Положение о порядке публикации информации в открытом формате

Ovim pravilnikom propisuje se način objavljivanja informacija u otvorenom formatu na portalu otvorenih podataka (u daljem tekstu: Portal), koji je centralna tačka pristupa organima vlasti.

Objavljivanje informacija u otvorenom formatu podrazumijeva objavljivanje, kategorizaciju i distribuciju informacija u posjedu organa vlasti u otvorenom formatu.

Otvoreni format je format dokumenta koji je nezavisan od korišćene softverske platforme i dostupan javnosti bez ograničenja koje bi spriječilo ponovnu upotrebu informacija (XML, CSV, JSON, RDF, HTML i drugi slični format).

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:

1) organ vlasti je državni organ, organ državne uprave, organ lokalne samouprave, organ lokalne uprave, ustanova, privredno društvo i drugo pravno lice čiji je osnivač, suosnivač ili većinski vlasnik država ili lokalna samouprava, kao i pravno lice, fizičko lice i preduzetnik koji vrši javna ovlašćenja, odnosno javnu službu ili upravljaju javnim fondom ili se većim dijelom finansiraju iz javnih prihoda;

2) informacija je svaka informacija koju posjeduje organ vlasti u obliku dokumenta, dijela dokumenta, podatka ili skupa podataka, u bilo kojoj formi (pisanoj, štampanoj, video, zvučnoj, elektronskoj i dr.), uključujući i njihove kopije, koju je organ vlasti sam pripremio, dobio od drugog organa ili trećeg lica, bez obzira na sadržinu, izvor (autora), vrijeme sačinjavanja ili sistem klasifikacije;

3) administrator Portala je državni službenik koga određuje organ državne uprave nadležan za poslove upravljanja Portalom;

4) mašinski čitljiv format je format informacije strukturiran na način da softverska aplikacija može lako identifikovati, prepoznati i preuzeti podatke sadržane u tom dokumentu uključujući pojedinačne podatke i njihovu strukturu;

5) metapodatak je informacija o izvoru podatka, odnosno podatak o drugom podatku u digitalnom obliku;

6) dinamički podaci podrazumijevaju informacije u digitalnom obliku, koje podliježu čestim ili ažuriranjima u realnom vremenu, posebno zbog njihove nestabilnosti ili brzog zastarijevanja, a naročito senzorski generisane podatke;

7) istraživački podaci predstavljaju informacije u digitalnom obliku, osim naučnih publikacija, koje se prikupljaju ili proizvode u toku naučno - istraživačkih aktivnosti i koriste se kao dokaz u istraživačkom procesu ili se obično prihvataju u istraživačkoj zajednici po potrebi za potvrđivanje rezultata istraživanja;

8) skupovi podataka velike vrijednosti predstavljaju informacije čija je ponovna upotreba povezana sa značajnim prednostima za društvo, životnu sredinu i privredu,

posebno zbog svoje podobnosti za stvaranje usluga sa dodatom vrijednošću, aplikacija i novih, kvalitetnih i pristojnih poslova, kao i broja potencijalnih korisnika usluga i aplikacija, koje se zasnivaju na tim grupama podataka, uključujući i geoprostorne podatke, meteorološke podatke, statističke podatke, podatke o zaštiti životne sredine, podatke o privrednim društvima, podatke o mobilnosti.

Informacije u otvorenom formatu objavljuju se na način koji obezbjeđuje njihovo kompletno preuzimanje.

Pristup informacijama u otvorenom formatu obezbjeđuje se direktno preko Portala i putem softverskih aplikacija koje mogu lako identifikovati, prepoznati i preuzeti podatke u mašinski čitljivom formatu.

Objavljivanje informacija u otvorenom formatu podrazumijeva obavezu organa vlasti da informacije iz okvira svoje nadležnosti pripremi u formatu iz člana 2 stav 2 ovog pravilnika.

Upravljanje objavljivanjem informacija podrazumijeva objavljivanje, ažuriranje i brisanje informacija objavljenih u skladu sa stavom 1 ovog člana.

Radi upravljanja objavljivanjem informacija u otvorenom formatu u skladu sa članom 5 ovog pravilnika, organ vlasti određuje administratora kome se dodjeljuju korisnička prava za rad na Portalu (u daljem tekstu: administrator organa vlasti).

Administratoru organa vlasti korisnička prava za rad na Portalu dodjeljuje administrator Portala otvaranjem korisničkog naloga, na zahtjev organa vlasti.

Korisnički nalog može se suspendovati i ukinuti na zahtjev organa vlasti.

