Rulebook on occupational health and safety measures during manual handling of loads

Ovim pravilnikom propisuju se minimalni zahtjevi koji se odnose na mjere zaštite i zdravlja na radu koje poslodavac treba da obezbijedi prilikom ručnog prenošenja tereta kad postoji rizik od nastanka povrede, naročito leđnog dijela tijela (u daljem tekstu: leđa) zaposlenog.

Izrazi koji se u ovom pravilniku koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:

1) poslodavac je pravno lice, dio stranog privrednog društva ili preduzetnik, državni organ, organ državne uprave, služba Predsjednika Crne Gore, Skupštine Crne Gore, Vlade Crne Gore, sud, tužilaštvo, fond, zavod, agencija, ustanova, regulatorno i nezavisno tijelo, organ lokalne samouprave i lokalne uprave, kao i fizičko lice u svojstvu investitora, koji zapošljava lice po osnovu ugovora o radu ili ga angažuje po drugom osnovu u skladu sa zakonom;

2) radna sredina i radna okolina je prostor u kojem se obavlja rad i uključuje radna mjesta, radne uslove, radne postupke, odnose u procesu rada i druge uticaje spoljašnje sredine;

3) sredstvo za rad je svaka oprema za rad, postrojenje, mašina, oprema, instalacija, alat, drugo oruđe za rad, konstrukcija za kolektivnu zaštitu i zdravlje zaposlenih, pomoćna konstrukcija koja se privremeno koristi za rad i kretanje zaposlenih i drugo sredstvo koje se koristi u procesu rada ili je na bilo koji način povezano sa procesom rada;

4) mjere zaštite i zdravlja na radu su dio prevencije i preduzimaju se u cilju poboljšanja zaštite i/ili higijene i/ili zdravlja zaposlenog,

5) rizik je vjerovatnoća da opasnost može prouzrokovati povredu na radu, profesionalnu bolest ili bolest u vezi sa radom;

6) zaposleni je lice koje radi kod poslodavca po osnovu ugovora o radu, uključujući lice koje se osposobljava za rad i pripravnika, kao i svako lice koje po bilo kom pravnom osnovu obavlja rad kod poslodavca;

7) predstavnik zaposlenih za zaštitu i zdravlje na radu (u daljem tekstu: predstavnik zaposlenih) je zaposleni kojeg izaberu, odaberu ili odrede i imenuju zaposleni radi zastupanja njihovih interesa u vezi sa zaštitom i zdravljem na radu i koji ima posebna prava i obaveze utvrđene zakonom.

Ručno prenošenje tereta, u smislu ovog pravilnika, predstavlja svako prenošenje ili pridržavanje tereta od strane jednog ili više zaposlenih, uključujući podizanje, spuštanje, guranje, vučenje, nošenje ili pomjeranje tereta prilikom kojeg, usljed njegovih karakteristika

ili nepovoljnih ergonomskih uslova, postoji rizik naročito od nastanka povrede leđa zaposlenog.

Kako bi se izbjeglo ručno prenošenje tereta, poslodavac treba da obezbijedi odgovarajuće organizacione mjere ili da upotrebljava odgovarajuća sredstva za rad, a naročito sredstva na mehanizovani pogon.

U slučajevima kad nije moguće da se izbjegne ručno prenošenje tereta, poslodavac treba da preduzme odgovarajuće organizacione mjere, koristi odgovarajuća sredstva za rad ili obezbijedi zaposlenom upotrebu sredstava za rad kojima se smanjuje opasnost po zaposlenog pri ručnom prenošenju tog tereta, u skladu sa faktorima rizika koji su dati u Prilogu 1.

