Zakon o izgradnji objekata

Ovim zakonom uređuju se način i uslovi izgradnje objekata, obavljanje djelatnosti izgradnje objekata i druga pitanja od značaja za izgradnju objekata.

Izgradnja objekata je skup radnji koje obuhvataju snimanja terena, ispitivanja i prethodna istraživanja, upravljanje projektom, izradu tehničke dokumentacije, davanje saglasnosti glavnog državnog arhitekte odnosno glavnog gradskog arhitekte, reviziju tehničke dokumentacije, izdavanje građevinske dozvole, građenje objekta, vršenje stručnog nadzora nad građenjem objekta, vršenje tehničkog pregleda i izdavanje upotrebne dozvole.

Izgradnja objekata zasniva se na načelima:

1) zaštite javnog i pojedinačnog interesa, pri čemu pojedinačni interesi ne smiju štetiti javnom interesu;

2) očuvanja identiteta i karaktera predjela;

3) stabilnosti i trajnosti objekata;

4) aseizmičkog projektovanja i građenja objekata u cilju zaštite od posljedica zemljotresa;

5) zaštite od prirodnih i drugih nepogoda (klizanja terena, poplava, udara groma, indukovane seizmičnosti, djelovanja površinskih i podzemnih voda, vlage, agresivnog tla, vode i vazduha, štetnih hemikalija, pare, klimatskih promjena kao i drugih nepovoljnih dejstava);

6) zaštite nepokretnosti i imovine;

7) zaštite kulturnih dobara;

8) održivog korišćenja infrastrukture;

9) usaglašenosti sa evropskom regulativom u oblasti izgradnje objekata;

10) zaštite od požara, eksplozija i industrijskih incidenata, zaštite i zdravlja na radu, zaštite životne sredine i prostora, prirodnih nepogoda, tehničko-tehnoloških nesreća, toplotne zaštite, održivog korišćenja prirodnih bogatstava, energije, energetske efikasnosti, zaštite od buke i vibracija;

11) stvaranja uslova za pristup, kretanje i boravak lica smanjene pokretljivosti i lica sa invaliditetom;

12) učešća javnosti;

13) poštovanja moralnog i etičkog kodeksa.

U cilju ostvarivanja načela iz stava 1 ovog člana organi državne uprave, organi lokalne uprave i druga pravna lica u procesu izgradnje objekata dužni su da međusobno sarađuju.

Komunikacija u oblasti izgradnje objekata i izdavanja licenci obavlja se elektronskim putem u skladu sa zakonom kojim se uređuje elektronska uprava, elektronska identifikacija, elektronski potpis i elektronski dokument i ovim zakonom.

Ako stranka to zahtijeva, zahtjev za izdavanje upravnog akta (saglasnosti glavnog državnog arhitekte odnosno glavnog gradskog arhitekte, građevinska dozvola, upotrebna dozvola i licenca) podnosi se, a upravni akti izdaju se u analognoj odnosno pisanoj formi.

Objekti od opšteg interesa su državni objekti od opšteg interesa i lokalni objekti od opšteg interesa.

Državnim objektima od opšteg interesa smatraju se: autoputevi, brze saobraćajnice, magistralni i regionalni putevi; tuneli i mostovi; aerodromi; luke, lukobrani, kao i kopneni i pomorski granični prelazi; gasovodi protoka većeg od 300 m3/h; brane i akumulacije; željeznička infrastruktura odnosno željezničke pruge i objekti u funkciji željeznice; drugi infrastrukturni objekti od značaja za Crnu Goru; elektronska komunikaciona infrastruktura i povezana oprema i/ili elektronska komunikaciona mreža; objekti namijenjeni za bezbjednosne službe; radio-difuzni objekti; međunarodni i regionalni objekti vodosnabdijevanja; međunarodni i regionalni kanalizacioni sistemi; distributivni i prenosni elektroenergetski objekti (nadzemni i podzemni elektrovodi, rasklopna postrojenja i trafostanice) naponskog nivoa 35 kV i više sa uklapanjem trafostanica na obje strane transformacije; proizvodni elektroenergetski objekti snage 5 MW i više (hidroelektrane, termoelektrane, vjetroelektrane, solarne elektrane i dr.); žičare; objekti za obrazovanje, nauku, zdravstvo, sport, socijalnu zaštitu; objekti nepokretne kulturne baštine; objekti za proizvodnju i/ili preradu koji zapošljavaju 50 zaposlenih i više i objekti za proizvodnju naoružanja i vojne opreme.

