Zakon o šumama

Ovim zakonom uređuje se uzgoj, zaštita, očuvanje i unapređenje šuma, planiranje, način i uslovi korišćenja šuma, izgradnja i održavanje šumskih puteva, monitoring šuma, kao i druga pitanja od značaja za šume, šumsko zemljište i šumarstvo.

Ovaj zakon primjenjuje se i na zaštitu, očuvanje i korišćenje šumskog drveća koje se nalazi van šume i šumskog zemljišta (u daljem tekstu: drveće van šume).

Šume i šumska zemljišta, kao dobra od opšteg interesa, uživaju posebnu zaštitu, koja se ostvaruje:

- trajnim očuvanjem i unapređivanjem šuma i šumskih zemljišta i njihovih funkcija;

- održivim i multifunkcionalnim gazdovanjem šumama;

- očuvanjem i unapređivanjem biološke i pejzažne raznovrsnosti šuma, kao i kvaliteta njihove životne sredine;

- finansiranjem očuvanja, zaštite i unapređivanja stanja šumskih ekosistema;

- izradom osnova i planova gazdovanja šumama;

- obavljanjem poslova iz oblasti reproduktivnog materijala u skladu sa zakonom;

- monitoringom stanja šuma i održivog gazdovanja šumama;

- uspostavljanjem, razvojem i korišćenjem informacionog sistema u šumarstvu;

- povećanjem doprinosa sektora šumarstva ukupnom društveno-ekonomskom razvoju Crne Gore.

Šumom se smatra zemljište koje je površine veće od 0,5 hektara sa stablima visočijim od 5 metara i krošnjama stabala koje pokrivaju više od 10% površine, ili stablima koja mogu dosegnuti te vrijednosti in situ, isključujući zemljište koje se uglavnom upotrebljava kao poljoprivredno ili urbano.

Šumom se smatraju površine obrasle drvećem, uključujući podmladne grupe prirodno izraslog drveća ili šumske plantaže koje tek treba da dostignu minimalne vrijednosti obrasta, odgovarajuću drvnu zalihu ili minimalnu visinu drveća, uključujući svaku površinu koja uobičajeno čini dio šumskog zemljišta, iako na njoj privremeno nema drveća zbog ljudskog djelovanja poput sječe ili prirodnih uzroka, a može se očekivati da će ponovno postati šuma.

Drugo šumsko zemljište je zemljište koje nije šuma i površine veće od 0,5 hektara, sa stablima visočijim od 5 metara i krošnjama koje pokrivaju od 5 do 10% površine, ili stablima koja mogu dostići te vrijednosti in situ; ili površine sa kombinovanom pokrivenošću žbunjem, grmljem i drvećem većom od 10 %.

Šumom i drugim šumskim zemljištem se ne smatra zemljište koje uglavnom služi za upotrebu u poljoprivredne svrhe ili koje se uglavnom upotrebljava kao urbano zemljište.

Šume i šumska zemljište, kao dobro od opšteg interesa, koriste se na način i pod uslovima propisanim ovim zakonom.

Šume i šumska zemljišta mogu se koristiti samo na način kojim se obezbjeđuje njihova privredna, ekološka i socijalna funkcija u skladu sa zakonom.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) biološka raznovrsnost je raznovrsnost živih organizama svih ekosistema, uključujući kopnene, morske i druge vodene ekosisteme i ekološke komplekse čiji su dio i obuhvata raznovrsnost unutar vrsta, između vrsta i ekosistema;

2) biološka ravnoteža u šumi je optimalno stanje šuma, odnosno šumskog ekosistema u pogledu njegovog sastava, strukture i funkcije, kao i razvoja biljnih, životinjskih i drugih vrsta;

3) bespravna sječa šuma je svaka sječa šumskog drveća koja je u suprotnosti sa zakonskim propisima i planskim dokumentima u šumarstvu;

4) bespravne aktivnosti u šumarstvu su bespravne sječe, uzurpacije šuma i šumskog zemljišta, paljenje šuma, bespravan promet drveta, prikazivanje manje novčane vrijednosti drveta u prometu od tržišne vrijednosti i bespravna prerada drveta;

5) geografski informacioni sistem znači kompjuterski sistem za izdvajanje, skladištenje, analizu i prikazivanje georeferenciranih eksplicitnih podataka o šumama;

6) geografski eksplicitne informacije znači informacije o šumama na koje se upućuje i koje se skladište u baze podataka na način koji omogućuje njihovo mapiranje i lociranje sa posebnom preciznošću i tačnošću;

7) golet je obešumljeno, potpuno golo ili slabo obraslo zemljište;

8) drvni šumski proizvodi su drvna biomasa, granje, kora i korijenje;

9) degradacija šuma podrazumijeva strukturne promjene šumskog pokrivača, u formi konverzije:

a) primarnih šuma koje se prirodno obnavljaju u šumske plantaže ili drugo šumsko zemljište;

b) primarnih šuma u vještački podignute šume;

10) primarne šume su šume sa prirodnim obnavljanjem autohtonim vrstama drveća, gdje ljudski uticaji nijesu jasno vidljivi i gdje ekološki procesi nijesu značajnije poremećeni;

