno upravljanje putem i saobraćajem na putu (baze za održavanje puta, centri za upravljanje saobraćajem, naplatne stanice i drugi sadržaji);

30) prateći sadržaj puta za potrebe korisnika su površina i objekti za pružanje različitih usluga korisnicima puta (stanice za snabdijevanje motornih vozila gorivom, stanice za punjenje vozila na električni pogon, odmorišta, parkirališta, moteli, restorani, auto-servisi, prodavnice i drugi objekti za pružanje usluga);

31) autobusko stajalište je posebno izgrađen dio puta, odnosno propisno obilježeni dio kolovoza, namijenjen za zaustavljanje autobusa, radi ukrcavanja i iskrcavanja putnika i utovara i istovara prtljaga;

32) putno zemljište je površina koja obuhvata put, putni pojas i površinu zemljišta od puta, odnosno putnog pojasa do granice eksproprijacije;

33) putni pojas je zemljište sa obje strane puta širine određene projektom puta, a najmanje jedan metar od linije koju čine krajnje tačke poprečnog profila puta van naselja, mjereno na spoljašnju stranu;

34) zaštitni pojas je zemljište uz javni put u kome je korišćenje prostora ograničeno zbog štetnih uticaja okoline na put i saobraćaja na putu i obrnuto;

35) pojas kontrolisane izgradnje je površina mjerena od granice zaštitnog putnog pojasa na spoljašnju stranu, čija je širina ista kao širina zaštitnog putnog pojasa na kojoj se ograničava vrsta i obim izgradnje objekata i koja služi za zaštitu javnog puta i saobraćaja na njemu;

36) granica eksproprijacije je linija do koje se vrši eksproprijacija nepokretnosti, a utvrđuje se na propisanom odstojanju mjerenom od putnog pojasa na spoljnju stranu puta u skladu sa odredbama ovog zakona;

37) vazdušni prostor iznad kolovoza je prostor iznad kolovoza u visini od najmanje sedam metara mjereno od najviše tačke kolovoza, koji sadrži i gabarite slobodnog profila puta;

38) raskrsnica je mjesto na kojem se ukrštaju, spajaju, odnosno razdvajaju saobraćajni tokovi na najmanje dva puta u istom ili različitim nivoima;

39) ukrštaj je mjesto ukrštanja puta sa drugim putem, odnosno drugim linijskim infrastrukturnim objektima u istom ili različitim nivoima;

40) prilazni put je nekategorisani put koji omogućava vlasniku, odnosno držaocu nepokretnosti prilaz na javni put;

41) saobraćajni priključak je uređena saobraćajna površina, dio javnog puta, na kojoj se međusobno povezuju javni, nekategorisani ili prilazni putevi;

42) zahtijevana preglednost puta je rastojanje potrebno za bezbjedno zaustavljanje vozila ispred nepokretne prepreke na putu koja mora biti obezbijeđena na svakoj tački puta i koja se određuje na osnovu mjerodavnih vrijednosti projektne brzine u oba smjera vožnje;

43) upravljanje saobraćajem je vođenje, praćenje i kontrola saobraćaja na javnom putu, odnosno dionici javnog puta;

44) obustava saobraćaja je kontrolisani prekid saobraćaja na putu;

45) ograničenje korišćenja javnog puta je zabrana kretanja pojedinih vrsta vozila na putu;

46) vanredni prevoz je prevoz vozilom, odnosno skupom vozila, koja sama ili sa teretom koji je konstrukcijski nedjeljiv, prekoračuju dozvoljeno osovinsko opterećenje, najveću dozvoljenu ukupnu masu, širinu, dužinu ili visinu;

47) upotrebna vrijednost puta je vrijednost puta u trenutku procjene u zavisnosti od stepena očuvanosti njegovih projektovanih karakteristika;

48) zaštita puta je skup mjera i zabrana koje se preduzimaju radi zaštite puta, zaštitnog pojasa i pojasa kontrolisane izgradnje;

49) tunel je podzemni ili podvodni putni objekat namijenjen za odvijanje saobraćaja;

50) evropska elektronska naplata putarine (u daljem tekstu: EENP) je usluga naplate putarine koju pružalac usluge EENP-a pruža korisniku EENP-a, u jednom ili više područja EENP-a, na osnovu ugovora;

51) elektronska naplata putarine (ENP) je način beskontaktne naplate pri kome vozila prolaze bez zaustavljanja kroz naplatnu stanicu, korišćenjem posebnog elektronskog uređaja ili aplikacije;

