Law on protection of competition

Ovim zakonom uređuje se zaštita konkurencije na tržištu Crne Gore i druga pitanja od značaja za zaštitu konkurencije.

U postupcima koji se vode po ovom zakonu, primjenjuju se opšta načela prava Evropske unije i Povelja Evropske unije o osnovnim pravima.

Ovaj zakon primjenjuje se na akte i radnje učinjene na teritoriji Crne Gore, odnosno na akte i radnje koji su nastali kao posljedica akata ili radnji učinjenih van njene teritorije koji imaju za cilj ili posljedicu narušavanje konkurencije na teritoriji Crne Gore.

Ovaj zakon primjenjuje se na pravna i fizička lica koja obavljaju privrednu djelatnost i učestvuju u proizvodnji i prometu roba, odnosno usluga na teritoriji Crne Gore (u daljem tekstu: učesnici na tržištu), i to:

1) privredna društva i druge oblike obavljanja privredne djelatnosti, nezavisno od sjedišta i fizička lica, nezavisno od državljanstva i prebivališta;

2) druge subjekte koji neposredno ili posredno, stalno, povremeno ili jednokratno obavljaju privrednu djelatnost i učestvuju u prometu roba, odnosno usluga, nezavisno od državljanstva, sjedišta ili prebivališta (sindikati, poslovna udruženja, sportske organizacije, ustanove, zadruge, nosioci prava intelektualne svojine i dr.);

3) državne organe, organe državne uprave, organe lokalne uprave i lokalne samouprave kada, neposredno ili posredno, obavljaju privrednu djelatnost i učestvuju u prometu roba, odnosno usluga.

Ovaj zakon primjenjuje se na povezane učesnike na tržištu.

Povezanim učesnicima na tržištu, u smislu ovog zakona, smatraju se dva ili više učesnika koji su povezani na način da jedan učesnik kontroliše drugog ili više učesnika.

Kontrola iz stava 2 ovog člana postoji u slučaju kada jedan učesnik na tržištu drugom učesniku na tržištu ima:

1) više od polovine akcija ili udjela, ili

2) više od polovine glasačkih prava, ili

3) pravo na izbor većine članova organa upravljanja ili lica koja su ovlašćena za zastupanje u skladu sa zakonom, ili

4) odlučujući uticaj na upravljanje i vođenje poslova privrednog društva.

Povezani učesnici na tržištu, u smislu ovog zakona, smatraju se jednim učesnikom na tržištu.

Ovaj zakon primjenjuje se i na učesnike na tržištu koji obavljaju djelatnosti od javnog interesa, odnosno kojima je aktom nadležnog državnog organa dato pravo obavljanja određene djelatnosti, osim ukoliko bi se primjenom ovog zakona u značajnoj mjeri, stvarno ili pravno spriječilo obavljanje tih djelatnosti.

Teret dokazivanja da primjena ovog zakona može u značajnoj mjeri, stvarno ili pravno da spriječi obavljanje djelatnosti iz stava 1 ovog člana je na učesniku na tržištu koji obavlja tu djelatnost.

Relevantno tržište, u smislu ovog zakona, je tržište koje obuhvata relevantno tržište proizvoda na relevantnom geografskom tržištu.

Relevantno tržište proizvoda čine robe, odnosno usluge koje su zbog karakteristika tih roba i usluga, cijena i uobičajene upotrebe zamjenjive.

Relevantno geografsko tržište predstavlja područje na kojem učesnici na tržištu učestvuju u ponudi i tražnji pod istim ili sličnim uslovima konkurencije, a koji se bitno razlikuju od uslova konkurencije na susjednim područjima.

Postojanje, stepen i intenzitet konkurencije roba i usluga ocjenjuje se u odnosu na određeno relevantno tržište.

