Zakon o izmjenama i dopunama zakona o strancima

„U Zakonu o strancima („Službeni list CG”, br. 12/18, 3/19, 86/22, 77/24, 3/26 i 33/26) u članu 6 tačka 4 mijenja se i glasi:

„4) poslodavac je domaće ili strano pravno lice, odnosno dio stranog pravnog lica, preduzetnik ili fizičko lice sa sjedištem, odnosno prebivalištem u Crnoj Gori, kod kojeg stranac zasniva radni odnos na osnovu ugovora o radu, kao i drugi subjekt koji u skladu sa zakonom kojim se uređuju prava i obaveze iz radnog odnosa može zapošljavati stranca;”.

Poslije tačke 7 dodaju se 11 novih tačaka koje glase:

„7a) žrtva nezakonitog zapošljavanja je maloljetni stranac koji nezakonito boravi u Crnoj Gori i zaposlen je ili radi, kao i stranac koji nezakonito boravi u Crnoj Gori i zaposlen je ili radi u posebno iskorišćavajućim uslovima rada.

7b) nezakonito zapošljavanje je zapošljavanje ili omogućavanje rada stranca koji nezakonito boravi u Crnoj Gori;

7c) posebno iskorišćavajući uslovi rada su uslovi rada u kojima postoji očigledna nesrazmjera u odnosu na uslove rada zaposlenih koji su zakonito zaposleni na istim ili sličnim poslovima, naročito u pogledu zarade, radnog vremena, zaštite i zdravlja na radu, smještaja ili drugih osnovnih uslova rada, što utiče na zdravlje i bezbjednost radnika i vrijeđa ljudsko dostojanstvo, uključujući i one koji proizlaze iz diskriminacije po osnovu pola ili po drugom osnovu;

7č) međunarodna zaštita je zaštita koja se odobrava strancu ili licu bez državljanstva i obuhvata priznavanje strancu ili licu bez državljanstva statusa izbjeglice ili lica pod supsidijarnom zaštitom;

7ć) nezakoniti boravak označava prisustvo stranca na teritoriji Crne Gore koji ne ispunjava ili više ne ispunjava uslove za ulazak ili boravak u skladu sa odredbama ovog zakona;

7d) dobrovoljni odlazak označava dobrovoljno ispunjenje obaveze povratka stranca u skladu sa ovim zakonom;

7dž) opasnost od bjekstva označava da postoje okolnosti utvrđene ovim zakonom na osnovu kojih se pretpostavlja da bi stranac, koji se nalazi u postupku povratka, mogao izbjeći povratak;

7đ) udaljenje označava izvršenje obaveze povratka, odnosno fizičko udaljenje stranca sa teritorije Crne Gore;

7e) odluka o udaljenju je svaka odluka koju je donio nadležni upravni organ države izdavanja, a kojom se nalaže udaljenje;

7f) povratak je proces vraćanja stranca, dobrovoljnim ispunjenjem obaveze povratka ili udaljenjem u:

- državu porijekla,

- državu tranzita u skladu sa sporazumom o readmisiji ili drugim međunarodnim sporazumom ili aranžmanom, ili

- drugu državu u koju državljanin treće države dobrovoljno odluči da se vrati i koja ga prihvata;

7g) zabrana ulaska je upravna mjera određena rješenjem o povratku kojom se strancu zabranjuje ulazak i boravak na teritoriji Crne Gore;”.

U članu 8 stav 1 tačka 8 mijenja se i glasi:

„8) su na snazi mjere za obezbjeđenje povratka stranca iz člana 107 ovog zakona;”.

Poslije člana 12 dodaje se novi član koji glasi:

„Pomoć strancu u nezakonitom ulasku, tranzitu i boravku

Član 12a

Zabranjeno je svako postupanje kojim se drugom licu namjerno pomaže da nezakonito uđe, putuje u tranzitu preko teritorije Crne Gore ili boravi u Crnoj Gori, suprotno odredbama ovog zakona kojima se uređuju uslovi ulaska, kretanja i boravka stranaca u Crnoj Gori.

Postupanje iz stava 1 ovog člana neće se smatrati kršenjem zabrane ako je radnja preduzeta u cilju pružanja humanitarne pomoći, spasavanja života, sprečavanja povređivanja ili pružanja hitne medicinske pomoći, u skladu sa pravom Evropske Unije, međunarodnim pravom i domaćim propisima. “

Član 13 mijenja se i glasi:

„Prevoznik može dovesti stranca na granični prelaz ili na teritoriju Crne Gore kopnenim, vazdušnim ili vodenim putem samo ako stranac ispunjava uslove iz člana 9 ovog zakona

Ako strancu nije dozvoljen ulazak u Crnu Goru, prevoznik koji ga je dovezao dužan je da ga o svom trošku odveze sa graničnog prelaza ili iz Crne Gore, a ako to nije moguće, prevoznik je dužan da o svom trošku pronađe drugi način prevoza ili ako drugi način prevoza nije moguć, dužan je da preuzme troškove koji nastanu prilikom boravka i povratka stranca.

