Rulebook on phytosanitary measures for preventing the introduction of harmful organisms by plants Calibrachoa spp, Petunia spp. and their hybrids originating from Costa Rica

Ovim pravilnikom propisuju se fitosanitarne mjere za sprečavanje unošenja određenih štetnih organizama neukorijenjenim reznicama bilja za sadnju vrsta Calibrachoa spp, Petunia spp. i njihovim hibridima porijeklom iz Kostarike.

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:

1) određeni štetni organizmi su Aleurodicus dispersus Russell, Bemisia tabaci Genn. (neevropske populacije/non-European population), Chloridea virescens Fabricius, Eotetranychus lewisi (McGregor), Epitrix cucumeris (Harris), Epitrix tuberis Gentner, virus mozaika Euphorbia, Helicoverpa zea (Boddie), Liriomyza huidobrensis (Blanchard), Liriomyza sativae Blanchard, Liriomyza trifolii (Burgess), Pepper golden mosaic virus, Potato leafroll virus (izolati iz trećih zemalja/non-EU isolates), Potato virus S (izolati trećih zemalja/non-EU isolates), Potato virus X (izolati trećih zemalja/non-EU isolates), Ralstonia pseudosolanacearum Safni et al., Ralstonia solanacearum (Smith) Yabuuchi et al. Emend. Safni et al., Spodoptera ornithogalli Guenée, Squash leaf curl virus, Thrips palmi Karny, Tomato golden mosaic virus, Tomato leaf curl Sinaloa virus;

2) određeno bilje su neukorijenjene reznice namijenjene sadnji vrsta Calibrachoa spp. i Petunia spp. i njihovi hibridi, uzgojene u Kostariki i dobijene direktno od matičnih biljaka uvezenih iz Evropske unije.

(1) Određeno bilje može se unositi na teritoriju Crne Gore ako je porijeklom sa proizvodnih jedinica koje ispunjavaju zahtjeve za uvoz u Evropsku uniju odnosno, ako su ispunjeni sljedeći zahtjevi:

1) prije početka trgovine Nacionalni organ za zaštitu bilja Kostarike je pisanim putem dostavio Evropskoj Komisiji listu mjera kojima se obezbjeđuje ispunjavanje zahtjeva koji su dati u Prilogu 1, koji čini sastavni dio ovog pravilnika;

2) Nacionalni organ za zaštitu bilja Kostarike do 31. decembra svake godine dostavio je Evropskoj Komisiji listu proizvodnih jedinica, sa njihovim kodovima sljedljivosti, koje su odobrene za izvoz određenog bilja u Evropsku Uniju za narednu kalendarsku godinu, dostavljajući bez odlaganja sve izmjene te liste;

3) Nacionalni organ za zaštitu bilja Kostarike do 31. marta svake godine je podnio Evropskoj Komisiji godišnje izvještaje o aktivnostima izvršenim prethodne kalendarske godine koji sadrže sve elemente date u Prilogu 1.

(2) Profesionalni subjekt koji uvozi određeno bilje na teritoriju Crne Gore treba da posjeduje dokument izdat od strane organa uprave nadležnog za zdravstvenu zaštitu bilja (u daljem tekstu:

Uprava) kojim se potvrđuje da profesionalni subjekt koji prima određeno bilje ispunjava uslove iz stava 1 tač. 1 i 2 ovog člana.

(3) Nakon unošenja u Crnu Goru određeno bilje premješta se samo do:

1) prostorija profesionalnih subjekata koji su ovlašćeni za izdavanje biljnih pasoša za bilje koje je ukorijenjeno ili uzgojeno iz određenog bilja; ili

2) prostorija profesionalnih subjekata kojima Uprava izdaje biljne pasoše za određeno bilje.

(4) Prije preuzimanja određenog bilja profesionalni subjekti iz stava 3 tačka 1 ovog člana obavještavaju Upravu o očekivanom datumu prispijeća tog bilja i čuvaju kod sljedljivosti koji je dat u Prilogu 1.

(5) Bilje koje je direktno ukorijenjeno ili uzgojeno iz određenog bilja čuva se odvojeno od bilo kog drugog bilja osjetljivog na određene štetne organizme.

(6) Određeno bilje je predmet službenih inspekcijskih pregleda najmanje jedanput prije prvog premještanja iz prostorija profesionalnog subjekta i što je moguće bliže vremenu njegovog premještanja.