52) elektronski sistem za naplatu putarine je sistem u kome se obaveza korisnika da plati putarinu aktivira i povezuje isključivo sa automatskim prepoznavanjem prisustva vozila na određenoj lokaciji, putem komunikacije na daljinu sa uređajem u vozilu ili automatskim prepoznavanjem registarskih oznaka vozila;

53) znatno izmijenjen sistem je postojeći elektronski sistem za naplatu putarine koji je izmijenjen ili se mijenja na način koji od pružalaca usluge EENP-a zahtijeva da uvedu izmjene komponenti interoperabilnosti koje su aktivne, uključujući reprogramiranje ili prilagođavanje interfejsa pozadinskih sistema, u mjeri da je potrebna ponovna akreditacija;

54) komponenta interoperabilnosti je bilo koja osnovna komponenta, grupa komponenti, podskup ili cjelovit skup opreme ugrađen ili namijenjen za ugradnju u EENP, od kojeg interoperabilnost usluge direktno ili indirektno zavisi, uključujući materijalne i nematerijalne elemente, kao što je softver;

55) prilagođenost za korišćenje je sposobnost komponente interoperabilnosti da, kada je reprezentativno ugrađena u EENP i povezana sa sistemom subjekta za naplatu putarine, postigne i održi propisan nivo učinka tokom korišćenja;

56) pozadinski sistem je centralni elektronski sistem koji koristi subjekt za naplatu putarine, grupa subjekata za naplatu putarine koja je uspostavila interoperabilni čvor ili pružalac usluge EENP-a, radi prikupljanja, obrade i prenosa informacija u okviru elektronskog sistema za naplatu putarine;

57) oprema u vozilu obuhvata kompletan skup hardverskih i softverskih komponenti, namijenjenih pružanju usluge naplate putarine, a koji je ugrađen u vozilo ili se njemu nalazi radi prikupljanja, skladištenja, obrade i daljinskog prijema, odnosno prenosa podataka;

58) pružalac usluge naplate putarine je pravno lice koje pruža usluge naplate putarine u jednom ili više područja EENP-a, za jednu ili više kategorija vozila;

59) subjekat za naplatu putarine je privredno društvo ili drugo pravno lice u državnoj ili privatnoj svojini koji naplaćuje putarinu za saobraćanje vozila na području EENP-a;

60) imenovani subjekat za naplatu putarine je privredno društvo ili drugo pravno lice u državnoj ili privatnoj svojini koji u budućem području EENP-a, u skladu sa ovim zakonom, ima prava i obaveze pružaoca usluge naplate putarine;

61) pružalac usluge EENP-a je subjekat koji, na osnovu posebnog ugovora, korisniku EENP-a odobrava pristup EENP-u, prenosi iznos putarine nadležnom subjektu za naplatu putarine, koji je registrovan u državi u kojoj ima sjedište;

62) glavni pružalac usluge je pružalac usluge naplate putarine sa posebnim obavezama, uključujući obavezu zaključivanja ugovora sa svim zainteresovanim korisnicima, ili ugovora sa posebnom naknadom ili garantovanog dugoročnog ugovora, odnosno drugim posebnim pravima koja se razlikuju od prava i obaveza drugih pružalaca usluga;

63) korisnik EENP-a je fizičko ili pravno lice koje ima ugovor sa pružaocem usluge EENP-a za pristup EENP-u;

64) područje EENP-a je put, putna mreža, ili objekat poput mosta ili tunela na kojima se putarina prikuplja elektronskim sistemom za naplatu putarine;

65) sistem usklađen sa EENP-om je skup elemenata elektronskog sistema za naplatu putarine, koji su potrebni za uključivanje pružalaca usluge EENP-a u sistem i za funkcionisanje EENP-a;

66) akreditacija je postupak koji utvrđuje i kojim upravlja subjekat za naplatu putarine, a koji pružalac usluge EENP-a mora da sprovede prije nego se odobri pružanje usluge EENP-a u području EENP-a;

67) država registracije vozila je država u kojoj je registrovano vozilo za koje se plaća putarina;

68) podaci za obračun putarine su informacije koje određuje nadležni subjekt za naplatu putarine, a koje su potrebne za utvrđivanje visine putarine koja se plaća za saobraćanje vozila na određenom području naplate putarine i za zaključenje transakcije naplate;

69) prijava putarine je izjava upućena subjektu za naplatu putarine kojom se potvrđuje prisustvo vozila na području EENP-a, u formatu dogovorenom između pružaoca usluge naplate putarine i subjekta za naplatu putarine;