Kriterijume i način utvrđivanja relevantnog tržišta propisuje organ državne uprave nadležan za poslove ekonomije (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Akti ili radnje kojima se vrši povreda konkurencije na tržištu, u smislu ovog zakona, su:

1) sporazumi kojima se sprječava, ograničava ili narušava konkurencija;

2) zloupotreba dominantnog položaja;

3) koncentracije kojima se sprječava, ograničava ili narušava konkurencija ili slobodan razvoj otvorene tržišne ekonomije, a naročito stvaranje, odnosno jačanje dominantnog položaja na tržištu.

Pravila o zaštiti konkurencije primjenjivaće se u skladu sa načelima utvrđenim u propisima, odlukama, saopštenjima, smjernicama, mišljenjima, preporukama, obavještenjima i drugim aktima Evropske komisije, Evropskog savjeta i Evropskog parlamenta koji se odnose na primjenu članova sadržanih u Naslovu VII, Poglavlju 1 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije.

Listu pravila iz stava 2 ovog člana i njihov prevod na crnogorski jezik utvrđuje Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) i objavljuju se u „Službenom listu Crne Gore”.

Zabranjeni su i ništavi akti koji za cilj ili posljedicu imaju ili mogu imati sprječavanje, ograničavanje ili narušavanje konkurencije na relevantnom tržištu, i to pisani ili usmeni dogovori, sporazumi, ugovori, pojedine odredbe ugovora, izričiti ili prećutni dogovori, usaglašena praksa, kao i odluke udruženja učesnika na tržištu (u daljem tekstu: sporazumi), kojima se:

1) direktno ili indirektno određuju kupovne ili prodajne cijene ili drugi uslovi trgovine;

2) ograničava ili kontroliše proizvodnja, tržište, tehnički razvoj ili investicije;

3) vrši podjela tržišta ili izvora nabavke;

4) primjenjuju različiti uslovi na poslove iste vrste sa različitim učesnicima na istom tržištu kojima se dovode u konkurentno nepovoljniji položaj;

5) uslovljava zaključenje sporazuma prihvatanjem dodatnih obaveza druge ugovorne strane, koje po svojoj prirodi ili poslovnoj svrsi nijesu u vezi sa predmetom sporazuma.

Usaglašenom praksom iz stava 1 ovog člana smatra se saradnja između učesnika na tržištu bez zaključenja formalnog ili neformalnog sporazuma, koja ima za cilj usaglašavanje poslovnih aktivnosti konkurenata na relevatnom tržištu, a koja se može ostvariti neposrednim ili posrednim kontaktom između učesnika na tržištu i koja nije posljedica redovne ekonomske aktivnosti i nezavisnog poslovanja učesnika na tržištu.

Teret dokazivanja postojanja zabranjenog sporazuma u smislu ovog člana je na organu nadležnom za poslove konkurencije.

Sporazumi iz člana 8 ovog zakona mogu biti izuzeti od zabrane ako doprinose unaprjeđenju proizvodnje ili distribucije roba ili usluga, odnosno unaprjeđenju tehničkog ili privrednog razvoja, istovremeno omogućavajući potrošačima srazmjernu korist koja iz njih proističe na relevantnom tržištu pod uslovom da:

- nameću samo ograničenja koja su neophodna za ostvarivanje ciljeva sporazuma;

- ne omogućavaju učesnicima isključivanje konkurencije na relevantnom tržištu ili njegovom značajnom dijelu.

Sporazumi koji imaju za cilj ili posljedicu sprječavanje, ograničavanje ili narušavanje konkurencije mogu biti horizontalni i vertikalni.

Horizontalni sporazumi su sporazumi između postojećih i/ili potencijalnih učesnika na tržištu koji posluju na istom nivou proizvodnog lanca ili lanca isporuke.

Vertikalni sporazumi su sporazumi o uslovima nabavke, kupovine, prodaje ili preprodaje između postojećih i/ili potencijalnih učesnika na tržištu koji posluju na različitom nivou proizvodnog lanca ili lanca isporuke.

