Zakon o otpornosti kritične infrastrukture

Ovim zakonom propisuje se nacionalni okvir za otpornost kritičnih subjekata i kritične infrastrukture, identifikacija i određivanje kritičnih subjekata i kritične infrastrukture, uključujući kritične subjekte od posebnog evropskog značaja, obaveze kritičnih subjekata, upravljanje rizicima, razmjena informacija, kao i druga pitanja od značaja za obezbjeđivanje otpornosti kritičnih subjekata i kritične infrastrukture.

Cilj ovog zakona je obezbjeđivanje kontinuiteta pružanja ključnih usluga i funkcionisanja kritične infrastrukture, radi zaštite života i zdravlja ljudi, očuvanja javnog poretka, stabilnosti ekonomije i zaštite životne sredine kroz uspostavljanje sistema otpornosti kritičnih subjekata i smanjenje rizika od poremećaja u pružanju ključnih usluga.

Ovaj zakon primjenjuje se na državne organe, organe državne uprave, jedinice lokalne samouprave, privredna društva i druga pravna lica koja upravljaju kritičnom infrastrukturom na teritoriji Crne Gore, čiji poremećaj bi imao značajne posljedice po društvo, a koja su određena kao kritični subjekti u skladu s ovim zakonom ili su utvrđena kao kritični subjekti od posebnog evropskog značaja u skladu sa propisima Evropske unije.

Odredbe ovog zakona ne primjenjuju se na mjere i obaveze u oblasti sajbera i informacione bezbjednosti koje su uređene posebnim zakonom kojim se uređuje informaciona bezbjednost.

Na kritične subjekte koji su istovremeno obveznici propisa o informacionoj bezbjednosti, odredbe tog zakona primjenjuju se u dijelu koji se odnosi na zaštitu informaciono-komunikacionih sistema.

Odredbe ovog zakona, kojim se propisuje otpornost kritične infrastrukture, ne primjenjuju se na infrastrukturu koju koristi, odnosno kojom upravlja u skladu sa posebnim zakonom Agencija za nacionalnu bezbjednost.

Otpornost kritičnih subjekata i kritične infrastrukture koju koristi organ državne uprave nadležan za poslove odbrane, Vojska Crne Gore uređuje se posebnim propisom kojim se određuje organizacija i funkcionisanje jedinstvenog sistema odbrane Crne Gore.

Nacionalni okvir otpornosti kritične infrastrukture i kritičnih subjekata zasniva se na načelima:

1) načelo prevencije – prioritet se daje mjerama koje sprječavaju nastanak incidenata ili smanjuju vjerovatnoću njihovog nastanka;

2) načelo procjene i upravljanja rizikom – odluke i mjere zaštite zasnivaju se na identifikaciji, analizi i kontinuiranom praćenju rizika koji mogu ugroziti ključne usluge;

3) načelo proporcionalnosti mjera – mjere otpornosti moraju biti srazmjerne nivou i vrsti rizika, uz izbjegavanje nepotrebnog opterećenja subjekata;

4) načelo kontinuiteta ključnih usluga – sistem otpornosti usmjeren je na obezbjeđenje neprekidnog ili što bržeg ponovnog uspostavljanja pružanja ključnih usluga;

5) načelo koordinacije i saradnje – nadležni organ i kritični subjekti dužni su da međusobno sarađuju i razmjenjuju informacije radi efikasnog upravljanja rizicima i incidentima;

6) načelo odgovornosti subjekata – kritični subjekti snose odgovornost za sprovođenje mjera otpornosti i usklađenost sa zakonom u okviru svoje djelatnosti;

7) načelo međusektorske povezanosti – pri planiranju i sprovođenju mjera uzima se u obzir međuzavisnost sektora i mogući lančani efekti poremećaja.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) kritična infrastruktura je imovina, objekat, oprema, mreža ili sistem, ili njihov dio, koji su neophodni za pružanje ključne usluge;

2) kritični subjekat je državni organ, organ državne uprave, jedinica lokalne samouprave, privredno društvo ili drugo pravno lice koje upravlja jednom ili više kritičnih infrastruktura ili pruža jednu ili više ključnih usluga čiji bi poremećaj imao ozbiljne posljedice po bezbjednost, javno zdravlje, ekonomsku stabilnost ili funkcionisanje društva;

3) ključna usluga je usluga koja je neophodna za održavanje vitalnih društvenih funkcija, ekonomskih aktivnosti, javnog zdravlja, javne bezbjednosti ili zaštite životne sredine;

4) incident je događaj koji može značajno poremetiti ili koji remeti pružanje ključne usluge, uključujući i kada utiče na nacionalne sisteme koji štite vladavinu prava;

5) značajan ometajući efekat je efekat incidenta koji značajno utiče na pružanje ključne usluge, uzimajući u obzir naročito:

-broj korisnika pogođenih poremećajem;

-trajanje poremećaja;

-geografsko područje pogođeno incidentom;

- intenzitet i težinu posljedica;

6) otpornost je sposobnost kritičnog subjekta da spriječi, zaštiti se od, odgovori na, odoli, ublaži, apsorbuje, prilagodi se i oporavi od incidenta;

