Zakon o odgovornosti pravnih lica za krivična djela

Ovim zakonom se uređuju uslovi odgovornosti pravnih lica za krivična djela, krivične sankcije koje se primjenjuju prema pravnim licima, kao i krivični postupak u kome se te sankcije izriču.

(1) Crna Gora, druga država, državni organi, organi lokalne samouprave i međunarodne javne organizacije ne mogu biti odgovorni za krivično djelo, u smislu ovog zakona.

(2) Pravno lice kome je zakonom povjereno vršenje javnih ovlašćenja nije odgovorno za krivično djelo koje je učinjeno u vršenju tih ovlašćenja.

Pravna lica mogu odgovarati za krivična djela iz posebnog dijela Krivičnog zakonika Crne Gore i za druga krivična djela propisana posebnim zakonom, ako su ispunjeni uslovi za odgovornost pravnog lica propisani ovim zakonom.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) pravno lice je privredno društvo, strano društvo i dio stranog društva, javno preduzeće, javna ustanova, domaća i strana nevladina organizacija, investicioni fond, drugi fond (osim fonda koji isključivo vrši javna ovlašćenja), sportska organizacija, politička partija, kao i drugo udruženje ili organizacija koje u okviru svog poslovanja stalno ili povremeno ostvaruje ili pribavlja sredstva i njima raspolaže;

2) odgovorno lice je fizičko lice kome su povjereni određeni poslovi u pravnom licu, lice koje je ovlašćeno da postupa u ime pravnog lica, kao i lice za koje se osnovano može pretpostaviti da je ovlašćeno da postupa u ime pravnog lica. Odgovorno lice je i fizičko lice koje kao akcionar djeluje u ime pravnog lica;

3) djelotvorne, neophodne i razumne mjere su one mjere koje je pravno lice preduzelo u cilju otkrivanja i sprječavanja krivičnih djela i podsticanja zaposlenih da djeluju u skladu sa zakonom, drugim propisima i dobrim poslovnim običajima, kojima se taj cilj ostvaruje, naročito:

- usvajanje standarda i postupaka u cilju otkrivanja i sprječavanja krivičnih djela;

- donošenje programa radi sprovođenja standarda i postupaka iz alineje 1 ove tačke, uključujući obezbjeđivanje potrebnih finansijskih i drugih sredstava, kao i obavezu određenih lica u pravnom licu da stalno nadgledaju sprovođenje tih standarda i postupaka i da o tome periodično izvještavaju pretpostavljeno lice u pravnom licu i organe upravljanja;

- vršenje nadzora u pogledu primjene standarda i postupaka iz alineje 1 ove tačke od strane organa upravljanja;

- zabrana vršenja funkcije upravljanja svakom licu za koje postoji osnovana sumnja da vrši nezakonite radnje;

- sprovođenje djelotvornog programa obuke odgovornih lica o standardima i postupcima iz alineje 1 ove tačke;

- preduzimanje odgovarajućih radnji radi sprovođenja standarda i postupaka iz alineje 1 ove tačke od strane svih zaposlenih, kao što su periodične procjene djelotvornosti, davanje smjernica u cilju izbjegavanja vršenja krivičnih djela, ustanovljavanje mehanizama za anonimno i povjerljivo prijavljivanje krivičnih djela, praćenje primjene standarda i postupaka, kontrola poslovnih knjiga i drugih dokumenata;

- sprovođenje disciplinskog postupka za kršenje standarda i postupaka iz alineje 1 ove tačke, kao i nagrađivanje za dosljednu primjenu tih standarda i postupaka;

- preduzimanje odgovarajućih mjera nakon otkrivanja krivičnog djela, uključujući sprovođenje potpune interne istrage i, po potrebi, izmjenu programa iz alineje 2 ove tačke kako bi se spriječila buduća krivična djela.

(1) Pravno lice je odgovorno za krivično djelo odgovornog lica koje je učinilo krivično djelo djelujući u ime pravnog lica u okviru svojih ovlašćenja, u namjeri da za to pravno lice ostvari kakvu korist ili kad je djelovanje odgovornog lica bilo u suprotnosti sa poslovnom politikom ili nalozima pravnog lica.

(2) Pravno lice odgovorno je i za krivično djelo koje je u njegovu korist učinilo lice koje djeluje pod rukovodstvom odgovornog lica, ako je izvršenje krivičnog djela bilo omogućeno propustom odgovornog lica da izvrši nadzor ili kontrolu koju je bilo dužno da izvrši.

