Zakon o radnom vremenu i odmorima mobilnih radnika na plovilima u unutrašnjoj plovidbi

Ovim zakonom uređuje se radno vrijeme mobilnih radnika na plovilu za privredne djelatnosti u unutrašnjoj plovidbi, noćni rad, pravo na odmor, odgovornost poslodavca, odnosno brodara i zapovjednika plovila i druga pitanja od značaja za radno vrijeme i odmor mobilnih radnika u unutrašnjim plovnim putevima.

Ovaj zakon primjenjuje se na mobilne radnike koji su zaposleni kao članovi nautičkog osoblja (posada) ili u drugom svojstvu (brodsko osoblje) na plovilu koje saobraća u unutrašnjoj plovidbi za obavljanje komercijalne djelatnosti.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na prevoznika u unutrašnjoj plovidbi i ako ima status zaposlenog u privrednom društvu čiji je osnivač i/ili vlasnik.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) mobilni radnik je zaposleni koji je kao član osoblja, koje u okviru rada putuje, a koji je zaposlen u okviru privrednog društva koje pruža usluge prevoza putnika ili robe unutrašnjim plovnim putevima;

2) poslodavac je domaće ili strano, odnosno dio stranog pravnog lica ili fizičko lice kod kojeg mobilni radnik ima zasnovan radni odnos;

3) brodar je fizičko ili pravno lice koje je kao držalac broda nosilac plovidbenog poduhvata, pri čemu se pretpostavlja, dok se ne dokaže suprotno, da je brodar lice koje je upisano kao vlasnik broda u upisniku brodova;

4) zapovjednik broda je lice upisano u brodsku posadu kao starješina broda i koje upravlja brodom i odgovara za njegovu sigurnost, sigurnost posade, putnika i tereta;

5) plovilo je čamac, brod ili plutajući objekat;

6) putnički brod je brod sa kabinom ili za dnevne izlete koji je izgrađen i opremljen za prevoz više od 12 putnika;

7) radno vrijeme je vrijeme tokom kojeg je mobilni radnik raspoređen da obavlja poslove i zadatke na plovilu, odnosno u kojem je spreman (raspoloživ), da po nalogu poslodavca obavlja poslove na plovilu ili za potrebe plovila (dežurstvo);

8) vrijeme odmora je vremenski period izvan radnog vremena koji je duži od 15 minuta, bilo da se plovilo nalazi u pokretu, na stacionarnom plovilu i na kopnu;

9) dan odmora je period odmora u kontinuitetu traje 24 sata, koji mobilni radnik provodi na mjestu koje sam izabere;

10) prevoznik u prometu unutrašnjim plovnim putevima je svako lice koje nezavisno od upustava i za vlastiti račun plovi plovilima u prometu unutrašnjim plovnim putevima radi sticanja prihoda;

11) radni raspored obuhvata je plan radnih dana i dana odmora, sa kojim je poslodavac unaprijed upoznao mobilnog radnika;

12) radnik koji radi noću je mobilni radnik koji radi noću najmanje tri časa svog dnevnog radnog vremena, odnosno radnik koji po potrebi tokom noći odradi određeni dio svog godišnjeg radnog vremena, koji je utvrđen kolektivnim ugovorom;

13) radnik koji radi u smjenama je mobilni radnik koji radi u smjenama tokom jedne sedmice ili jednog mjeseca, u skladu sa rasporedom radnog vremena, i koji taj rad obavlja u različitim smjenama;

14) brodsko osoblje su zaposleni na putničkom brodu koji nijesu članovi posade;

15) sezona je period od najviše devet uzastopnih mjeseci unutar 12 mjeseci u kojem je djelatnost zbog spoljašnjih okolnosti, poput vremenskih prilika ili turističke potražnje, vezana za određeni dio godine.

Puno radno vrijeme mobilnih radnika iznosi 40 časova u radnoj sedmici.

Kolektivnim ugovorom može se utvrditi puno radno vrijeme kraće od 40 časova u radnoj sedmici.

Radno vrijeme mobilnih radnika ne može se izjednačiti sa vremenom plovidbe broda na unutrašnjim plovnim putevima.

Prilikom donošenja radnog rasporeda, poslodavac je dužan da vodi računa o potrebama mobilnog radnika, zavisno od vrste posla koje obavlja, i da obezbjeđuje uslove na radu koji ne dovode do povreda na radu, profesionalnih bolesti i bolesti u vezi sa radom koji stvaraju pretpostavke za punu fizičku i psihičku zaštitu mobilnih radnika.

Dnevno radno vrijeme mobilnog radnika ne može biti duže od 14 časova, a sedmično radno vrijeme ne može biti duže od 84 časa.

Ako je radnim rasporedom predviđeno više radnih dana nego dana odmora, prosječno radno vrijeme mobilnog radnika ne može biti duže od 72 časa sedmično u okviru perioda od četiri mjeseca.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, dnevno radno vrijeme mobilnog radnika koji tokom sezone radi na putničkom brodu ne može biti duže od 12 časova, a sedmično radno vrijeme ne može biti duže od 72 časa.

Izuzetno od člana 6 ovog zakona, mobilni radnik je dužan da radi duže od punog radnog vremena, po nalogu brodara, odnosno zapovjednika broda u slučaju da je neposredno ugrožena sigurnost broda, osoba na brodu ili tereta, kao i u slučaju pružanja pomoći drugim plovilima ili osobama koje se nađu u stanju opasnosti.

