Pravila o primjeni regulatornih tehničkih standarda za odgovarajuće aranžmane, sisteme i postupke, kao i obrasce obavještenja koji se koriste radi sprečavanja, otkrivanja i prijavljivanja zloupotreba tržišta ili sumnjivih naloga ili transakcija

(1) Ovim pravilima uređuju se detaljna organizacija, uspostavljanje i sprovođenje odgovarajućih aranžmana, sistema i procedura za sprečavanje, otkrivanje i prijavljivanje zloupotreba na tržištu kapitala, uključujući postupanje sa sumnjivim nalozima i transakcijama koje mogu predstavljati zloupotrebu povlašćenih informacija, manipulaciju tržištem ili pokušaj takvih radnji, kao i način i postupak dostavljanja izvještaja o sumnjivim nalozima i transakcijama nadležnom organu.

(2) Ovim pravilima se, naročito, uređuju: obaveze lica koja profesionalno organizuju ili izvršavaju transakcije, kao i operatora tržišta i investicionih društva koja upravljaju mjestom trgovanja; uspostavljanje sistema nadzora, detekcije i analize naloga i transakcija; način pripreme, sadržaj, forma i dostavljanje izvještaja o sumnjivim nalozima i transakcijama (STOR); rokovi postupanja i obaveza izvještavanja; način elektronske komunikacije sa Komisijom za tržište kapitala Crne Gore kao i čuvanje dokumentacije i evidencija u vezi sa sprovedenim analizama i prijavama.

(1) Za potrebe Pravila o primjeni regulatornih tehničkih standarda za odgovarajuće aranžmane, sisteme i postupke, kao i obrasce obavještenja koji se koriste radi sprečavanja, otkrivanja i prijavljivanja zloupotreba tržišta ili sumnjivih naloga ili transakcija (u daljem tekstu: Pravila), pojedini izrazi imaju sljedeće značenje:

1) „izvještaj o sumnjivim transakcijama i nalozima” (STOR) označava izvještaj o sumnjivim nalozima i transakcijama, uključujući svako njihovo otkazivanje ili izmjenu, koji mogu predstavljati trgovanje na osnovu povlašćenih informacija, manipulaciju tržištem ili pokušaj trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem, a koji se podnosi u skladu sa članom 141 st. 1, 2, 3 i 4 Zakona o tržištu kapitala (u daljem tekstu: Zakon);

2) „elektronska sredstva” označavaju sredstva elektronske opreme za obradu (uključujući digitalnu kompresiju), skladištenje i prenos podataka, putem žičnih, radio, optičkih tehnologija ili drugih elektromagnetnih sredstava;

3) „grupa” označava matično društvo i sva njegova zavisna društva;

4) „nalog” označava svaki nalog, uključujući svaku kotaciju, bez obzira da li je njegova svrha prvobitno unošenje, izmjena, ažuriranje ili otkazivanje naloga i bez obzira na njegovu vrstu.

(2) Ostali izrazi imaju isto značenje kao u Zakonu.

(1) Lica koja profesionalno organizuju ili izvršavaju transakcije dužna su da uspostave i održavaju aranžmane, sisteme i postupke kojima se obezbjeđuje:

1) efikasno i kontinuirano praćenje svih primljenih i prenesenih naloga i svih izvršenih transakcija radi otkrivanja i identifikovanja naloga i transakcija koje mogu predstavljati trgovanje na osnovu povlašćenih informacija, manipulaciju tržištem ili pokušaj trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem;

2) dostavljanje STOR izvještaja Komisiji u skladu sa zahtjevima utvrđenim ovim pravilima, korišćenjem obrasca iz Priloga ovih pravila.

(2) Obaveze iz stava 1 ovog člana primjenjuju se na naloge i transakcije koje se odnose na bilo koji finansijski instrument, bez obzira na:

1) svojstvo u kojem je nalog unijet ili transakcija izvršena;

2) vrstu klijenata na koje se odnose;

3) da li su nalozi unijeti ili transakcije izvršene na mjestu trgovanja ili van mjesta trgovanja.