(1) Pod uslovima iz člana 5 ovog zakona, pravno lice je odgovorno za krivično djelo i ako odgovorno lice, odnosno lice koje djeluje pod rukovodstvom odgovornog lica koje je učinilo krivično djelo nije osuđeno za to krivično djelo.

(2) Odgovornost pravnog lica ne isključuje krivičnu odgovornost odgovornog lica, odnosno lica koje djeluje pod rukovodstvom odgovornog lica za učinjeno krivično djelo.

(3) Subjektivna obilježja krivičnog djela koja postoje samo kod odgovornog lica, odnosno lica koje djeluje pod rukovodstvom odgovornog lica cijeniće se i u odnosu na pravno lice, ukoliko je ostvaren osnov odgovornosti iz člana 5 ovog zakona.

Privredno društvo u stečaju može biti odgovorno za krivično djelo nezavisno od toga da li je ono učinjeno prije pokretanja ili u toku stečajnog postupka i u tom slučaju ne izriče se kazna već oduzimanje imovinske koristi ili mjera bezbjednosti oduzimanja predmeta.

(1) Ako pravno lice prestane da postoji prije nego što je okončan krivični postupak, novčana kazna, mjere bezbjednosti i oduzimanje imovinske koristi mogu se izreći pravnom licu koje je njegov pravni sljedbenik.

(2) Ako pravno lice prestane da postoji nakon pravosnažno okončanog krivičnog postupka, novčana kazna, mjere bezbjednosti i oduzimanje imovinske koristi izvršiće se prema njegovom pravnom sljedbeniku.

(1) Pravno lice je odgovorno i za pokušaj krivičnog djela pod uslovima iz člana 5 ovog zakona, ukoliko je zakonom propisano da je pokušaj kažnjiv.

(2) Pravno lice će se za pokušaj krivičnog djela kazniti kaznom propisanom ovim zakonom, a može se i blaže kazniti.

(3) Pravno lice koje je dobrovoljno spriječilo dovršenje krivičnog djela može se osloboditi od kazne.

(1) Ako postoji odgovornost pravnog lica u pogledu više istih ili istovrsnih i vremenski povezanih krivičnih djela izvršenih od više odgovornih lica koja predstavljaju cjelinu zbog postojanja najmanje dvije od sljedećih okolnosti: istovjetnosti oštećenog, istovrsnosti predmeta djela, korišćenja iste situacije ili istog trajnog odnosa, jedinstva mjesta ili prostora izvršenja djela, pravno lice je odgovorno kao da je izvršeno jedno krivično djelo.

(2) Pravnom licu se za produženo krivično djelo može pooštriti kazna do dvostrukog iznosa propisanog u članu 14 ovog zakona.

(1) Dva ili više pravnih lica odgovaraju kao saizvršioci u istom krivičnom djelu, ako postoji osnov odgovornosti iz člana 5 ovog zakona.

(2) Pravna lica iz stava 1 ovog člana kazniće se kaznom propisanom za učinjeno krivično djelo.

Sankcije za krivično djelo koje se mogu izreći pravnom licu su:

1) kazna;

2) uslovna osuda;

3) mjere bezbijednosti.

(1) Pravnom licu mogu se izreći sljedeće kazne:

1) novčana kazna;

2) prestanak pravnog lica.

(2) Novčana kazna i prestanak pravnog lica mogu se izreći samo kao glavne kazne.

(1) Novčana kazna se utvrđuje zavisno od iznosa učinjene štete ili pribavljene protivpravne imovinske koristi, a ukoliko su ti iznosi različiti, kao osnov za utvrđivanje novčane kazne uzeće se viši iznos.

(2) Novčana kazna ne može biti manja od dvostrukog iznosa učinjene štete ili pribavljene protivpravne imovinske koristi, niti veća od stostrukog iznosa učinjene imovinske štete ili pribavljene protivpravne imovinske koristi.

(3) Ako krivičnim djelom nije učinjena imovinska šteta ili nije pribavljena protivpravna imovinska korist, ili je visinu te štete ili imovinske koristi teško utvrditi u razumnom roku, s obzirom na prirodu učinjenog krivičnog djela kao i druge okolnosti, sud će novčanu kaznu odmjeriti u određenom iznosu koji ne može biti manji od četiri hiljade eura niti veći od četrdeset miliona eura.

(4) Novčana kazna iz stava 1 ovog člana utvrđuje se u srazmjeri sa ukupnim godišnjim prometom pravnog lica ostvarenim u poslovnoj godini koja prethodi godini učinjenog krivičnog djela.