Zakon o obnovi nakon nepogode

Ovim zakonom se uređuje način obnove i postupak dodjele pomoći građanima i privrednim subjektima koji su pretrpjeli štetu i gubitak usljed nepogode u cilju stvaranja uslova za uspostavljanje normalnog života na teritoriji koja je pogođena nepogodom, kao i zaštite života i zdravlja ljudi, imovine, životinja, životne sredine i prirodne i kulturne baštine.

Obnova, u smislu ovog zakona, je proces obnavljanja i vraćanja u normalno funkcionisanje zajednice nakon nepogode i obuhvata procjenu šteta, gubitaka i potreba, rekonstrukciju postojećih i izgradnju novih i boljih građevinskih objekata, objekata kritične infrastrukture i objekata javne i druge namjene potrebnih za normalno funkcionisanje zajednice pogođene nepogodom, koji su oštećeni ili uništeni djelovanjem nepogode, kao i sanacione radove i mjere za smanjenje ranjivosti zajednice na sljedeće nepogode.

Rekonstrukcija podrazumijeva izvođenje radova na postojećem objektu, u postojećem horizontalnom i vertikalnom gabaritu objekta odnosno koridoru infrastrukture, kojima se vrši: izvođenje građevinskih i drugih radova koji sa njim čini građevinsku, funkcionalnu ili tehničku cjelinu; konstruktivna sanacija odnosno zamjena konstruktivnih elemenata objekta, rehabilitacija oštećenog objekta; ojačanje konstrukcije; zamjena instalacija, uređaja, postrojenja i opreme kojima se mijenja snaga, projektovani kapacitet i osnovne karakteristike; izmjena tehnološkog i proizvodnog procesa i drugi radovi kojima se utiče na stabilnost i sigurnost objekta; mijenjaju konstruktivni elementi; mijenja spoljni izgled zgrade u odnosu na glavni projekat; utiče na životnu sredinu i na bezbjednost susjednih objekata i saobraćaja; mijenja režim voda; mijenjaju uslovi zaštite prirodne i nepokretne kulturne baštine, dobara koja uživaju prethodnu zaštitu i zaštitu njihove zaštićene okoline, osim restauratorskih, konzervatorskih i radova na revitalizaciji.

Izgradnja objekata je skup radnji koje obuhvataju snimanja terena, ispitivanja i prethodna istraživanja, upravljanje projektom, izradu tehničke dokumentacije, davanje saglasnosti glavnog državnog arhitekte odnosno glavnog gradskog arhitekte, reviziju tehničke dokumentacije, izdavanje građevinske dozvole, građenje objekta, vršenje stručnog nadzora nad građenjem objekta, vršenje tehničkog pregleda i izdavanje upotrebne dozvole.

Obnova objekata vrši se u skladu sa propisima iz oblasti izgradnje objekata.

Nepogoda, u smislu ovog zakona, je elementarna nepogoda, tehničko-tehnološka nesreća ili druga nesreća, koja prekida normalno odvijanje života u mjeri koja prevazilazi redovnu sposobnost pojedinca i Glavnog grada, Prijestonice, odnosno opštine (u daljem tekstu: opština) da se oporavi bez pomoći države i prouzrokuje štetu i gubitak koji su veći od 10% budžeta opštine.

Dodjela pomoći, u smislu ovog zakona, predstavlja niz mjera i aktivnosti koje se sprovode radi otklanjanja šteta i gubitaka nastalih usljed nepogode i stvaranja elementarnih uslova za odvijanje života i rada na teritoriji pogođenoj nepogodom.

Pomoć može biti dodijeljena u novcu ili u materijalnim sredstvima.

Opština dodjeljuje pomoć za nepogodu koja je prouzrokovala štetu ili gubitak u iznosu od najviše 2% ukupnih primitaka opštine za fiskalnu godinu, a za nepogodu koja je prouzrokovala štetu ili gubitak koji prevazilaze navedeni procenat opredjeljuju se sredstva iz budžeta Crne Gore.

Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) dodjeljuje pomoć za nepogodu koja je prouzrokovala štetu ili gubitak u iznosu većem od 10% budžeta opštine, a može odlučiti i o dodjeli pomoći i kad je prouzrokovana šteta ili gubitak u iznosu manjem od 10% budžeta opštine kad za to postoje posebno opravdani razlozi, a na predlog organa državne uprave nadležnog za zaštitu i spašavanje (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Predlog iz stava 2 ovog člana sačinjava se na osnovu inicijalnog predloga organa državne uprave nadležnog za oblast, odnosno sektor koji je nepogoda pogodila.

Pravo na pomoć, pod istim uslovima kao i crnogorski državljani imaju i stranci kojima je odobren privremeni ili stalni boravak, u skladu sa zakonom kojim se uređuje boravak i rad stranaca.

Privredni subjekti koji ostvaruju pravo na pomoć, u smislu ovog zakona, su privredna društva, druga pravna lica i preduzetnici.

Državni organi, organi državne uprave, organi lokalne samouprave, organi lokalne uprave i drugi subjekti u vršenju poslova obnove i dodjele pomoći dužni su da hitno postupaju.

Građanin ostvaruje pravo na pomoć za slučaj nepogode pod uslovima i u postupku propisanim ovim zakonom, ravnopravno i bez diskriminacije po bilo kom osnovu.

Ne smatra se diskriminacijom primjena zakonom propisanih mjera radi zaštite posebno ranjivih grupa i građana.

