Decision on the preparation of the spatial-urban plan of the Municipality of Žabljak

Pristupa se izradi Prostorno-urbanističkog plana Opštine Žabljak (u daljem tekstu: PUP).

PUP se izrađuje i donosi za cjelokupnu teritoriju lokalne samouprave.

Za PUP će se raditi strateška procjena uticaja na životnu sredinu u skladu sa zakonom kojim se uređuje strateška procjena uticaja određenih planova i programa na životnu sredinu.

PUP se donosi za period do 2040. godine.

PUP će izrađivati DOO „Agencija za planiranje prostora Crne Gore”.

Rok za izradu PUP-a je 12 mjeseci od dana dostavljanja ove odluke DOO „Agenciji za planiranje prostora Crne Gore”.

Finansijska sredstva potrebna za izradu PUP-a obezbijediće se iz buđeta Opštine Žabljak u iznosu od 243.000,00 eura.

PUP se izrađuje na osnovu Programskog zadatka koji čini sastavni dio ove odluke.

Ova odluka stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore”.

Osnovni cilj i zadatak izrade Prostorno-urbanističkog plana Opštine Žabljak (u daljem tekstu: PUP) jeste da se nakon sveobuhvatne analize postojećeg stanja, prepoznavanja problema i analize mogućnosti za usmjeravanje daljeg prostornog razvoja, stvore planski preduslovi za održivi razvoj prirodnih dobara kao najznačajnijeg potencijala. Time se stvaraju uslovi za razvoj konkurentne i prepoznatljive lokalne ekonomije (turizma, poljoprivrede, šumarstva, usluga i drugih kompatibilnih aktivnosti) i revitalizaciju demografske strukture.

Ovo se prvenstveno odnosi na rješavanje ključnih razvojnih problema, naročito za pojedine segmente koje plan tretira kao što su: infrastruktura, sa posebnim naglaskom na saobraćaj i komunalnu opremljenost, kontrolisan turistički razvoj, kontrolisano korišćenje zemljišta za izgradnju vikend i stambenih objekata, dimenzionisanje racionalnog broja društvenih servisa i ostale urbane opreme, planski tretman neformalnih objekata, odgovorno upravljanje prirodnim resursima i zaštita okoline kroz smanjenje konflikata posebno, između tražnje za prirodnim resursima (između izgradnje i očuvanja zaštitićenih prostora, između propisanih režima zaštite i korišćenja u turističke, poljoprivredne ili druge svrhe) i njihovog očuvanja, i dr.

Brojni razvojni i prostorno-ekološki problemi koji su prisutni na prostoru Opštine Žabljak nameću potrebu da se što prije pristupi traženju odgovora i konkretnim aktivnostima za njihovo rješavanje. Kao glavni problemi prepoznati su: skromni i opadajući demografski potencijal, nedovoljno razvijena infrastrukturna opremljenost, kako saobraćajne tako i ostale tehničke infrastrukture, nelegalna izgradnja, neracionalna potrošnja i neadekvatno korišćenje poljoprivrednog zemljišta, neostvarena subregionalna i međuopštinska saradnja, nedovoljan privredni i društveni razvoj i relativno nizak životni standard.

Izradom PUP-a Opštine Žabljak ispuniće se prije svega zakonska obaveza donošenja prostorno-urbanističkog plana lokalne samouprave, preispitati dosadašnji razvojni ciljevi lokalne uprave i uskladiti sa strateškim ciljevima razvoja lokalne uprave.

Pravni osnov za izradu i donošenje Prostorno-urbanističkog plana Opštine Žabljak sadržan je u članovima 26 , 27 i 141 Zakona o uređenju prostora („Službeni list CG", broj 19/25) kojim je propisano da je donošenje prostorno-urbanističkog plana lokalne samouprave obavezno, da se prostorno-urbanistički plan lokalne samouprave izrađuje i donosi za teritoriju jedinice lokalne samouprave i da je jedinica lokalne samouprave dužna da lokalni planski dokument čije je donošenje obavezno donese u roku od 22 mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona odnosno do januara 2027.g.

Programski zadatak za izradu PUP-a Opštine Žabljak izrađuje se u skladu sa članom 33 Zakona o uređenju prostora, budući da je isti sastavni dio Odluke o izradi planskog dokumenta.

PUP Opštine Žabljak se izrađuje i donosi za cjelokupnu teritoriju lokalne samouprave, u površini 445,00 km².

Slika 1. Obuhvat PUP-a Opštine Žabljak

U postupku izrade PUP-a potrebno

je voditi se uslovima i smjernicama iz sljedećih dokumenata:

- Prostornog plana Crne Gore do 2040 („Službeni list CG“, broj 68/25);

- Nacionalnih sektorskih strategija i master planova u oblastima održivog razvoja, turizma, saobraćaja, energetike, upravljanja otpadom i dr.

