Law on forests

Ovim zakonom uređuje se uzgoj, zaštita, očuvanje i unapređenje šuma, planiranje, način i uslovi korišćenja šuma, izgradnja i održavanje šumskih puteva, monitoring šuma, kao i druga pitanja od značaja za šume, šumsko zemljište i šumarstvo.

Ovaj zakon primjenjuje se i na zaštitu, očuvanje i korišćenje šumskog drveća koje se nalazi van šume i šumskog zemljišta (u daljem tekstu: drveće van šume).

Šume i šumska zemljišta, kao dobra od opšteg interesa, uživaju posebnu zaštitu, koja se ostvaruje:

- trajnim očuvanjem i unapređivanjem šuma i šumskih zemljišta i njihovih funkcija;

- održivim i multifunkcionalnim gazdovanjem šumama;

- očuvanjem i unapređivanjem biološke i pejzažne raznovrsnosti šuma, kao i kvaliteta njihove životne sredine;

- finansiranjem očuvanja, zaštite i unapređivanja stanja šumskih ekosistema;

- izradom osnova i planova gazdovanja šumama;

- obavljanjem poslova iz oblasti reproduktivnog materijala u skladu sa zakonom;

- monitoringom stanja šuma i održivog gazdovanja šumama;

- uspostavljanjem, razvojem i korišćenjem informacionog sistema u šumarstvu;

- povećanjem doprinosa sektora šumarstva ukupnom društveno-ekonomskom razvoju Crne Gore.

Šumom se smatra zemljište koje je površine veće od 0,5 hektara sa stablima visočijim od 5 metara i krošnjama stabala koje pokrivaju više od 10% površine, ili stablima koja mogu dosegnuti te vrijednosti in situ, isključujući zemljište koje se uglavnom upotrebljava kao poljoprivredno ili urbano.

Šumom se smatraju površine obrasle drvećem, uključujući podmladne grupe prirodno izraslog drveća ili šumske plantaže koje tek treba da dostignu minimalne vrijednosti obrasta, odgovarajuću drvnu zalihu ili minimalnu visinu drveća, uključujući svaku površinu koja uobičajeno čini dio šumskog zemljišta, iako na njoj privremeno nema drveća zbog ljudskog djelovanja poput sječe ili prirodnih uzroka, a može se očekivati da će ponovno postati šuma.

Drugo šumsko zemljište je zemljište koje nije šuma i površine veće od 0,5 hektara, sa stablima visočijim od 5 metara i krošnjama koje pokrivaju od 5 do 10% površine, ili stablima koja mogu dostići te vrijednosti in situ; ili površine sa kombinovanom pokrivenošću žbunjem, grmljem i drvećem većom od 10 %.

Šumom i drugim šumskim zemljištem se ne smatra zemljište koje uglavnom služi za upotrebu u poljoprivredne svrhe ili koje se uglavnom upotrebljava kao urbano zemljište.

Šume i šumska zemljište, kao dobro od opšteg interesa, koriste se na način i pod uslovima propisanim ovim zakonom.

Šume i šumska zemljišta mogu se koristiti samo na način kojim se obezbjeđuje njihova privredna, ekološka i socijalna funkcija u skladu sa zakonom.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) biološka raznovrsnost je raznovrsnost živih organizama svih ekosistema, uključujući kopnene, morske i druge vodene ekosisteme i ekološke komplekse čiji su dio i obuhvata raznovrsnost unutar vrsta, između vrsta i ekosistema;

2) biološka ravnoteža u šumi je optimalno stanje šuma, odnosno šumskog ekosistema u pogledu njegovog sastava, strukture i funkcije, kao i razvoja biljnih, životinjskih i drugih vrsta;

3) bespravna sječa šuma je svaka sječa šumskog drveća koja je u suprotnosti sa zakonskim propisima i planskim dokumentima u šumarstvu;