70) parametri klasifikacije vozila su podaci koji se odnose na vozilo, na osnovu kojih se obračunava putarina, u skladu sa podacima za obračun putarine;

71) komercijalni objekat je stanica za snabdijevanje motornih vozila gorivom, stanica za punjenje vozila na električni pogon, auto-servis, objekat za privremeni smještaj onesposobljenih vozila, ugostiteljski objekat, trgovinski objekat, sportsko-rekreativni objekat i drugi objekti u kojima se po osnovu kupovine/prodaje robe i usluga vrše novčane transakcije;

72) obilaznica je dio puta koja zamjenjuje put kroz naselje;

73) biciklistička staza je izgrađena saobraćajna površina namijenjena za saobraćaj bicikla, bicikla sa motorom i lakih električnih vozila, koja se proteže duž kolovoza puta i od njega je odvojena i obilježena propisanom saobraćajnom signalizacijom;

74) biciklistička traka je dio kolovoza namijenjen za saobraćaj bicikla, bicikla sa motorom i lakih električnih vozila, obilježen propisanom saobraćajnom signalizacijom;

75) trasa puta je osa puta utvrđena projektom ili obilježena na terenu koja služi kao polazna tačka za izgradnju puta;

76) trup puta je dio puta kojeg čine donji i gornji stroj puta, uključujući i zemljište na kojem je sagrađen;

77) kosina je prirodna ili vještačka kosa površina zemljišta uz put;

78) sistem za odvodnjavanje puta je uređaj za sakupljanje, odvajanje ili preusmjeravanje površinskih ili podzemnih voda (jarkovi, rigole, plitke ili duboke drenaže, revizioni ili prihvatni šahtovi, propusti, kanalizacija, bunari i slično);

79) pješačka staza je saobraćajna površina namijenjena isključivo za kretanje pješaka i obilježena propisanom saobraćajnom signalizacijom;

80) trotoar je posebno urađen dio puta pored kolovoza namijenjen prvenstveno za kretanje pješaka i obilježen propisanom saobraćajnom signalizacijom;

81) prostor za provjeru mase vozila i kontrolu saobraćaja je objekat i uređaj koji se postavlja na graničnim prelazima ili uz javne puteve, radi kontrole vanrednih prevoza i osiguravanja bezbjednosti saobraćaja;

82) elektronski komunikacioni vod su elektronski komunikacioni kablovi, njihovi elementi i sa njima povezana oprema koja je tehnološki i funkcionalno neodvojivi dio vodova i zajedno čini jednu funkcionalnu cjelinu (izvodni ormarići, TT stubići, outdoor kabineti, šahtovi);

83) električni vod su distributivni i prenosni vodovi koji služe za distribuciju i prenos električne energije, njihovi elementi i sa njima povezana oprema koja je tehnološki i funkcionalno neodvojivi dio vodova i zajedno čini jednu funkcionalnu cjelinu (niskonaponski razvodni ormari, priključno mjerni ormari, mjerni ormari, kabineti, stubovi, šahtovi i elektronski komunikacioni vodovi);

84) kontrolisani pristup je pristup samo preko ulivno-izlivnih rampi sa saobraćajnim trakama za uključivanje, odnosno isključivanje na denivelisanim raskrsnicama;

85) infrastrukturni podaci su podaci o karakteristikama putne infrastrukture, uključujući ostale saobraćajne znakove i njihove propisane bezbjednosne atribute, kao i infrastrukturu za punjenje i snabdijevanje alternativnim gorivima;

86) interoperabilnost je sposobnost sistema i pratećih poslovnih procesa da razmjenjuju podatke i dijele informacije i znanje, čime se omogućava kontinuitet ITS usluga;

87) ITS aplikacija je operativni instrument za primjenu inteligentnih transportnih sistema;

88) ITS korisnik je svaki korisnik ITS aplikacija ili usluga, uključujući putnike, ranjive učesnike u saobraćaju, korisnike i upravljače puta, prevoznike i hitne službe;

89) ITS usluga je obezbjeđivanje primjene ITS aplikacije kroz jasno definisan organizacioni i operativni okvir sa ciljem doprinosa bezbjednosti korisnika, efikasnosti, održivoj mobilnosti ili udobnosti ili sa ciljem olakšavanja i podrške prevozu;

90) kooperativni inteligentni transportni sistemi (C-ITS) su inteligentni transportni sistemi koji omogućavaju ITS korisnicima da međusobno komuniciraju i sarađuju razmjenjujući zaštićene i pouzdane poruke, bez prethodnog međusobnog poznavanja i na nediskriminatorski način;

