Decision on large exposures of the Development Bank of Montenegro

Ovom odlukom propisuje se način izračunavanja velikih izloženosti Razvojne banke Crne Gore (u daljem tekstu: Razvojna banka), kriterijumi za utvrđivanje povezanosti sa jednim ili grupom povezanih lica, tehnike ublažavanja kreditnog rizika, kao i izvještavanje o velikim izloženostima.

(1) Izloženost predstavlja svaku stavku aktive ili vanbilansnu stavku Razvojne banke koja se utvrđuje u skladu sa st. 2 i 3 ovog člana.

(2) Iznos izloženosti stavke aktive predstavlja njenu knjigovodstvenu vrijednost umanjenu za iznos ispravki vrijednosti, potrebnih rezervi i ostalih odbitaka od regulatornog kapitala koji nastaju po osnovu te stavke.

(3) Iznos izloženosti vanbilansne stavke predstavlja iznos njene nominalne vrijednosti nakon umanjenja za iznos rezervisanja za vanbilansne stavke i iznosa potrebnih rezervi, pomnožen odgovarajućim faktorom konverzije utvrđenim propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke.

(4) Izloženost Razvojne banke prema jednom licu ili grupi povezanih lica smatra se velikom izloženošću ako je njena vrijednost jednaka ili prelazi 10% osnovnog kapitala Razvojne banke.

(5) Ukupna izloženost prema jednom licu predstavlja zbir izloženosti u knjizi trgovanja i izloženosti u knjizi pozicija kojima se ne trguje.

(6) Ukupna izloženost prema grupi povezanih lica predstavlja zbir izloženosti prema licima koja pripadaju toj grupi povezanih lica.

(7) Grupom povezanih lica, smatraju se:

1) dva ili više fizičkih ili pravnih lica koja, ako se ne dokaže drugačije, predstavljaju jedinstveni rizik jer jedno od njih, direktno ili indirektno, ima kontrolu nad drugim licem ili drugim licima;

2) dva ili više fizičkih ili pravnih lica između kojih ne postoji odnos kontrole iz tačke 1 ovog stava, a za koje se smatra da predstavljaju jedinstveni rizik jer su tako međusobno povezana da, ako bi za jedno od tih lica nastali finansijski problemi, naročito poteškoće povezane sa finansiranjem ili otplatom, drugo lice ili sva ostala lica bi se vjerovatno i sama suočila sa poteškoćama povezanim sa finansiranjem ili otplatom.

(1) Razvojna banka, u cilju identifikovanja grupe povezanih lica, utvrđuje da li dva ili više fizičkih ili pravnih lica predstavljaju jedinstven rizik u skladu sa st. 2 do 7 ovog člana i kriterijumima koji su dati u Prilogu 1 koji je dat u prilogu ove odluke i čini njen sastavni dio.

(2) Dva ili više fizičkih ili pravnih lica predstavljaju jedinstveni rizik kada jedno od njih, direktno ili indirektno, ima kontrolu nad drugim licem ili licima najmanje u jednog od sljedećih situacija:

1) kada je, u skladu zakonom kojim se uređuje računovodstvo, odnosno Međunarodnim računovodstvenim standardima/Međunarodnim standardima finansijskog izvještavanja, jedno od tih lica obavezno da sastavlja konsolidovane finansijske izvještaje koji uključuju drugo ili druga lica;

2) ako fizičko ili pravno lice posjeduje većinu prava glasa u drugom licu ili drugim licima;

3) ako fizičko ili pravno lice ima pravo ili mogućnost da imenuje ili razriješi većinu članova organa upravljanja, rukovođenja ili nadzora drugog lica ili drugih lica;

4) ako je fizičko ili pravno lice u mogućnosti da ostvaruje dominantan uticaj nad drugim licem ili drugim licima na osnovu zakona, ugovora ili osnivačkog akta ili statuta;

5) ako fizičko ili pravno lice ima pravo ili mogućnost da odlučuje o strategiji ili da usmjerava poslovne aktivnosti drugog lica ili drugih lica;

6) ako fizičko ili pravno lice ima pravo ili mogućnost da odlučuje o značajnim transakcijama, uključujući prenos dobiti ili gubitaka drugog lica ili drugih lica;

7) ako fizičko ili pravno lice ima pravo ili mogućnost da koordinira upravljanje jednim ili više pravnih lica.