4) bespravne aktivnosti u šumarstvu su bespravne sječe, uzurpacije šuma i šumskog zemljišta, paljenje šuma, bespravan promet drveta, prikazivanje manje novčane vrijednosti drveta u prometu od tržišne vrijednosti i bespravna prerada drveta;

5) geografski informacioni sistem znači kompjuterski sistem za izdvajanje, skladištenje, analizu i prikazivanje georeferenciranih eksplicitnih podataka o šumama;

6) geografski eksplicitne informacije znači informacije o šumama na koje se upućuje i koje se skladište u baze podataka na način koji omogućuje njihovo mapiranje i lociranje sa posebnom preciznošću i tačnošću;

7) golet je obešumljeno, potpuno golo ili slabo obraslo zemljište;

8) drvni šumski proizvodi su drvna biomasa, granje, kora i korijenje;

9) degradacija šuma podrazumijeva strukturne promjene šumskog pokrivača, u formi konverzije:

a) primarnih šuma koje se prirodno obnavljaju u šumske plantaže ili drugo šumsko zemljište;

b) primarnih šuma u vještački podignute šume;

10) primarne šume su šume sa prirodnim obnavljanjem autohtonim vrstama drveća, gdje ljudski uticaji nijesu jasno vidljivi i gdje ekološki procesi nijesu značajnije poremećeni;

11) ekosistemske usluge šuma su direktni i indirektni benefiti koje šumski ekosistemi obezbjeđuju društvu i mogu stvoriti direktnu ili indirektnu ekonomsku korist za različite korisnike šuma;

12) zaštita šuma je preduzimanje mjera radi prevencije očuvanja šumskih ekosistema i sprečavanja štetnih uticaja (biotičkih, abiotičkih i antropogenih) na šume, uklanjanje oštećenih i oboljelih stabala iz šume kao i uspostavljanje šumskog reda nakon sječa i nakon dejstva štetnih uticaja;

13) konverzija šuma je proces prevođenja niskih, odnosno izdanačkih šuma u visoke šume direktnim (sadnjom) ili indirektnim putem (njegom, odnosno prirodnom obnovom);

14) invazivne strane vrste šumskog drveća su vrste za koju je utvrđeno da njihovo unošenje ili širenje ugrožava ili štetno utiče na biodiverzitet šuma i usluge šumskih ekosistema;

15) in situ podaci su podaci prikupljeni na terenu putem mreže mjesta za praćenje u skladu sa standardizovanim protokolima, uključujući geografski eksplicitnu lokaciju mjerenja, koja je georeferencirana pored ostalog i uz pomoć usluga globalnog navigacionog satelitskog sistema;

16) jedinica šume je geografski eksplicitno područje koje ima dovoljno homogenost šumskog drveća utvrđenom posmatranjem Zemlje ili bilo kojim drugim pomoćnim slojem geografski eksplicitnih informacija kao što su obrast, administrativna ili topografska granica, utvrđenih državnim kartiranjem;

17) korišćenje šuma je korišćenje šumskih proizvoda;

18) nedrvni šumski proizvodi su cvjetovi, sjeme, plodovi, smola, četine i lišće šumskog drveća i grmlje; trava, mahovina, paprat, šušanj, treset i humus; ljekovito, aromatično i jestivo bilje; šumsko voće i gljive;

19) njega šuma je sprovođenje uzgojnih mjera i radova u šumskoj sastojini;

20) obnova šuma je proces osnivanja novih sastojina na mjestu postojećih zrelih sastojina prirodnim podmlađivanjem ili popunjavanjem prirodnog podmlatka sadnjom;

21) plantaža brzorastućih vrsta drveća je vještački podignuta sastojina sa ophodnjom kraćom od 40 godina;

22) podaci o šumama su informacije koje se odnose na stanje šumskih ekosistema i njihovo korišćenje, uključujući primarne podatke i sumirane podatke dobijene iz takvih informacija;

