Law on marine fisheries

Ovim zakonom propisuje se način upravljanja i zaštita morskih bioloških resursa, način i uslovi obavljanja ribolova, prikupljanje podataka u ribarstvu i postupanje sa njima, sljedljivost proizvoda ribarstva, upravljanje ribolovnom flotom, kao i druga pitanja od značaja za morsko ribarstvo.

Ribolovno more Crne Gore (u daljem tekstu: ribolovno more) obuhvata morski i podmorski prostor unutrašnjih morskih voda, teritorijalnog mora i epikontinentalnog pojasa Crne Gore, određen zakonom kojim se uređuje more.

Ribolovno more obuhvata i morske prostore isključive ekonomske zone, u skladu sa zakonom kojim se uređuje more.

Granicom ribolovnog mora u rijekama koje se ulivaju u more smatra se linija na kojoj voda prestaje biti postojano slana.

Ovaj zakon primjenjuje se na sva ribarska plovila pod zastavom Crne Gore.

Ovaj zakon primjenjuje se na privredna društva, preduzetnike i fizička lica koja obavljaju ribolov u ribolovnom moru Crne Gore, kao i na sve subjekte u procesu prerade i stavljanja na tržište proizvoda ribarstva na teritoriji Crne Gore.

Ovaj zakon primjenjuje se i na ribarska plovila drugih država zastava kada obavljaju ribolov u ribolovnom moru Crne Gore.

Riba i drugi morski organizmi, kao dobro od opšteg interesa, uživaju posebnu zaštitu i koriste se na način i pod uslovima propisanim ovim zakonom.

Javni interes ostvaruje se na način da se obezbijedi dugoročna održivost i održivi razvoj ribarstva, kroz:

1) postizanje održivosti sa ekološkog, društvenog i ekonomskog aspekta, uz postizanje doprinosa zapošljavanju i dostupnosti zaliha hrane;

2) primjenu pristupa predostrožnosti u upravljanju ribarstvom u nastojanju da se obezbijedi obnova živih morskih bioloških resursa i održavanje populacija izlovljavanih vrsta iznad nivoa koji mogu da obezbijedi najveći održivi prinos;

3) obezbjeđivanje upravljanja ribarstvom zasnovanog na ekosistemu, na način da se negativni uticaji ribolovnih aktivnosti na morski ekosistem smanje na najmanju moguću mjeru, kao i da se aktivnostima ribarstva izbjegava degradacija morske životne sredine;

4) doprinos prikupljanju naučnih podataka;

5) postupno eliminisanje odbacivanja ulova;

6) obezbjeđivanje iskorišćavanja neželjenog ulova na najbolji mogući način, ako je to potrebno, bez stvaranja tržišta za one ulove koji su manji od minimalne referentne veličine potrebne za očuvanje;

7) omogućavanje uslova za ekonomski isplativ i konkurentan ribolov i prerađivačku industriju, kao i za aktivnosti na obali koje su povezane sa ribolovom;

8) sprovođenje mjera za usklađivanje ribolovnog kapaciteta flote sa nivoima ribolovnih mogućnosti;

9) doprinos primjerenom životnom standardu za one koji zavise od ribolovnih aktivnosti;

10) vođenje računa o interesima potrošača i proizvođača;

11) promovisanje aktivnosti obalnog ribolova, uzimajući u obzir društveno-ekonomske aspekte;

12) postizanje usklađenosti sa propisima kojima se uređuje oblast zaštite životne sredine, radi postizanja dobrog stanja životne sredine.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) morski biološki resursi su raspoložive i dostupne žive morske vodene vrste, uključujući anadromne i katadromne vrste tokom njihovog života u moru;

2) minimalna referentna veličina za očuvanje je veličina živih morskih vodenih vrsta uzimajući u obzir zrelost ispod koje se primjenjuju ograničenja ili podstiče izbjegavanje ulova putem takve ribolovne aktivnosti, i zamjenjuje je, gdje je to relevantno, najmanja iskrcajna veličina;

3) odbačeni ulovi su ulovi koji se vraćaju u more;

4) proizvodi ribarstva su vodeni organizmi koji su rezultat bilo koje ribolovne aktivnosti ili proizvodi dobijeni od njih;

5) zapovjednik ribarskog plovila je odgovorno lice za obavljanje privrednog ribolova na ribarskom plovilu;