(3) Dva ili više fizičkih ili pravnih lica predstavljaju jedinstveni rizik kada postoji ekonomska zavisnost na način da bi, ukoliko bi za jedno od njih nastali finansijski problemi, naročito u pogledu obezbjeđenja sredstava ili otplate obaveza, i drugo ili druga lica bi vjerovatno imala finansijske poteškoće, i to u jednoj ili više, ali ne isključivo, sljedećih situacija:

1) u slučaju stečaja ili neizmirenja obaveza jednog lica, vjerovatno je da će doći do stečaja ili neizmirenja obaveza kod drugog ili drugih lica;

2) ako je fizičko ili pravno lice u potpunosti ili djelimično garantovalo izloženost drugog fizičkog ili pravnog lica, a ta izloženost je toliko značajna za garanta da bi u slučaju realizacije potraživanja, garant mogao da dođe u finansijske poteškoće;

3) ako značajan dio bruto prihoda ili rashoda fizičkog ili pravnog lica potiče iz transakcija sa drugim fizičkim ili pravnim licem, koje se ne mogu zamijeniti u kratkom roku bez prekomjernih dodatnih troškova;

4) ako fizičko ili pravno lice značajan dio proizvoda ili usluga prodaje ili isporučuje drugom fizičkom ili pravnom licu, a taj odnos se ne može zamijeniti u kratkom roku bez prekomjernih dodatnih troškova;

5) ako postoji značajan dio potraživanja ili obaveza jednog fizičkog ili pravnog lica prema drugom fizičkom ili pravnom licu;

6) ako očekivani izvor sredstava za otplatu kredita za dva ili više fizičkih ili pravnih lica dolazi iz istog izvora, a nijedno od tih lica nema drugi nezavisni izvor prihoda iz kojeg bi moglo da redovno servisira i otplati kredit, i ako se taj izvor sredstava ne može zamijeniti u kratkom roku bez prekomjernih dodatnih troškova;

7) ako se očekuje da će finansijski problemi jednog fizičkog ili pravnog lica izazvati poteškoće drugom fizičkom ili pravnom licu da u potpunosti i blagovremeno otplati svoje obaveze, jer su ta lica pravno ili ugovorno zajednički odgovorna prema Razvojnoj banci;

8) ako dva ili više fizičkih ili pravnih lica zavise od istog izvora za većinu finansiranja, a taj izvor se, u slučaju njegovog stečaja ili neizmirenja obaveza, ne može zamijeniti u kratkom roku bez prekomjernih dodatnih troškova;

9) ako se sa dva ili više pravnih lica upravlja na jedinstven način;

10) ako organ upravljanja dva ili više pravnih lica u značajnoj mjeri čine ista fizička lica;

11) ako većinski udio grupa dva ili više pravnih lica imaju ista fizička ili pravna lica.

(4) Izuzetno od st. 2 i 3 ovog člana, ako Razvojna banka može da dokaže da dva ili više fizičkih ili pravnih lica ne predstavljaju jedinstveni rizik, nije u obavezi da ta lica identifikuje kao grupu povezanih lica.

(5) Tri ili više fizičkih ili pravnih lica predstavljaju jedinstven rizik kada dva ili više tih lica, u skladu sa stavom 2 ovog člana, predstavljaju jedinstven rizik odnosom kontrole, a jedno ili više fizičkih ili pravnih lica su, u skladu sa stavom 3 ovog člana, na osnovu ekonomske zavisnosti, povezani sa jednim ili više lica koji su članovi grupe povezanih lica odnosom kontrole.

(6) Ako je lice koje je povezano putem ekonomske zavisnosti u skladu sa stavom 3 ovog člana, dio druge grupe povezanih lica, sva lica, bilo da su pod kontrolom toj ekonomski zavisnog lica, ili su sama ekonomski zavisna od tog lica, čine jedinstven rizik zajedno sa licima koja čine grupu povezanih lica odnosom kontrole.