Veliki dio Opštine Žabljak pripada Nacionalnom parku „Durmitor“ sa kanjonom Tare koji je zaštićen od 1980. god. kao Svjetsko prirodno nasljeđe (UNESCO Lista Svjetskog prirodnog i kulturnog nasljeđa), po osnovu ispunjenja kriterijuma N (II), (III) i (IV) iz Konvencije o zaštiti svjetske prirodne i kulturne baštine (UNESCO). Slivno područje rijeke Tare, površine 182.899ha, je zaštićeno kao Svjetski rezervat biosfere (Program “Čovjek i biosfera” - M&B, UNESCO), od 17 januara 1977. godine, na osnovu Konvencije o zaštiti svjetske prirodne i kulturne baštine (UNESCO). Sama rijeka Tara je zbog svoje izuzetne ljepote, s pravom prozvana “Suzom Evrope”. NP „Durmitor“ jedini je nacionalni park u Crnoj Gori koji ima dvojnu međunarodnu zaštitu. Posebnu vrijednost ovog nacionalnog parka čine zone sa posebnim režimom upravljanja. Specifičnost Durmitorskog

masiva se ogleda u grandioznosti kanjonskih dolina rijeka Tare i Pive i njihovih pritoka Sušice, Drage, Vaškovske rijeke, Komarnice i dr. Tome se pridružuju 18 glečerskih jezera, poznatih kao “gorske oči”, brojni hidrološki, geomorfološki, geološki, speleološki i dr. fenomeni, kao i veoma bogat i zanimljiv biljni i životinjski svijet i biodiverzitet u cjelini, sa velikim učešćem endemičnih, reliktnih, rijetkih, zaštićenih i na drugi način značajnih i korisnih vrsta.

Takođe, upisana kulturna dobra na listi UNESCO-a su:

- Nekropola stećaka, Bare Žugića, Žabljak

- Nekropola stećaka Grčko groblje, Novakovići, Žabljak

Strategije sa najvećim uticajem na sistem planiranja prostora i aktivnosti u prostoru, između ostalih, su:

- Nacionalna strategija održivog razvoja do 2030. utvrđuje principe, strateške ciljeve i mjere za dostizanje dugoročnog održivog razvoja crnogorskog društva, uzimajući u obzir postojeće stanje i preuzete međunarodne obaveze, prioritetno Agendu Ujedinjenih nacija za održivi razvoj do 2030. godine.

- Strategija regionalnog razvoja za period 2023-2027. godine je postizanje ravnomjernijeg socio-ekonomskog razvoja svih jedinica lokalne samouprave i regiona, zasnovanog na konkurentnosti, inovativnosti i zapošljavanju.

- Nacionalna strategija klimatskih promjena do 2030. godine utvrđuje smjernice i mapu puta prema klimatski otpornom i niskokarbonskom društvu i u okviru tog dokumenta usvojen je i Namjeravani nacionalno utvrđeni doprinos (INDC) Crne Gore za smanjenje emisija gasova staklene bašte.

- Strategijom razvoja turizma Crne Gore 2022 do 2025. godine su definisane smjernice za razvoj turizma u smislu dugoročne održivosti, optimiziranja privrednih efekata i smanjenja opterećenja na životnu sredinu.

- Cilj Strategije za razvoj poljoprivrede i ruralnih područja 2023-2028 je uspostavljanje okvira za dalji razvoj poljoprivrede i ruralnih područja u Crnoj Gori i njeno usklađivanje sa procesom pristupa EU.

- Strategija razvoja zdravstva 2023 do 2027. godine predstavlja krovni strateški dokument u oblasti zdravstva u Crnoj Gori kojim je definisan sistem ključnih prioriteta i okvir podrške generalnom razvoju i reformama zdravstvenog sistema.

- Strategija stambene politike do 2034. godine kojom se utvrđuju pravci razvoja stanovanja na način da se osigura povećanje socijalne, ekonomske i ekološke održivosti zajednice.

- Strategija razvoja saobraćaja Crne Gore u periodu 2019-2035. godine utvrđuje stanje u oblastima transporta, definiše insfrastrukturne, organizacione i operativne ciljeve razvoja transportnog sistema, koji se realizuju kroz oročene i dugoročne planove implementacije.

- Strategija razvoja energetike Crne Gore do 2030. godine obrađuje sve potencijale koji spadaju u sektor energetike i to: ugalj, nafta i gas, elektroenergetika, daljinsko grijanje, energetska efikasnost, obnovljivi izvori energije itd.

- Državni plan upravljanja otpadom Crne Gore za period od 2025-2029. godine definiše jasne i mjerljive ciljeve, u potpunosti usklađene sa okvirnom direktivom o otpadu i relevantnim propisima Evropske unije.

-Strategija biodiverziteta sa akcionim planom za period 2026-2031. godine uspostavlja novi, integrisani strateški okvir za zaustavljanje gubitka biodiverziteta i obnovu degradiranih ekosistema. U potpunosti je usklađena sa pravnom tekovinom Evropske unije.

Pri izradi planskog dokumenta potrebno je sagledati smjernice i preporuke usvojenih lokalnih strategija:

- Strateški plan razvoja Opštine Žabljak 2024-2028.godine;

- Višegodišnji plan infrastrukturnog razvoja Opštine Žabljak 2024-2027.godine;

- Strategija razvoja biciklizma 2022.godina;

Ukoliko se u toku izrade PUP-a donese neka nova strategija, potrebno je istu uzeti u obzir u daljem postupku izrade plana.