U slučaju kad nije moguće da se izbjegne ručno prenošenje tereta, poslodavac treba da organizuje obavljanje rada, uključujući radnu sredinu i radnu okolinu, na bezbjedan i zdrav način, i da:

- procijeni, ako je to moguće, prije početka obavljanja rada, bezbjednosne i zdravstvene uslove na radu prema vrsti rada, naročito uzimajući u obzir karakteristike tereta iz Priloga 1;

- obezbijedi da se izbjegne ili smanji rizik, naročito od povrede leđa zaposlenog, preduzimanjem odgovarajućih mjera, naročito u odnosu na karakteristike radnog mjesta i radne sredine, kao i zahtjeve koji se javljaju prilikom obavljanja poslova uzimajući u obzir Prilog 1.

Poslodavac je dužan da zaposlenima i/ili predstavniku zaposlenih pruža sve informacije koje se odnose na mjere zaštite i zdravlja na radu, koje se preduzimaju u cilju ostvarivanja bezbjednosnih i zdravstvenih uslova za rad prilikom ručnog prenošenja tereta i da ga u toku osposobljavanja za bezbjedan i zdrav rad upozna sa pravilnim ručnim prenošenjem tereta i vrstama rizika koji mogu da se pojave u radnoj sredini i radnoj okolini.

Informacije iz stava 1 ovog člana naročito treba da sadrže opšte, a ako je moguće i detaljne podatke koji se odnose na težinu tereta i težinu najteže strane tereta koji je utovaren na neuobičajen način.

Poslodavac obezbjeđuje zaposlenima dodatnu odgovarajuću obuku i podatke o pravilnom rukovanju teretom i o mogućim opasnostima, naročito u slučaju kad ti poslovi nijesu pravilno izvršavani, uzimajući u obzir Prilog 1 i individualne faktore rizika koji su dati u Prilogu 2.

Saradnja i konsultovanje sa zaposlenima, predstavnikom zaposlenih i sindikatom, o pitanjima koja se uređuju ovim pravilnikom vrši se u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita i zdravlje na radu.

Individualni faktori rizika iz Priloga 2 uzimaju se u obzir prilikom:

- raspoređivanja zaposlenih na radna mjesta sa posebnim uslovima rada ili povećanim rizikom, pri čemu se mora voditi računa o sposobnostima zaposlenog koje mogu uticati na njegovu zaštitu i zdravlje;

- zdravstvenog pregleda zaposlenog;

- zaštite posebno osjetljivih rizičnih grupa zaposlenih od opasnosti koje ih posebno pogađaju.

U slučaju kad ručno prenošenje tereta ne može da se izbjegne, poslodavac treba da organizuje obavljanje poslova tako da kumulativna masa tereta koji zaposleni ručno podiže i nosi ne prelazi odgovarajuću vrijednost utvrđenu u tački 3 Priloga 2.

Kumulativna masa tereta koji podižu i nose žene ne smije da bude veća od 4.000 kg u toku osmočasovnog radnog vremena.

Poslodavac treba da, u slučaju kad ručno prenošenje tereta ne može da se izbjegne, organizuje obavljanje rada tako da trudnice, porodilje i dojilje ručno ne prenose teret.

Radni proces treba da bude prilagođen starosti, polu, fizičkim i psihičkim mogućnostima zaposlenog u skladu sa Prilogom 2.

Prilozi br. 1 i 2 čine sastavni dio ovog pravilnika.

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o mjerama zaštite prilikom ručnog prenošenja tereta („Službeni list CG“, broj 29/15).

Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore“.

Prilikom ručnog prenošenja tereta postoji rizik naročito od nastanka povrede leđa zaposlenog, ako je teret:

– suviše težak ili velik;

– nepravilnog oblika ili ga je teško prihvatiti;

– nestabilan ili se njegov sadržaj može lako pomjeriti;

– postavljen na način koji zahtijeva da se teret drži ili prenosi na udaljenosti od tijela ili tako da zahtijeva savijanje ili uvijanje tijela;

– takvog oblika i/ili sastava da postoji rizik od nastanka povrede na radu, naročito u slučaju sudara ili udara.