Uredba o prehrambenim aditivima

Ovom uredbom propisuju se zahtjevi za prehrambene aditive.

(1) Cilj ove uredbe je obezbjeđivanje efikasnog funkcionisanja unutrašnjeg tržišta uz istovremeno obezbjeđivanje visokog nivoa zaštite zdravlja ljudi i visokog nivoa zaštite potrošača, uključujući zaštitu interesa potrošača i poštene prakse u trgovini hranom i zaštite životne sredine, po potrebi.

(2) Radi ostvarivanja cilja iz stava 1 ovog člana, ovom uredbom uređuju se uslovi upotrebe prehrambenih aditiva u hrani, uključujući njihovu upotrebu u prehrambenim aditivima i prehrambenim enzimima u skladu sa propisom kojim se uređuju prehrambeni enzimi i prehrambenih aroma u skladu sa posebnim propisom o prehrambenim aromama i određenim prehrambenim sastojcima hrane sa osobinama aroma za upotrebu u i na hrani.

(3) Ovom uredbom se bliže uređuju i zahtjevi za označavanje prehrambenih aditiva koji se stavljaju na tržište kao takvi.

Ova uredba primjenjuje se na prehrambene aditive, osim ako je posebnim propisom kojim se uređuje njihova upotreba u određenoj hrani ili za određene namjene drugačije propisano.

(1) Ova uredba ne primjenjuje se na prehrambene enzime utvrđene propisom kojim se uređuju vrste prehrambenih enzima koji se mogu koristiti u hrani.

(2) Ova uredba ne primjenjuje se na sljedeće supstance, osim ako se koriste kao prehrambeni aditivi:

1) pomoćna sredstva u preradi;

2) supstance koje se koriste za zaštitu biljaka i biljnih proizvoda u skladu sa posebnim propisima o zdravstvenoj zaštiti bilja;

3) supstance koje se dodaju hrani kao hranljive materije;

4) supstance koje se koriste za tretman vode za ljudsku potrošnju, u skladu sa zakonom kojim se propisuju parametri zdravstvene ispravnosti vode za ljudsku upotrebu;

5) arome koje spadaju u područje primjene posebnog propisa o aromama i određenim sastojcima hrane sa aromatičnim svojstvima za upotrebu u i na hrani.

Izrazi upotrijebljeni u ovoj uredbi imaju sledeća značenja:

1) prehrambeni aditiv je svaka supstanca koja se sama po sebi ne konzumira kao hrana i koja se uobičajeno ne koristi kao karakterističan sastojak hrane, bez obzira na to da li ima hranljivu vrijednost, a čije namjerno dodavanje u hrani u tehnološke svrhe tokom proizvodnje, prerade,

pripreme, obrade, pakovanja, transporta ili skladištenja takve hrane dovodi ili se može očekivati da dovede do toga da ona ili njeni nusproizvodi postanu direktno ili indirektno sastavni dio te hrane, a izrazi koji se ne smatraju prehrambenim aditivima:

a) monosaharidi, disaharidi ili oligosaharidi i hrana koja ih sadrži i koristi se zbog svojih zaslađivačkih svojstava;

b) hrana, bilo sušena ili u koncentrisanom obliku, uključujući arome ugrađene tokom proizvodnje složene hrane, zbog svojih aromatičnih, ukusnih ili nutritivnih svojstava, zajedno sa sekundarnim efektom bojenja;

c) supstance koje se koriste u materijalima za oblaganje ili premazivanje, koje ne čine dio hrane i nijesu namijenjene da se konzumiraju zajedno sa tom hranom;

d) proizvodi koji sadrže pektin i dobijeni su od sušenog jabučne komine ili kore citrusa ili dunja, ili njihove mješavine, djelovanjem razblažene kiseline, nakon čega slijedi djelimična neutralizacija natrijumovim ili kalijumovim solima (tečni pektin);

e) baze za žvakaće gume;

f) bijeli ili žuti dekstrin, prženi ili dekstrinizirani skrob, skrob modifikovan kiselinskom ili alkalnom obradom, izbijeljeni skrob, fizički modifikovani skrob i skrob tretiran amilolitičkim enzimima;

g) amonijum-hlorid;

h) krvna plazma, jestivi želatin, proteinski hidrolizati i njihove soli, mliječni protein i gluten;

i) aminokiseline i njihove soli, osim glutaminske kiseline, glicina, cisteina i cistina i njihovih soli koje nemaju tehnološku funkciju;

j) kazeinati i kazein;

k) inulin;

2) pomoćno sredstvo u preradi je svaka supstanca koja:

a) se sama po sebi ne konzumira kao hrana;

b) se namjerno koristi u preradi sirovina, hrane ili njenih sastojaka radi postizanja određene tehnološke svrhe tokom obrade ili prerade; i

c) može dovesti do nenamjernog, ali tehnički neizbježnog prisustva ostataka te supstance ili njenih derivata u konačnom proizvodu, pod uslovom da oni ne predstavljaju zdravstveni rizik i da nemaju tehnološki efekat na konačni proizvod;