7) rizik je mogućnost nastanka gubitka ili poremećaja izazvanog incidentom, izražena kao kombinacija veličine mogućeg gubitka ili poremećaja i vjerovatnoće nastanka incidenta;

8) procjena rizika je cjelokupan postupak utvrđivanja prirode i obima rizika identifikovanjem i analizom relevantnih prijetnji, ranjivosti i opasnosti koje mogu dovesti do incidenta, kao i procjenom mogućeg gubitka ili poremećaja u pružanju ključne usluge izazvanog tim incidentom;

9) upravljanje rizicima je proces planiranja, sprovođenja i kontinuiranog unapređenja mjera radi sprječavanja, smanjenja i upravljanja rizicima koji mogu uticati na otpornost kritičnog subjekta i kontinuitet pružanja ključnih usluga;

10) prijetnja je potencijalni uzrok incidenta;

11) jedinstvena kontakt tačka je organ ili organizaciona jedinica određena za koordinaciju komunikacije i saradnje na nacionalnom i međunarodnom nivou u oblasti otpornosti kritičnih subjekata;

12) kritični subjekt od posebnog evropskog značaja je kritični subjekat koji pruža iste ili slične ključne usluge za šest ili više država članica Evropske unije ili u njima, a koji je utvrđen u skladu sa propisima Evropske unije.

Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) donosi Nacionalnu strategiju otpornosti kritičnih subjekata (u daljem tekstu: Strategija), radi obezbjeđivanja kontinuiranog pružanja ključnih usluga čiji bi poremećaj ili uništenje imali ozbiljne posljedice po bezbjednost, javno zdravlje, ekonomsku stabilnost ili funkcionisanje društva.

Strategija utvrđuje ciljeve, prioritete, upravljački okvir i mjere za jačanje otpornosti kritične infrastrukture i kritičnih subjekata u Crnoj Gori.

Vlada donosi Strategiju za period od najmanje šest godina.

Oragn državne uprave nadležan za unutrašnje poslove (u daljem tekstu: Ministarstvo) koordinira izradu, sprovođenje i praćenje Strategije.

Nacionalnom procjenom rizika utvrđuju se i analiziraju prijetnje i ranjivosti koje mogu izazvati ozbiljne poremećaje u pružanju ključnih usluga.

Nacionalna procjena rizika obuhvata naročito:

1) identifikaciju prirodnih, od strane čovjeka izazvanih katastrofa, zdravstvenih i drugih prijetnji, uključujući prijetnje hibridne prirode;

2) procjenu vjerovatnoće nastanka i mogućih posljedica poremećaja;

3) identifikaciju međuzavisnosti kritičnih subjekata i sektora;

4) procjenu prekograničnih i kaskadnih efekata;

5) utvrđivanje prioriteta za unapređenje otpornosti.

Nacionalnu procjenu rizika donosi Vlada na predlog Ministarstva.

Nacionalna procjena rizika izrađuje se najmanje jednom u šest godina, a po potrebi i ranije.

Ministarstvo koordinira izradu nacionalne procjene rizika.

U izradi nacionalne procjene rizika učestvuju:

1) državni organi;

2) organi državne uprave;

3) jedinice lokalne samouprave;

4) privredna društva i druga pravna lica;

5) regulatorna tijela;

6) kritični subjekti;

7) naučne i stručne institucije.

Organi i subjekti iz stava 2 ovog člana dužni su da, na zahtjev Ministarstva dostave potrebne i pouzdane podatke za izradu procjene rizika.

Nacionalna procjena rizika je osnov za planiranje i sprovođenje mjera otpornosti kritičnih subjekata, a naročito je osnov za:

1) planiranje mjera prevencije, zaštite i oporavka;

2) izradu sektorskih planova otpornosti;

3) unapređenje sistema ranog upozoravanja i razmjene informacija.

Sektorsku procjenu rizika izrađuje ministarstvo nadležno za određeni sektor i podsektore kritične infrastrukture utvrđene ovim zakonom (u daljem tekstu: ministarstvo nadležno za sektor).

Sektorska procjena rizika predstavlja sastavni dio nacionalne procjene rizika.

Ministarstvo kontinuirano prati prijetnje i ranjivosti koje mogu uticati na otpornost kritičnih subjekata.

Ministarstvo predlaže Vladi ažuriranje nacionalne procjene rizika kad nastanu promjene bezbjednosnog okruženja, nove prijetnje ili vanredne okolnosti.

Sektori kritične infrastrukture, u smislu ovog zakona, su:

1) energetika;

2) saobraćaj;

3) bankarstvo;

4) infrastrukture finansijskog tržišta;

5) zdravstvo;

6) voda za piće;

7) otpadne vode;

8) digitalna infrastruktura;

9) javna uprava;

10) svemir;

11) proizvodnja, prerada i distribucija hrane.

Vlada propisuje sektorske kriterijume i podsektore za određivanje kritičnih subjekata i kritične infrastrukture za svaki sektor iz člana 13 ovog zakona.