Pravila o indikatorima manipulacije tržištem, dozvoli za trgovanje tokom zatvorenog perioda i vrstama transakcija koje podliježu obavještenju

Pravila o indikatorima manipulacije tržištem, dozvoli za trgovanje tokom zatvorenog perioda i vrstama transakcija koje podliježu obavještenju (u daljem tekstu: Pravila), u skladu sa članom 139 Zakona o tržištu kapitala(„Službeni list Crne Gore”, br. 01/18 i 069/25)(u daljem tekstu: Zakon), definišu listu indikatora koji se odnose na upotrebu fiktivnog sredstva ili bilo kojeg drugog oblika obmane ili vještačkog postupanja, kao i listu indikatora manipulativnog ponašanja koje se odnosi na lažne ili obmanjujuće signale i na obezbjeđivanje cijena.

Ovim Pravilima bliže se uređuju indikatori manipulacije tržištem, okolnosti pod kojima izdavalac može dozvoliti trgovanje tokom zatvorenog perioda i vrste transakcija koje izazivaju obavezu prijavljivanja transakcija rukovodilaca.

Za potrebe ovih Pravila, pojam „vlasničke hartije od vrijednosti” označava vrstu prenosivih hartija od vrijednosti iz člana 4 Zakona.

Za potrebe primjene člana 139 stav 1 tačka 1 Zakona, a ne dovodeći u pitanje oblike ponašanja utvrđene stavom 2 istog člana, sljedeći indikatori, koji se sami po sebi ne smatraju nužno manipulacijom tržištem, uzimaju se u obzir prilikom razmatranja transakcija ili naloga za trgovanje od strane učesnika na tržištu i Komisije:

1) stepen u kojem dati nalozi za trgovanje ili preduzete transakcije predstavljaju značajan dio dnevnog obima trgovanja u relevantnom finansijskom instrumentu ili povezanom spot robnom ugovoru, naročito kada takve aktivnosti dovode do značajne promjene njihovih cijena;

2) stepen u kojem nalozi za trgovanje ili transakcije koje preduzimaju lica sa značajnom kupovnom ili prodajnom pozicijom u finansijskom instrumentu ili povezanom spot robnom ugovoru dovode do značajnih promjena u cijeni tog finansijskog instrumenta, povezanog spot robnog ugovora ili proizvoda koji se prodaje na aukciji na osnovu dozvola za emisiju;

3) da li preduzete transakcije ne dovode do promjene stvarnog vlasništva nad finansijskim instrumentom ili povezanim spot robnim ugovorom;

4) stepen u kojem dati nalozi za trgovanje, preduzete transakcije ili otkazani nalozi uključuju promjene pozicije u kratkom vremenskom periodu i predstavljaju značajan dio dnevnog obima trgovanja u relevantnom finansijskom instrumentu ili povezanom spot robnom ugovoru, te mogu biti povezani sa značajnim promjenama u cijeni finansijskog instrumenta ili povezanog spot robnog ugovora;

5) stepen u kojem su dati nalozi za trgovanje ili preduzete transakcije koncentrisani u kratkom vremenskom intervalu tokom sesije trgovanja i dovode do promjene cijene koja se naknadno poništava;

6) stepen u kojem dati nalozi za trgovanje mijenjaju prikaz najbolje kupovne ili prodajne cijene finansijskog instrumenta ili povezanog spot robnog ugovora, ili opšti je prikaz knjige naloga dostupne učesnicima na tržištu, te se povlače prije nego što budu izvršeni; i

7) stepen u kojem su nalozi za trgovanje dati ili su transakcije preduzete u ili oko određenog vremena kada se izračunavaju referentne cijene, poravnanja i vrednovanja, a dovode do promjena cijena koje utiču na te cijene i vrednovanja.

Za potrebe primjene člana 139 stav 1 tačka 2 Zakona, a ne dovodeći u pitanje oblike ponašanja utvrđene stavom 2 istog člana, sljedeći indikatori, koji se sami po sebi ne smatraju nužno manipulacijom tržištem, uzimaju se u obzir prilikom razmatranja transakcija ili naloga za trgovanje od strane učesnika na tržištu i Komisije:

1) da li nalozima za trgovanje koje daju ili transakcijama koje preduzimaju određena lica prethodi ili slijedi širenje lažnih ili obmanjujućih informacija od strane istih lica ili lica povezanih s njima; i

2) da li lica daju naloge za trgovanje ili preduzimaju transakcije prije ili nakon što ista ta lica, ili lica povezana s njima, izrađuju ili šire investicione preporuke koje su pogrešne, pristrasne ili očigledno pod uticajem materijalnog interesa.