Zakon o slobodnom pristupu informacijama

Pravo na pristup informacijama i ponovnu upotrebu informacija u posjedu organa vlasti ostvaruje se na način i po postupku propisanim ovim zakonom.

Pristup informacijama u posjedu organa vlasti (u daljem tekstu: pristup informacijama) zasniva se na načelima slobodnog pristupa informacijama, transparentnosti rada organa vlasti, prava javnosti da zna, ravnopravnosti i jednakosti i ostvaruje se na nivou standarda koji su sadržani u potvrđenim međunarodnim ugovorima o ljudskim pravima i slobodama i opšte prihvaćenim pravilima međunarodnog prava.

Informacija je svaka informacija koju posjeduje organ vlasti u obliku dokumenta, dijela dokumenta, podatka ili skupa podataka, u bilo kojoj formi (pisanoj, štampanoj, video, zvučnoj, elektronskoj i dr.), uključujući i njihove kopije, koju je organ vlasti sam pripremio, dobio od drugog organa ili trećeg lica, bez obzira na sadržinu, izvor (autora), vrijeme sačinjavanja ili sistem klasifikacije.

Svako domaće i strano fizičko i pravno lice ima pravo na pristup informacijama, bez obaveze da navodi razloge i objašnjava interes traženja informacija.

Svako domaće i strano fizičko i pravno lice ima pravo na ponovnu upotrebu informacija u skladu sa ovim zakonom.

Ponovna upotreba informacija, u smislu ovog zakona, je upotreba informacija koje su u posjedu organa vlasti, u komercijalne i nekomercijalne namjene, osim razmjene informacija između organa vlasti za potrebe obavljanja nadležnosti, odnosno djelatnosti od javnog interesa.

Istraživački podaci koje posjeduju organi vlasti koji sprovode istraživačke aktivnosti biće stavljeni na raspolaganje za ponovnu upotrebu u skladu sa odredbama ovog zakona, kada se finansiraju javnim sredstvima i kada su istraživači, univerziteti ili organizacije koje sprovode istraživačke aktivnosti ili finansiraju istraživanja već učinili te podatke dostupnim javnosti putem institucionalnog ili tematskog repozitorijuma, u skladu sa propisima kojima se uređuje intelektualna svojina.

Dinamički podaci i skupovi podataka velike vrijednosti biće stavljeni na raspolaganje za ponovnu upotrebu bez naknade, u mašinski čitljivom formatu, putem interfejsa za programiranje aplikacija (API) i, ako je moguće, u obliku koji omogućava masovno preuzimanje.

Kada bi stavljanje dinamičkih podataka na raspolaganje za ponovnu upotrebu, odmah nakon prikupljanja tih podataka, premašilo finansijske ili tehničke mogućnosti organa vlasti i zahtijevalo nesrazmjeran napor, takvi dinamički podaci će biti stavljeni na raspolaganje za ponovnu upotrebu u vremenskom periodu ili podložni tehničkim vremenskim ograničenjima koja ne nanose neopravdanu štetu ekonomskom i društvenom potencijalu organa vlasti.

Odredbe ovog zakona koje se odnose na ponovnu upotrebu informacija ne odnose se na sljedeće informacije koje su u posjedu organa vlasti, i to informacije:

1) za koje postoje zabrane ili ograničenja prava pristupa, u skladu sa odredbama ovog zakona i drugih zakona;

2) koje su nastale u vršenju poslova iz nadležnosti državnih organa, organa državne uprave, organa lokalne samouprave i organa lokalne uprave u svrhe koje ne spadaju u okvir obavljanja javnih djelatnosti, u skladu sa zakonom;

3) koje su nastale u vršenju poslova, odnosno djelatnosti drugih pravnih lica čiji je osnivač, suosnivač ili većinski vlasnik država ili lokalna samouprava i koje nastaju van okvira pružanja usluga od javnog interesa i u vezi sa aktivnostima, koje su direktno izložene konkurenciji;

4) organa koji pružaju usluge javnih medijskih servisa ili obavljaju radio-difuznu djelatnost, kao i njihovih uredništava i dopisništava.

Pristupom informacijama obezbjeđuje se transparentnost rada, podstiče efikasnost, djelotvornost, odgovornost i afirmiše integritet i legitimnost organa vlasti.

Pristupom informacijama obezbjeđuje se da javnost zna informacije koje su u posjedu organa vlasti, u cilju vršenja demokratske kontrole vlasti i ostvarivanja ljudskih prava i sloboda.

Organi vlasti dužni su da svakom fizičkom i pravnom licu omoguće pristup informacijama na ravnopravnoj osnovi i pod jednakim uslovima, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.

Organi vlasti dužni su da svakom fizičkom i pravnom licu omoguće ponovnu upotrebu informacija uz istu naknadu i pod jednakim uslovima, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.

Pristup informacijama je od javnog interesa.

