Law on occupational health and safety

Zaštita i zdravlje na radu obezbjeđuje se i sprovodi primjenom savremenih tehničko-tehnoloških, organizacionih, zdravstvenih, socijalnih i drugih mjera i sredstava zaštite u skladu sa ovim zakonom, drugim propisima i potvrđenim i objavljenim međunarodnim ugovorima.

Zaštita i zdravlje na radu podrazumijeva pravila, načela, postupke i aktivnosti za obezbjeđivanje uslova na radu koji ne dovode do povreda na radu, profesionalnih bolesti i bolesti u vezi sa radom i koji stvaraju pretpostavke za punu fizičku i psihičku zaštitu zaposlenih.

Zaštita i zdravlje na radu je djelatnost od javnog interesa.

Javni interes u oblasti zaštite i zdravlja na radu ostvaruje se na način i pod uslovima propisanim zakonom.

Odredbe ovog zakona primjenjuju se na zaposlene koji rade na teritoriji Crne Gore kod pravnih lica i preduzetnika u svim djelatnostima, državnim organima, organima državne uprave, odnosno jedinicama lokalne samouprave, zaposlene koji su upućeni na rad u inostranstvo, ako su propisima države prijema predviđene nepovoljnije mjere zaštite i zdravlja na radu od onih koje su predviđene ovim zakonom, ako posebnim zakonom nije drukčije određeno.

Odredbe ovog zakona primjenjuju se na zaposlene koji imaju zaključen ugovor o radu na neodređeno, odnosno određeno vrijeme, kao i na zaposlene koji imaju zaključen ugovor o radu sa agencijom za privremeno ustupanje zaposlenih.

Odredbe ovog zakona ne primjenjuju se na zaposlene u Vojsci Crne Gore i organizacionoj jedinici organa državne uprave nadležnog za unutrašnje poslove koja obavlja poslove policije, kao ni na zaposlene u jedinicama civilne zaštite, u slučajevima kad obavljaju određene specifične aktivnosti kod kojih nije moguće primijeniti mjere zaštite i zdravlja na radu u skladu sa ovim zakonom, pri čemu se tim zaposlenima moraju obezbijediti zaštita i zdravlje na radu u najvećoj mogućoj mjeri u skladu sa ciljevima ovog zakona.

Dan zaštite i zdravlja na radu je 28. april.

Vaspitanje i obrazovanje u oblasti zaštite i zdravlja na radu je sastavni dio opšteg i profesionalnog osposobljavanja na svim vrstama i stepenima školovanja zaposlenih.

Poslodavac promoviše zaštitu i zdravlje na radu.

Mjere zaštite i zdravlja na radu ne mogu proizvesti nikakve troškove za zaposlenog.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) poslodavac je pravno lice, dio stranog privrednog društva ili preduzetnik, državni organ, organ državne uprave, služba Predsjednika Crne Gore, Skupštine Crne Gore, Vlade Crne Gore, sud, tužilaštvo, fond, zavod, agencija, ustanova, regulatorno i nezavisno tijelo, organ lokalne samouprave i lokalne uprave, kao i fizičko lice u svojstvu investitora, koji zapošljava lice po osnovu ugovora o radu ili ga angažuje po drugom osnovu u skladu sa zakonom;

2) radno mjesto sa povećanim rizikom je radno mjesto utvrđeno aktom o procjeni rizika, na kojem i pored potpuno ili djelimično primijenjenih mjera u skladu sa ovim zakonom, postoje takvi rizici koji mogu da ugroze zaštitu i zdravlje zaposlenog;

3) radna sredina i radna okolina je prostor u kojem se obavlja rad i uključuje radna mjesta, radne uslove, radne postupke, odnose u procesu rada i druge uticaje spoljašnje sredine;

4) sredstvo za rad je svaka oprema za rad, postrojenje, mašina, oprema, instalacija, alat, drugo oruđe za rad, konstrukcija za kolektivnu zaštitu i zdravlje zaposlenih, pomoćna konstrukcija koja se privremeno koristi za rad i kretanje zaposlenih i drugo sredstvo koje se koristi u procesu rada ili je na bilo koji način povezano sa procesom rada;

5) opasnim i štetnim materijama smatraju se eksplozivne, zapaljive, oksidira juće, otrovne, gadne, zarazne, korozivne, kancerogene, mutagene ili reproduktivno toksične i radioaktivne materije utvrđene standardima i drugim propisima, a koje se proizvode, koriste ili skladište u procesu rada, kao i materije koje sadrže te supstance i mogu da budu opasne po život i zdravlje zaposlenih;

6) mjere zaštite i zdravlja na radu su dio prevencije i preduzimaju se u cilju poboljšanja zaštite i/ili higijene i/ili zdravlja zaposlenog;

7) rizik je vjerovatnoća da opasnost može prouzrokovati povredu na radu, profesionalnu bolest ili bolest u vezi sa radom;

8) procjena rizika je sistematsko evidentiranje i procjenjivanje svih faktora u procesu rada, saglasno prirodi djelatnosti poslodavca sa ciljem da se utvrde mogući uzroci nastanka povreda na radu, profesionalnih bolesti ili bolesti u vezi sa radom i utvrđivanje mogućnosti, odnosno načina sprečavanja, otklanjanja ili smanjenja rizika;

9) zaposleni je lice koje radi kod poslodavca po osnovu ugovora o radu, uključujući lice koje se osposobljava za rad i pripravnika, kao i svako lice koje po bilo kom pravnom osnovu obavlja rad kod poslodavca;

10) prevencija su svi koraci i/ili mjere zaštite i zdravlja na radu koje se preduzimaju ili planiraju na svim nivoima rada kod poslodavca, radi sprečavanja ili smanjenja rizika po život i zdravlje zaposlenih;

11) privremena ili pokretna gradilišta (u daljem tekstu: gradilišta), u smislu ovog zakona, su sva gradilišta na kojima se izvode građevinski radovi, osim radova koji se odnose na bušenje i vađenje minerala u ekstraktivnoj industriji;

12) investitor je pravno lice, preduzetnik ili fizičko lice za čije potrebe se izvode građevinski i/ili građevinsko-zanatski radovi;

13) izvođač radova je pravno lice ili preduzetnik koje izvodi građevinske i/ili građevinsko-zanatske radove.