(3) Operateri tržišta i investiciona društva koja upravljaju mjestom trgovanja dužni su da uspostave i održavaju aranžmane, sisteme i postupke kojima se obezbjeđuje:

1) efikasno i kontinuirano praćenje svih primljenih naloga i svih izvršenih transakcija, radi sprečavanja, otkrivanja i identifikovanja trgovanja na osnovu povlašćenih informacija, manipulacije tržištem i pokušaja trgovanja na osnovu povlašćenih informacija i manipulacije tržištem;

2) dostavljanje STOR izvještaja Komisiji u skladu sa zahtjevima utvrđenim ovim pravilima, korišćenjem obrasca iz Priloga ovih pravila.

(4) Obaveze iz stava 3 ovog člana primjenjuju se na naloge i transakcije koje se odnose na bilo koji finansijski instrument, bez obzira na:

1) svojstvo u kojem je nalog unijet ili transakcija izvršena;

2) vrstu klijenata na koje se odnose.

(5) Lica koja profesionalno organizuju ili izvršavaju transakcije, operateri tržišta i investiciona društva koja upravljaju mjestom trgovanja dužni su da obezbijede da aranžmani, sistemi i postupci iz st. 1 i 3 ovog člana:

1) budu odgovarajući i proporcionalni obimu, veličini i prirodi njihove poslovne aktivnosti;

2) budu redovno procjenjivani, najmanje kroz godišnju reviziju i internu provjeru, te ažurirani kada je to potrebno;

3) budu jasno dokumentovani u pisanom obliku, uključujući sve izmjene i dopune, radi usklađenosti sa ovim pravilima, i da se dokumentacija čuva najmanje pet godina.

(6) Lica iz stava 1 ovog člana dužna su da, na zahtjev Komisije, dostave Komisiji informacije iz stava 5 tač. 2 i 3 ovog člana.

(1) Aranžmani, sistemi i postupci iz člana 3 st. 1 i 3 ovih pravila:

1) omogućavaju pojedinačnu i uporednu analizu svake izvršene transakcije i svakog unijetog, izmijenjenog, otkazanog ili odbijenog naloga u sistemima mjesta trgovanja, a u slučaju lica koja profesionalno organizuju ili izvršavaju transakcije i van mjesta trgovanja;

2) proizvode upozorenja koja ukazuju na aktivnosti koje zahtijevaju dodatnu analizu radi otkrivanja mogućeg trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem, odnosno pokušaja trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem;

3) obuhvataju cjelokupan spektar trgovačkih aktivnosti koje obavljaju predmetna lica.

(2) Lica koja profesionalno organizuju ili izvršavaju transakcije, kao i operateri tržišta i investiciona društva koja upravljaju mjestom trgovanja, dužni su da, na zahtjev Komisije, dostave informacije kojima se dokazuje odgovarajuća priroda i proporcionalnost njihovih sistema u odnosu na obim, veličinu i prirodu njihove poslovne aktivnosti, uključujući informacije o nivou automatizacije tih sistema.

(3) Operateri tržišta i investiciona društva koja upravljaju mjestom trgovanja dužni su da, u mjeri koja je odgovarajuća i proporcionalna obimu, veličini i prirodi njihove poslovne aktivnosti, koriste softverske sisteme i imaju uspostavljene postupke koji doprinose sprečavanju i otkrivanju trgovanja na osnovu povlašćenih informacija, manipulacije tržištem ili pokušaja trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem.

(4) Sistemi i postupci iz stava 1 ovog člana uključuju softver sposoban za naknadno automatizovano čitanje, reprodukciju i analizu podataka iz knjige naloga, pri čemu taj softver mora imati dovoljan kapacitet za funkcionisanje u okruženju algoritamskog trgovanja.

