Zakon o nadzoru proizvoda na tržištu

Ovim zakonom uređuje se nadzor proizvoda na tržištu koji vrše organi nadzora na tržištu, opšta pravila za sprovođenje i preduzimanje mjera nadzora proizvoda na tržištu i postupci koji se primenjuju na privredne subjekte koji isporučuju na tržište proizvode koji podliježu propisima za proizvode usklađenim sa propisima Evropske unije, okvir za kontrolu proizvoda koji ulaze na tržište Crne Gore, okvir za saradnju sa privrednim subjektima, saradnja organa nadzora na tržištu sa carinskim organom i druga pitanja od značaja za nadzor proizvoda na tržištu.

Sprovođenjem nadzora proizvoda na tržištu obezbjeđuje se da proizvodi isporučeni na tržište ispunjavaju zahtjeve utvrđene propisima kojima se uređuju zahtjevi za proizvode i ocjenjivanje usaglašenosti, ako su ti propisi usaglašeni sa propisima Evropske unije, a koji obezbjeđuju visok nivo zaštite javnog interesa, a naročito zaštite zdravlja i bezbjednosti potrošača i drugih krajnjih korisnika (u daljem tekstu: korisnik), zaštite imovine, životne sredine, zdravlja i bezbjednosti na radu, kao i slobodan promet robe bez nepotrebnih ograničenja.

Nadzor proizvoda na tržištu vrše organi državne uprave, odnosno organi uprave nadležni za inspekcijski nadzor u oblastima unutrašnjeg tržišta, metrologije, termoenergetike, zdravstvene, sanitarne, fitosanitarne zaštite, veterinarstva, bezbjednosti hrane, drumskog i željezničkog saobraćaja, pomorske i unutrašnje plovidbe, elektronskih komunikacija i poštanske djelatnosti, kao i u oblasti eksplozivnih materija, zapaljivih materija, tečnosti i gasova (u daljem tekstu: organi nadzora na tržištu) i organ uprave nadležan za poslove carina (u daljem tekstu: carinski organ).

(1) Ovaj zakon primjenjuje se na proizvode koji moraju da ispunjavaju zahtjeve utvrđene propisima kojima se uređuju zahtjevi za proizvode i ocjenjivanje usaglašenosti, ako su ti propisi usaglašeni sa propisima Evropske unije, osim ukoliko posebnim zakonom kojim se usklađuje sa zahtjevima tržišnog nadzora ili organizacije kontrole ulaska proizvoda na tržište posebnih propisa Evropske unije nije drugačije uređeno.

(2) Usklađenost proizvoda sa propisima utvrđuje nadležni organ nadzora na tržištu u postupku u kojem utvrđuje da proizvod koji se nalazi na tržištu ispunjava propisane zahtjeve iz stava 1 ovog člana, koji omogućavaju visok nivo zaštite javnog interesa, a naročito zaštitu zdravlja i bezbjednost korisnika, zaštitu imovine, životne sredine, zdravlja i bezbjednost na radu.

(3) Primjena ovog zakona ne sprječava nadležne organe nadzora na tržištu da preduzimaju posebne mjere, u skladu sa posebnim zakonom kojim se uređuje opšta bezbjednost proizvoda.

(4) Primjena ovog zakona ne utiče na primjenu posebnih propisa kojima se uređuje odgovornost pružalaca usluga posrednika na tržištu usluga informatičkog društva u elektronskoj trgovini i digitalnim uslugama.

(5) Na pitanja postupka nadzora na tržištu koja nijesu uređena ovim zakonom primjenjuju se odredbe zakona kojim se uređuje inspekcijski nadzor i posebnih zakona kojima se uređuju oblasti iz člana 3 ovog zakona.

Organi nadzora na tržištu nadzor na tržištu obavljaju nezavisno, nepristrasno i bez diskriminacije.

Organi nadzora na tržištu dužni su da obezbijede čuvanje poslovne tajne i štite podatke o ličnosti u skladu sa zakonom, pod uslovom da se sve relevantne informacije učine dostupnim javnosti u mjeri neophodnoj da se zaštite interesi korisnika, u smislu ovog zakona.

Organi nadzora na tržištu dužni su da preduzimaju mjere srazmjerne utvrđenom nivou rizika radi osiguranja bezbjednosti proizvoda, odnosno usklađenosti proizvoda sa zahtjevima utvrđenim u propisima iz člana 4 ovog zakona.