Uslovi, postupak i kriterijumi izuzeća po vrstama sporazuma (u daljem tekstu: grupna izuzeća), u skladu sa čl. 9 i 10 ovog zakona, utvrđuju se propisom Vlade.

Propisom iz stava 1 ovog člana određuju se naročito:

1) vrste sporazuma koji mogu biti izuzeti;

2) ograničenja i uslovi koje sporazumi iz stava 1 ovog člana ne smiju sadržati;

3) drugi uslovi koje ugovorne strane moraju ispuniti i sa kojima sporazumi moraju biti usaglašeni, a naročito vrijeme važenja sporazuma i izuzeća.

Za sporazume koji ispunjavaju uslove propisane za grupno izuzeće nije potrebno odobrenje organa nadležnog za poslove konkurencije (u daljem tekstu: Agencija).

U slučaju pokretanja postupka protiv učesnika u sporazumu, teret dokazivanja da sporazum ispunjava propisane uslove grupnog izuzeća je na učesniku sporazuma.

Za sporazume koji ispunjavaju uslove za pojedinačno izuzeće od zabrane iz člana 9 ovog zakona nije potrebno odobrenje Agencije.

U slučaju pokretanja ispitnog postupka protiv učesnika u sporazumu, teret dokazivanja da sporazum ispunjava uslove za pojedinačno izuzeće od zabrane je na učesniku sporazuma.

Sporazum male vrijednosti je sporazum između učesnika na tržištu čiji ukupni tržišni udio na relevantnom tržištu proizvoda i usluga nije veći od:

1) 10% tržišnog udjela, kada se sporazum zaključuje između učesnika na tržištu koji posluju na istom nivou proizvodnje ili trgovine (horizontalni sporazumi);

2) 15% tržišnog udjela, kada se sporazum zaključuje između učesnika na tržištu koji posluju na različitim nivoima proizvodnje ili trgovine (vertikalni sporazumi);

3) 10% udjela na relevantnom tržištu za sporazume u kojima nije jasno definisano da li su horizontalni ili vertikalni.

Sporazum iz stava 1 ovog člana je dozvoljen, osim ako sadrži uslove iz člana 8 stav 1 tač. 1, 2 i 3 ovog zakona.

Dominantan položaj na relevantnom tržištu ima učesnik koji nema konkurenciju ili ima značajnu tržišnu snagu koja mu omogućava da ograniči ili spriječi razvoj efikasne konkurencije na tržištu Crne Gore ili njenom dijelu, odnosno koji ima značajno bolji položaj u odnosu na konkurente koji mu omogućava da u značajnoj mjeri preduzima poslovne aktivnosti nezavisno od svojih konkurenata, snabdjevača, kupaca ili krajnjih korisnika, naročito uzimajući u obzir:

1) tržišni udio i tržišnu snagu;

2) stepen koncentrisanosti tržišta, tržišne udjele i tržišnu snagu konkurenata;

3) dinamičnost tržišta u proteklom periodu;

4) finansijsku snagu;

5) snagu kupaca;

6) pristup izvorima ponude i potražnje;

7) veze sa drugim učesnicima na relevantnom i povezanim tržištima;

8) pravne ili druge barijere za ulazak drugih učesnika na tržište;

9) sposobnost učesnika na tržištu da diktira tržišne uslove s obzirom na njegovu ponudu i potražnju.

Pretpostavlja se da učesnik na tržištu ima dominantan položaj na tržištu proizvoda (roba ili usluga) ako je njegov udio na relevantnom tržištu veći od 50%.

Pretpostavlja se da dva ili više učesnika na tržištu imaju dominantan položaj na tržištu roba i usluga ako između njih ne postoji značajna konkurencija i ako je njihov ukupni udio na relevantnom tržištu veći od 60% (kolektivna dominacija).

Teret dokazivanja da dominantan položaj na tržištu može imati i učesnik čiji je udio na relevantnom tržištu niži od 50%, odnosno niži od 60% u slučaju kolektivne dominacije je na Agenciji.