Правила о содержании планов качества воздуха и дорожных карт качества воздуха

Ovim pravilnikom propisuje se sadržaj planova kvaliteta vazduha i mape puta kvaliteta vazduha.

Sadržaj planova kvaliteta vazduha i mape puta kvaliteta vazduha dat je u Prilogu 1, koji čini sastavni dio ovog pravilnika.

Planovi kvaliteta vazduha i mapa puta kvaliteta vazduha sadrže najmanje:

1) informacije navedene u odjeljku A tač. 1 do 7 Priloga 1 ovog pravilnika;

2) gdje je primjenjivo, informacije navedene u odjeljku A, tač. 8, 9 i 10 Priloga 1;

3) informacije o relevantnim mjerama za smanjenje zagađenja vazduha navedenim u odjeljku B, tačka 2 Priloga 1.

Planovi kvaliteta vazduha i mapa puta kvaliteta vazduha, gdje je to primjereno, uključuju mjere utvrđene kratkoročnim akcionim planovima propisanim zakonom kojim se uređuje zaštita vazduha.

Planovi kvaliteta vazduha i mapa puta kvaliteta vazduha, gdje je primjereno, uključuju posebne mjere usmjerene na zaštitu osjetljivog stanovništva i ranjivih grupa, uključujući djecu.

Ovaj pravilnik stupa na snagu danom objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore”.

1) Lokalizacija prekomjernog zagađenja

a) region;

b) grad ili gradovi (karte);

v) mjerno mjesto ili mjerna mjesta (karta i geografske koordinate).

2) Opšte informacije

a) tip zone (urbano, industrijsko ili ruralno područje) ili karakteristike teritorijalne jedinice prosječne izloženosti ili teritorijalne jedinice za ozon koja obuhvata najmanje jednu zonu u kojoj nivoi zagađujućih materija u ambijentalnom vazduhu prelaze ciljnu vrijednost za ozon (uključujući urbana, industrijska ili ruralna područja);

b) procjena površine zagađenog područja (u km²) i broja stanovnika izloženih zagađenju;

v) koncentracije ili indikator prosječne izloženosti relevantne zagađujuće materije zabilježeni najmanje pet godina prije prekoračenja do najnovijih dostupnih podataka, uključujući njihovo poređenje sa graničnim vrijednostima, obavezom smanjenja prosječne izloženosti i ciljnom koncentracijom prosječne izloženosti.

3) Nadležni organi

Nazivi i adrese nadležnih organa odgovornih za izradu i sprovođenje planova kvaliteta vazduha ili mape puta kvaliteta vazduha.

4) Porijeklo zagađenja uzimajući u obzir izvještavanje u skladu sa propisima kojima se uređuju nacionalne obaveze smanjenja emisija određenih zagađujućih materija u vazduhu i informacije iz nacionalnog programa kontrole zagađenja vazduha:

a) lista glavnih izvora emisija odgovornih za zagađenje;

b) ukupna količina emisija iz tih izvora (u tonama godišnje);

v) procjena nivoa emisija (npr. gradski, regionalni, nacionalni nivo i prekogranični doprinos);

g) raspodjela izvora prema relevantnim sektorima koji doprinose prekoračenju, u skladu sa nacionalnim programom kontrole zagađenja vazduha.

5) Opis osnovnog scenarija koji se koristi kao osnova za plan kvaliteta vazduha ili mapu puta kvaliteta vazduha radi prikazivanja efekata nepreduzimanja mjera, uključujući projekciju razvoja emisija i koncentracija zagađujućih materija.

6) Identifikacija i detaljan opis mjera za smanjenje zagađenja vazduha koje se mogu razmatrati za izbor:

a) lista i opis svih razmatranih mjera u planu kvaliteta vazduha ili mapi puta kvaliteta vazduha, uključujući identifikaciju nadležnog organa zaduženog za njihovo sprovođenje;

b) kvantifikacija ili procjena smanjenja emisija (u tonama godišnje) i, gdje je dostupno, kvantifikacija smanjenja koncentracija za svaku mjeru navedenu u podtački a) ove tačke.