Organi nadzora na tržištu dužni su da preduzimaju mjere u skladu sa ovim zakonom i ako ne postoji konačan naučni dokaz u vezi sa rizikom koji proizvod može da predstavlja, bez obzira da li su posljedice tog rizika trenutne ili odložene, ali postoji početni rezultat naučnog istraživanja koji ukazuje na ozbiljnost rizika zbog mogućih posljedica po život i zdravlje korisnika, imovinu, životnu sredinu, zdravlje i bezbjednost na radu.

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) proizvod je svaka supstanca, preparat ili roba proizvedena u procesu proizvodnje, izuzev prehrambenih proizvoda, hrane za životinje, biljaka i životinja, proizvoda ljudskog porijekla i biljnih ili životinjskih proizvoda koji se neposredno odnose na njihovu buduću reprodukciju;

2) neusaglašeni proizvod je proizvod koji ne ispunjava zahtjeve propisane u skladu sa članom 2 ovog zakona;

3) proizvođač je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koji izrađuje proizvod ili lice koje se predstavlja kao proizvođač stavljanjem na proizvod svog poslovnog imena, odnosno naziva ili žiga;

4) zastupnik je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koji ima sjedište, odnosno prebivalište u Crnoj Gori i koga je proizvođač ovlastio da u njegovo ime obavlja određene poslove u vezi sa stavljanjem proizvoda na tržište;

5) uvoznik je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koji ima sjedište, odnosno prebivalište u Crnoj Gori i koje uvozi proizvode radi stavljanja na tržište;

6) distributer je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koji ima sjedište, odnosno prebivalište u Crnoj Gori, a nije proizvođač ili uvoznik i koje je uključeno u lanac isporuke, odnosno isporučuje proizvod na tržište u okviru obavljanja svoje djelatnosti;

7) pružalac usluga ispunjenja je svako fizičko ili pravno lice koje, u okviru komercijalne djelatnosti, nudi najmanje dvije od sljedećih usluga: skladištenje, pakovanje, adresiranje i otpremu, a da pritom nema vlasništvo nad predmetnim proizvodima, isključujući poštanske usluge, usluge dostave paketa kako su definisane u smislu zakona kojim se uređuju poštanske usluge kao i sve druge poštanske usluge ili usluge prevoza robe;

8) privredni subjekat je isporučilac, proizvođač, zastupnik, uvoznik, distributer, pružalac usluge sprovođenja narudžbi, odnosno pravno ili fizičko lice ili preduzetnik koji je uključen u proizvodnju, isporuku na tržištu ili puštanje u rad proizvoda u skladu sa zakonom;

9) elektronski posrednik su kompjuterski programi, uključujući internet stranice ili njihov dio ili aplikaciju, kojima upravlja privredni subjekat ili kojima se upravlja u njegovo ime i koji služe kako bi se krajnjim korisnicima omogućio pristup njegovim proizvodima;

10) pružalac usluga informatičkog društva označava pružaoca usluga kako je definisan posebnim zakonom kojim se uređuje elektronska trgovina;

11) isporuka na tržište je isporuka proizvoda za distribuciju, potrošnju ili upotrebu na tržištu u okviru obavljanja privredne djelatnosti sa ili bez naknade;

12) krajnji korisnik je pravno ili fizičko lice, odnosno preduzetnik koji ima prebivalište, odnosno sjedište u Crnoj Gori i kome se proizvod stavlja na raspolaganje kao potrošaču;

13) proizvodi koji se nude na prodaju putem interneta ili drugim sredstvima prodaje na daljinu smatraće se dostupnim na tržištu ako je ponuda usmjerena ka krajnjim korisnicima u Crnoj Gori, a ponuda za prodaju će se smatrati usmjerenom ka krajnjim korisnicima u Crnoj Gori ako relevantni privredni subjekat, na bilo koji način, usmjerava svoje aktivnosti ka unutrašnjem tržištu Crne Gore;

14) stavljanje na tržište je prva isporuka proizvoda na tržište;

15) korektivna mjera je mjera koju preduzima privredni subjekat radi otklanjanja neusaglašenosti proizvoda;

16) dobrovoljna mjera je korektivna mjera koju privredni subjekat preduzima bez zahtjeva inspektora;

17) povlačenje proizvoda je mjera koja ima za cilj da spriječi da se proizvod u lancu isporuke isporuči na tržište;