Lokalnim objektima od opšteg interesa smatraju se: vodovodna i kanalizaciona infrastruktura; toplovodi; opštinski putevi (lokalni put i ulice u naseljima); trgovi; parking prostori; pijace; groblja; podzemni i nadzemni prolazi; javne garaže; objekti distributivne mreže naponskog nivoa do 35 kV; javna rasvjeta; javne i zelene površine i gradski parkovi; ski liftovi; žičare koje se grade na teritoriji jedne lokalne samouprave; objekti ruralnog razvoja (poljoprivredni, seoskog stanovanja i turizma, stočarstva, vinogradarstva, voćarstva i dr.) i objekti za proizvodnju, odnosno preradu koji imaju najmanje 20 zaposlenih.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) adaptacija odnosno sanacija je izvođenje radova na postojećem objektu, kojima se: vrši promjena organizacije prostora u objektu, vrši zamjena uređaja, postrojenja, opreme i instalacija, a kojima se ne utiče na stabilnost i sigurnost objekta, ne mijenjaju konstruktivni elementi, ne mijenja snaga, projektovani kapacitet i osnovne karakteristike, ne mijenja spoljni izgled i ne utiče na bezbjednost susjednih objekata, saobraćaja, zaštite od požara i životne sredine;

2) dogradnja ili nadogradnja je izvođenje građevinskih i drugih radova kojima se izgrađuje novi prostor van postojećeg gabarita objekta, koji sa njim čini građevinsku, funkcionalnu ili tehničku cjelinu;

3) gradilište je prostor na kojem se gradi, uklanja objekat ili mijenja stanje u prostoru, odnosno izvode radovi na održavanju objekta, kao i prostor potreban za primjenu tehnologije građenja;

4) infrastruktura su saobraćajni, energetski, elektronski komunikacioni, komunalni i drugi objekti kojima se obezbjeđuje zajedničko snabdijevanje, usluge i drugi oblici povećanja kvaliteta života u naselju ili na određenom području;

5) investitor je lice za čije potrebe se gradi objekat odnosno na čije ime glasi građevinska dozvola;

6) inženjerski objekti su auto-putevi, brze saobraćajnice, putevi, ulice, mostovi, vijadukti, tuneli i podzemni objekti, podzemni objekti posebne namjene (skloništa, magacini, rezervoari i sl.), podzemni i nadzemni prolazi, nasipi i potporne konstrukcije, konstrukcije za sprečavanje nestabilnosti terena - klizišta i drugih prirodnih nepogoda, željezničke i tramvajske pruge, manevarske površine i platforme, elektronska komunikaciona mreža i povezana oprema; luke, pristaništa, marine, objekti uređenja i osiguranja obala, brane i akumulacije ispunjene vodom ili jalovinom i/ili pepelom za koje je propisano tehničko osmatranje, plovni kanali i ostali hidrotehnički objekti, vodotornjevi i rezervoari za vodu, dalekovodi, naftovodi, gasovodi, toplovodi, parovodi, vodovodi, objekti za zahvatanje i tretman vode za piće i druge potrebe, industrijska postrojenja i dimnjaci, sve vrste tornjeva i antenskih stubova, elektrane (hidroelektrane, termoelektrane, vjetroelektrane, solarne elektrane i dr.), žičare, postrojenja za skladištenje i pretakanje tečnog prirodnog gasa, postrojenja za skladištenje i pretakanje tečnog naftnog gasa, postrojenja za skladištenje i pretakanje nafte i derivate nafte, stanice za snabdijevanje motornih vozila naftnim derivatima, gasom i električnom energijom, objekti u kojima se proizvode i skladište opasne materije i slični objekti i postrojenja koja bi svojim radom mogla ugroziti životnu sredinu, postrojenja za proizvodnju i skladištenje tečnih atmosferskih gasova i tečnog ugljen-dioksida, objekti za proizvodnju toplote za daljinsko grijanje, trafostanice i razvodna postrojenja, kablovske podzemne instalacije, kanalizaciona mreža, objekti za prikupljanje i prečišćavanje otpadnih voda, složene industrijske građevine, hangari i industrijske hale, građevine i postrojenja za hemijsku i tešku industriju, deponije, postrojenja za dobijanje energije iz otpada, postrojenja za anaerobnu digestiju otpada, sportski tereni i drugi objekti za sport i rekreaciju i drugi objekti koji nijesu zgrade;

7) javni objekti su objekti za zdravstvo, obrazovanje, nauku, socijalnu zaštitu, kulturu, sport, objekti za potrebe državnih organa i organa lokalne samouprave, objekti javnih službi, groblja, javne garaže, zelene pijace i dr.