Visinu troškova smještaja stranca i njegovog udaljenja, koje je prevoznik dužan da plati u skladu sa stavom 2 ovog člana, policija utvrđuje rješenjem, protiv kojeg prevoznik može izjaviti žalbu u roku od osam dana od dana prijema rješenja.

O žalbi iz stava 3 ovog člana odlučuje Ministarstvo.

Odredbe st. 2, 3 i 4 ovog člana, odnosi se i na prevoznika koji vazdušnim, kopnenim ili vodenim putem dovede na granicu stranca koji putuje u tranzitu i koga isti ili drugi prevoznik ne primi na dalje putovanje, ili mu je odbijen ulazak u državu u koju putuje i vraćen je u Crnu Goru.

Organizator turističkih ili poslovnih putovanja snosi troškove udaljenja iz Crne Gore stranca kome pruža svoje usluge, uključujući i troškove boravka u prihvatilištu za strance, ako je stranac udaljen u skladu sa ovim zakonom, a te troškove ne može sam da naknadi.

Obavezu iz stava 6 ovog člana, ima i fizičko ili pravno lice na čiji poziv je strancu izdata viza ili odobren ulazak u Crnu Goru, ako te troškove ne može da naknadi organizator turističkih ili poslovnih putovanja, odnosno stranac.”

U članu 52 stav 1 tačka 2a mijenja se i glasi:

„2a) strancu koji je žrtva nezakonitog zapošljavanja, ako sarađuje sa nadležnim organima u krivičnom postupku protiv poslodavca ili je pokrenuo postupak radi ostvarivanja prava iz radnog odnosa;”.

U stavu 4 riječi: „razlozi iz stava 1 ovog člana.” zamjenjuju se riječima: „razlozi zbog kojih je boravak odobren.”

Poslije stava 4 dodaju se četiri nova stava koji glase:

„Žrtvi nezakonitog zapošljavanja može se odobriti privremeni boravak iz humanitarnih razloga ako je spremna da sarađuje kao svjedok u krivičnom postupku protiv poslodavca, što potvrđuje nadležni državni tužilac.

Žrtvi nezakonitog zapošljavanja može se odobriti privremeni boravak i kad je protiv poslodavca pokrenut postupak radi ostvarivanja prava iz radnog odnosa, a prisustvo žrtve u Crnoj Gori je značajno za vođenje tog postupka, što potvrđuje nadležni sud.

Žrtvi nezakonitog zapošljavanja kojoj poslodavac nije isplatio dospjele zarade ili druga potraživanja iz radnog odnosa može se, na njen zahtjev i uz dokaz o pokrenutom sudskom postupku, privremeni boravak produžavati i nakon završetka krivičnog postupka, dok traje postupak naplate potraživanja.

Ako neizmirena potraživanja budu isplaćena prije isteka važenja dozvole za privremeni boravak iz humanitarnih razloga, žrtva nezakonitog zapošljavanja dužna je da o tome obavijesti Ministarstvo.”

Poslije člana 52 dodaje se novi član koji glasi:

„Trajanje privremenog boravka iz humanitarnih razloga

Član 52a

Zahtjev za izdavanje dozvole za privremeni boravak iz humanitarnih razloga žrtva trgovine ljudima, žrtva nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici i žrtva nezakonitog zapošljavanja mogu podnijeti Ministarstvu prije isteka vremena za koje im je odobreno zadržavanje iz člana 54 ovog zakona, odnosno prije isteka zakonitog boravka, ako žrtva trgovine ljudima ili žrtva nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici u Crnoj Gori zakonito boravi po drugom osnovu.

O blagovremeno podnijetom zahtjevu iz stava 1 ovog člana, Ministarstvo izdaje potvrdu na osnovu koje žrtva trgovine ljudima, žrtva nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici ili žrtva nezakonitog zapošljavanja može da boravi u Crnoj Gori do donošenja konačne odluke o zahtjevu.

Žrtva trgovine ljudima, žrtva nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici ili žrtva nezakonitog zapošljavanja koja nema sredstva za izdržavanje oslobođena je plaćanja administrativne takse, troškova obrazaca, kao i troškova tumačenja i prevođenja.

Dozvola za privremeni boravak iz humanitarnih razloga žrtvi trgovine ljudima, žrtvi nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici i žrtvi nezakonitog zapošljavanja izdaje se za vrijeme za koje se predviđa da će trajati krivični postupak, ali ne kraće od šest mjeseci niti duže od jedne godine.

