Law on cooperation of Montenegro with the diaspora – emigrants

Ovim zakonom uređuju se način ostvarivanja i jačanja saradnje Crne Gore sa dijasporom - iseljenicima, kao i druga pitanja od značaja za ostvarivanje njihovih prava i interesa.

Dijasporom - iseljenicima smatraju se crnogorski državljani i druga lica porijeklom iz Crne Gore, koji žive u inostranstvu i koji Crnu Goru doživljavaju kao državu porijekla i baštine je kao demokratsku, nezavisnu, suverenu i građansku.

Pod organizacijom dijaspore - iseljenika, u smislu ovog zakona, podrazumijevaju se dobrovoljni oblici udruživanja dijaspore - iseljenika iz Crne Gore, osnovani radi očuvanja jezika, kultura i tradicija, državnog i građanskog identiteta Crne Gore, ostvarivanja kulturne, prosvjetne, naučne, humanitarne, sportske, privredne i druge saradnje sa Crnom Gorom, promocije Crne Gore i afirmacije njenih interesa, koja je registrovana u skladu sa propisima države u kojoj dijaspora - iseljenici žive (u daljem tekstu: zemlja prijema).

Povratnik je bivši pripadnik dijaspore – iseljenik ili potomak iseljenika koji ima namjeru trajnog nastanjenja u Crnoj Gori.

Saradnja Crne Gore sa dijasporom – iseljenicima i briga o dijaspori - iseljenicima sastavni je dio unutrašnje i vanjske politike Crne Gore.

Crna Gora se zalaže za stvaranje i unapređenje uslova potrebnih za uključivanje dijaspore - iseljenika u društveni i ekonomski život Crne Gore.

Odnos Crne Gore sa dijasporom - iseljenicima zasniva se na uzajamnoj privrženosti i saradnji, pružanju pomoći i jačanju međusobnih veza, uz uvažavanje specifičnosti i potreba svih pripadnika dijaspore - iseljenika.

Država prepoznaje da su pojedini pripadnici dijaspore – iseljenika napustili Crnu Goru usljed ekonomskih, socijalnih i bezbjednosnih okolnosti, uključujući diskriminaciju i ograničene mogućnosti zapošljavanja, te teži stvaranju uslova da se takve okolnosti više nikada ne ponove.

Saradnja Crne Gore sa dijasporom – iseljenicima ostvaruje se preko organa državne uprave nadležnog za odnose sa dijasporom - iseljenicima (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Saradnja sa dijasporom - iseljenicima ostvaruje se i preko: radnog tijela Skupštine Crne Gore nadležnog za međunarodne odnose i iseljenike (u daljem tekstu: nadležni odbor), organa državne uprave nadležnih za oblasti u kojima dijaspora - iseljenici ostvaruju svoja prava i interese, Glavnog grada, Prijestonice i opštine (u daljem tekstu: opština), Matice crnogorske, Savjeta manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica, nevladinih organizacija i drugih tijela i institucija koje u okviru svojih nadležnosti, odnosno djelatnosti vrše poslove vezane za odnose sa dijasporom - iseljenicima ili bi njihova nadležnost odnosno djelatnost mogla biti od interesa za dijasporu - iseljenike.

Ministarstvo jednom godišnje organizuje regionalne konsultacije sa opštinama u južnoj, centralnoj i sjevernoj regiji radi usklađivanja planova, razmjene informacija i zajedničkog planiranja projekata i aktivnosti usmjerenih na saradnju sa dijasporom – iseljenicima.

Politiku saradnje sa dijasporom - iseljenicima utvrđuje Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), uz prethodno pribavljenu saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove finansija, a sprovodi je Ministarstvo, kao i drugi organi državne uprave u okviru zakonom utvrđenih nadležnosti.

Na inicijativu Skupštine Crne Gore, njenih radnih tijela i nadležnog odbora, Ministarstvo daje informacije iz oblasti saradnje sa dijasporom - iseljenicima.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Radi očuvanja državnog identiteta i pripadnosti Crnoj Gori, Ministarstvo, organ državne uprave nadležan za vanjske poslove i nadležni odbor:

- podstiču razvoj građanske svijesti, privrženost i pripadnost dijaspore - iseljenika Crnoj Gori;

- podržavaju dijasporu - iseljenike i njihove organizacije kao nosioce promocije interesa Crne Gore na međunarodnom planu.

