Odluka o velikim izloženostima Razvojne banke Crne Gore

Ovom odlukom propisuje se način izračunavanja velikih izloženosti Razvojne banke Crne Gore (u daljem tekstu: Razvojna banka), kriterijumi za utvrđivanje povezanosti sa jednim ili grupom povezanih lica, tehnike ublažavanja kreditnog rizika, kao i izvještavanje o velikim izloženostima.

(1) Izloženost predstavlja svaku stavku aktive ili vanbilansnu stavku Razvojne banke koja se utvrđuje u skladu sa st. 2 i 3 ovog člana.

(2) Iznos izloženosti stavke aktive predstavlja njenu knjigovodstvenu vrijednost umanjenu za iznos ispravki vrijednosti, potrebnih rezervi i ostalih odbitaka od regulatornog kapitala koji nastaju po osnovu te stavke.

(3) Iznos izloženosti vanbilansne stavke predstavlja iznos njene nominalne vrijednosti nakon umanjenja za iznos rezervisanja za vanbilansne stavke i iznosa potrebnih rezervi, pomnožen odgovarajućim faktorom konverzije utvrđenim propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke.

(4) Izloženost Razvojne banke prema jednom licu ili grupi povezanih lica smatra se velikom izloženošću ako je njena vrijednost jednaka ili prelazi 10% osnovnog kapitala Razvojne banke.

(5) Ukupna izloženost prema jednom licu predstavlja zbir izloženosti u knjizi trgovanja i izloženosti u knjizi pozicija kojima se ne trguje.

(6) Ukupna izloženost prema grupi povezanih lica predstavlja zbir izloženosti prema licima koja pripadaju toj grupi povezanih lica.

(7) Grupom povezanih lica, smatraju se:

1) dva ili više fizičkih ili pravnih lica koja, ako se ne dokaže drugačije, predstavljaju jedinstveni rizik jer jedno od njih, direktno ili indirektno, ima kontrolu nad drugim licem ili drugim licima;

2) dva ili više fizičkih ili pravnih lica između kojih ne postoji odnos kontrole iz tačke 1 ovog stava, a za koje se smatra da predstavljaju jedinstveni rizik jer su tako međusobno povezana da, ako bi za jedno od tih lica nastali finansijski problemi, naročito poteškoće povezane sa finansiranjem ili otplatom, drugo lice ili sva ostala lica bi se vjerovatno i sama suočila sa poteškoćama povezanim sa finansiranjem ili otplatom.

(1) Razvojna banka, u cilju identifikovanja grupe povezanih lica, utvrđuje da li dva ili više fizičkih ili pravnih lica predstavljaju jedinstven rizik u skladu sa st. 2 do 7 ovog člana i kriterijumima koji su dati u Prilogu 1 koji je dat u prilogu ove odluke i čini njen sastavni dio.

(2) Dva ili više fizičkih ili pravnih lica predstavljaju jedinstveni rizik kada jedno od njih, direktno ili indirektno, ima kontrolu nad drugim licem ili licima najmanje u jednog od sljedećih situacija:

1) kada je, u skladu zakonom kojim se uređuje računovodstvo, odnosno Međunarodnim računovodstvenim standardima/Međunarodnim standardima finansijskog izvještavanja, jedno od tih lica obavezno da sastavlja konsolidovane finansijske izvještaje koji uključuju drugo ili druga lica;

2) ako fizičko ili pravno lice posjeduje većinu prava glasa u drugom licu ili drugim licima;

3) ako fizičko ili pravno lice ima pravo ili mogućnost da imenuje ili razriješi većinu članova organa upravljanja, rukovođenja ili nadzora drugog lica ili drugih lica;

4) ako je fizičko ili pravno lice u mogućnosti da ostvaruje dominantan uticaj nad drugim licem ili drugim licima na osnovu zakona, ugovora ili osnivačkog akta ili statuta;

5) ako fizičko ili pravno lice ima pravo ili mogućnost da odlučuje o strategiji ili da usmjerava poslovne aktivnosti drugog lica ili drugih lica;

6) ako fizičko ili pravno lice ima pravo ili mogućnost da odlučuje o značajnim transakcijama, uključujući prenos dobiti ili gubitaka drugog lica ili drugih lica;

7) ako fizičko ili pravno lice ima pravo ili mogućnost da koordinira upravljanje jednim ili više pravnih lica.