6) ribolovna aktivnost je traženje ribe, bacanje, polaganje, povlačenje, potezanje i izvlačenje ribolovnog alata, izvlačenje ulova na plovilo, prekrcaj, zadržavanje na plovilu, prerada na plovilu, premiještanje, stavljanje u kaveze, tov i iskrcaj ribe i proizvoda ribarstva;

7) ribolovni kapacitet je nosivost plovila izražena u GT (bruto tonaža) i njegova snaga u kW (kilovati);

8) sportsko-rekreativni ribolov su nekomercijalne ribolovne aktivnosti kojima se iskorišćavaju morski biološki resursi u svrhu rekreacije, turizma ili sporta;

9) ribolovna mogućnost je količinski određeno pravo na ribolov, izraženo u ulovu i/ili ribolovnom naporu;

10) ribolovni napor je proizvod kapaciteta i aktivnosti ribarskog plovila ili zbir ribolovnih napora svih plovila u grupi;

11) iskrcajno mjesto su djelovi lučkog područja namijenjeni iskrcaju ulova ribe i drugih morskih organizama iz privrednog ribolova na moru ili njihovih proizvoda;

12) koraligeno stanište je dio morskog dna koji karakteriše dominantno prisustvo posebne biološke zajednice koja se naziva "koraligena" ili gdje je takva zajednica postojala i potrebno joj je obnavljanje;

13) koralni greben grupni izraz za vrlo kompleksnu biogenu strukturu koja nastaje trajnim prekrivanjem prethodno postojeće kamene ili tvrde podloge krečnjačkog sloja, korom koja se uglavnom oblikuje rastom krečnjačkih crvenih koralnih algi i životinjskih organizama, kao što su sunđeri, ascidije, žarnjaci (gorgonije, morske lepeze, itd.), morske mahovine, mnogočekinjasti crvi, člankoviti crvi, zajedno sa drugim organizmima koji učvršćuju krečnjak;

14) dno pokriveno mäerlom je područje na čijem morskom dnu preovladava posebna biološka zajednica pod nazivom „mäerl“ ili gdje je takva zajednica postojala i treba je obnoviti;

15) mäerl je grupni izraz za biogenu strukturu koja se sastoji od više vrsta crvenih koralnih algi (Corallinaceae), koje imaju tvrdi skelet od kalcijuma i rastu kao samostalne, slobodnoživeće koralne alge u obliku grane, grančice ili čvora na morskom dnu i oblikuju nakupine u naborima na muljevitom ili pjeskovitom morskom dnu, koje se uobičajeno sastoji od jedne ili različitih kombinacija crvene alge, posebno Lithothamnion coralloides i Phymatolithon calcareum;

16) krst Sv. Andrije je grabulja koja na način slično makazama prikuplja žive školjke i/ili crvene korale sa morskog dna;

17) povlačni ribolovni alati su sve povlačne mreže koče i obalne mreže potegače, koje u vodi aktivno pokreće jedno ili više ribarskih plovila ili bilo kakav drugi mehanički sistem;

18) pridnene povlačne mreže koče su povlačne mreže koje aktivno povlače jedno ili više ribarskih plovila, a sastoje se od mreže sa zadnje strane zatvorene vrećom (sakom), a koje su oblikovane i opremljene za rad na morskom dnu ili blizu njega;

19) obalne mreže potegače su okružujuće mreže i povlačne okružujuće mreže koje se postavljaju sa plovila i povlače prema obali jer se njima rukuje sa obale ili sa plovila vezanog ili usidrenog uz obalu;

20) dredže su ribolovni alati koji se aktivno povlače glavnim pogonskim motorom (dredža koja se povlači plovilom) ili se vuku motornim vitlom sa usidrenog plovila (mehanička dredža), odnosno koji su opremljeni hidrauličnom opremom (hidraulične dredže) i koje se potežu ručno ili ručnim vitlom u plitkoj vodi sa ili bez plovila radi lova školjaka, puževa ili sunđera (ručne dredže);

21) lebdeća (ploveća) mreža je svaka mreža koja se drži na površini mora ili na određenoj udaljenosti ispod površine mora uz pomoć plutajućih naprava, i koja pluta nošena strujom, samostalno ili sa brodom za koji je pričvršćena, a može da bude opremljena dodacima koji je stabilizuju ili ograničavaju njeno plutanje;