7) Odabrane mjere i njihov očekivani uticaj radi postizanja usklađenosti u rokovima relevantnim za donošenje i ažuriranje planova kvaliteta vazduha i mape puta kvaliteta vazduha, utvrđenim zakonom kojim se uređuje zaštita vazduha:

a) lista odabranih mjera, uključujući informacije, kao što su rezultati modeliranja i procjene mjera, potrebne za postizanje odgovarajućeg standarda kvaliteta vazduha u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuju standardi kvaliteta vazduha;

b) obrazloženje razloga zbog kojih mjere sa potencijalno velikim učinkom na poboljšanje kvaliteta vazduha iz tačke 6 podtačka a) ovog priloga nijesu odabrane za sprovođenje, ako su takve mjere uključene u listu iz te podtačke;

v) vremenski plan sprovođenja svake mjere i odgovorni subjekti;

g) kvantifikacija smanjenja emisija (u tonama godišnje) koja proizlazi iz kombinacije mjera iz podtačke a) ove tačke;

d) očekivano kvantifikovano smanjenje koncentracije zagađujućih materija (u µg/m³) na svakom mjernom mjestu na kojem je zabilježeno prekoračenje graničnih ili ciljnih vrijednosti, odnosno indikatora prosječne izloženosti u slučaju prekoračenja obaveze smanjenja prosječne izloženosti, koje proizlazi iz skupa mjera iz podtačke a) ove tačke;

đ) indikativna putanja ka usklađenosti i procijenjena godina postizanja usklađenosti za svaku zagađujuću materiju obuhvaćenu mapom puta kvaliteta vazduha ili planom kvaliteta vazduha, uzimajući u obzir skup mjera iz podtačke a) ove tačke;

e) obrazloženje na koji način plan kvaliteta vazduha ili mapa puta kvaliteta vazduha utvrđuje mjere kojima se obezbjeđuje da period prekoračenja bude što kraći, uključujući vremenski plan njihovog sprovođenja.

8) Prilog 1 planu kvaliteta vazduha ili mapi puta kvaliteta vazduha (Dodatne osnovne informacije):

a) klimatski podaci;

b) podaci o topografiji;

v) informacije o vrsti ciljeva zaštite u zoni, gdje je primjenjivo;

g) navođenje i opis svih dodatnih mjera čiji puni uticaj na koncentracije zagađujućih materija u ambijentalnom vazduhu nastupa u roku od tri godine ili duže;

d) socioekonomske informacije o predmetnom području, radi promovisanja pitanja ekološke jednakosti i zaštite osjetljivog stanovništva i ranjivih grupa;

đ) opis metode, pretpostavki ili podataka koji su korišćeni za projekcije razvoja kvaliteta vazduha, uključujući, gdje je moguće, granicu nesigurnosti projekcija i scenarije osjetljivosti koji uzimaju u obzir najbolji, najvjerovatniji i najnepovoljniji scenario;

e) prateća dokumentacija i informacije korišćene za procjenu.

9) Prilog 2 planu kvaliteta vazduha ili mapi puta kvaliteta vazduha: Sažetak informacija o mjerama informisanja javnosti i sprovedenim konsultacijama u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita vazduha, njihovim rezultatima i objašnjenje na koji način su ti rezultati uzeti u obzir u konačnom planu kvaliteta vazduha ili mapi puta kvaliteta vazduha.

10) Prilog 3 planu kvaliteta vazduha ili mapi puta kvaliteta vazduha: Evaluacija mjera (u slučaju ažuriranja plana kvaliteta vazduha)

a) procjena realizacije vremenskog plana mjera iz prethodnog plana kvaliteta vazduha;

b) procjena uticaja mjera iz prethodnog plana kvaliteta vazduha na smanjenje emisija i koncentracija zagađujućih materija.

1) Informacije o statusu sprovođenja relevantnog zakonodavstva o kontroli zagađenja vazduha po izvorima usmjerenog na smanjenje emisija direktno na njihovom izvoru, odnosno iz industrije, saobraćaja, energetike i poljoprivrede, radi postizanja standarda kvaliteta vazduha, uključujući naročito propise koji se odnose na sprečavanje i kontrolu industrijskih emisija:

- kontrolu emisija iz srednjih postrojenja za sagorijevanje;

- kvalitet goriva;

- standarde emisije CO₂ za vozila;

- zahtjeve za proizvode koji utiču na potrošnju energije;

- energetsku efikasnost.