Zahtjev za otvaranje, suspendovanje i ukidanje korisničkog naloga podnosi se organu državne uprave nadležnom za poslove upravljanja Portalom, na obrascu koji je sastavni dio ovog pravilnika (Prilog 1).

Zahtjev iz stava 1 ovog člana upućen poštom mora biti potpisan i ovjeren pečatom podnosioca zahtjeva, a zahtjev u elektronskoj formi potpisuje se kvalifikovanim elektronskim potpisom.

Zahtjev iz stava 1 ovog člana potpisuje starješina, odnosno rukovodilac organa vlasti ili lice koje on ovlasti (u daljem tekstu: ovlašćeno lice).

Zahtjev iz stava 1 ovog člana sadrži mjesta za unos ličnih podataka administratora organa vlasti, podataka o organu vlasti, izjavu administratora organa vlasti kojom potvrđuje da su podaci navedeni u zahtjevu istiniti i tačni, da je saglasan da njegovi lični podaci mogu biti prikupljeni i korišćeni u svrhu dodjele korisničkih prava za rad na Portalu, da je upoznat sa pravilima upotrebe korisničkog naloga i da će Portal koristiti u skladu sa uslovima korišćenja Portala.

Informacije u otvorenom formatu objavljuju se u skladu sa Programskim uputstvom za objavljivanje informacija u otvorenom formatu, koje je sastavni dio ovog pravilnika (Prilog 2).

Programsko uputstvo iz stava 1 ovog člana objavljuje organ državne uprave nadležan za poslove upravljanja Portala, na svojoj internet stranici.

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o načinu objavljivanja informacija u otvorenom formatu („Službeni list CG“, broj 53/18).

Ovaj pravilnik objaviće se u „Službenom listu Crne Gore“, a stupa na snagu danom početka primjene Zakona o slobodnom pristupu informacijama.

1. O portalu otvorenih podataka................................................................................................................................................................................10

2. Priprema skupova podataka................................................................................................................................................................................10

3. Korisničke uloge..................................................................................................................................................................................................10

4. Prijava/registracija na sistem................................................................................................................................................................................11

5. Kreiranje organizacionih jedinica, skupova podataka i dodavanje resursa........................................................................................................13

5.1 Kreiranje skupova podataka i dodavanje resursa................................................................................................................................13

6. Pregled skupova podataka i resursa....................................................................................................................................................................15

6.1 Pretraživanje i sortiranje skupova podataka........................................................................................................................................15

6.2 Uređivanje skupa podataka..................................................................................................................................................................16

6.3 Dodavanje resursa................................................................................................................................................................................18

7. Uređivanje resursa..............................................................................................................................................................................................18

Portal otvorenih podataka predstavlja centralnu tačku za pristup podacima javnog sektora u otvorenom formatu, kao i mjesto interakcije sa korisnicima podataka, poslovnim sektorom, IT akademskom zajednicom i drugim zainteresovanim stranama. Portal otvorenih podataka služi za prikupljanje, kategorizaciju i distribuciju otvorenih podataka javnog sektora.

Skupovi podataka se objavljuju sa namjerom da se mogu koristiti i u druge svrhe osim za koje su prvobitno kreirane, odnosno za razmjenu podataka između nadležnih organa, kao i za ponovnu upotrebu podataka za fizička lica u neprofitabilne ili profitabilne svrhe.

Programsko uputstvo koje je pred vama namijenjeno je da podstakne i olakša korišćenje osnovnih funkcionalnosti portala otvorenih podataka, što podrazumijeva registraciju, kreiranje organizacije i objavljivanje skupova podataka.

Preporuka je da su skupovi podataka pripremljeni najmanje na ljestvici sa tri zvjezdice (prema metodologiji 5 ★ otvorenih podataka). Spomenutu metodologiju osmislio je Tim Berners-Lee, te predstavio podjelu na pet nivoa kvaliteta, dodjeljujući zvjezdice opisanim formatima (Slika 1). Cilj ove metodologije je da podstakne bolju dostupnost, upotrebljivost i interoperabilnost podataka, što olakšava korišćenje i analizu tih podataka od strane korisnika i aplikacija.

Slika 1 - Prikaz metodologije 5 zvjezdica otvorenih podataka

Podaci na ljestvici sa tri zvjezdice predstavljaju podatke objavljene u otvorenom formatu, što podrazumijeva da su podaci dostupni u formatu koji nije vezan za vlasnički softver (kao što je Microsoft Excel), već koriste standardizovane formate koji su javno dostupni i mogu se koristiti u različitim alatima (npr. CSV, JSON).