U obavljanju poslova iz ovog zakona državni organi, organi državne uprave, organi lokalne samouprave, organi lokalne uprave i drugi subjekti će se posebno starati o ostvarivanju principa ravnopravnosti polova, a naročito voditi računa da nijedna odluka, mjera ili radnja ne podstiče ili ne dovodi do diskriminacije bilo koje grupe.

Lice sa invaliditetom, odnosno lice u čijem porodičnom domaćinstvu živi lice sa invaliditetom ili lice sa dugoročnim fizičkim, senzornim, intelektualnim ili mentalnim oštećenjem zdravlja, samohrani roditelj, građanin u čijem je domaćinstvu jedno ili više djece, lice u stanju socijalne potrebe, penzioner, žrtva rodno zasnovanog nasilja i nezaposleno lice imaju prednost prilikom rješavanja zahtjeva i dodjele pomoći.

Podaci koji se odnose na vrstu i visinu šteta i gubitaka, postupke za dodjelu pomoći, lica kojima se dodjeljuje pomoć, vrstu i visinu pomoći, kao i podaci o donacijama, davanjima iz budžeta, humanitarnoj pomoći i drugim pitanjima koja se odnose na dodjelu pomoći građanima i privrednim subjektima nakon nepogode dostupni su javnosti u skladu sa ovim zakonom.

Državni organi, organi državne uprave, organi lokalne samouprave, organi lokalne uprave i drugi subjekti koji učestvuju u procesu obnove nastojaće da proces obnove podrazumijeva izgradnju boljeg sistema koji će objekte, infrastrukturu i društvo u cjelini činiti otpornijim na nepogode.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) šteta podrazumijeva fizičko oštećenje ili uništenje nepokretnih ili pokretnih stvari, odnosno imovine na teritoriji Crne Gore u svojini građana, privrednog subjekta iz člana 6 stav 2 ovog zakona, opštine, odnosno države, a koje je nastalo kao neposredna posljedica nepogode i predstavlja trošak zamjene oštećenog, odnosno uništenog dobra po tržišnim cijenama koje su važile uoči ili odmah nakon nepogode;

2) elementarna nepogoda je događaj hidrometeorološkog, geološkog ili biološkog porijekla prouzrokovan djelovanjem prirodnih sila, kao što su: zemljotres, poplava, bujica, oluja, jake kiše, atmosferska pražnjenja, grad, suša, odron ili klizanje zemljišta, sniježni nanosi i lavina, požar, ekstremne temperature vazduha, zaleđivanje vodotoka, epidemija zaraznih bolesti i pojava štetočina i druge prirodne pojave koje mogu da ugroze zdravlje i život ljudi i pričine veću materijalnu štetu;

3) tehničko-tehnološka nesreća je iznenadni i nekontrolisani događaj ili niz događaja koji je izmakao kontroli prilikom upravljanja određenim sredstvima za rad i prilikom postupanja sa opasnim materijama u proizvodnji, upotrebi, prevozu, prometu, preradi, skladištenju i odlaganju, kao što su požar, eksplozija, havarija, saobraćajna nesreća u drumskom, rječnom, željezničkom i vazdušnom saobraćaju, nesreća u rudnicima i tunelima, zastoj rada žičara za prevoz ljudi, rušenje brana, havarija na elektroenergetskim, naftnim i gasnim postrojenjima, radijaciona, hemijska i biološka kontaminacija, akcidenti pri rukovanju radioaktivnim materijalima, čije posljedice ugrožavaju bezbjednost i živote ljudi, materijalna dobra i životnu sredinu;

4) druga nesreća je nesreća u drumskom, željezničkom, vazdušnom ili rječnomsaobraćaju, požar, rudarska nesreća, rušenje brana, tehničko-tehnološka nesreća, nesreća prouzrokovana ratnim dejstvima, terorizmom ili drugim oblikom masovnog uništavanja ljudi, materijalnih dobara i životne sredine i druga nesreća koju prouzrokuje čovjek svojim aktivnostima;

5) gubitak obuhvata utvrđivanje iznosa izgubljenog prihoda zbog prekida rada, odnosno iznosa neostvarenog prihoda koji je posljedica neposredne štete na stvarima, odnosno imovini koje služe za obavljanje privredne i druge djelatnosti;

6) posljedice predstavljaju rezultate nepogode koja se desila i izražavaju se kao štete i gubici na privredu, proces odlučivanja, proces upravljanja, životnu sredinu, kao i na zdravlje i život ljudi;

7) uticaj predstavlja rezultat posljedica koji može biti kratkoročni, srednjoročni i dugoročni;

8) stvar je materijalni dio prirode koji se nalazi u vlasništvu fizičkog ili pravnog lica, odnosno države, na kome može postojati pravo svojine ili neko drugo pravo;

9) potrebe predstavljaju neophodna finansijska i materijalna sredstva i ljudske potencijale, potrebne za uklanjanje posljedica do potpunog oporavka društva;

10) oporavak podrazumijeva mjere za obnavljanje i unapređenje životnih uslova, zdravlja, ekonomskih, fizičkih, socijalnih, kulturnih i ekoloških dobara, kao i sistema i aktivnosti zajednice pogođene nepogodom, saglasno načelima izgradnje boljeg i održivog razvoja radi izbjegavanja, odnosno smanjenja budućih posljedica nepogoda.