11) ekosistemske usluge šuma su direktni i indirektni benefiti koje šumski ekosistemi obezbjeđuju društvu i mogu stvoriti direktnu ili indirektnu ekonomsku korist za različite korisnike šuma;

12) zaštita šuma je preduzimanje mjera radi prevencije očuvanja šumskih ekosistema i sprečavanja štetnih uticaja (biotičkih, abiotičkih i antropogenih) na šume, uklanjanje oštećenih i oboljelih stabala iz šume kao i uspostavljanje šumskog reda nakon sječa i nakon dejstva štetnih uticaja;

13) konverzija šuma je proces prevođenja niskih, odnosno izdanačkih šuma u visoke šume direktnim (sadnjom) ili indirektnim putem (njegom, odnosno prirodnom obnovom);

14) invazivne strane vrste šumskog drveća su vrste za koju je utvrđeno da njihovo unošenje ili širenje ugrožava ili štetno utiče na biodiverzitet šuma i usluge šumskih ekosistema;

15) in situ podaci su podaci prikupljeni na terenu putem mreže mjesta za praćenje u skladu sa standardizovanim protokolima, uključujući geografski eksplicitnu lokaciju mjerenja, koja je georeferencirana pored ostalog i uz pomoć usluga globalnog navigacionog satelitskog sistema;

16) jedinica šume je geografski eksplicitno područje koje ima dovoljno homogenost šumskog drveća utvrđenom posmatranjem Zemlje ili bilo kojim drugim pomoćnim slojem geografski eksplicitnih informacija kao što su obrast, administrativna ili topografska granica, utvrđenih državnim kartiranjem;

17) korišćenje šuma je korišćenje šumskih proizvoda;

18) nedrvni šumski proizvodi su cvjetovi, sjeme, plodovi, smola, četine i lišće šumskog drveća i grmlje; trava, mahovina, paprat, šušanj, treset i humus; ljekovito, aromatično i jestivo bilje; šumsko voće i gljive;

19) njega šuma je sprovođenje uzgojnih mjera i radova u šumskoj sastojini;

20) obnova šuma je proces osnivanja novih sastojina na mjestu postojećih zrelih sastojina prirodnim podmlađivanjem ili popunjavanjem prirodnog podmlatka sadnjom;

21) plantaža brzorastućih vrsta drveća je vještački podignuta sastojina sa ophodnjom kraćom od 40 godina;

22) podaci o šumama su informacije koje se odnose na stanje šumskih ekosistema i njihovo korišćenje, uključujući primarne podatke i sumirane podatke dobijene iz takvih informacija;

23) posmatranje Zemlje je prikupljanje podataka o fizičkim, hemijskim i biološkim osobinama Zemlje pomoću tehnologija daljinskog istraživanja kao što su sateliti ili vazdušne platforme koje prenose kamere ili druge senzore, prema potrebi i u kombinaciji sa in situ podacima;

24) pustošenje šuma je svaka radnja u šumama suprotna zakonskim propisima koja može dovesti do degradacije šuma (sječa koja nije predviđena osnovama i planovima gazdovanja šumama, sječa šuma sa intenzitetom sječe većim od dozvoljenog planskim dokumentom u odnosu na zapreminu i prirast sastojine, sječa i uništavanje nedoznačenih stabala, naročito stabala iz kategorije dozrijevajućih i elitnih stabala);

25) sanacija degradirane šume, odnosno sastojine je njena obnova sadnjom;

26) sanitarna sječa je sječa kojom se uklanjaju oštećena, oboljela i stabla koja se suše u cilju sprečavanja širenja štetnih uticaja;

27) sastojina je dio šume sa karakterističnim staništem i načinom nastanka, strukturom drveća po vrstama, starosti, razvojnim stadijumima i visinama, kao i načinom uzgoja, po čemu se jasno razlikuje od drugih sastojina;

28) standardizacija podataka je postupak kojim se uspostavljaju i sprovode zajednički standardi za podatke radi sigurnosti da se podaci prikupljaju, skladište i upotrebljavaju dosljedno i tačno;

29) urbane šume su zemljišta koja potpadaju pod definiciju šuma i drugih šumskih zemljišta, a koja se nalaze u okviru generalnih urbanističkih planova i klasifikuju se kao lokalna dobra od javnog interesa;

30) usklađivanje podataka je postupak u kojem se koriste dostupni podaci prikupljeni putem različitih sistema praćenja kako bi se dobile uporedive procjene koje odgovaraju dogovorenom referentnom opisu;

31) šumska biomasa je biomasa proizvedena u šumarstvu;

32) šumska infrastruktura su šumski putevi i mostovi, šumske vlake i objekti u šumama koji su u funkciji gazdovanja šumama;

33) šumska vlaka je izgrađena šumska infrastruktura namijenjena privlačenju i izvlačenju drvnih sortimenata do puta;

34) šumski putevi su izgrađena šumska saobraćajna infrastruktura koja je namijenjena prevozu šumskih sortimenata, odnosno gazdovanju šumama.