Do završetka krivičnog postupka i kad su ispunjeni uslovi iz člana 52 ovog zakona dozvola iz stava 4 ovog člana može se, na zahtjev žrtve, produžavati sa rokom važenja do jedne godine.

Žrtvi trgovine ljudima i žrtvi nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici u slučaju postojanja ličnih okolnosti koje opravdavaju njihov boravak u Crnoj Gori dozvola za privremeni boravak iz humanitarnih razloga se izdaje za vrijeme trajanja tih okolnosti, ali ne duže od jednu godinu, i može se na njihov zahtjev produžavati sa rokom važenja do jedne godine.”

Član 53 mijenja se i glasi:

„Žrtva trgovine ljudima, žrtva nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici i žrtva nezakonitog zapošljavanja kojoj je izdata dozvola za privremeni boravak iz humanitarnih razloga ili potvrda o blagovremeno podnijetom zahtjevu za produženje dozvole, a koja nema sredstva za izdržavanje, a naročito ako je žrtva trudnica, lice sa invaliditetom ili žrtva seksualnog nasilja ili drugog oblika nasilja, ima pravo na hitnu medicinsku pomoć i druge vrste zdravstvene zaštite u skladu sa zakonima kojima se uređuju zdravstvena zaštita i zdravstveno osiguranje, kao i pravo na socijalna davanja u visini i na način propisan zakonom kojim se uređuju socijalna zaštita.

Za vrijeme važenja dozvole za privremeni boravak žrtva trgovine ljudima i žrtva nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici mogu se zaposliti ili raditi u Crnoj Gori pod uslovima propisanim ovim zakonom, a žrtva nezakonitog zapošljavanja može se, pod istim uslovima, zaposliti ili raditi i kod drugog poslodavca, u skladu sa ovim zakonom.

Žrtva trgovine ljudima kojoj je izdata dozvola za privremeni boravak iz humanitarnih razloga ima pravo na obrazovanje i stručno osposobljavanje za vrijeme važenja te dozvole.

Žrtvi trgovine ljudima, žrtvi nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici i žrtvi nezakonitog zapošljavanja može se izdati dozvola za privremeni boravak po drugom osnovu u Crnoj Gori, ako su ispunjeni uslovi za izdavanje te dozvole, pri čemu zahtjev za izdavanje te dozvole mora biti podnijet prije isteka važenja dozvole za privremeni boravak iz humanitarnih razloga.”

Član 54 mijenja se i glasi:

„Odobravanje zadržavanja u Crnoj Gori

Član 54

Žrtvi trgovine ljudima koja nezakonito boravi u Crnoj Gori policija, na njen zahtjev ili po službenoj dužnosti, odobrava zadržavanje u trajanju od 90 dana kako bi joj se omogućilo da odluči da li će sarađivati kao svjedok u krivičnom postupku za krivično djelo trgovine ljudima.

Policija će odobriti zadržavanje u trajanju od 90 dana i:

- žrtvi nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici koja nezakonito boravi u Crnoj Gori, na njen zahtjev ili po službenoj dužnosti, kako bi joj se omogućilo da odluči da li će sarađivati sa nadležnim organima u istrazi ili kao svjedok u krivičnom postupku za krivično djelo nasilje u porodici ili porodičnoj zajednici;

- žrtvi nezakonitog zapošljavanja koja nezakonito boravi u Crnoj Gori, na njen zahtjev ili po službenoj dužnosti, kako bi joj se omogućilo da odluči da li će sarađivati kao svjedok u krivičnom postupku protiv poslodavca zbog krivičnog djela nezakonitog zapošljavanja ili u postupku po njenoj tužbi protiv poslodavca, radi ostvarivanja prava iz radnog odnosa.

Žrtvi trgovine ljudima koja nezakonito boravi u Crnoj Gori i žrtvi nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici koja nezakonito boravi u Crnoj Gori policija, na njen zahtjev, odobrava zadržavanje u trajanju od 90 dana i u slučaju kad žrtva dokaže postojanje ličnih okolnosti koje opravdavaju njen boravak u Crnoj Gori.

Zadržavanje iz st. 1 i 2 ovog člana može se iz opravdanih razloga produžiti za period do 90 dana.

Zadržavanje se može odbiti ako bi boravak žrtve trgovine ljudima, žrtve nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici ili žrtve nezakonitog zapošljavanja u Crnoj Gori predstavljao opasnost za javni red, nacionalnu ili unutrašnju bezbjednost ili međunarodne odnose Crne Gore.

Za vrijeme odobrenog zadržavanja žrtva trgovine ljudima, žrtva nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici i žrtva nezakonitog zapošljavanja imaju prava koja u skladu sa ovim zakonom imaju stranci sa odobrenim privremenim boravkom, kao i pravo na besplatno prevođenje i tumačenje.”