Po prestanku okolnosti iz stava 1 ovog člana brodar, odnosno zapovjednik broda dužan je da mobilnom radniku obezbijedi srazmjeran broj dana odmora.

Preraspodjela radnog vremena mobilnih radnika vrši se u okviru referentnog perioda od 12 mjeseci, na način da radno vrijeme u jednom periodu bude duže, a u drugom kraće od ugovorenog radnog vremena, s tim da prosječno radno vrijeme tokom referentnog perioda ne može da bude duže od 48 časova sedmično.

U slučaju iz stava 1 ovog člana najduže radno vrijeme mobilnog radnika iznosi 2 304 časa godišnje.

Vrijeme godišnjeg odmora, odsustva sa rada zbog državnih i vjerskih praznika kao i vrijeme za koje je mobilni radnik bio privremeno spriječen za rad zbog bolesti ne uračunavaju se u period iz st. 1 i 2 ovog člana.

U slučajevima iz stava 1 ovog člana poslodavac je dužan da mobilnom radniku obezbijedi pravo na odmore, u skladu sa ovim zakonom.

Preraspoređeno radno vrijeme ne smatra se prekovremenim radom.

Izuzetno od stava 5 ovog člana, mobilni radnik kome je radni odnos prestao prije isteka vremena za koje se vrši preraspodjela radnog vremena ima pravo da mu se časovi rada duži od punog radnog vremena preračunaju u puno radno vrijeme u ukupni godišnji fond časova i priznaju se za ostvarivanje prava na penziju, a ostatak časova rada se računaju kao časovi prekovremenog rada.

Rad koji se obavlja u vremenu od 22 časa do šest časova narednog dana smatra se noćnim radom.

Ako mobilni radnik radi noću najmanje sedam sati svog dnevnog radnog vremena, ne može raditi duže od 42 časa sedmično tokom perioda u kojem obavlja noćni rad.

Mobilni radnik može raditi uzastopno najduže 31 radni dan.

Ako je radnim rasporedom predviđeno najviše jednak broj radnih dana u odnosu na dane odmora, onda se neposredno nakon odrađenih uzastopnih radnih dana mora odobriti jednak broj uzastopnih dana odmora.

Ako je radnim rasporedom predviđeno više radnih dana nego dana odmora, najmanji broj uzastopnih dana odmora neposredno nakon uzastopno odrađenih radnih dana određuje se na sljedeći način:

1) 1. – 10. uzastopni radni dan: po 0,2 dana odmora za svaki uzastopni radni dan;

2) 11. – 20. uzastopni radni dan: po 0,3 dana odmora za svaki uzastopni radni dan;

3) 21. – 31. uzastopni radni dan: po 0,4 dana odmora za svaki uzastopni radni dan.

U slučaju iz stava 3 ovog člana, srazmjerni dani odmora dodaju se u navedenom obračunu najmanjem broju uzastopnih dana odmora i odobravaju samo kao cijeli dani.

Izuzetno od st. 2 i 3 ovog člana mobilni radnik koji tokom sezone radi na putničkom brodu po svakom radnom danu ima pravo na 0,2 dana odmora, pri čemu u periodu od 31 dan ima pravo na najmanje dva radna dana odmora.

U slučaju iz stava 5 ovog člana pravo na preostale uzastopne dane odmora ostvaruje se u skladu sa kolektivnim ugovorom ili opštim propisima o radu.

Mobilni radnik ima pravo na:

- odmor u toku radnog dana u skladu sa opštim propisima o radu;

- odmor između dva uzastopna radna dana u trajanju od najmanje deset časova, od čega najmanje šest časova neprekidno;

- sedmični odmor u trajanju od najmanje 84 časa;

- godišnji odmor, u skladu sa opštim propisima o radu.

Mobilnom radniku koji je mlađi od 18 godina života ne može da se odredi da radi prekovremeno, odnosno duže od osam časova dnevno, ni noću.

Mobilnom radniku koji je mlađi od 18 godina života koji radi najmanje četiri časa dnevno, ima svakog radnog dana pravo na odmor u toku rada od najmanje 30 minuta neprekidno.

Mobilni radnik mlađi od 18 godina života ima pravo na odmor između dva radna dana u trajanju od najmanje 12 časova.

Mobilni radnik mlađi od 18 godina života ima pravo na sedmični odmor u trajanju od najmanje dva uzastopna dana.

Mobilni radnik mlađi od 18 godina života ima pravo na godišnji odmor u trajanju od najmanje 24 radna dana.

Evidencija o dnevnom radnom vremenu i vremenu odmora vodi se za svakog mobilnog radnika i čuva se na brodu najmanje 12 mjeseci.

Za organizaciju radnog vremena i vremena odmora članova posade broda i vođenje evidencije iz stava 1 ovog člana odgovara brodar.

Evidencija iz stava 1 ovog člana obavezno sadrži sljedeće podatke:

- ime broda;

- ime zaposlenog;

- ime odgovornog brodara;

- datum;

- radni dan ili dan odmora;

- početak i kraj dnevnog radnog vremena ili vremena odmora;

- raspored službe na moru i službe u luci.

Brodar ili lice koje on ovlasti i mobilni radnici moraju zajednički provjeriti i potvrditi evidencije u odgovarajućim vremenskim intervalima (najkasnije do kraja sljedećeg mjeseca).

Brodar je dužan da mobilnom radniku uruči kopiju potvrđenih evidencija koje se odnose na njega.