Zakon o podsticajnim mjerama za razvoj istraživanja i inovacija

Ovim zakonom propisuju se uslovi za sticanje statusa korisnika podsticajnih mjera za razvoj istraživanja i inovacija (u daljem tekstu: podsticajne mjere), uslovi za odobravanje i oduzimanje statusa korisnika podsticajnih mjera, vrste podsticajnih mjera, kao i druga pitanja od značaja za ostvarivanje podsticajnih mjera.

Podsticajne mjere su mjere kojima se podstiče obavljanje naučnoistraživačke i inovacione djelatnosti, kao i ulaganje u ove djelatnosti.

Podsticajne mjere imaju za cilj podsticanje ekonomskog rasta, tehnološkog razvoja, inovacija i preduzetništva kroz zapošljavanje, posebno mladih, visokokvalifikovanih lica, jačanje postojećih inovativnih privrednih društava i kreiranje startapova i spinofova, podsticanje izvoza, posebno u sektorima srednjih i visokih tehnologija, usluga baziranih na znanju, kao i stvaranje povoljnijeg ambijenta za naučnoistraživačku i inovacionu djelatnost.

Podsticajne mjere dostupne su svima pod uslovima propisanim ovim zakonom.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) istraživanje i razvoj (IR) obuhvataju kreativan i sistematski rad koji se preduzima sa ciljem povećanja fonda znanja i osmišljavanja novih primjena raspoloživog znanja i moraju biti: novi, kreativni, neizvjesni, sistematski i prenosivi i/ili ponovljivi. IR obuhvata osnovno (fundamentalno) i primijenjeno istraživanje (industrijsko istraživanje i eksperimentalni razvoj ili njihova kombinacija);

2) inovacija je novi ili poboljšani proizvod ili proces ili kombinacija proizvoda i procesa, koji se značajno razlikuje od postojećih ili prethodnih proizvoda ili procesa i koji je stavljen na raspolaganje potencijalnim korisnicima (proizvod) ili stavljen u upotrebu (proces);

3) inovativna aktivnost podrazumijeva sve razvojne, finansijske i komercijalne aktivnosti koje pravno ili fizičko lice preduzima, a koje su predviđene da vode ka razvoju inovacije;

4) inovacioni projekat je skup aktivnosti koji kreiraju pravna i/ili fizička lica, sa jasno definisanim ciljem, modelom upravljanja projektom, potrebnim resursima, vremenskim okvirom i očekivanim rezultatima, a čijim sprovođenjem se obavljaju programi inovacione i naučnoistraživačke djelatnosti i podstiče razvoj novih ili poboljšanih proizvoda, usluga ili procesa i njihovo uvođenje na tržište, odnosno u upotrebu;

5) inovacioni program predstavlja skup inovacionih projekata i aktivnosti koji kreiraju subjekti inovacione djelatnosti, sa jasno definisanim ciljem, prioritetima, organizacijom rada, potrebnim resursima, vremenskim okvirom i očekivanim rezultatima, a čijim se sprovođenjem realizuje razvojna strategija jednog subjekta inovacione djelatnosti i ostvaruje njegovo strateško usmjeravanje ka inovacijama kao faktoru jačanja konkurentnosti;

6) subjekat koji obavlja inovacionu djelatnost je fizičko lice koje obavlja samostalnu djelatnost, registrovano u skladu sa posebnim zakonom ili pravno lice, osnovano u skladu sa posebnim zakonom i sa sjedištem u Crnoj Gori, koje kreira inovaciju, plasira nova znanja i tehnologije, na originalan i sistematičan način vrši primjenu naučnih rezultata i savremenih tehnoloških procesa u cilju kreiranja ili primjene inovacija, a koje je upisano u Registar inovacione djelatnosti u skladu sa zakonom kojim se uređuje inovaciona djelatnost;

7) startap je mikro i malo privredno društvo, koje nije starije od pet godina od dana registracije, koje još uvijek nije raspodijelilo dobit i nije nastalo spajanjem, a koje razvija i stavlja u upotrebu inovacije sa potencijalom brzog rasta na tržištu;

8) spinof je privredno društvo nastalo kao rezultat naučnih istraživanja ili transfera tehnologija, izdvajanjem iz postojećeg pravnog lica, s ciljem komercijalne eksploatacije rezultata istraživanja ili inovacija;

9) pronalazač je fizičko lice koje obavlja samostalnu djelatnost i bavi se istraživanjem i razvojem pronalazaka koji su zaštićeni patentom na nacionalnom ili međunarodnom nivou;

10) frilenser je domaće ili strano fizičko lice koje ima boravište u Crnoj Gori i koje samostalno obavlja inovativne aktivnosti pružajući intelektualne usluge, za potrebe domaćih i stranih pravnih i fizičkih lica;

11) donator je pravno ili fizičko lice koje donira sredstva startapovima, spinofovima, licenciranim naučnoistraživačkim ustanovama ili Fondu za inovacije Crne Gore (u daljem tekstu: Fond); i

12) korisnik sredstava donacije je startap, spinof, licencirana naučnoistraživačka ustanova ili Fond, koji je primio donaciju u skladu sa ovim zakonom.