18) opoziv proizvoda je mjera koja ima za cilj povraćaj proizvoda koji je već isporučen potrošaču ili drugom krajnjem korisniku;

19) rizik je vjerovatnoća nastupanja opasnosti koja može da dovede do nastanka štete;

20) proizvod koji predstavlja rizik je proizvod sa mogućim negativnim efektom na zaštitu zdravlja i bezbjednosti ljudi i imovine, zaštitu potrošača, bezbjednosti na radu, zaštitu imovine, bezbjednost i zaštitu životne sredine u stepenu koji prelazi rizik koji se smatra razumnim i prihvatljivim u odnosu na namjenu tog proizvoda ili u predvidljivim uslovima upotrebe proizvoda, stavljanje tog proizvoda u upotrebu, uključujući trajanje upotrebe, kao i zahtjeve u pogledu njegove instalacije i održavanja;

21) proizvod koji predstavlja ozbiljan rizik je opasan proizvod koji predstavlja rizik na osnovu procjene rizika uzimajući u obzir predvidljivu upotrebu proizvoda, i za koji se smatra da vjerovatnoća pojave opasnosti može dovesti do štete i nivoa težine te štete i da zahtijeva hitno preduzimanje mjera organa nadzora na tržištu, uključujući slučajeve u kojima efekti rizika nijesu odmah vidljivi;

22) mreža SOLVIT je uspostavljena mreža centara koje su države članice Evropske unije osnovale u okviru svojih državnih uprava, kao brzo i neformalno sredstvo za rješavanje problema na koje nailaze pojedinci i privredni subjekti prilikom ostvarivanja svojih prava na unutrašnjem tržištu;

23) stavljanje u slobodan promet je postupak propisan zakonom kojim se uređuje carinski postupak;

24) proizvodi koji ulaze na tržište Crne Gore označavaju proizvode iz trećih zemalja koji su namijenjeni stavljanju na tržište Crne Gore ili su namijenjeni za ličnu upotrebu ili potrošnju unutar carinskog područja Crne Gore i koji su stavljeni u carinski postupak - stavljanje u slobodan promet propisan zakonom kojim se uređuje carinski postupak;

25) nadzor proizvoda na tržištu su aktivnosti koje sprovode i mjere koje preduzimaju organi nadzora na tržištu kako bi osigurali da su proizvodi koji podliježu propisima usklađenim sa propisima Evropske unije usaglašeni sa njihovim zahtjevima i kako bi osigurali zaštitu javnih interesa obuhvaćenih tim zakonodavstvom;

26) organ nadzora na tržištu označava organ koji je u skladu sa članom 3 ovog zakona odgovoran za sprovođenje tržišnog nadzora.

(1) Grupe proizvoda nad kojima organi nadzora na tržištu vrše nadzor koji podliježu zahtjevima propisa za proizvode usklađenim sa propisima Evropske unije utvrđuju se propisom koji donosi Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada).

(2) Propis iz stava 1 ovog člana sa kontakt podacima organa nadzora na tržištu objavljuje se na internet stranici organa državne uprave nadležnog za poslove ekonomskog razvoja.

(1) Radi efikasnog sprovođenja nadzora na tržištu organi nadzora na tržištu, odnosno inspektori u okviru svojih nadležnosti:

1) nalažu privrednom subjektu da preduzme korektivne mjere, radi obezbjeđivanja usaglašenosti proizvoda sa ovim zakonom i propisom kojim se uređuje usaglašenost proizvoda sa tehničkim zahtjevima;

2) preduzimaju odgovarajuće mjere, ako privredni subjekat ne preduzme mjere iz tačke 1 ovog stava;

3) uspostavljaju procedure za:

- praćenje prigovora ili izvještaja povezanih sa rizicima ili neusaglašenostima proizvoda,

- provjeru da li su privredni subjekti preduzeli korektivne mjere iz tačke 1 ovog stava,

- praćenje naučnih i tehničkih saznanja u vezi sa pitanjima bezbjednosti proizvoda;

4) planiraju i organizuju nadzor proizvoda na tržištu na način koji omogućava preduzimanje efektivnih i efikasnih mjera u skladu sa zakonom.

(2) Organi nadzora na tržištu, u okviru svojih aktivnosti utvrđenih u stavu 1 ovog člana, vrše odgovarajuće provjere karakteristika proizvoda u adekvatnom obimu, putem provjere dokumenata i, po potrebi, fizičkih i laboratorijskih provjera na osnovu adekvatnih uzoraka, dajući prioritet svojim resursima i radnjama kako bi osigurali efikasan nadzor nad tržištem i uzimajući u obzir nacionalnu strategiju nadzora nad tržištem iz člana 15 ovog zakona.