Policija, inspekcija rada i nevladine organizacije dužni su da upoznaju žrtve trgovine ljudima, žrtve nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici i žrtve nezakonitog zapošljavanja sa mogućnostima i uslovima za dobijanje dozvole za privremeni boravak, a u slučaju da je žrtva maloljetnik bez pratnje, dužni su da preduzmu sve potrebne mjere kako bi se što prije uspostavio kontakt sa porodicom tog lica."

U članu 65 stav 1 tačka 5 mijenja se i glasi:

„5) ako su strancu izrečene mjere za obezbjeđenje povratka iz člana 107 ovog zakona;".

Poslije člana 70v dodaje se novi član koji glasi:

„Zapošljavanje državljanina EU zbog investiranja

u Crnoj Gori

Član 70g

Dozvola za privremeni boravak i rad zbog investiranja u Crnoj Gori može se izdati preduzetniku ili vlasniku privrednog društva koji je državljanin EU ako ispunjava uslove iz člana 43 stav 1 tač. 4 do 8 ovog zakona, a kao dokaz o opravdanosti zahtjeva priloži dokaz o investiranju u Crnoj Gori najmanje 250.000 eura.

Investiranje iz stava 1 ovog člana podrazumijeva direktno ulaganje kapitala u novoosnovano ili postojeće privredno društvo koje je registrovano u Crnoj Gori ili sticanje vlasničkog udjela u privrednom društvu koje je registrovano u Crnoj Gori ili deponovanje sredstava na escrow računu do njihovog usmjeravanja u odobrenom poslovnom poduhvatu u Crnoj Gori, uz dostavljanje dokaza o porijeklu novca.

Dozvola iz stava 1 ovog člana izdaje se sa rokom važenja do tri godine i može se produžiti za još tri godine.

Zahtjev za produženje dozvole iz stava 1 ovog člana državljanin EU podnosi Ministarstvu u mjestu boravka, najkasnije u roku od 30 dana prije isteka važenja dozvole.

Uz zahtjev iz stava 3 ovog člana prilaže se važeća strana putna isprava ili lična karta državljanina EU koju je izdao nadležni organ države članice Evropske unije i dokaz o realizovanim investicijama u Crnoj Gori.

Državljaninu EU kojem je izdata dozvola za privremeni boravak i rad radi investiranja u Crnoj Gori, mogu se, radi spajanja porodice, pridružiti članovi uže porodice.

Za vrijeme trajanja dozvole za privremeni boravak i rad zbog investiranja u Crnoj Gori, državljanin EU mora da boravi u Crnoj Gori najmanje 15 dana."

U članu 83 stav 1 tačka 5 mijenja se i glasi:

„5) ako su strancu izrečene mjere za obezbjeđenje povratka iz člana 107 ovog zakona;".

U članu 94 stav 1 tačka 4 mijenja se i glasi:

„4) je strancu izrečena mjera za obezbjeđenje povratka iz člana 107 ovog zakona;".

U članu 95 stav 1 mijenja se i glasi:

„Postojanje razloga, odnosno smetnji sa aspekta nacionalne bezbjednosti iz člana 8 stav 1 tačka 9, člana 10, člana 16 stav 3, člana 27 stav 1 tačka 6, člana 35 stav 1 tačka 2, člana 43 stav 1 tačka 8, člana 50 stav 8, člana 59 stav 7, člana 88 stav 2, člana 94 stav 1 tačka 2, člana 111 stav 14, člana 112 stav 4 alineja 4, člana 138 stav 5, člana 143 stav 1 tačka 4, člana 149 stav 1 tačka 2, člana 150 stav 1 tačka 3, člana 161 stav 1 tačka 3 i stav 3 i člana 174 st. 2 i 5 ovog zakona utvrđuje Agencija i o tome Ministarstvu, odnosno policiji dostavlja mišljenje, ako ovim zakonom nije drukčije propisano;".

U stavu 2 riječi: „, člana 171 stav 3, člana 186 stav 3 i člana 197 stav 1” zamjenjuju se riječima: „ i člana 171 stav 3”.

Član 104 mijenja se i glasi:

„Nezakoniti boravak

Član 104

Smatra se da stranac nezakonito boravi u Crnoj Gori ako:

1) je nezakonito ušao u Crnu Goru;

2) nema važeću vizu ili je prestalo važenje vize koja mu je izdata;

3) nema odobren boravak u Crnoj Gori ili mu je odobreni boravak prestao;

4) mu je istekao dozvoljeni period boravka na osnovu ovog zakona;

5) boravi u Crnoj Gori suprotno svrsi ili uslovima na osnovu kojih mu je odobren ulazak ili boravak.”