Pristup informacijama, odnosno ponovna upotreba informacija može se ograničiti samo iz razloga i u postupku propisanim ovim zakonom.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) organ vlasti je državni organ, organ državne uprave, organ lokalne samouprave, organ lokalne uprave, ustanova, privredno društvo i drugo pravno lice čiji je osnivač, suosnivač ili većinski vlasnik država ili lokalna samouprava, kao i pravno lice, fizičko lice i preduzetnik koji vrši javna ovlašćenja, odnosno javnu službu ili upravljaju javnim fondom ili se većim dijelom finansiraju iz javnih prihoda;

2) objavljivanje informacije je omogućavanje sadržine informacije dostupnom;

3) objelodanjivanje informacije je saznanje sadržine informacije od strane podnosioca zahtjeva ili drugog lica koje nije zaposleno u organu vlasti u čijem se posjedu informacija nalazi;

4) dan podnošenja je dan kada je zahtjev ili drugi podnesak fizičkog ili pravnog lica primljen u organu vlasti;

5) dan dostavljanja je dan kada je rješenje ili drugi akt organa vlasti uručen podnosiocu zahtjeva;

6) javni funkcioner je lice koje taj status ima u smislu zakona kojim se uređuje sprečavanje korupcije;

7) konvertovanje je proces pretvaranja određenog zapisa - dokumenta iz štampane u elektronsku formu i obratno;

8) mašinski čitljiv format je format informacije strukturiran na način da softverska aplikacija može lako identifikovati, prepoznati i preuzeti podatke sadržane u tom dokumentu uključujući pojedinačne podatke i njihovu strukturu;

9) otvoreni format je format dokumenta koji je nezavisan od korišćene platforme i dostupan javnosti bez ograničenja koje bi spriječilo ponovnu upotrebu informacija;

10) otvoreni standard je standard u pisanom obliku koji detaljno određuje specifikacije zahtjeva za osiguravanje interoperabilnosti softvera;

11) metapodatak je informacija o izvoru podatka, odnosno podatak o drugom podatku u digitalnom obliku;

12) anonimizacija podrazumijeva proces promjene informacija u anonimne informacije, koje se ne odnose na identifikovano ili fizičko lice koje se može identifikovati ili proces pretvaranja ličnih podataka u anonimne, na način da subjekat podataka više nije prepoznatljiv ili se ne može identifikovati;

13) dinamički podaci podrazumijevaju informacije u digitalnom obliku, koje podliježu čestim ili ažuriranjima u realnom vremenu, posebno zbog njihove nestabilnosti ili brzog zastarijevanja, a naročito senzorski generisane podatke;

14) istraživački podaci predstavljaju informacije u digitalnom obliku, osim naučnih publikacija, koje se prikupljaju ili proizvode u toku naučno-istraživačkih aktivnosti i koriste se kao dokaz u istraživačkom procesu ili se obično prihvataju u istraživačkoj zajednici po potrebi za potvrđivanje rezultata istraživanja;

15) skupovi podataka velike vrijednosti predstavljaju informacije čija je ponovna upotreba povezana sa značajnim prednostima za društvo, životnu sredinu i privredu, posebno zbog svoje podobnosti za stvaranje usluga sa dodatom vrijednošću, aplikacija i novih, kvalitetnih i pristojnih poslova, kao i broja potencijalnih korisnika usluga i aplikacija, koje se zasnivaju na tim grupama podataka, uključujući i geoprostorne podatke, meteorološke podatke, statističke podatke, podatke o zaštiti životne sredine, podatke o privrednim društvima, podatke o mobilnosti;

16) razuman povraćaj ulaganja predstavlja procenat ukupne naknade, pored toga što je potrebno da se nadoknade prihvatljivi troškovi, koji ne premašuju pet procentnih poena više od fiksne kamatne stope Evropske centralne banke.

Pristup informacijama, odnosno ponovna upotreba informacija obuhvata pravo traženja i primanja informacija, bez obzira na svrhu i podatke koji su u njima sadržani.

Organ vlasti dužan je da sačini, objavi na svojoj internet stranici i redovno ažurira vodič za pristup informacijama u svom posjedu (u daljem tekstu: vodič za pristup informacijama).

Vodič za pristup informacijama sadrži katalog vrsta dokumenata, javnih registara i javnih evidencija, poštansku adresu i adresu za prijem elektronske pošte za podnošenje zahtjeva, kontakt telefon, podatke o licu zaduženom za obezbjeđivanje primjene ovog zakona u organu vlasti (u daljem tekstu: službenik za pristup informacijama), troškovima pristupa informacijama, informacije o načinu zaštite prava na pristup informacijama, podatke o ponovnoj upotrebi informacija i druge podatke koji su od značaja za ostvarivanje pristupa informacijama koje posjeduje organ vlasti.

Organ vlasti dužan je da vodič za pristup informacijama ažurira najmanje jednom godišnje, odnosno u roku od 30 dana od dana promjene vrsta informacija u njegovom posjedu i podataka od značaja za pristup informacijama.