(7) Inspekcijski pregledi iz stava 6 ovog člana uključuju, u slučaju sumnje na infekciju, uzorkovanje i molekularno testiranje na sledeće viruse: Beet curly top virus, Euphorbia mosaic virus, Pepper golden mosaic virus, Potato leafroll virus (izolati trećih zemalja/non-EU isolates), Potato virus S (izolati trećih zemalja/non-EU isolates), Potato virus X (izolati trećih zemalja/non-EU isolates), Squash leaf curl virus, Tomato golden mosaic virus i Tomato leaf curl Sinaloa virus.

(8) U slučaju da se na bilju koje je ukorijenjeno ili uzgojeno iz određenog bilja otkriju određeni štetni organizmi, odmah se uništava najmanje svo bilje ukorijenjeno ili uzgojeno iz istog lota određenog bilja, a ako je odgovarajuće, i čiste i dezinfikuju prostorije u kojima je uzgajano. .

(9) Uprava odmah obavještava Evropsku Komisiju i države članice Evropske unije o svakom slučaju u kojem je utvrđeno prisustvo određenog štetnog organizma na određenom bilju ili na bilju koje je ukorijenjeno ili uzgojeno iz određenog bilja.

(10) Po prijemu obavještenja iz stava 9 ovog člana Evropska Komisija odmah obavještava Nacionalni organ za zaštitu bilja Kostarike radi daljeg sprovođenja mjera.

(11) Kada nacionalni organ za zaštitu bilja Kostarike primi obavještenje o prisustvu određenog štetnog organizma na određenom bilju ili na bilju koje je ukorijenjeno ili uzgojeno iz određenog bilja, proizvodna jedinica iz koje potiče određeno bilje više se ne odobrava za izvoz u Evropsku Uniju, a Nacionalna organizacija za zaštitu bilja Kostarike odmah uklanja tu proizvodnu jedinicu sa liste odobrenih proizvodnih jedinica iz stava 1 tačka 2 ovog člana, dok se ne dokaže da je ta proizvodna jedinica ponovo slobodna od štetnih organizama.

Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore”.

1. Određeno bilje može se unositi na teritoriju Crne Gore samo ako ispunjava sve sljedeće zahtjeve, odnosno zahtjeve za uvoz u Evropsku uniju:

a) proizvedeno je u proizvodnim jedinicama:

- koje je Nacionalna organizacija za zaštitu bilja Kostarike uvrstila na listu odobrenih proizvodnih jedinica koje su priznate kao slobodne od određenih štetnih organizama i kojima je dopušten izvoz tog bilja u Evropsku uniju;

- koji su označeni jedinstvenim kodom sljedivosti koji se nalazi na listi iz podtačke a alineja 1;

- koji su dvostrukim vratima fizički izolovani od insekata, pri čemu se druga vrata otvaraju tek nakon što su prva vrata potpuno zatvorena, i imaju uspostavljen sistem kojim se obezbjeđuju higijenski postupci i postupci dezinfekcije za osoblje, opremu i sve proizvodne postupke;

- koji imaju sistem za snabdjevanje vodom za navodnjavanje slobodne od štetnih organizama, koji podliježe najmanje dva puta godišnje službenim pregledima, uključujući molekularno testiranje, kako bi se obezbijedilo odsustvo štetnih organizama Ralstonia pseudosolanacearum Safni i dr. i Ralstonia solanacearum (Smith) Yabuuchi i dr. Emend. Safni i dr.;

- koje su u cijelosti namijenjeni proizvodnji određenog bilja ili drugog bilja koje ispunjava propisane zahtjeve Evropske unije/Crne Gore o zdravlju bilja i koji podliježu detaljnom čišćenju i dezinfekciji prije unošenja novog određenog bilja;

- koji imaju police za držanje posuda najmanje 50 cm iznad poda/površine zemlje;

- koji imaju uspostavljen sistem za vođenje evidencije o svim postupcima, uključujući proizvedene lotove i postupke za kontrolu određenih štetnih organizama tokom svakog proizvodnog ciklusa;

- koji se, ako se utvrdi prisustvo određenog štetnog organizma, uklanjaju sa Liste proizvodnih jedinica iz alineje 1 ove podtačke dok se ponovo ne uspostavi stanje u kojem štetni organizam nije prisutan i tek nakon toga dobiju ponovno odobrenje za proizvodnju i izvoz tog materijala;

b) određeno bilje je:

- uzgojeno je u Kostariki i dobijeno direktno od matičnih biljaka uvezenih iz Evropske unije;

- proizvedeno je pomoću uzgojnih supstrata i posuda koji su ili novi ili su podvrgnuti tretmanu kako bi se obezbijedila sloboda od organizama koji se prenose zemljom i svih određenih štetnih organizama prije upotrebe u proizvodnom procesu;

- predmet monitoringa od strane osposobljenog osoblja pomoću klopki;

- podvrgnuto vizuelnim pregledima nedeljno od strane osposobljenog osoblja, kako bi se obezbijedilo odsustvo određenih štetnih organizama ili njihovih simptoma;

- podvrgnuto je, prema potrebi, tretiranju protiv štetnih organizama;

- podvrgnuto molekularnom testiranju za otkrivanje virusa Beet curly top virus, Euphorbia mosaic virus, Pepper golden mosaic virus, Potato leafroll virus (izolati iz trećih zemalja/non-EU isolates), Potato virus S (izolati iz trećih zemalja/non-EU isolates), Potato virus X (izolati iz trećih zemalja/non-EU isolates), Squash leaf curl virus, Tomato golden mosaic virus i Tomato leaf curl Sinaloa virus najmanje jednom prije izvoza prvog lota neukorijenjenih reznica u Evropsku uniju/Crnu Goru tokom tog proizvodnog ciklusa ili češće ako se u proizvodnoj jedinici pronađe štetni organizam Bemisia tabaci Genn., Thrips palmi Karny ili insekti koji su poznati kao prenosioci virus.

c) prije izvoza, svaki lot određenog bilja iz svake proizvodne jedinice bio je:

- podvrgnut službenom inspekcijskom pregledu radi otkrivanja prisustva određenih štetnih organizama metodom uzorkovanja koja omogućuje otkrivanje najmanje nivo zaraze od 1 %, sa nivoom pouzdanosti od 99 % u skladu sa Međunarodnim standardom za fitosanitarne mjere ISPM 31, uključujući molekularno testiranje na virusa Beet curly top virus, Euphorbia mosaic virus, Pepper golden mosaic virus, Potato leafroll virus (izolati iz trećih zemalja/non-EU isolates), Potato virus S (izolati iz trećih zemalja/non-EU isolates), Potato virus X (izolati iz trećih zemalja/non-EU isolates), Squash leaf curl virus, Tomato golden mosaic virus i Tomato leaf curl Sinaloa virus, u slučaju sumnje na infekciju;

- prevezeno iz proizvodne jedinice u objekte za skladištenje, hlađenje ili pakovanje na mjestima proizvodnje, na način da se spriječi kontaminacija određenim štetnim organizmima;

- pakovano u kutije, pri čemu se u svakoj kutiji nalazi oznaka sa kodom sljedivosti proizvodne jedinice;

d) određeno bilje prati fitosanitarni sertifikat koji je izdao Nacionalni organ za zaštitu bilja Kostarike, kojim se potvrđuje usklađenost sa zahtjevima ovog pravilnika/regulative (EU) 2026/292 i koji u rubrici Dopunska izjava sadrži:

- naziv/i odobrenih proizvodnih jedinica iz kojih bilje potiče;

- kod ili kodove sljedljivosti proizvodnih jedinica iz kojih bilje potiče;

- izjavu „Pošiljka ispunjava zahtjeve Pravilnika o fitosanitarnim mjerama za sprečavanje unošenja štetnih organizama biljem Calibrachoa spp., Petunia spp. i njihovim hibridima porijeklom iz Kostarike/(EU) 2026/292.

2. godišnji izvještaj o aktivnostima iz prethodne kalendarske godine mora da sadrži za svaku proizvodnu jedinicu:

a) broj određenog bilja izvezenog u Evropsku uniju

b) pregled (overiew) službenih inspekcijskih pregleda izvršenih prije izvoza

c) nalaze o prisustvu određenih štetnih organizama

d) broj uništenog bilja zbog sumnje na zarazu ili zarazu određenim štetnim organizmima i

e) mjere preduzete kako bi se ponovo uspostavio status proizvodne jedinice da je slobodna od štetnih organizama i spriječilo ponovno pojavljivanje određenih štetnih organizama.