3) funkcionalna klasa je jedna od kategorija iz Priloga 1 posebnog propisa kojim se uređuje lista odobrenih prehrambenih aditiva, uslovi upotrebe i pravila označavanja prehrambenih aditiva, zasnovana na tehnološkoj funkciji koju prehrambeni aditiv ima u hrani;

4) neprerađena hrana je hrana koja nije prošla nikakav tretman koji dovodi do značajne promjene njenog prvobitnog stanja, pri čemu se značajnom promjenom ne smatra: dijeljenje, razdvajanje, sječenje, uklanjanje kostiju, mljevenje, skidanje kože, guljenje, ljuštenje, mljevenje u prah, rezanje, čišćenje, obrezivanje, duboko zamrzavanje, zamrzavanje, hlađenje, mljevenje žitarica, ljuštenje, pakovanje ili raspakivanje;

5) hrana bez dodatih šećera je hrana bez:

1) dodatih monosaharida ili disaharida;

2) dodate hrane koja sadrži monosaharide ili disaharide i koristi se zbog svojih zaslađivačkih svojstava;

6) hrana sa smanjenom energetskom vrijednošću je hrana čija je energetska vrijednost smanjena za najmanje 30% u poređenju sa originalnom hranom ili sličnim proizvodom;

7) stoni zaslađivači su preparati dozvoljenih zaslađivača, koji mogu sadržati i druge prehrambene aditive i/ili sastojke hrane i koji su namijenjeni prodaji krajnjem potrošaču kao zamjena za šećere;

8) quantum satis je oznaka da nije propisan maksimalni numerički nivo i da se supstance koriste u skladu sa dobrom proizvođačkom praksom, na nivou ne višem od onog koji je potreban za postizanje željene svrhe, odnosno ne dovodeći potrošača u zabludu.

Organ državne uprave nadležan za bezbjednost hrane utvrđuje:

1) funkcionalne klase prehrambenih aditiva u hrani i prehrambenih aditiva u prehrambenim aditivima i prehrambenim enzimima;

2) listu odobrenih prehrambenih aditiva za upotrebu u hrani i uslovi njihove upotrebe;

3) listu prehrambenih aditiva uključujući nosače odobrenih za upotrebu u prehrambenim aditivima, prehrambenim enzimima, prehrambenim aromama, prehrambenim supstancama i uslove njihove upotrebe;

4) listu tradicionalne hrane za koju se može ograničavati korišćenje nekih kategorija prehrambenih aditiva;

5) listu prehrambenih boja za koje treba navesti dodatne informacije na oznakama namirnica.

(1) Prehrambeni aditivi dati u Prilogu 2 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe, mogu se stavljati na tržište i koristiti u hrani u skladu sa uslovima propisanim ovom uredbom.

(2) Prehrambeni aditivi dati u Prilogu 3 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe mogu se koristiti u prehrambenim aditivima, prehrambenim enzimima i prehrambenim aromama u skladu sa uslovima propisanim ovom uredbom.

(3) Prehrambeni aditivi dati u Prilogu 2 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe navode se prema kategorijama hrane u koju se mogu dodavati.

(4) Prehrambeni aditivi dati u Prilogu 3 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe navode se prema prehrambenim aditivima, prehrambenim enzimima, prehrambenim aromama i hranjivim materijama ili njihovim kategorijama u koje se mogu dodavati.

(5) Prehrambeni aditivi moraju ispunjavati specifikacije iz člana 17 ove uredbe.

Na tržište se ne smije stavljati prehrambeni aditiv niti bilo koja hrana u kojoj je takav prehrambeni aditiv prisutan, ako upotreba tog prehrambenog aditiva nije u skladu sa ovom uredbom i posebnim propisom iz člana 6 stav 1 ove uredbe.

(1) Prehrambeni aditiv može se nalaziti u Prilozima 2 i 3 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe samo ako ispunjava sljedeće uslove:

1) na osnovu dostupnih naučnih dokaza ne predstavlja bezbjednosni rizik za zdravlje potrošača pri predloženom nivou upotrebe;

2) postoji opravdana tehnološka potreba koja se ne može ostvariti drugim ekonomski i tehnološki izvodljivim sredstvima; i

3) njegova upotreba ne dovodi potrošača u zabludu;

4) ispunjava druge legitimne faktore, uključujući faktore zaštite životne sredine.