Korisnici podsticajnih mjera mogu biti domaća i strana pravna i fizička lica koja obavljaju naučnoistraživačku i inovacionu djelatnost u Crnoj Gori, kao i druga pravna i fizička lica koja doniraju sredstva ili su na drugi način povezana sa ovim djelatnostima, u skladu sa uslovima propisanim ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje državna pomoć.

Pravno lice koje obavlja inovacionu djelatnost može steći status korisnika podsticajnih mjera ako:

1) je upisano u Centralni registar privrednih subjekata;

2) je upisano u Registar inovacione djelatnosti;

3) je, do dana podnošenja zahtjeva za sticanje statusa korisnika podsticajnih mjera, izmirilo obaveze po osnovu poreza i doprinosa;

4) nije u stečajnom postupku;

5) nije u postupku likvidacije;

6) nije povezano lice, u smislu zakona kojim se uređuju privredna društva, sa pravnim i fizičkim licima koja su korisnici podsticajnih mjera, za vrijeme trajanja statusa korisnika podsticajnih mjera;

7) nije osnivač ili suosnivač naučnoistraživačke ustanove i subjekta inovacione djelatnosti i sa njima povezanih lica koja su već ostvarila pravo na podsticajne mjere u skladu sa ovim zakonom, za vrijeme trajanja statusa korisnika podsticajnih mjera.

Fizičko lice koje obavlja inovacionu djelatnost može steći status korisnika podsticajnih mjera ako ispunjava uslove iz stava 1 tač. 1, 2, 3, 6 i 7 ovog člana.

Pravno lice koje donira u inovacionu djelatnost može steći status korisnika podsticajnih mjera ako:

1) ispunjava uslove iz stava 1 ovog člana; i

2) donira sredstva od najmanje 15.000 eura startapovima ili spinofovima upisanim u Registar inovacione djelatnosti, odnosno donira sredstva od najmanje 10.000 eura licenciranim naučnoistraživačkim ustanovama upisanim u Registar licenciranih naučnoistraživačkih ustanova i/ili Registar inovacione djelatnosti ili Fondu, za naučnoistraživačke, odnosno inovacione programe i projekte.

Fizičko lice koje donira u inovacionu djelatnost može steći status korisnika podsticajnih mjera ako:

1) ispunjava uslove iz stava 1 tač. 1, 2, 3, 6 i 7 ovog člana; i

2) donira sredstva od najmanje 5.000 eura startapovima ili spinofovima upisanim u Registar inovacione djelatnosti ili licenciranim naučnoistraživačkim ustanovama upisanim u Registar licenciranih naučnoistraživačkih ustanova i/ili Registar inovacione djelatnosti ili Fondu, za naučnoistraživačke, odnosno inovacione programe i projekte.

Bliže uslove za sticanje statusa korisnika podsticajnih mjera, način dodjele, korišćenja, rokove, kao i maksimalne intenzitete podsticajnih mjera propisuje organ državne uprave nadležan za poslove nauke i inovacija (u daljem tekstu: Ministarstvo), po prethodno pribavljenom mišljenju organa državne uprave nadležnog za poslove finansija i nezavisnog organa nadležnog za zaštitu konkurencije.

Podsticajne mjere se ne mogu odobriti pravnim i fizičkim licima koja obavljaju djelatnosti:

1) proizvodnje i prodaje oružja i vojne opreme;

2) organizovanja igara na sreću;

3) proizvodnje i prometa bilo kojih proizvoda ili aktivnosti koje se smatraju nezakonitim ili štetnim po okolinu i/ili ljudsko zdravlje;

4) koje su zabranjene u skladu sa zakonom;

5) proizvodnje i prometa akcizne robe;

6) političkih partija; i

7) koje ugrožavaju dostojanstvo ljudi.

Pravo na podsticajne mjere ne mogu ostvariti:

1) privredna društva u teškoćama, u smislu zakona kojim se uređuje državna pomoć;

2) pravna i fizička lica koja su dostigla intenzitete podsticajnih mjera u skladu sa propisom iz člana 7 stav 5 ovog zakona, poštujući načelo kumulacije u skladu sa zakonom kojim se uređuje državna pomoć; i

3) pravna i fizička lica kojima je oduzet status korisnika podsticajnih mjera, a koja nijesu izvršila povraćaj neutrošenih i nenamjenski utrošenih sredstava, u skladu sa ovim zakonom.