23) posmatranje Zemlje je prikupljanje podataka o fizičkim, hemijskim i biološkim osobinama Zemlje pomoću tehnologija daljinskog istraživanja kao što su sateliti ili vazdušne platforme koje prenose kamere ili druge senzore, prema potrebi i u kombinaciji sa in situ podacima;

24) pustošenje šuma je svaka radnja u šumama suprotna zakonskim propisima koja može dovesti do degradacije šuma (sječa koja nije predviđena osnovama i planovima gazdovanja šumama, sječa šuma sa intenzitetom sječe većim od dozvoljenog planskim dokumentom u odnosu na zapreminu i prirast sastojine, sječa i uništavanje nedoznačenih stabala, naročito stabala iz kategorije dozrijevajućih i elitnih stabala);

25) sanacija degradirane šume, odnosno sastojine je njena obnova sadnjom;

26) sanitarna sječa je sječa kojom se uklanjaju oštećena, oboljela i stabla koja se suše u cilju sprečavanja širenja štetnih uticaja;

27) sastojina je dio šume sa karakterističnim staništem i načinom nastanka, strukturom drveća po vrstama, starosti, razvojnim stadijumima i visinama, kao i načinom uzgoja, po čemu se jasno razlikuje od drugih sastojina;

28) standardizacija podataka je postupak kojim se uspostavljaju i sprovode zajednički standardi za podatke radi sigurnosti da se podaci prikupljaju, skladište i upotrebljavaju dosljedno i tačno;

29) urbane šume su zemljišta koja potpadaju pod definiciju šuma i drugih šumskih zemljišta, a koja se nalaze u okviru generalnih urbanističkih planova i klasifikuju se kao lokalna dobra od javnog interesa;

30) usklađivanje podataka je postupak u kojem se koriste dostupni podaci prikupljeni putem različitih sistema praćenja kako bi se dobile uporedive procjene koje odgovaraju dogovorenom referentnom opisu;

31) šumska biomasa je biomasa proizvedena u šumarstvu;

32) šumska infrastruktura su šumski putevi i mostovi, šumske vlake i objekti u šumama koji su u funkciji gazdovanja šumama;

33) šumska vlaka je izgrađena šumska infrastruktura namijenjena privlačenju i izvlačenju drvnih sortimenata do puta;

34) šumski putevi su izgrađena šumska saobraćajna infrastruktura koja je namijenjena prevozu šumskih sortimenata, odnosno gazdovanju šumama.

Šumom, šumskim zemljištem, drvećem van šume i goletima u privatnoj svojini upravljaju i gazduju njihovi vlasnici u skladu sa ovim zakonom.

Šumom, šumskim zemljištem, drvećem van šume i goletima u državnoj svojini upravlja i gazduje organ uprave nadležan za upravljanje i gazdovanje šumama (u daljem tekstu: organ uprave) u skladu sa ovim zakonom.

Eksploataciju šume u državnoj svojini vrši privredno društvo čiji je osnivač Vlada Crne Gore sa udjelom od 100% (u daljem tekstu: privredno društvo) u skladu sa ovim zakonom.

Upravljanje iz st. 1 i 2 ovog člana obuhvata pripremu i odlučivanje u pogledu gazdovanja šumama i šumskim zemljištem u državnoj svojini, kao i monitoring šuma i kontrolu nad gazdovanjem šumama u skladu sa ovim zakonom.

Gazdovanje šumama iz stava 2 ovog člana obuhvata pošumljavanje, odnosno podizanje novih šuma, uzgoj (njegu, obnovu i konverziju) šuma, zaštitu, sanaciju šuma, korišćenje šuma (sječu, izradu, privlačenje, izvoz, iznošenje i druge vidove transporta drvnih sortimenata), korišćenje nedrvnih šumskih proizvoda, izgradnju i održavanje šumske infrastrukture, promet i prodaju šumskih proizvoda, kao i održavanje i unapređivanje funkcija šuma.