(7) Izuzetno od st. 5 i 6 ovog člana, ako Razvojna banka može da dokaže da tri ili više fizičkih ili pravnih lica ne predstavljaju jedinstveni rizik, nije u obavezi da ta lica identifikuje kao grupu povezanih lica.

(1) Ako centralna vlada direktno ili indirektno kontroliše ili je direktno povezana sa više od jednog lica na način iz člana 2 stav 7 tačka 2 ove odluke, Razvojna banka nije dužna da grupu koju čine centralna vlada i ta lica tretira kao grupu povezanih lica.

(2) Centralnom vladom iz stava 1 ovog člana, smatraju se organi državne uprave, državne agencije i drugi subjekti čija se ovlašćenja odnose na cijelu teritoriju države, a koji se, u skladu sa propisom kojim se uređuje statističko izvještavanje, klasifikuju kao centralna vlada.

(3) U slučaju iz stava 1 ovog člana, postojanje grupe povezanih lica koju čine centralna vlada i druga lica, Razvojna banka može procjenjivati pojedinačno u odnosu na svako lice za koje je identifikovano postojanje jedinstvenog rizika, uključujući centralnu vladu.

(4) Za potrebe stava 3 ovog člana, Razvojna banka je dužna da, prilikom identifikovanja grupe povezanih lica sa centralnom vladom, primjenjuje kriterijume koji su utvrđeni u Prilogu 1 ove odluke.

Prilikom izračunavanja velikih izloženosti Razvojne banke ne uzimaju se u obzir:

1) u slučaju kupoprodaje valuta (FX transakcije), izloženosti koje su nastale u redovnom roku poravnanja koji nije duži od dva radna dana nakon datuma izvršenog plaćanja;

2) u slučaju transakcija kupovine ili prodaje hartija od vrijednosti, izloženosti koje su nastale u redovnom roku poravnanja, koji nije duži od pet radnih dana nakon datuma izvršenog plaćanja ili isporuke hartija od vrijednosti, zavisno od toga šta nastupi ranije;

3) izloženosti koje predstavljaju odbitnu stavku od redovnog osnovnog kapitala ili dodatnog osnovnog kapitala ili druga umanjenja osnovnog kapitala za odbitne stavke utvrđene propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke.

Razvojna banka, u skladu sa Zakonom o Razvojnoj banci Crne Gore (u daljem tekstu: Zakon), uspostavlja adekvatne administrativne i računovodstvene postupke i odgovarajuće mehanizme interne kontrole za potrebe utvrđivanja, upravljanja, praćenja, izvještavanja i evidentiranja velikih izloženosti i njihovih naknadnih promjena, u skladu sa odredbama ove odluke.

Razvojna banka je dužna da posluje u skladu sa Zakonom propisanim limitima izloženosti prema jednom licu ili grupi povezanih lica, nakon primjene efekata tehnika ublažavanja kreditnog rizika izračunatih u skladu sa čl. 10 do 12 ove odluke na sljedeći način:

1) 20% osnovnog kapitala Razvojne banke, izuzev u slučajevima iz tač. 2 i 3 ovog člana;

2) 50% regulatornog kapitala za izloženosti prema kreditnoj instituciji koja posluje u Crnoj Gori i sa njom povezanim licima;

3) 75% regulatornog kapitala za izloženost prema jednom licu i sa njim povezanim licima koja se odnosi na projekte od lokalnog, regionalnog i državnog značaja, zajedno sa ostalim izloženostima prema tim licima, samo uz prethodnu saglasnost Vlade Crne Gore u skladu sa Zakonom.

(1) Ako u izuzetnom slučaju Razvojna banka prekorači limite izloženosti iz člana 7 ove odluke, dužna je da odmah obavijesti Centralnu banku Crne Gore (u daljem tekstu: Centralna banka) o iznosu prekoračenja, nazivu lica na koje se prekoračenje odnosi i, ako je primjenljivo, nazivu grupe povezanih lica na koje se prekoračenje odnosi.