Status korisnika podsticajnih mjera dodjeljuje se na osnovu konkursa za sticanje statusa korisnika podsticajnih mjera (u daljem tekstu: konkurs), koji Ministarstvo raspisuje jednom godišnje.

Uz prijavu na konkurs, pravna i fizička lica dostavljaju dokaze o ispunjenosti uslova propisanih ovim zakonom.

Ministarstvo vrši administrativnu provjeru prijava iz stava 2 ovog člana, u roku od 15 dana od dana njihovog podnošenja.

Potpune prijave sa dokazima Ministarstvo prosljeđuje Komisiji za dodjelu statusa korisnika podsticajnih mjera (u daljem tekstu: Komisija).

Ministarstvo obrazuje Komisiju, koju čine tri člana iz reda zaposlenih u Ministarstvu, organu državne uprave nadležnom za poslove finansija i organu državne uprave nadležnom za poslove unutrašnje i spoljne trgovine.

Komisija:

1) cijeni ispunjenost uslova za sticanje statusa korisnika podsticajnih mjera i predlaže Ministarstvu dodjelu, odnosno oduzimanje statusa korisnika podsticajnih mjera u skladu sa ovim zakonom;

2) vrši kontrolu nad korišćenjem podsticajnih mjera propisanih ovim zakonom; i

3) obavlja druge poslove koji se odnose na praćenje realizacije naučnoistraživačkog, odnosno inovacionog programa ili projekta.

Administrativno-tehničke poslove za potrebe Komisije obavlja sekretar Komisije, koji je lice zaposleno u Ministarstvu.

Članovi Komisije i sekretar Komisije imaju pravo na naknadu, u skladu sa zakonom.

Ministarstvo donosi rješenje o dodjeli statusa korisnika podsticajnih mjera, odnosno o odbijanju prijave za sticanje statusa korisnika podsticajnih mjera, na predlog Komisije.

Rješenje o dodjeli statusa korisnika podsticajnih mjera, pored podataka propisanih zakonom, sadrži i podatke o korisniku sredstava iz donacije, kao i broj posebnog računa koji će biti predmet kontrole, gdje je primjenjivo.

Rješenje o dodjeli statusa korisnika podsticajnih mjera upisuje se u Registar inovacione djelatnosti i registre koje vodi nezavisni organ nadležan za zaštitu konkurencije.

Rješenje iz stava 3 ovog člana dostavlja se organu državne uprave nadležnom za poslove finansija i organu uprave nadležnom za naplatu poreza.

Korisnici podsticajnih mjera dužni su da, u roku od 30 dana od dana nastupanja promjene, podnesu zahtjev za izmjenu podataka u Registru inovacione djelatnosti, odnosno Registru naučnoistraživačkih ustanova, u skladu sa zakonom kojim se uređuje inovaciona, odnosno naučnoistraživačka djelatnost.

Korisnici podsticajnih mjera, odnosno korisnici sredstava iz donacije dužni su da uspostave i vode odvojenu evidenciju o naučnoistraživačkom, odnosno inovacionom programu ili projektu, u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo.

Lica iz stava 2 ovog člana dužna su da, na zahtjev Ministarstva, a najmanje jednom godišnje, dostave izvještaj o realizaciji podsticajne mjere.

Izvještaj iz stava 3 ovog člana dostavlja se na obrascu koji se objavljuje na internet stranici Ministarstva.

Komisija vrši kontrolu nad korišćenjem podsticajnih mjera odobrenih u skladu sa ovim zakonom na zahtjev Ministarstva, a najmanje jednom godišnje.

Prilikom vršenja kontrole iz stava 1 ovog člana, Komisija naročito provjerava da li je:

1) korisnik podsticajne mjere:

- prestao da ispunjava uslove za dodjelu statusa korisnika podsticajnih mjera u skladu sa ovim zakonom,

- u roku od 30 dana od dana nastupanja promjene, podnio zahtjev za izmjenu podataka u Registru inovacione djelatnosti, odnosno Registru naučnoistraživačkih ustanova, u skladu sa zakonom,

- uspostavio i vodi odvojenu evidenciju o naučnoistraživačkom, odnosno inovacionom programu ili projektu, u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo, i

- dostavio izvještaj o realizaciji podsticajne mjere u skladu sa ovim zakonom;

2) korisnik sredstava iz donacije uspostavio i vodi odvojenu evidenciju o naučnoistraživačkom, odnosno inovacionom programu ili projektu, u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo.

Izvještaj o izvršenoj kontroli iz stava 1 ovog člana Komisija dostavlja Ministarstvu.

Bliži način vršenja kontrole iz stava 1 ovog člana propisuje Ministarstvo.