8) objekat je prostorna, funkcionalna, konstruktivna, arhitektonska, tehničko-tehnološka, estetska, ili biotehnička cjelina sa ili bez instalacija, postrojenja i opreme koja se u njega ugrađuje i koja je spojena sa tlom (zgrade, inženjerski objekti, javne zelene površine, groblja, infrastruktura i dr.);

9) porodična stambena zgrada je zgrada do 300 m2 neto površine namijenjena za stanovanje investitora i članova njegovog porodičnog domaćinstva;

10) održavanje objekta je tehničko osmatranje objekta u eksploataciji i obezbjeđenje adekvatne upotrebe objekta tokom njegove eksploatacije uključujući i zamjenu dotrajale opreme ili zamjenu opreme radi energetske i druge efikasnosti objekta, kao i tekuće održavanje zgrada, elektroenergetskih, vodovodnih, kanalizacionih, elektronsko komunikacionih mreža i/ili elektronskih komunikacionih infrastruktura i povezane opreme i ostalih inženjerskih objekata, kao i tekuće i investiciono održavanje putne i željezničke infrastrukture, u skladu sa posebnim propisima;

11) oprema su pojedinačni uređaji, mašine, procesne instalacije i drugi proizvodi od kojih se sastoji postrojenje ili su samostalno ugrađeni u objekat radi tehnološkog ili drugog procesa kojem je objekat namijenjen;

12) organ za tehničke uslove je organ državne uprave, organ uprave, organ lokalne uprave i pravno lice nadležno za: zaštitu životne sredine, saobraćaj, turizam, ekonomiju, energetiku, vodovod i kanalizaciju, vode, regionalno vodosnabdijevanje, elektroinstalacije, geološka istraživanja i istraživanja i eksploataciju mineralnih sirovina, zaštitu kulturnih dobara, elektronsku komunikacionu infrastrukturu, zaštitu i zdravlje na radu, katastar, vanredne situacije, upravljanje državnom imovinom i drugi organi;

13) postrojenje je skup svrsishodno povezane opreme za obavljanje tehnološkog, proizvodnog, distributivnog, prenosnog ili drugog procesa kojem je objekat namijenjen;

14) pomoćni objekat je objekat koji je u funkciji glavnog objekta ili u funkciji obavljanja pomoćnih aktivnosti investitora, a gradi se na istoj ili susjednoj urbanističkoj parceli ili lokaciji;

15) pravila struke su dobra pozitivna praksa u projektovanju i građenju koja nije uređena propisima, a rezultat je dugogodišnjeg iskustva u pojedinim oblastima izgradnje objekata, čijom primjenom se obezbjeđuje ispunjavanje osnovnih zahtjeva za objekat;

16) pripremni radovi su radovi na pripremi gradilišta odnosno radovi koji su vezani za ograđivanje gradilišta; radovi na uklanjanju postojećih objekata i uređenja zemljišta; građenje i postavljanje objekata i instalacija privremenog karaktera za potrebe izvođenja radova; građenje, odnosno postavljanje objekta za potrebe prezentacije budućeg objekta; obezbjeđenje prostora za dopremu i smještaj građevinskog materijala i drugi radovi kojima se obezbjeđuje sigurnost susjednih objekata i obezbjeđenje pristupnih puteva radi nesmetanog odvijanja saobraćaja u toku građenja i korišćenje okolnog prostora radi organizacije i uređenja gradilišta, kao i omogućavanja primjene odgovarajuće tehnologije građenja;

17) rekonstrukcija podrazumijeva izvođenje radova na postojećem objektu, u postojećem horizontalnom i vertikalnom gabaritu objekta odnosno koridoru infrastrukture, kojima se vrši: izvođenje građevinskih i drugih radova koji sa njim čini građevinsku, funkcionalnu ili tehničku cjelinu; konstruktivna sanacija odnosno zamjena konstruktivnih elemenata objekta, rehabilitacija oštećenog objekta; ojačanje konstrukcije; zamjena instalacija, uređaja, postrojenja i opreme kojima se mijenja snaga, projektovani kapacitet i osnovne karakteristike; izmjena tehnološkog i proizvodnog procesa i drugi radovi kojima se utiče na stabilnost i sigurnost objekta; mijenjaju konstruktivni elementi; mijenja spoljni izgled zgrade u odnosu na glavni projekat; utiče na životnu sredinu i na bezbjednost susjednih objekata i saobraćaja; mijenja režim voda; mijenjaju uslovi zaštite prirodne i nepokretne kulturne baštine, dobara koja uživaju prethodnu zaštitu i zaštitu njihove zaštićene okoline, osim restauratorskih, konzervatorskih i radova na revitalizaciji;