(3) Dva ili više fizičkih ili pravnih lica predstavljaju jedinstveni rizik kada postoji ekonomska zavisnost na način da bi, ukoliko bi za jedno od njih nastali finansijski problemi, naročito u pogledu obezbjeđenja sredstava ili otplate obaveza, i drugo ili druga lica bi vjerovatno imala finansijske poteškoće, i to u jednoj ili više, ali ne isključivo, sljedećih situacija:

1) u slučaju stečaja ili neizmirenja obaveza jednog lica, vjerovatno je da će doći do stečaja ili neizmirenja obaveza kod drugog ili drugih lica;

2) ako je fizičko ili pravno lice u potpunosti ili djelimično garantovalo izloženost drugog fizičkog ili pravnog lica, a ta izloženost je toliko značajna za garanta da bi u slučaju realizacije potraživanja, garant mogao da dođe u finansijske poteškoće;

3) ako značajan dio bruto prihoda ili rashoda fizičkog ili pravnog lica potiče iz transakcija sa drugim fizičkim ili pravnim licem, koje se ne mogu zamijeniti u kratkom roku bez prekomjernih dodatnih troškova;

4) ako fizičko ili pravno lice značajan dio proizvoda ili usluga prodaje ili isporučuje drugom fizičkom ili pravnom licu, a taj odnos se ne može zamijeniti u kratkom roku bez prekomjernih dodatnih troškova;

5) ako postoji značajan dio potraživanja ili obaveza jednog fizičkog ili pravnog lica prema drugom fizičkom ili pravnom licu;

6) ako očekivani izvor sredstava za otplatu kredita za dva ili više fizičkih ili pravnih lica dolazi iz istog izvora, a nijedno od tih lica nema drugi nezavisni izvor prihoda iz kojeg bi moglo da redovno servisira i otplati kredit, i ako se taj izvor sredstava ne može zamijeniti u kratkom roku bez prekomjernih dodatnih troškova;

7) ako se očekuje da će finansijski problemi jednog fizičkog ili pravnog lica izazvati poteškoće drugom fizičkom ili pravnom licu da u potpunosti i blagovremeno otplati svoje obaveze, jer su ta lica pravno ili ugovorno zajednički odgovorna prema Razvojnoj banci;

8) ako dva ili više fizičkih ili pravnih lica zavise od istog izvora za većinu finansiranja, a taj izvor se, u slučaju njegovog stečaja ili neizmirenja obaveza, ne može zamijeniti u kratkom roku bez prekomjernih dodatnih troškova;

9) ako se sa dva ili više pravnih lica upravlja na jedinstven način;

10) ako organ upravljanja dva ili više pravnih lica u značajnoj mjeri čine ista fizička lica;

11) ako većinski udio grupa dva ili više pravnih lica imaju ista fizička ili pravna lica.

(4) Izuzetno od st. 2 i 3 ovog člana, ako Razvojna banka može da dokaže da dva ili više fizičkih ili pravnih lica ne predstavljaju jedinstveni rizik, nije u obavezi da ta lica identifikuje kao grupu povezanih lica.

(5) Tri ili više fizičkih ili pravnih lica predstavljaju jedinstven rizik kada dva ili više tih lica, u skladu sa stavom 2 ovog člana, predstavljaju jedinstven rizik odnosom kontrole, a jedno ili više fizičkih ili pravnih lica su, u skladu sa stavom 3 ovog člana, na osnovu ekonomske zavisnosti, povezani sa jednim ili više lica koji su članovi grupe povezanih lica odnosom kontrole.

(6) Ako je lice koje je povezano putem ekonomske zavisnosti u skladu sa stavom 3 ovog člana, dio druge grupe povezanih lica, sva lica, bilo da su pod kontrolom toj ekonomski zavisnog lica, ili su sama ekonomski zavisna od tog lica, čine jedinstven rizik zajedno sa licima koja čine grupu povezanih lica odnosom kontrole.

(7) Izuzetno od st. 5 i 6 ovog člana, ako Razvojna banka može da dokaže da tri ili više fizičkih ili pravnih lica ne predstavljaju jedinstveni rizik, nije u obavezi da ta lica identifikuje kao grupu povezanih lica.

(1) Ako centralna vlada direktno ili indirektno kontroliše ili je direktno povezana sa više od jednog lica na način iz člana 2 stav 7 tačka 2 ove odluke, Razvojna banka nije dužna da grupu koju čine centralna vlada i ta lica tretira kao grupu povezanih lica.

(2) Centralnom vladom iz stava 1 ovog člana, smatraju se organi državne uprave, državne agencije i drugi subjekti čija se ovlašćenja odnose na cijelu teritoriju države, a koji se, u skladu sa propisom kojim se uređuje statističko izvještavanje, klasifikuju kao centralna vlada.

(3) U slučaju iz stava 1 ovog člana, postojanje grupe povezanih lica koju čine centralna vlada i druga lica, Razvojna banka može procjenjivati pojedinačno u odnosu na svako lice za koje je identifikovano postojanje jedinstvenog rizika, uključujući centralnu vladu.

(4) Za potrebe stava 3 ovog člana, Razvojna banka je dužna da, prilikom identifikovanja grupe povezanih lica sa centralnom vladom, primjenjuje kriterijume koji su utvrđeni u Prilogu 1 ove odluke.