22) mreže stajaćice su sve vrste jednostrukih mreža stajaćica, zaplećućih mreža ili trostrukih mreža stajaćica, pričvršćenih za morsko dno kako bi riba u njih doplivala i njima se zapetljala ili zaglavila;

23) trostruka mreža stajaćica je mreža stajaćica koja se sastoji od nekoliko slojeva mrežnog tega sa dva spoljašnja sloja velike veličine oka mrežnog tega između kojih se nalazi okvir manje veličine oka mrežnog tega;

24) jednostruka mreža stajaćica je mreža stajaćica koja se sastoji od jednog komada mrežnog tega, koju u vodi uspravno rastegnutu drže plovci i tegovi;

25) okružujuće mreže plivarice su okružujuće mreže čije se dno steže uz pomoć užeta na dnu mreže, koje prolazi kroz niz prstena na donjem rubu, što omogućava da se mreža stisne i zatvori;

26) klopke i vrše su zamke u obliku kaveza ili košara koje imaju jedan ili više ulaza, namijenjene lovu rakova, mekušaca ili ribe, postavljene na morsko dno ili iznad njega;

27) parangal je ribolovni alat koji se sastoji od glavne uzice (osnove) varijabilne dužine, na koju se u razmacima određenim prema ciljanoj vrsti pričvršćuju bočne uzice (pramule) sa udicama, pri čemu se glavna uzica (osnova) postavlja vodoravno ili blizu dna (pridneni parangal), uspravno ili tako da pluta na površini (plutajući parangal);

28) sertifikovana snaga motora je najveća stalna snaga motora koja se može postići na izlaznoj prirubnici motora prema sertifikatu;

29) stok je morski biološki resurs koji se javlja na određenom području upravljanja;

30) ribolov bez plovnog objekta je aktivnost komercijalnog iskorišćavanja morskih bioloških resursa ako se ti resursi ulove ili izlovljavaju bez upotrebe ulovnog plovila kao što su prikupljanje školjaka, podvodni ribolov, ribolov na ledu i ribolov sa obale, kao i ručni ribolov u pjeskovitim plićacima za vrijeme osjeke;

31) ribarsko plovilo je ulovno plovilo ili sva druga plovila koja se upotrebljavaju za komercijalno iskorišćavanje morskih bioloških resursa, kao i pomoćna plovila, plovila za preradu ribe, plovila koja obavljaju prekrcaj, plovila za tegljenje, plovila za prevoz mrtve tune i transportna plovila koja se upotrebljavaju za prevoz proizvoda ribarstva, ali isključujući kontejnerska plovila i plovila koja se upotrebljavaju isključivo za akvakulturu;

32) udičarski alati za big game ribolov su udičarski alat i oprema, uključujući ribolovni štap i rolu nosivosti 14 kg (30 lb) i više;

33) iskrcaj je prvi istovar bilo koje količine proizvoda ribarstva sa ribarskog plovila na kopno;

34) prekrcaj je prebacivanje svih ili dijela proizvoda ribarstva sa jednog plovila na drugo;

35) pristup predostrožnosti u upravljanju ribarstvom je pristup koji ne dozvoljava da se zbog odsustva odgovarajućih naučnih informacija odloži ili propusti preduzimanje mjera upravljanja za očuvanje ciljanih vrsta, vrsta koje su povezane ili međusobno zavisne i neciljanih vrsta i njihovih staništa;

36) najveći održivi prinos je najveća teoretska ravnoteža prinosa koji može da se neprestano prosječno uzima iz stoka pod postojećim prosječnim uslovima životne sredine bez značajnijeg uticaja na proces reprodukcije;

37) mreža kalimera je podizna mreža koja se koristi na ušću rijeke Bojane, bez upotrebe plovila;

38) ulovno plovilo je plovilo koje je opremljeno ili se upotrebljava za ribolov morskih bioloških resursa u komercijalne svrhe;

39) područje ograničenog ribolova je posebno geografski definisano morsko područje unutar jednog ili više morskih basena na kojem su sve ili određene ribolovne aktivnosti privremeno ili trajno ograničene ili zabranjene radi očuvanja morskih bioloških resursa ili zaštite morskih ekosistema;

40) događaj povezan sa ribarskim plovilom je svaki ulazak ili izlazak plovila iz flote ili promjena jedne od njegovih karakteristika;

41) odobreni objekat je objekat odobren u skladu sa zakonom kojim se uređuje bezbjednost hrane;

42) male pelagične ribe su skuše, širuni, inćun i srdela;

43) ribolovno putovanje je plovidba ribarskog plovila tokom koje se obavljaju ribolovne aktivnosti i koja počinje u trenutku isplovljavanja plovila iz luke i završava njegovim povratkom u luku;

44) ronilačka oprema je oprema koja se koristi za disanje tokom ronjenja: scuba oprema, rezervoari za vazduh, vazdušne cijevi i pumpe;

45) spoljašnja oznaka plovila je registarska oznaka plovila koja se sastoji od slovne oznake luke i brojeva pod kojim je registrovano plovilo.