18) uklanjanje objekta podrazumijeva izvođenje radova na rušenju objekta ili dijela objekta i vraćanje prostora u prvobitno stanje prije njegove gradnje odnosno postavljanja;

19) zgrada je stalni objekat koji ima krov i spoljne zidove, izgrađena kao samostalna upotrebna cjelina koja pruža zaštitu od vremenskih i drugih spoljnih uticaja, a namijenjena je za stanovanje, obavljanje djelatnosti ili za smještaj i čuvanje životinja, robe i opreme za privredne, uslužne i druge aktivnosti, koja ne spada u grupu industrijskih odnosno inženjerskih objekata;

20) energetske karakteristike zgrade su stvarno potrošena ili proračunata količina energije za grijanje, hlađenje, pripremu tople vode, ventilaciju i/ili osvjetljenje koja zadovoljava različite potrebe u odnosu na standardizovano korišćenje energije.

Tehnička dokumentacija je skup pisane, numeričke i grafičke dokumentacije kojom se utvrđuju koncepcija, uslovi i način građenja objekta.

Tehnička dokumentacija izrađuje se u skladu sa urbanističko-tehničkim uslovima koji se preuzimaju u skladu sa zakonom kojim se uređuje uređenje prostora, ovim zakonom, posebnim propisima i pravilima struke.

Tehnička dokumentacija, u odnosu na vrstu i sadržinu, mora biti međusobno usklađena.

Prilikom izrade tehničke dokumentacije moraju se poštovati načela iz člana 3 ovog zakona.

Urbanističko-tehnički uslovi iz stava 2 ovog člana preuzimaju se sa Geoportala organa državne uprave nadležnog za poslove uređenja prostora i izgradnje objekata (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Tehničke uslove koje prema posebnim propisima izdaje organ za tehničke uslove, a koji su neophodni za izradu tehničke dokumentacije pribavlja privredno društvo, pravno lice, odnosno preduzetnik koje izrađuje tehničku dokumentaciju (u daljem tekstu: projektant) odnosno investitor.

Organ za tehničke uslove, prilikom izdavanja tehničkih uslova iz stava 6 ovog člana, može izvršiti usklađivanje tih uslova sa stanjem na terenu i zahtijevanim kapacitetom planiranog objekta.

Ako organ za tehničke uslove ne dostavi uslove iz stava 6 ovog člana u roku od 15 dana od dana prijema zahtjeva projektanta, odnosno investitora smatraće se da je saglasan sa urbanističko-tehničkim uslovima.

Tehnička dokumentacija, zavisno od vrste objekta i nivoa razrade, izrađuje se kao:

1) idejno rješenje;

2) idejni projekat;

3) glavni projekat;

4) projekat izvedenog objekta;

5) projekat održavanja objekta.

Tehničku dokumentaciju iz stava 1 tač. 2 do 5 ovog člana čine:

1) projekat arhitekture objekta;

2) projekat građevinskih konstrukcija;

3) projekat saobraćajne infrastrukture;

4) projekat hidrotehničke infrastrukture;

5) projekat elektro-energetskih instalacija;

6) projekat elektronskih komunikacionih mreža i/ili elektronske komunikacione infrastrukture i povezane opreme;

7) projekat automatike i elektromotorne instalacije;

8) projekat mašinskih instalacija, postrojenja, uređaja i opreme;

9) projekat uređenja terena;

9a) projekat pejzažne arhitekture;

10) organizacija i tehnologija građenja;

11) ostali projekti i elaborati: zaštite od požara, unutrašnja arhitektura, saobraćajna signalizacija i oprema puta, geodezija, osmatranje tla i objekata, geologija, geomehanika, seizmika, tehnologija, procjena uticaja na životnu sredinu, toplotna i zvučna zaštita objekta, energetska efikasnost i drugi projekti i elaborati u skladu sa namjenom objekta i posebnim propisima.

Način izrade, sadržinu tehničke dokumentacije i ovjeru tehničke dokumentacije iz st. 1 i 2 ovog člana, propisuje Ministarstvo.