Šumom i šumskim zemljištem, kao ekosistemom, upravlja se i gazduje na održiv i multifunkcionalan način u skladu sa planskim dokumentima u šumarstvu i panevropskim kriterijumima i indikatorima održivog gazdovanja šumama.

Održiv način gazdovanja šumama je obezbjeđivanje prirodnog načina obnavljanja i prirodne selekcije, podsticanje mješovite strukture sastojina koje su prilagođene stanišnim uslovima, obezbjeđivanje očuvanja trajne proizvodne sposobnosti šuma i unapređenja šumskog fonda u pogledu kvantiteta i kvaliteta i povećavanja prinosa šuma, unapređivanje vitalnosti i ekološke stabilnosti šuma, obezbjeđivanje očuvanja biološke raznovrsnosti šuma, šumskog zemljišta i vodnog režima, kao i drugih povoljnih uticaja koje ima šuma na životnu sredinu i ljude.

Multifunkcionalni način gazdovanja šumama je korišćenje šuma na održiv način u skladu sa proizvodnim, ekološkim i socijalnim funkcijama šuma.

Šumom, šumskim zemljištem, drvećem van šume i goletima u privatnoj svojini upravljaju i gazduju njihovi vlasnici u skladu sa ovim zakonom.

Šumom, šumskim zemljištem, drvećem van šume i goletima u državnoj svojini, osim u šumama u okviru nacionalnih parkova, upravlja organ uprave nadležan za upravljanje i gazdovanje šumama (u daljem tekstu: organ uprave) u skladu sa ovim zakonom.

Šumom, šumskim zemljištem, drvećem van šume i goletima u državnoj svojini gazduje privredno društvo za gazdovanje šumama čiji je osnivač Vlada Crne Gore sa udjelom od 100% (u daljem tekstu: privredno društvo za gazdovanje šumama) u skladu sa ovim zakonom.

Upravljanje iz st. 1 i 2 ovog člana obuhvata pripremu i odlučivanje u pogledu gazdovanja šumama i šumskim zemljištem u državnoj svojini, kao i monitoring šuma i kontrolu nad gazdovanjem šumama u skladu sa ovim zakonom.

Gazdovanje šumama iz stava 3 ovog člana obuhvata pošumljavanje, odnosno podizanje novih šuma, uzgoj (njegu, obnovu i konverziju) šuma, zaštitu, sanaciju šuma, korišćenje šuma (sječu, izradu, privlačenje, izvoz, iznošenje i druge vidove transporta drvnih sortimenata), korišćenje nedrvnih šumskih proizvoda, izgradnju i održavanje šumske infrastrukture, promet i prodaju šumskih proizvoda, kao i održavanje i unapređivanje funkcija šuma.

Šumom i šumskim zemljištem, kao ekosistemom, upravlja se i gazduje na održiv i multifunkcionalan način u skladu sa planskim dokumentima u šumarstvu i panevropskim kriterijumima i indikatorima održivog gazdovanja šumama.

Održiv način gazdovanja šumama je obezbjeđivanje prirodnog načina obnavljanja i prirodne selekcije, podsticanje mješovite strukture sastojina koje su prilagođene stanišnim uslovima, obezbjeđivanje očuvanja trajne proizvodne sposobnosti šuma i unapređenja šumskog fonda u pogledu kvantiteta i kvaliteta i povećavanja prinosa šuma, unapređivanje vitalnosti i ekološke stabilnosti šuma, obezbjeđivanje očuvanja biološke raznovrsnosti šuma, šumskog zemljišta i vodnog režima, kao i drugih povoljnih uticaja koje ima šuma na životnu sredinu i ljude.

Multifunkcionalni način gazdovanja šumama je korišćenje šuma na održiv način u skladu sa proizvodnim, ekološkim i socijalnim funkcijama šuma.