91) C-ITS usluga je ITS usluga koja se pruža putem kooperativnih inteligentnih transportnih sistema;

92) raspoloživost podataka je postojanje i dostupnost podataka u digitalnom, mašinski čitljivom formatu;

93) nacionalna pristupna tačka je digitalna veza koji se uspostavlja radi obezbjeđivanja jedinstvenog mjesta pristupa, razmjene i preuzimanja podataka iz oblasti transporta i mobilnosti, u skladu sa specifikacijama, a koji sadrži:

- funkcionalne odredbe kojima se opisuju uloge različitih učesnika i tok razmjene međusobnih informacija;

- tehničke odredbe kojima se obezbjeđuju tehnička sredstva za izvršenje funkcionalnih odredbi;

- organizacione odredbe kojima se utvrđuju proceduralne obaveze učesnika; i/ili

- uslužne odredbe kojima se definišu nivoi usluga i njihov sadržaj za ITS aplikacije i usluge;

94) dostupnost podataka je mogućnost traženja i dobijanja podataka u digitalnom, mašinski čitljivom formatu;

95) multimodalna digitalna usluga mobilnosti je usluga koja pruža informacije o saobraćaju i putnim podacima, kao što su lokacija transportnih sredstava, redovi vožnje, raspoloživost ili cijene za više od jednog vida transporta, a koja može da uključuje i funkcije koje omogućavaju rezervacije, plaćanja ili izdavanje karata;

96) osnovna informacija je informacija koja je određena kao relevantna za informisanje korisnika puteva i inteligentnih transportnih sistema, i koja naročito obuhvata podatke o putnoj infrastrukturi, stanju puta i saobraćaja, bezbjednosnim rizicima, uslugama za putnike, multimodalnom transportu i hitnim službama;

97) pružalac ITS usluga je pravno lice ili preduzetnik koji pruža ITS usluge;

98) imalac ITS podataka je upravljač javnog puta i drugo pravno lice ili preduzetnik koji obezbjeđuje podatke u vezi sa saobraćajem i saobraćajnom infrastrukturom;

99) zagušenje je stanje saobraćajnog toka u kojem se obim saobraćaja približava projektovanom kapacitetu puta ili ga premašuje;

100) rekonstrukcija javnog puta je izvođenje radova na postojećem putu i zaštitnom pojasu sa pripadajućim objektima puta, u skladu sa zakonom kojim se uređuje izgradnja objekata;

101) zaštita životne sredine je skup aktivnosti i mjera koje se sprovode u cilju utvrđivanja i smanjivanja negativnih uticaja na životnu sredinu i zdravlje ljudi u fazi planiranja, izgradnje, korišćenja, odnosno održavanja puta;

102) savjetnik za bezbjednost tunela je lice koje kod upravljača tunela obavlja poslove kojima se obezbjeđuje primjena ovog zakona i drugih propisa kojima se uređuju tuneli;

103) ocjena uticaja puta na bezbjednost saobraćaja je strateška komparativna analiza uticaja varijanti novog ili rekonstruisanog puta na bezbjednost saobraćaja;

104) revizija bezbjednosti puta je nezavisna, detaljna i sistematska provjera projekta puta sa aspekta bezbjednosti saobraćaja;

105) provjera bezbjednosti puta je nezavisna, detaljna i sistematska provjera elemenata postojećeg puta sa aspekta bezbjednosti saobraćaja;

106) ciljana provjera bezbjednosti puta je ciljano ispitivanje karakteristika i nedostataka puta, radi utvrđivanja opasnih uslova, grešaka i problema koji povećavaju rizik od nastanka saobraćajnih nezgoda i njihovih posljedica, zasnovano na terenskom obilasku postojećeg puta ili dionice puta;

107) periodična provjera bezbjednosti puta je redovna provjera karakteristika i nedostataka puta, koji sa aspekta bezbjednosti saobraćaja zahtijevaju održavanje puta;

108) mapiranje rizika je objektivan metod ocjenjivanja bezbjednosti puta na osnovu stvarnih neželjenih događaja na posmatranoj putnoj mreži;

109) revizor je nezavisno stručno lice koje posjeduje licencu za revizora i koje sprovodi reviziju projekata puta sa aspekta bezbjednosnih karakteristika puta;

110) provjerivač je nezavisno stručno lice koje posjeduje licencu za provjerivača za sprovođenje provjere bezbjednosti saobraćaja na putu;

111) ranjivi učesnik u saobraćaju je nemotorizovani učesnik u saobraćaju (pješak, vozač bicikla ili trotineta), kao i vozač lakog električnog vozila ili motocikla.