Zakon o besplatnoj pravnoj pomoći

Radi ostvarivanja prava na pravično suđenje fizičkom licu, koje prema svom imovnom stanju nije u mogućnosti da ostvari pravo na sudsku zaštitu bez štete po nužno izdržavanje sebe i svoje porodice, obezbjeđuje se besplatna pravna pomoć, u skladu sa ovim zakonom.

Besplatna pravna pomoć podrazumijeva obezbjeđivanje potrebnih sredstava za potpuno ili djelimično pokrivanje troškova pravnog savjetovanja, sastavljanja pismena, zastupanja u postupku pred sudom, Državnim tužilaštvom i Ustavnim sudom Crne Gore i u postupku za vansudsko rješavanje sporova i postupku pred javnim izvršiteljem (u daljem tekstu: oblici besplatne pravne pomoći), kao i oslobađanje od plaćanja troškova sudskog postupka.

Besplatna pravna pomoć obezbjeđuje se i za sastavljanje pismena pred nadležnim organom u upravnom postupku radi ostvarivanja prava iz socijalne i dječje zaštite, zdravstvene zaštite i penzijskog i invalidskog osiguranja.

Besplatna pravna pomoć podrazumijeva i obezbjeđivanje potrebnih sredstava za pokrivanje troškova prevođenja na znakovni jezik u postupcima iz st. 1 i 2 ovog člana pred nadležnim organima, kao i troškova u postupku pred notarom u skladu sa ovim zakonom.

Organi iz člana 2 ovog zakona dužni su da svakog učesnika u postupku pouče o pravu na besplatnu pravnu pomoć.

Imovno stanje podnosioca zahtjeva za odobravanje besplatne pravne pomoći (u daljem tekstu: podnosilac zahtjeva) utvrđuje se na osnovu njegovih prihoda i imovine i prihoda i imovine članova njegove porodice, ako ovim zakonom nije drukčije propisano.

Lice koje ostvaruje pravo na besplatnu pravnu pomoć u skladu sa ovim zakonom uputiće se na postupak medijacije ili neki drugi oblik vansudskog rješavanja spora ako za to postoje odgovarajući pravni uslovi i ako se podnosilac zahtjeva sa tim saglasi, osim u slučajevima nasilja u porodici.

Ostvarivanje prava na besplatnu pravnu pomoć u skladu sa ovim zakonom ne ograničava pružanje pravne pomoći od strane službi, pravnih klinika, nevladinih organizacija i drugih organizacija koje su obrazovane u skladu sa zakonom.

Ovim zakonom ne isključuje se mogućnost ostvarivanja prava na oslobađanje od plaćanja troškova postupka i postavljanja branioca, odnosno punomoćnika zbog slabog imovnog stanja, koje se ostvaruje u skladu sa zakonom.

Lice koje ostvari besplatnu pravnu pomoć po drugom zakonu ne može ostvariti pravo na isti oblik besplatne pravne pomoći u istoj pravnoj stvari u skladu sa ovim zakonom.

Besplatna pravna pomoć ne obezbjeđuje se u:

1) postupku pred privrednim sudovima i postupku registracije oblika obavljanja privredne djelatnosti;

2) postupku za naknadu štete u vezi klevete i uvrede;

3) postupku po tužbi za smanjenje iznosa izdržavanja djeteta u slučaju kad lice koje je obavezno da plaća izdržavanje nije izvršilo tu obavezu, osim ako ta obaveza nije izvršena bez njegove krivice.

4) postupku izvršenja na osnovu vjerodostojne isprave

Ostvarivanje i korišćenje prava na besplatnu pravnu pomoć u skladu sa ovim zakonom mora se obezbijediti bez diskriminacije po osnovu etničkog porijekla, rase, boje kože, jezika, vjerskog ili političkog uvjerenja, pola, seksualnog opredjeljenja, zdravstvenog stanja, invaliditeta ili nekog drugog ličnog svojstva.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Sredstva za besplatnu pravnu pomoć obezbjeđuju se u budžetu Crne Gore (u daljem tekstu: Budžet).

U postupku odlučivanja po zahtjevu za odobravanje besplatne pravne pomoći (u daljem tekstu: zahtjev) primjenjuje se zakon kojim se uređuje upravni postupak, ako ovim zakonom nije drukčije propisano.

Pravo na besplatnu pravnu pomoć pod uslovima utvrđenim ovim zakonom može ostvariti:

1) crnogorski državljanin;

2) lice koje traži da mu se utvrdi status lica bez državljanstva i lice bez državljanstva;

2a) stranac koji traži međunarodnu zaštitu, azilant i stranac pod supsidijarnom zaštitom;

3) stranac sa stalnim nastanjenjem, odnosno stalnim boravkom ili odobrenim privremenim boravkom i drugo lice koje zakonito boravi u Crnoj Gori;

4) drugo lice u skladu sa potvrđenim i objavljenim međunarodnim ugovorom.

Lice iz člana 12 ovog zakona ima pravo na besplatnu pravnu pomoć, ako je:

1) korisnik materijalnog obezbjeđenja porodice u skladu sa zakonom kojim se uređuje socijalna i dječja zaštita;

2) dijete bez roditeljskog staranja;

3) lice sa invaliditetom;

4) žrtva krivičnog djela nasilje u porodici ili u porodičnoj zajednici i trgovine ljudima, kao i žrtva nasilja u porodici u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita od nasilja u porodici;

4a) žrtva mučenja ili nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja;

4b) žrtva krivičnog djela protiv polne slobode;

4c) dijete koje je pokrenulo postupak za zaštitu prava djeteta, u skladu sa odredbama zakona kojim se uređuju porodični odnosi;

5) lice slabog imovnog stanja.

Lice iz stava 1 tač. 4 do 4c ovog člana ima pravo na besplatnu pravnu pomoć i u vezanim postupcima, u skladu sa zakonima kojima se uređuju porodični i obligacioni odnosi i postupak izvršenja i obezbjeđenja, nakon što pravosnažnom odlukom suda bude utvrđeno da je žrtva krivičnog djela nasilje u porodici ili u porodičnoj zajednici i trgovine ljudima, kao i žrtva nasilja u porodici u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita od nasilja u porodici, žrtva mučenja ili nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja, odnosno krivičnih djela protiv polne slobode.

U postupcima iz stava 2 ovog člana besplatnu pravnu pomoć, po pravilu, pruža isti advokat.