Poslove državne uprave u oblasti morskog ribarstva vrši organ državne uprave nadležan za poslove ribarstva (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Liniju koja se smatra granicom ribolovnog mora u rijekama propisuje Ministarstvo.

Naučno-istraživački rad u oblasti morskog ribarstva vrši Institut za biologiju mora Univerziteta Crne Gore (u daljem tekstu: Institut).

Institut obavlja sljedeće poslove:

1) sprovodi naučna istraživanja i praćenje stanja riba i drugih morskih organizama;

2) izdaje naučne preporuke i mišljenja o stanju resursa riba i drugih morskih organizama;

3) učestvuje u radu radnih tijela koje obrazuje Ministarstvo;

4) na zahtjev Ministarstva imenuje naučne i stručne predstavnike koji učestvuju u radu međunarodnih organizacija;

5) prati naučno sprovođenje planova upravljanja;

6) vrši prikupljanje i obradu bioloških podataka koji se prikupljaju u skladu sa godišnjim programom prikupljanja podataka u morskom ribarstvu, kao i pripremu izvještaja.

Poslove iz stava 2 tač. 1 i 5 ovog člana mogu da obavljaju i druge naučne institucije na osnovu javnog poziva koji raspisuje Ministarstvo.

Sredstva za obavljanje poslova iz stava 2 ovog člana obezbjeđuju se iz Budžeta Crne Gore (u daljem tekstu: Budžet).

Politiku razvoja ribarstva, ciljeve održivog upravljanja živim resursima u ribolovnom moru Crne Gore i zaštite morske sredine, donosi Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) na predlog Ministarstva.

Ciljevi ribarske politike postižu se sljedećim mjerama:

1) određivanjem minimalnih referentnih veličina za očuvanje riba i drugih morskih organizama ispod kojih je zabranjen ulov i/ili stavljanje na tržište;

2) definisanjem vrste, konstruktivno-tehničkih karakteristika ribolovnih alata i opreme koji se smiju upotrebljavati prilikom ribolova, namjenu, način i pravila njihovog korišćenja, kao i njihovo označavanje;

3) definisanjem načina obavljanja ribolova ili ribolovne prakse i postupanje sa ulovom;

4) određivanjem područja u kojima je zabranjen ili ograničen ribolov;

5) određivanjem vremenskog perioda u kojem je dozvoljen, zabranjen ili ograničen ribolov;

6) proglašenjem lovostaja za pojedine vrste riba i drugih morskih organizama;

7) zabranom svih ili određenih vrsta i načina ribolova;

8) zabranom izdavanja ili ograničenjem broja dozvola za obavljanje privrednog ribolova ili autorizacija ili broja dozvola za sportsko-rekreativni ribolov;

9) uspostavljanjem zaštićenih područja i određivanjem načina obavljanja ribolova u njima radi zaštite riba i drugih morskih organizama, njihovih staništa i/ili ekosistema;

10) sprovođenjem mjera za ograničenje slučajnog ulova osjetljivih vrsta i ulova neciljanih vrsta ribe i drugih morskih organizama;

11) sprovođenjem mjera za smanjenje uticaja ribolovnih aktivnosti na morski ekosistem i morsku životnu sredinu;

12) ograničavanjem ribolovnog napora ribarske flote Crne Gore na određenom području ili po pojedinačnoj dozvoli;

13) ograničenjem ribolovnog kapaciteta ribarske flote Crne Gore (kW, GT ili broja plovila), na određenom području ili po pojedinačnom plovilu, u zavisnosti od tipa alata i ribolova;

14) ograničenjem dozvoljene količine ulova na određenom području, po pojedinačnom ribolovnom alatu ili segmentu flote, pojedinačnoj dozvoli ili pojedinačnoj grupi plovila koja zajedno učestvuju u ribolovu;

15) ograničenjem ribolovnih mogućnosti i uspostavljanjem načina raspodjele i upravljanja ribolovnim mogućnostima;

16) ograničenjem količine odbačenog ulova ili njegovom zabranom;

17) sprovođenjem međunarodnih upravljačkih režima, višegodišnjih planova upravljanja segmentima ribolova ili stokovima ili planova oporavka koje donose regionalne organizacije za upravljanje ribarstvom;

18) sprovođenjem međunarodnih akcionih planova i strateških okvira.