(2) U obavještenju iz stava 1 ovog člana, dostavljaju se naročito sljedeće informacije:

1) iznos prekoračenja u odnosu na osnovni, odnosno regulatorni kapital, u zavisnosti koji se limit primjenjuje;

2) naziv klijenta zbog kojeg je došlo do prekoračenja, odnosno, gdje je to primjenljivo, naziv grupe povezanih lica;

3) datum nastanka prekoračenja;

4) opis dostupnog kolaterala, bez obzira da li je prihvatljiv za smanjenje kreditnog rizika;

5) detaljno obrazloženje razloga nastanka prekoračenja;

6) korektivne mjere koje je Razvojna banka preduzela ili koje planira da preduzme radi otklanjanja nastalog prekoračenja, i

7) očekivano vrijeme potrebno za ponovno uspostavljanje usklađenosti sa ograničenjima velike izloženosti.

(3) Centralna banka može da zatraži od Razvojne banke da dostavi dodatne informacije i obrazloženja, ako dostavljene informacije nisu dovoljne za sprovođenje sveobuhvatne ocjene okolnosti nastalog prekoračenja.

Odredba člana 7 ove odluke ne primjenjuje se na sljedeće izloženosti:

1) stavke aktive koje predstavljaju potraživanja od centralnih vlada, centralnih banaka ili subjekata javnog sektora kojima bi se, kada ne bi bila obezbijeđena, u skladu sa odredbama propisa kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke koje se odnose na izračunavanje zahtjeva za kapital za kreditni rizik, dodijelio ponder rizika 0%;

2) stavke aktive koje predstavljaju potraživanja od međunarodnih organizacija ili multilateralnih razvojnih banaka kojima bi se, kada ne bi bila obezbijeđena, u skladu sa odredbama propisa kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke koje se odnose na izračunavanje zahtjeva za kapital za kreditni rizik, dodijelio ponder rizika 0%;

3) stavke aktive koje predstavljaju potraživanja obezbijeđena neopozivim garancijama centralnih vlada, centralnih banaka, međunarodnih organizacija, multilateralnih razvojnih banaka ili subjekata javnog sektora, ako bi se neobezbijeđenom potraživanju prema davaocu garancije dodijelio ponder rizika 0%, u skladu sa odredbama propisa kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke koje se odnose na izračunavanje zahtjeva za kapital za kreditni rizik;

4) ostale izloženosti prema ili za koje garantuju centralne vlade, centralne banke, međunarodne organizacije, multilateralne razvojne banke ili subjekti javnog sektora, ako bi se neobezbijeđenim potraživanjima prema tim subjektima ili davaocima garancija dodijelio ponder rizika 0%, u skladu sa odredbama propisa kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke koje se odnose na izračunavanje zahtjeva za kapital za kreditni rizik;

5) stavke aktive i ostale izloženosti obezbijeđene kolateralom u vidu novčanog depozita položenog kod kreditne institucije u korist Razvojne banke.

(1) Prilikom izračunavanja izloženosti Razvojna banka može da primjenjuje tehniku ublažavanja kreditnog rizika, samo ako je tu tehniku primjenjivala za izračunavanje zahtjeva za kapital za kreditni rizik u skladu sa propisom kojima se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke.

(2) Ako Razvojna banka koristi materijalnu ili nematerijalnu kreditnu zaštitu, ta zaštita mora da ispunjava zahtjeve za priznavanje i druge zahtjeve utvrđene propisom kojima se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke.

(3) Razvojna banka je dužna da analizira, u mjeri u kojoj je to moguće, svoje izloženosti prema emitentima kolaterala, pružaocima nematerijalne kreditne zaštite radi utvrđivanja mogućih koncentracija i da po potrebi preduzima adekvatne mjere i obavještava Centralnu banku o rezultatima te analize.

(1) Prilikom izračunavanja iznosa izloženosti iz člana 7 ove odluke, Razvojna banka može da koristi potpuno prilagođeni iznos izloženosti izračunat u skladu sa odredbama propisa kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke, uzimajući u obzir tehnike ublažavanja kreditnog rizika.