Idejnim rješenjem se utvrđuje generalna koncepcija za izgradnju objekta, a naročito: uklapanje objekta u prostor; položaj objekta u okviru lokacije i prema susjednim objektima; 3D vizuelizacija objekta; uslovi i rješenja priključenja objekta na saobraćajnu, instalacionu i drugu infrastrukturu i uređenje lokacije.

Idejnim rješenjem može se odrediti i faznost (tehničko-tehnološka i funkcionalna cjelina) građenja objekta.

Idejnim rješenjem može se suziti širina koridora infrastrukture određena planskim dokumentom.

U slučaju iz stava 3 ovog člana, na revidovano idejno rješenje saglasnost daju Ministarstvo i organ državne uprave nadležan za poslove infrastrukture na koje se odnosi koridor.

Idejno rješenje, u zavisnosti od vrste i namjene objekta, mogu da čine:

1) arhitektonski projekat,

2) građevinski projekat,

3) elektrotehnički projekat, i/ili

4) mašinski projekat.

Idejnim projektom se određuju: položaj, kapacitet, arhitektonske, tehničke, tehnološke i funkcionalne karakteristike objekta; organizacioni elementi građenja objekta; elementi održavanja objekta, faznost građenja objekta i procijenjena vrijednost radova na građenju objekta.

Idejni projekat, naročito, sadrži podatke o: mikrolokaciji objekta; tehničko-tehnološkim i eksploatacionim karakteristikama objekta; orijentacionom proračunu stabilnosti i sigurnosti objekta; tehničko-tehnološkim i organizacionim elementima građenja objekta; analizi varijantnih energetskih sistema zgrada sa procjenom energetske efikasnosti zgrada; tretmanu postojećeg zelenila; procjeni potrebnih energetskih i drugih kapaciteta objekta sa rješenjem priključenja na postojeću infrastrukturu i orjentacionoj vrijednosti radova na građenju objekta.

Idejni projekat se izrađuje za potrebe investitora u cilju utvrđivanja koncepta izvodljivosti i troškova izgradnje objekta.

Glavnim projektom se utvrđuju arhitektonske, građevinske, tehnološke, tehničke i eksploatacione karakteristike objekta sa opremom i instalacijama, kojim se razrađuju svi neophodni detalji za građenje objekta, faznost građenja objekta i vrijednost radova građenja objekta.

Za javne objekte, stambene i stambeno-poslovne objekte iz člana 30 ovog zakona, glavni projekat obavezno sadrži i rješenja za nesmetan pristup, kretanje, boravak, rad i bezbjednu evakuaciju lica smanjene pokretljivosti i lica sa invaliditetom.

Ako se za građenje objekta glavnim projektom predviđa ugrađivanje djelova, elemenata i opreme, koja je fabrički proizvedena, glavni projekat ne mora da sadrži dokumentaciju na osnovu koje su proizvedeni ti djelovi, elementi i oprema.

Glavni projekat infrastrukture obavezno sadrži prilog ažurne katastarske podloge na koju je nanešena pozicija odnosno trasa objekta, u elektronskom formatu.

Glavni projekat sadrži obavezu ispitivanja objekta u režimu probnog rada sa programom ispitivanja i vremenom trajanja, kao i osmatranja i ispitivanja objekta nakon puštanja u rad, ako je za određenu vrstu objekta predviđen probni rad.

Obavezni dio glavnog projekta je i 3D vizuelizacija, osim za infrastrukturu.

Investitor infrastrukture iz prethodnog stava može zahtijevati da glavni projekat sadrži 3D vizuelizaciju.

Glavni projekat se izrađuje za potrebe izdavanja građevinske dozvole, odnosno građenja objekta.

Projekat izvedenog objekta je revidovani glavni projekat sa izmjenama nastalim u toku građenja objekta usljed okolnosti iz čl. 47 i 48 ovog zakona.

Projekat održavanja objekta izrađuje se za objekte kod kojih je redovno održavanje od posebnog značaja za nesmetanu i sigurnu upotrebu.

Projektom održavanja objekta, posebno se određuje tehničko osmatranje tla i objekta u toku eksploatacije, namjensko korišćenje objekta sa preduzimanjem mjera neophodnih za stabilnost i trajnost objekta, zaštitu životne sredine, zaštitu i zdravlje na radu, zaštitu od požara, energetsku efikasnost objekta, kao i ostale mjere potrebne za upotrebu objekta.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, projekat održavanja objekta nije obavezan za porodičnu stambenu zgradu.

Vrste objekata, način izrade i sadržinu tehničke dokumentacije za objekte iz stava 1 ovog člana, propisuje Ministarstvo.