Prilikom izračunavanja velikih izloženosti Razvojne banke ne uzimaju se u obzir:

1) u slučaju kupoprodaje valuta (FX transakcije), izloženosti koje su nastale u redovnom roku poravnanja koji nije duži od dva radna dana nakon datuma izvršenog plaćanja;

2) u slučaju transakcija kupovine ili prodaje hartija od vrijednosti, izloženosti koje su nastale u redovnom roku poravnanja, koji nije duži od pet radnih dana nakon datuma izvršenog plaćanja ili isporuke hartija od vrijednosti, zavisno od toga šta nastupi ranije;

3) izloženosti koje predstavljaju odbitnu stavku od redovnog osnovnog kapitala ili dodatnog osnovnog kapitala ili druga umanjenja osnovnog kapitala za odbitne stavke utvrđene propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke.

5) izloženosti koje predstavljaju odbitnu stavku od redovnog osnovnog kapitala ili dodatnog osnovnog kapitala ili druga umanjenja osnovnog kapitala za odbitne stavke utvrđene propisom kojim se uređuje adekvatnost kapitala Razvojne banke.

(2) Izuzetno od stava 1 ovog člana, prilikom utvrđivanja velikih izloženosti, transakcija iz stava 1 tač. 3 i 4 ovog člana može biti isključena pod uslovom da izloženost:

1) nastaje po osnovu obezbjeđenja specifičnih vrsta usluga;

2) nastaje po osnovu aktivnosti klijenta, odnosno izloženosti prema institucijama koje pružaju usluge za transakcije iz stava 1 tačka 4 ovog člana;

3) ne traje duže od narednog radnog dana za transakcije iz stava 1 tačka 3 ovog člana, odnosno izloženosti nastaju u toku dana za transakcije iz stava 1 tačka 4 ovog člana;

4) predstavlja kratkoročnu izloženost koja ne traje duže od jednog dana, odnosno izloženosti koje se u toku dana smanjuju.

(3) Specifičnim uslugama iz stava 2 tačka 1 ovog člana smatraju se platne usluge, usluge kliringa i poravnanja u bilo kojoj valuti i usluge korespondentskog bankarstva.

(4) Aktivnostima klijenta iz stava 2 tačka 2 ovog člana smatraju se direktne i indirektne aktivnosti, npr. aktivnosti na inicijativu klijenta, kao i indirektne aktivnosti u vidu plaćanja agentima i partnerima po osnovu ugovora koje je klijent zaključio sa tim licima, kao i primanja novčanih sredstava od tih lica, uključujući i zaduživanja i kreditiranja plaćanja, provizije i kamate, obezbjeđivanje ili povlačenje novčanog kolaterala koje za posljedicu ima nastanak izloženosti po osnovu neočekivanih priliva i odliva ili nastanak izloženosti po osnovu očekivanih priliva i odliva, kada Razvojna banka zbog tehničkih razloga nije u mogućnosti da smanji ove izloženosti do kraja radnog dana.

(5) Razvojna banka procedurama i kontrolnim mehanizmima koje uspostavlja u skladu sa Zakonom o Razvojnoj banci Crne Gore ("Službeni list CG", broj 99/24) - (u daljem tekstu: Zakon) obezbjeđuje ispunjenost uslova iz stava 2 ovog člana, i dužna je da dokaže da izloženosti koje su isključene u potpunosti proizilaze iz aktivnosti klijenta.

Razvojna banka, u skladu sa Zakonom o Razvojnoj banci Crne Gore (u daljem tekstu: Zakon), uspostavlja adekvatne administrativne i računovodstvene postupke i odgovarajuće mehanizme interne kontrole za potrebe utvrđivanja, upravljanja, praćenja, izvještavanja i evidentiranja velikih izloženosti i njihovih naknadnih promjena, u skladu sa odredbama ove odluke.

Razvojna banka je dužna da posluje u skladu sa Zakonom propisanim limitima izloženosti prema jednom licu ili grupi povezanih lica, nakon primjene efekata tehnika ublažavanja kreditnog rizika izračunatih u skladu sa čl. 10 do 12 ove odluke na sljedeći način:

1) 20% osnovnog kapitala Razvojne banke, izuzev u slučajevima iz tač. 2 i 3 ovog člana;

2) 50% regulatornog kapitala za izloženosti prema kreditnoj instituciji koja posluje u Crnoj Gori i sa njom povezanim licima;

3) 75% regulatornog kapitala za izloženost prema jednom licu i sa njim povezanim licima koja se odnosi na projekte od lokalnog, regionalnog i državnog značaja, zajedno sa ostalim izloženostima prema tim licima, samo uz prethodnu saglasnost Vlade Crne Gore u skladu sa Zakonom.