14) predstavnik zaposlenih za zaštitu i zdravlje na radu (u daljem tekstu: predstavnik zaposlenih) je zaposleni kojeg izaberu, odaberu ili odrede i imenuju zaposleni radi zastupanja njihovih interesa u vezi sa zaštitom i zdravljem na radu i koji ima posebna prava i obaveze utvrđene ovim zakonom.

Projektant koji, u skladu sa propisima kojima se uređuje izgradnja objekata, izrađuje tehničku dokumentaciju za izgradnju, rekonstrukciju ili adaptaciju objekata, namijenjenu za radne i pomoćne prostorije i objekte gdje se tehnološki proces obavlja na otvorenom prostoru, dužan je da, u skladu sa ovim zakonom, pri izradi tehničke dokumentacije razradi propisane mjere zaštite i zdravlja na radu u skladu sa tehnološkim projektnim zadatkom.

Investitor je dužan da od ovlašćenog pravnog lica ili preduzetnika obezbijedi reviziju (ocjenu) da je tehnička dokumentacija izrađena u skladu sa propisima kojima se uređuje zaštita i zdravlje na radu, tehničkim propisima i standardima, da je obezbijeđena zaštita zaposlenih u objektima za koje je izrađena tehnička dokumentacija za proces rada koji će se obavljati u njima, odnosno da su ispunjeni uslovi iz tehnološkog projektnog zadatka.

Investitor je dužan da odredi jednog ili više koordinatora za zaštitu i zdravlje na radu kad radove izvode ili je predviđeno da ih izvode dva ili više izvođača radova.

Investitor je dužan da odredi jednog ili više koordinatora za zaštitu i zdravlje na radu i u slučaju kad angažuje samo jednog izvođača radova, a taj izvođač angažuje ostale izvođače.

Investitor je dužan da odredi koordinatora(e) za zaštitu i zdravlje na radu posebno za fazu izrade projekta i posebno za fazu izvođenja radova.

Koordinator za zaštitu i zdravlje na radu u fazi izrade projekta (u daljem tekstu: koordinator u fazi izrade projekta) je lice zaposleno kod poslodavca ili fizičko lice koje se bavi privrednom djelatnošću radi sticanja dobiti, a tu djelatnost ne obavlja za račun drugog, koje investitor u skladu sa zakonom pisanim putem odredi da obavlja poslove propisane ovim zakonom.

Koordinator za zaštitu i zdravlje na radu u fazi izvođenja radova (u daljem tekstu: koordinator u fazi izvođenja radova) je lice zaposleno kod poslodavca ili fizičko lice koje se bavi privrednom djelatnošću radi sticanja dobiti, a tu djelatnost ne obavlja za račun drugog, koje investitor u skladu sa zakonom pisanim putem odredi da obavlja poslove propisane ovim zakonom.

Investitor je dužan da za koordinatora u fazi izrade projekta odredi lice koje u skladu sa propisima kojima se uređuje izgradnja objekata ispunjava uslove za izradu tehničke dokumentacije i ima položen stručni ispit iz oblasti zaštite i zdravlja na radu i ispit za obavljanje poslova koordinatora u fazi izrade projekta.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, za koordinatora u fazi izrade projekta investitor može da odredi lice koje ima:

- visoku stručnu spremu tehničkog i/ili tehničko-tehnološkog smjera i prirodnog smjera;

- najmanje tri godine radnog iskustva u struci;

- položen stručni ispit iz oblasti zaštite i zdravlja na radu; i

- položen stručni ispit za obavljanje poslova koordinatora u fazi izrade projekta.

Investitor je dužan da za koordinatora u fazi izvođenja radova odredi lice koje u skladu sa propisima kojima se uređuje izgradnja objekata ispunjava uslove za građenje objekta i ima položen stručni ispit iz oblasti zaštite i zdravlja na radu i ispit za obavljanje poslova koordinatora u fazi izvođenja radova.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, za koordinatora u fazi izvođenja radova investitor može da odredi lice koje ima:

- visoku stručnu spremu tehničkog i/ili tehničko-tehnološkog smjera i prirodnog smjera;

- najmanje tri godine radnog iskustva u struci;

- položen stručni ispit iz oblasti zaštite i zdravlja na radu; i

- položen stručni ispit za obavljanje poslova koordinatora u fazi izvođenja radova.

Investitor za koordinatora u fazi izvođenja radova ne smije da odredi lice koje je zaposleno kod izvođača radova na tom gradilištu.

Uslove, program i način polaganja stručnog ispita za obavljanje poslova koordinatora u fazi izrade projekta i koordinatora u fazi izvođenja radova, kao i visinu troškova za polaganje tih ispita, propisuje organ državne uprave nadležan za poslove rada (u daljem tekstu: Ministarstvo).