(3) Pri odlučivanju o tome koje provjere će se vršiti, na kojim vrstama proizvoda i u kom obimu, organi nadzora nad tržištem primjenjuju pristup zasnovan na riziku, uzimajući u obzir sljedeće faktore:

1) moguće opasnosti i neusklađenosti povezane sa proizvodima i, ako je dostupno, njihovu pojavu na tržištu;

2) aktivnosti i operacije pod kontrolom privrednog subjekta;

3) prethodnu istoriju neusklađenosti privrednog subjekta;

4) ako je relevantno, profilisanje rizika koje vrše carinski organi;

5) pritužbe potrošača i druge informacije dobijene od drugih organa, privrednih subjekata, medija i drugih izvora koji mogu ukazivati na neusklađenost.

(1) Poslove informisanja o usklađenosti domaćih propisa kojima se uređuju zahtjevi za proizvode i ocjenjivanje usaglašenosti sa propisima Evropske unije i njihovom sprovođenju u okviru mreže SOLVIT obavlja organ državne uprave nadležan za poslove infrastrukture kvaliteta (u daljem tekstu: Ministarstvo) preko posebne organizacione jedinice koja predstavlja SOLVIT centar kao dio mreže SOLVIT (u daljem tekstu: jedinstvena kancelarija za vezu).

(2) Za poslove informisanja iz stava 1 ovog člana neće se naplaćivati naknada.

(1) Organi nadzora na tržištu dužni su da sarađuju međusobno i sa drugim organima i institucijama u cilju efektivnog i efikasnog nadzora na tržištu.

(2) Radi ostvarivanja saradnje i koordinacije nadzora na tržištu iz stava 1 ovog člana, Vlada obrazuje koordinaciono tijelo za nadzor na tržištu (u daljem tekstu: Koordinaciono tijelo).

(3) Koordinaciono tijelo čine predstavnici organa nadzora na tržištu, carinskog organa i Ministarstva.

(4) U radu Koordinacionog tijela, po potrebi, učestvuju i predstavnici drugih institucija čiji je rad od značaja za nadzor proizvoda na tržištu.

(5) Stručne i administrativne poslove za potrebe Koordinacionog tijela obavlja jedinstvena kancelarija za vezu.

(6) Sastav, mandat i druga pitanja od značaja za rad Koordinacionog tijela uređuju se aktom o njegovom obrazovanju.

(7) Neophodna materijalna i finansijska sredstva za organe nadzora nad tržištem, radi sprovođenja nadzora nad proizvodima koji su dostupni putem interneta i van njega, sa istom efikasnošću za sve kanale distribucije, carinski organ, kao i za obavljanje poslova jedinstvene kancelarije za vezu, obezbjeđuju se iz Budžeta.

(8) Koordinaciono tijelo je dužno da osigura da u slučajevima kada je više od jednog organa nadzora nad tržištem nadležno za praćenje usaglašenosti različitih aspekata određenih proizvoda, ti organi blisko sarađuju i efikasno obavljaju svoje nadležnosti.

(1) Koordinaciono tijelo:

1) objedinjava sektorske programe u opšti program organa nadzora na tržištu i sagledava njegovu realizaciju;

2) razmatra izvještaje organa nadzora na tržištu o realizaciji sektorskog programa i priprema opšti izvještaj o nadzoru na tržištu;

3) analizira realizovane aktivnosti i preduzete mjere nadzora proizvoda na tržištu i efekte tih mjera i, u saradnji sa organima nadzora na tržištu preispituje i ocjenjuje aktivnosti nadzora na tržištu;

4) prati stanje bezbjednosti proizvoda na tržištu;

5) inicira donošenje propisa od interesa za nadzor proizvoda na tržištu;

6) učestvuje u pripremi propisa o grupi proizvoda iz člana 9 ovog zakona;

7) prati i podstiče međusobnu saradnju sa carinskim organom, odnosno drugim zainteresovanim stranama, odnosno daje preporuke za unaprjeđivanje saradnje;

8) daje mišljenje i preporuke za sprovođenje ovog zakona i propisa iz člana 3 ovog zakona.

(2) Koordinaciono tijelo podnosi Vladi izvještaj o radu.