(2) Prehrambeni aditiv koji je dat u Prilozima 2 i 3 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe mora, pored prednosti i koristi za potrošača, služiti jednoj ili više od sljedećih svrha:

1) očuvanje prehrambenog kvaliteta hrane;

2) obezbjeđivanje potrebnih sastojaka ili komponenti za hranu proizvedenu za grupe potrošača sa posebnim prehrambenim potrebama;

3) poboljšanje roka trajanja ili stabilnosti hrane ili poboljšanje njenih organoleptičkih svojstava, pod uslovom da se priroda, supstanca ili kvalitet hrane ne mijenjaju na način koji dovodi potrošača u zabludu;

4) olakšavanje proizvodnje, prerade, pripreme, obrade, pakovanja, transporta ili skladištenja hrane, uključujući prehrambene aditive, prehrambene enzime i prehrambene arome, pod uslovom da se aditiv ne koristi za prikrivanje posljedica korišćenja nekvalitetnih sirovina ili bilo kakvih nepoželjnih praksi ili tehnika, uključujući nehigijenske prakse ili tehnike, tokom takvih aktivnosti.

(3) Izuzetno od stava 2 tačka 1 ovog člana, prehrambeni aditiv koji može smanjiti nutritivni kvalitet hrane, a dat je u Prilogu 2 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe, može se koristiti ako je ispunjen jedan od sljedećih uslova:

1) hrana ne predstavlja značajan dio uobičajene ishrane; ili

2) prehrambeni aditiv je neophodan za proizvodnju hrane za grupe potrošača sa posebnim prehrambenim potrebama.

Prehrambeni aditiv može se nalaziti u Prilogu 2 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe za funkcionalnu klasu zaslađivača ako, pored ispunjavanja jedne ili više svrha iz člana 9 stav 2 ove uredbe, ispunjava jedan ili više od sljedećih ciljeva:

1) zamjena šećera u proizvodnji hrane sa smanjenom energetskom vrijednošću, nekariogene hrane ili hrane bez dodatih šećera; ili

2) zamjena šećera kada to omogućava produženje roka trajanja hrane; ili

3) proizvodnja hrane namijenjena posebnim prehrambenim upotrebama kako je definisano posebnim propisom o supstancama koje se mogu dodavati hrani za posebne prehrambene potre.

Prehrambeni aditiv može se nalaziti u Prilogu 2 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe za funkcionalnu klasu boje ako, pored ispunjavanja jedne ili više svrha navedenih u članu 9 stav 2 ove uredbe, ispunjava jedan ili više od sljedećih ciljeva:

1) obnavljanje izvornog izgleda hrane čija je boja promijenjena usljed obrade, skladištenja, pakovanja i distribucije, pri čemu može biti narušena vizuelna prihvatljivost;

2) činjenje hrane vizuelno privlačnijom;

3) davanje boje hrani koja je inače bezbojna.

(1) Prehrambeni aditivi mogu se nalaziti u Prilozima 2 i 3 i u jednoj od funkcionalnih klasa iz Priloga 1 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe, na osnovu njihove glavne tehnološke funkcije.

(2) Raspoređivanje prehrambenog aditiva u određenu funkcionalnu klasu ne isključuje njegovu upotrebu za više funkcija.

(1) Prehrambeni aditiv koji ispunjava uslove iz čl. 9, 10 i 11 ove uredbe može biti uključen u Prilozima 2 i 3 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe.

(2) Unos prehrambenog aditiva u Priloge 2 i 3 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe mora da sadrži:

1) naziv prehrambenog aditiva i njegov E broj;

2) hranu kojoj se prehrambeni aditiv može dodavati;

3) uslove pod kojima se prehrambeni aditiv može koristiti;

4) postoje ograničenja u pogledu prodaje prehrambenog aditiva neposredno krajnjem potrošaču, po potrebi.

(1) Prilikom utvrđivanja uslova upotrebe iz člana 13 stav 2 tačka 3 ove uredbe:

1) nivo upotrebe mora biti utvrđen na najnižem nivou potrebnom za postizanje željenog efekta;

2) nivoi se moraju zasnivati na:

a) prihvatljivom dnevnom unosu ili ekvivalentnoj procjeni utvrđenoj za prehrambeni aditiv, kao i na vjerovatnom dnevnom unosu iz svih izvora;

b) kada se prehrambeni aditiv koristi u hrani namijenjenoj posebnim grupama potrošača, mogućem dnevnom unosu aditiva od strane potrošača iz tih grupa;

(2) Za prehrambeni aditiv ne utvrđuje se maksimalni numerički nivo (quantum satis) i u tom slučaju, prehrambeni aditiv se koristi u skladu sa principom quantum satis, po potrebi.

(3) Maksimalni nivoi prehrambenih aditiva dati u Prilogu 2 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe primjenjuju se na hranu u obliku u kojem se stavlja na tržište, osim ako nije drugačije navedeno.

(4) Izuzetno od stava 3 ovog člana, za sušenu i/ili koncentrisanu hranu koja se mora rekonstituisati, maksimalni nivoi se primjenjuju na hranu nakon rekonstitucije u skladu sa uputstvima na etiketi, uzimajući u obzir minimalni faktor razrjeđenja.

(5) Maksimalni nivoi za boje utvrđeni u Prilogu 2 posebnog propisa iz člana 6 stav 1 ove uredbe primjenjuju se na količine obojenog principa sadržanog u preparatu za bojenje, osim ako nije drugačije navedeno.