Prije donošenja mjera iz stava 1 tač. 1, 4, 5, 6, 7, 9 i 14 ovog člana, potrebno je pribaviti savjet Instituta.

Prije donošenja mjera iz stava 1 ovog člana, sprovode se konsultacije sa stručnim tijelima, udruženjima ribara, privrednom komorom i organizacijama civilnog društva.

U slučaju potrebe hitnog donošenja mjera upravljanja, na predlog Instituta, Ministarstvo donosi pojedinačne mjere ili više njih, na određeno vrijeme, ali ne duže od godinu dana.

Mjere iz stava 1 tač. 1 do 16 ovog člana propisuje Ministarstvo.

Radi održivog upravljanja određenim vrstama riba i drugih morskih organizama, kao i održivog obavljanja ribolova određenim ribolovnim alatima ili radi oporavka stokova, Ministarstvo donosi planove upravljanja, uzimajući u obzir preporuke i planove upravljanja usvojene od strane regionalnih organizacija za upravljanje ribarstvom.

Ribarska plovila koja obavljaju ribolov iz stava 1 ovog člana podliježu autorizaciji iz člana 23 ovog zakona.

Planovi upravljanja sadrže: opis stanja resursa, vrste stoka na koji se plan odnosi i njihove biološke karakteristike, referentne tačke očuvanja gdje je to moguće, vrste i karakteristike ribolova, svrhu, mjerljive ciljeve, period sprovođenja, mjerljive indikatore za praćenje sprovođenja gdje je to primjenljivo, socio-ekonomske pokazatelje, kao i mjere očuvanja i održivog iskorišćavanja iz člana 4 ovog zakona, kao i druge podatke prema potrebi.

Planovi upravljanja se moraju zasnivati na naučnim podacima.

Planovi upravljanja donose se na period od najduže pet godina, sa mogućnošću revizije tokom tog perioda na osnovu naučnog savjeta ili uslijed promijenjenih okolnosti.

Mjere tehničke podrške obuhvataju finansijsku podršku aktivnostima za sprovođenje politike ribarstva, uključujući nadzor i kontrolu i prikupljanje podataka za sprovođenje politike ribarstva.

Uslove, način i dinamiku sprovođenja mjera politike ribarstva iz člana 9 ovog zakona do početka fiskalne godine uređuju se propisom Vlade (Agrobudžet).

Ribolov može da bude privredni, sportsko-rekreativni i naučno-istraživački.

Privredna društva, preduzetnici i fizička lica koja obavljaju ribolov dužna su da se pridržavaju pravila ribolova i ne smiju da ometaju jedni druge.

Način i redoslijed obavljanja ribolova pojedinim ribolovnim alatima ili u pojedinim ribolovnim područjima propisuje Ministarstvo.

Privredni ribolov je ribolovna aktivnost dozvoljenim alatima i opremom na osnovu dozvole za privredni ribolov.

Privrednim ribolovom može da se bavi privredno društvo i preduzetnik ako:

1) je registrovan za obavljanje privrednog ribolova u Centralnom registru privrednih subjekata (u daljem tekstu: CRPS);

2) ako je vlasnik ili zakupac plovila, osim u slučaju ribolova iz člana 22 stav 2 ovog zakona;

3) ima dozvolu za obavljanje privrednog ribolova.

Privredni ribolov može da obavlja nosilac dozvole za privredni ribolov ili zapovjednik ribarskog plovila kojeg ovlasti nosilac dozvole za privredni ribolov, samo ribarskim plovilom i ribolovnim alatima koji su upisani u dozvolu za obavljanje privrednog ribolova.

Ako je u dozvolu za obavljanje privrednog ribolova upisan ribolovni alat koji podliježe autorizaciji iz člana 23 ovog zakona, on može da bude korišćen i da se nalazi na ribarskom plovilu samo ako je autorizacija za taj alat važeća.