Šuma, odnosno šumsko zemljište u državnoj svojini može se otuđiti samo u skladu sa zakonom kojim je uređena državna imovina, u slučaju ako se:

- nalazi na području koje je prostornim planom predviđeno za promjenu namjene zbog izgradnje objekata od javnog interesa;

- radi o zamjeni parcela šuma, odnosno šumskog zemljišta u državnoj svojini sa privatnim u cilju objedinjavanja šume, odnosno šumskog zemljišta u državnoj svojini, pod uslovom da se vrijednost državnih šuma, odnosno šumskog zemljišta ne smanji.

Vlasnik, odnosno držalac šumskog zemljišta dužan je da:

- dozvoli neometan pristup šumi licima ovlašćenim za vršenje nadzora nad mjerama kojima se obezbjeđuje gazdovanje šumama u skladu sa zakonom;

- dozvoli pristup licima ovlašćenim da istražuju šume i šumsko zemljište;

- dozvoli privlačenje ili transport drvnih sortimenata iz susjedne šume, uz naknadu, ako ne postoji druga mogućnost ili druga mogućnost zahtijeva značajno veća ulaganja i troškove transporta.

Vlasnik, odnosno držalac šumskog zemljišta ima pravo na naknadu stvarne štete u slučajevima iz stava 1 al. 1 i 2 ovog člana, odnosno naknadu za korišćenje zemljišta iz stava 1 alineja 3 ovog člana.

Ako vlasnik, odnosno držalac šumskog zemljišta i korisnik šume ne postignu sporazum o visini naknade za korišćenje zemljišta iz stava 1 alineja 3 ovog člana, o visini naknade odlučuje nadležni sud.

Nacionalna inventura šuma vrši se periodično prikupljanjem podataka o stanju i promjenama na šumama i šumskom zemljištu.

Nacionalna inventura šuma obavlja se radi izrade strateških planskih dokumenata u šumarstvu i razmjene informacija u skladu sa ovim zakonom.

Nacionalnom inventurom šuma obuhvataju se šume i šumska zemljišta na teritoriji Crne Gore u odnosu na površine, tipove i strukturu šuma, drvne zalihe, prirast, izvršene sječe, biološku raznovrsnost i drugi podaci o šumama u skladu sa međunarodnim standardima.

Nacionalnu inventuru šuma vrši organ uprave, po pravilu, svakih deset godina.

Ministarstvo na osnovu nacionalne inventure šuma sačinjava izvještaj o inventuri šuma koji dostavlja Vladi Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), najkasnije šest mjeseci po završetku nacionalne inventure šuma.

Stručnu osnovu za izvještaj iz stava 5 ovog člana priprema organ uprave.

Način i metodologiju vršenja nacionalne inventure šuma i bliže podatke iz stava 3 ovog člana propisuje organ državne uprave nadležan za šume (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Organ uprave inventariše šumsko drveće, šumske sastojine i ostalu šumsku vegetaciju u Crnoj Gori.

Listu šumskog drveća, odnosno ostale šumske vegetacije iz stava 1 ovog člana propisuje Ministarstvo.

Strateški planski dokumenti u šumarstvu su:

1) nacionalna šumarska politika;

2) strategija razvoja šumarstva (u daljem tekstu: strategija);

3) plan razvoja šuma za šumsko područje (u daljem tekstu: plan razvoja šuma).

Operativni planski dokumenti u šumarstvu su:

1) osnova gazdovanja šumama za gazdinsku jedinicu (u daljem tekstu: osnova gazdovanja šumama);

2) plan gazdovanja šumama u privatnoj svojini.

Za sprečavanje bespravnih aktivnosti u šumama Vlada može donijeti akcioni plan na period do pet godina u skladu sa ovim zakonom.

Planski dokumenti iz stava 1 ovog člana i prostorni planovi moraju biti međusobno usklađeni.