(2) Nakon izračunavanja iznosa izloženosti iz člana 7 ove odluke, Razvojna banka je dužna da sprovodi periodična testiranja otpornosti na stres u odnosu na koncentracije kreditnog rizika, uključujući i testiranja iznosa izloženosti koji se može naplatiti realizacijom kolaterala.

(3) Periodična testiranja otpornosti na stres iz stava 2 ovog člana, obuhvataju rizike koji proizilaze iz potencijalnih promjena tržišnih uslova koji bi mogli negativno da utiču na adekvatnost regulatornog kapitala Razvojne banke, kao i na rizike koji proizilaze u vezi naplate iz kolaterala u određenim stresnim događajima.

(4) Razvojna banka je dužna da internim aktima za upravljanje rizikom koncentracije obuhvati:

1) politike i procedure za upravljanje rizicima koji proizilaze iz ročne neusklađenosti između izloženosti i svih kreditnih zaštita za te izloženosti;

2) politike i procedure koje se odnose na rizik koncentracije koji proizlazi iz primjene tehnika ublažavanja kreditnog rizika, posebno iz velikih indirektnih kreditnih izloženosti, na primjer izloženosti prema jednom emitentu hartija od vrijednosti koje se uzimaju kao kolateral, i

3) definisane limite izloženosti prema pružaocima kreditne zaštite (prema geografskom položaju, grani privrede itd.), način praćenja tih limita, kao i aktivnosti u slučaju prekoračenja definisanih limita izloženosti.

(5) Ako Razvojna banka smanjuje izloženost prema klijentu primjenom tehnike ublažavanja kreditnog rizika, dužna je da dio izloženosti za koji je smanjena ta izloženost tretira kao izloženost prema pružaocu zaštite, a ne kao izloženost prema tom klijentu.

(1) Ako za izloženost prema klijentu garantuje treće lice ili je izloženost obezbijeđena kolateralom koji je dalo treće lice, Razvojna banka:

1) dio izloženosti koji je obezbijeđen garancijom ili drugim jemstvom trećeg lica tretira kao izloženost prema pružaocu zaštite, a ne klijentu, ako bi se u skladu sa propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke u dijelu koji se odnosi na utvrđivanje zahtjeva za kapital za kreditni rizik, neobezbijeđenoj izloženosti prema pružaocu zaštite, dodijelio ponder rizika koji je jednak ili manji od pondera rizika koji bi se dodijelio neobezbijeđenoj izloženosti prema klijentu;

2) dio izloženosti koji je obezbijeđen kolateralom u visini njegove tržišne vrijednosti priznatog kolaterala tretira kao izloženost prema davaocu kolaterala, a ne klijentu, ako bi se obezbijeđenom dijelu izloženosti, u skladu sa propisom

kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke u dijelu koji se odnosi na utvrđivanje zahtjeva za kapital za kreditni rizik, dodijelio ponder koji je jednak ili manji od pondera rizika koji bi se dodijelio neobezbijeđenoj izloženosti prema klijentu.

(2) Razvojna banka ne primjenjuje odredbu stava 1 tačka 2 ovog člana, ako postoji neusklađenost između dospijeća izloženosti i dospijeća zaštite.

(3) Ako Razvojna banka primjenjuje odredbu stava 1 tačka 1 ovog člana:

1) dužna je da, ako su garancija ili drugo jemstvo denominovani u valuti različitoj od valute u kojoj je denominovana izloženost, izračuna iznos izloženosti za koji smatra da je pokriven, u skladu sa propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke u dijelu koji se odnosi na tretman valutne neusklađenosti za nematerijalnu kreditnu zaštitu;

2) dužna je da tretira neusklađenost između dospijeća izloženosti i dospijeća zaštite u skladu sa propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke u dijelu koji se odnosi na postupanje u vezi sa ročnom neusklađenošću;

3) može da prizna djelimičnu pokrivenost u skladu sa tretmanom utvrđenim propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke koji se odnosi na tehnike ublažavanja kreditnog rizika.

O velikim izloženostima Razvojna banka je dužna da izvještava Centralnu banku u skladu sa odlukom kojom se propisuje izvještavanje Centralne banke.

Ova odluka stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore”.