Radi očuvanja kulturnog identiteta, Ministarstvo u saradnji sa organima državne uprave nadležnim za poslove obrazovanja, kulture i nauke, univerzitetima u Crnoj Gori i savjetima manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica:

- pokreće i afirmiše projekte učenja i očuvanja jezika, kultura, njegovanja kulturnog nasljeđa i tradicije dijaspore - iseljenika u zemljama prijema;

- podstiče programe, odnosno projekte dijaspore - iseljenika na planu promocije nacionalnih i kulturnih identiteta, vrijednosti multikulturalnosti, kao i očuvanja autentičnosti kulture i tradicije dijaspore - iseljenika;

- podržava i organizuje programe koji imaju za cilj očuvanje i njegovanje jezičkih, kulturnih i identitetskih osobenosti dijaspore - iseljenika;

- stara se o dostupnosti posebnih obrazovnih programa, udžbenika i nastavnih sredstava, uključujući materijale na jezicima manjinskih naroda u skladu sa potrebama dijaspore - iseljenika;

- stara se o obezbjeđivanju stipendija za studiranje dijaspore - iseljenika u Crnoj Gori;

- inicira, podstiče i podržava projekte i programe usmjerene na istraživanje porijekla potomaka iseljenika različitih generacija, kao i na obnovu i jačanje njihovih veza sa Crnom Gorom;

- podržava projekte istraživanja istorije i kulturnog nasljeđa dijaspore - iseljenika iz Crne Gore i unapređivanja kulturne saradnje sa zemljama prijema;

- inicira i podstiče prikupljanje i čuvanje muzejskog materijala i obrazovanje istraživačko - dokumentacionog centra dijaspore - iseljenika, kao posebne muzejske zbirke u okviru neke od postojećih javnih ustanova koje se bave muzejskom djelatnošću;

- inicira otvaranje kulturnih centara Crne Gore u sredinama sa najvećom koncentracijom dijaspore - iseljenika.

Radi jačanja obrazovne, naučne, kulturne i sportske saradnje, Ministarstvo u saradnji sa organima državne uprave nadležnim za poslove obrazovanja, nauke, kulture, sporta i mladih, univerzitetima i drugim institucijama u Crnoj Gori:

- povezuje obrazovne i naučne institucije i pojedince iz Crne Gore sa dijasporom - iseljenicima i njihovim organizacijama i podstiče njihovu saradnju;

- povezuje ljudske, profesionalne, naučne, kulturne i stručne potencijale Crne Gore i dijaspore - iseljenika;

- učestvuje u kreiranju i podstiče programe na planu jačanja obrazovne, naučne, kulturne i sportske saradnje sa dijasporom - iseljenicima i angažuje se na osmišljavanju i realizaciji projekata učešća i saradnje mladih, razmjene učenika i studenata, kao i naučnih i stručnih potencijala između Crne Gore i zemalja prijema;

- podstiče upis i studiranje dijaspore - iseljenika pod jednakim uslovima kao za studente iz Crne Gore, a u skladu sa zakonom kojim se uređuje visoko obrazovanje i statutima ustanova visokog obrazovanja;

- podstiče i pruža podršku uključivanju naučnika i stručnjaka porijeklom iz Crne Gore u posebne naučnoistraživačke projekte od interesa za Crnu Goru;

- informiše dijasporu - iseljenike o mogućnostima i uslovima za zapošljavanje u Crnoj Gori;

- organizuje godišnje kurseve jezika, kulture i istorije gdje je izgubljen jezik prve generacije iseljenika;

- objavljuje edicije koje podstiču snaženje državnog identiteta na jezicima zemalja prijema.

Radi informisanja dijaspore - iseljenika i povezivanja sa Crnom Gorom Ministarstvo se stara da posredstvom medija, publikacija i drugih oblika komuniciranja informiše dijasporu - iseljenike o svim pitanjima od interesa za Crnu Goru i dijasporu - iseljenike, na crnogorskom jeziku i jezicima u službenoj upotrebi u Crnoj Gori, kao i jezicima zemalja prijema sa najvećom koncentracijom dijaspore - iseljenika.

Radi zaštite prava i položaja dijaspore - iseljenika Ministarstvo i nadležni odbor, u saradnji sa organima državne uprave nadležnim za vanjske poslove, unutrašnje poslove, ljudska i manjinska prava, zdravstvo, socijalnu zaštitu, ekonomiju i finansije:

- prate ostvarivanje ljudskih i manjinskih prava dijaspore - iseljenika u zemljama prijema, analiziraju propise zemalja prijema koji su od interesa za dijasporu - iseljenike i iniciraju zaključivanje međunarodnih ugovora i drugih međunarodnih instrumenata kojima se štite njihovi interesi, prava i položaj u zemljama prijema;

- iniciraju izmjene i dopune, kao i donošenje novih zakona u Crnoj Gori, u skladu sa potrebama i interesima dijaspore - iseljenika;

- prate sprovođenje međunarodnih ugovora od značaja za dijasporu - iseljenike;

- rade na stvaranju pretpostavki, pogodnosti i olakšica za povratak dijaspore - iseljenika u Crnu Goru i njihovu integraciju u društvo.

Ministarstvo izrađuje godišnji izvještaj o statusnim problemima dijaspore u svim zemljama pojedinačno do kraja prvog kvartala naredne godine, i šalje diplomatsko-konzularnim predstavništvima kao podsjetnik.