(5) Lica koja profesionalno organizuju ili izvršavaju transakcije, kao i operateri tržišta i investiciona društva koja upravljaju mjestom trgovanja, dužni su da uspostave i održavaju aranžmane i postupke kojima se obezbjeđuje odgovarajući nivo ljudske analize u praćenju, otkrivanju i identifikovanju transakcija i naloga koji mogu predstavljati trgovanje na osnovu povlašćenih informacija, manipulaciju tržištem ili pokušaj trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem.

(6) Operateri tržišta i investiciona društva koja upravljaju mjestom trgovanja dužni su da uspostave i održavaju aranžmane i postupke kojima se obezbjeđuje odgovarajući nivo ljudske analize i u sprečavanju trgovanja na osnovu povlašćenih informacija, manipulacije tržištem ili pokušaja trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem.

(7) Lice koje profesionalno organizuje ili izvršava transakcije ima pravo da, pisanim ugovorom, delegira pravnom licu koje je dio iste grupe obavljanje funkcija praćenja, otkrivanja i identifikovanja naloga i transakcija koje mogu predstavljati trgovanje na osnovu povlašćenih informacija, manipulaciju tržištem ili pokušaj trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem.

(8) Lice koje delegira navedene funkcije ostaje u potpunosti odgovorno za izvršavanje svih obaveza iz ovih pravila i člana 141 Zakona, i dužno je da obezbijedi da aranžman bude jasno dokumentovan, kao i da zadaci i odgovornosti budu dodijeljeni i usaglašeni, uključujući trajanje delegiranja.

(9) Lice koje profesionalno organizuje ili izvršava transakcije može, pisanim ugovorom, delegirati trećem licu („pružalac usluge“) obavljanje analize podataka, uključujući podatke o nalozima i transakcijama, kao i generisanje upozorenja neophodnih za sprovođenje praćenja, otkrivanja i identifikovanja naloga i transakcija koje mogu predstavljati trgovanje na osnovu povlašćenih informacija, manipulaciju tržištem ili pokušaj trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem.

(10) Lice koje delegira navedene funkcije ostaje u potpunosti odgovorno za izvršavanje svih obaveza iz ovih pravila i člana 141 Zakona i dužno je da u svakom trenutku ispunjava sljedeće uslove:

1) da zadrži stručnost i resurse neophodne za procjenu kvaliteta pruženih usluga i organizacione adekvatnosti pružaoca usluge, nadzor nad delegiranim uslugama i kontinuirano upravljanje rizicima povezanim sa delegiranjem tih funkcija;

2) da ima neposredan pristup svim relevantnim informacijama koje se odnose na analizu podataka i generisanje upozorenja.

(11) Pisani ugovor mora sadržati opis prava i obaveza lica koje delegira funkcije iz stava 1 ovog člana, kao i prava i obaveza pružaoca usluge.

(12) Ugovor mora sadržati i osnove koje omogućavaju licu koje delegira funkcije da raskine takav ugovor.

(13) Kao dio aranžmana i postupaka iz člana 2 st. 1 i 3 ovih pravila, lica koja profesionalno organizuju ili izvršavaju transakcije, kao i operateri tržišta i investiciona društva koja upravljaju mjestom trgovanja, dužni su da čuvaju najmanje pet godina informacije koje dokumentuju sprovedenu analizu u vezi sa nalozima i transakcijama koje mogu predstavljati trgovanje na osnovu povlašćenih informacija, manipulaciju tržištem ili pokušaj trgovanja na osnovu povlašćenih informacija ili manipulacije tržištem, koje su bile predmet ispitivanja, kao i razloge za podnošenje ili nepodnošenje STOR izvještaja.

(14) Informacije iz stava 13 ovog člana dostavljaju se Komisiji na njen zahtjev.

(15) Lica iz stava 1 ovog člana dužna su da obezbijede da aranžmani i postupci iz člana 3 st. 1 i 3 ovih pravila garantuju i održavaju povjerljivost informacija iz stava 1 ovog člana.