2) Informacije o svim mjerama za smanjenje zagađenja vazduha koje su razmatrane na lokalnom, regionalnom ili nacionalnom nivou radi postizanja ciljeva kvaliteta vazduha, kao što su:

a) smanjenje emisija iz stacionarnih izvora obezbjeđivanjem da mala i srednja postrojenja za sagorijevanje koja zagađuju vazduh (uključujući postrojenja na biomasu) budu opremljena uređajima za kontrolu emisija ili zamijenjena, kao i poboljšanjem energetske efikasnosti zgrada;

b) smanjenje emisija iz vozila kroz naknadnu ugradnju pogonskih sistema bez emisija i opreme za kontrolu emisija, pri čemu treba razmotriti primjenu ekonomskih podsticaja radi ubrzanja njihove primjene;

v) nabavka od strane javnih organa, u skladu sa priručnikom o zelenim javnim nabavkama, goriva, opreme za sagorijevanje radi smanjenja emisija i vozila bez emisija, kako je definisano posebnim propisom kojim se utvrđuju standardi performansi emisije CO₂ za nova putnička i laka komercijalna vozila;

g) smanjenje emisija kroz uvođenje vozila bez emisija i vozila sa niskim emisijama u kolektivnom i javnom prevozu ili vozila opremljenih savremenim digitalnim rješenjima koja utiču na smanjenje emisija;

d) mjere za unapređenje kvaliteta, efikasnosti, pristupačnosti i povezanosti kolektivnog i javnog prevoza;

đ) mjere koje se odnose na razvoj i primjenu infrastrukture za alternativna goriva;

e) mjere za ograničavanje emisija iz saobraćaja kroz urbano planiranje i upravljanje saobraćajem, uključujući:

- naplatu zagušenja u saobraćaju, kao što su putarine ili naknade zasnovane na pređenoj kilometraži;

- izbor materijala za izgradnju puteva;

- naplatu parkiranja na javnim površinama ili druge ekonomske podsticaje, uz diferencirane naknade za vozila koja zagađuju i vozila bez emisija;

- uspostavljanje režima ograničenog pristupa vozila u urbanim područjima, uključujući zone niskih emisija i zone bez emisija;

- uspostavljanje naselja sa smanjenim saobraćajem, superblokova i zona bez automobila;

- uspostavljanje ulica bez automobila;

- organizovanje dostave „posljednje milje“ bez emisija izduvnih gasova;

- promovisanje dijeljenja vozila i zajedničke vožnje;

- primjenu pametnih transportnih sistema;

- uspostavljanje multimodalnih čvorišta koja povezuju različita održiva transportna rješenja i parking kapacitete;

- podsticanje vožnje bicikla i pješačenja, na primjer proširenjem prostora za bicikliste i pješake, davanjem prioriteta biciklizmu i pješačenju u planiranju infrastrukture i proširenjem mreže biciklističkih staza;

- planiranje kompaktnih gradova;

ž) mjere za podsticanje prelaska na aktivnu mobilnost i manje zagađujuće oblike transporta (npr. pješačenje, biciklizam, javni prevoz ili željeznicu), uključujući:

- elektrifikaciju javnog prevoza, jačanje mreže javnog prevoza i pojednostavljenje pristupa i korišćenja, na primjer kroz digitalne i međusobno povezane sisteme rezervacija i informacije o prevozu u realnom vremenu;

- obezbjeđivanje nesmetane intermodalnosti za putovanja između ruralnih i urbanih područja, na primjer između željeznice i biciklizma, kao i između automobila i javnog prevoza (npr. „parkiraj i vozi” sistemi);

- preusmjeravanje fiskalnih i ekonomskih podsticaja ka aktivnoj i dijeljenoj mobilnosti, uključujući podsticaje za odlazak na posao biciklom ili pješke;

- programe povlačenja iz upotrebe vozila koja najviše zagađuju;

z) mjere za podsticanje prelaska na vozila i vandrumsku mehanizaciju sa nultim emisijama , kako za privatnu tako i za komercijalnu upotrebu;

i) mjere kojima se obezbjeđuje da goriva sa niskim emisijama imaju prednost u malim, srednjim i velikim stacionarnim izvorima, kao i u mobilnim izvorima;

j) mjere za smanjenje zagađenja vazduha iz industrijskih izvora u skladu sa propisima koji uređuju sprečavanje i kontrolu industrijskih emisija, kao i putem ekonomskih instrumenata kao što su porezi, naknade ili sistemi trgovanja emisijama, uz uzimanje u obzir specifičnosti malih i srednjih preduzeća;

k) mjere za smanjenje emisija iz pomorskog i vazdušnog saobraćaja kroz upotrebu alternativnih goriva i razvoj infrastrukture za alternativna goriva, kao i primjenu ekonomskih podsticaja radi ubrzanja njihove primjene, te uspostavljanje posebnih zahtjeva za brodove i plovila na vezu i u lučkom saobraćaju, uz ubrzano uvođenje obalnog napajanja električnom energijom i elektrifikaciju brodova i lučke mehanizacije;

l) mjere za smanjenje emisija iz poljoprivrede;

m) mjere za zaštitu zdravlja djece ili drugog osjetljivog stanovništva i ranjivih grupa;

n) mjere za podsticanje promjena u ponašanju.