Organ vlasti je dužan da omogući pristup informaciji koju posjeduje, iako vodič za pristup informacijama ne sadrži tu informaciju.

Organ vlasti dužan je da odredi službenika za pristup informacijama, kao i jedno ili više lica koje će ga zamjenjivati u slučaju njegovog odsustva.

Službenik za pristup informacijama priprema i objavljuje vodič za pristup informacijama, obezbjeđuje objavljivanje informacija iz člana 14 ovog zakona, postupa i preduzima upravne radnje u postupcima povodom zahtjeva za pristup informacijama i zahtjeva za ponovnu upotrebu informacija, dostavlja podatke u informacioni sistem iz člana 46 ovog zakona, pruža pomoć podnosiocima zahtjeva, sarađuje sa nadležnim organima i obavlja druge poslove u svrhu primjene ovog zakona.

Organ vlasti dužan je da na svojoj internet stranici, na određenom i lako dostupnom mjestu, u mašinski čitljivom i otvorenom formatu, objavi:

1) vodič za pristup informacijama i obrasce zahtjeva za pristup informacijama i zahtjeva za ponovnu upotrebu informacija;

2) javne registre i javne evidencije (koje su saglasno propisima javno dostupne) kao i spisak svih registara i evidencija koje vodi;

3) informacije o javnim uslugama koje pruža, sa vidljivim i lako dostupnim uputstvima o načinu ostvarivanja pristupa tim uslugama elektronskim putem i vezi sa informacionim sistemom ili mejlom preko kojeg se ostvaruje pristup uslugama;

4) zakone i druge propise koji se odnose na oblast rada iz nadležnosti tog organa;

5) program i planove rada;

6) izvještaje i druga dokumenta o radu i stanju u oblastima rada iz nadležnosti tog organa;

7) tekstove nacrta zakona, drugih propisa i strateških dokumenata koji su na javnoj raspravi, tekstove predloga i usvojenih zakona, drugih propisa, strateških dokumenata, planova i programa za njihovo sprovođenje, kao i mišljenja eksperata dostavljenih u formi zvaničnog dokumenta;

8) akt o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji sa šemom radnih mjesta (organogram) i spisak zaposlenih sa njihovim zvanjima, kao i sve izmjene i dopune akta o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji sa ažuriranim spiskovima zaposlenih;

9) spisak javnih funkcionera, odnosno članova organa upravljanja sa iznosima njihovih zarada i drugih naknada i primanja u vezi sa vršenjem javne funkcije;

10) spisak menadžera i rukovodilaca sa iznosima njihovih zarada i drugih naknada i primanja u vezi sa vršenjem javne službe ili djelatnosti;

11) informacije o obrazovanim radnim grupama i komisijama, sa spiskovima članova, zadacima, rokovima za njihovo izvršenje, periodom na koji su obrazovane i iznosima naknada članovima;

12) informacije o sjednicama kolegijalnih organa, uključujući najave održavanja (vrijeme i mjesto), dnevni red u cjelosti i eventualne dopune dnevnog reda, nazive tačaka o kojima se raspravlja u dijelu sjednice koja nije otvorena za javnost, kao i informaciju o mogućnosti praćenja rada (prenos, snimak, prisustvo i sl.);

13) budžet i finansijski plan ili drugi dokument kojim je utvrđen godišnji i višegodišnji plan raspolaganja primicima i izdacima, kao i izvještaje o izvršenju budžeta, finansijskog plana ili drugog dokumenta sa revizorskim izvještajem ako postoji;

14) informacije o primicima i izdacima, uključujući:

- informacije o postupcima javnih nabavki (ugovori o javnim nabavkama i aneksi, izvještaji o sprovedenim javnim nabavkama, kao i druge informacije u skladu sa propisima kojima se uređuju javne nabavke),

- informacije o dodjeli bespovratnih sredstava, subvencija, kredita, sponzorstva i donacija (kvartalni izvještaji, datum transakcije, iznos, podaci o primaocu, svrha dodjele i odluke na osnovu koje se vrše isplate),

- informacije o pojedinačnim plaćanjima prema fizičkim i pravnim licima (kvartalni izvještaji, datum transakcije, iznos, podaci o primaocu, svrha plaćanja), osim informacija kojima je pristup ograničen u skladu sa ovim zakonom;

15) zahtjeve za pristup informacijama, rješenja kojima je odobren pristup u potpunosti ili djelimično i informacije kojima je po zahtjevima pristup odobren.

Organ vlasti dužan je da informacije iz stava 1 ovog člana objavi, odnosno ažurira u roku od osam dana od dana njihovog sačinjavanja ili donošenja, odnosno usvajanja, osim informacija iz stava 1 tač. 13 i 14 ovog člana, koje je dužan da objavi, odnosno ažurira u roku od 30 dana od dana isteka perioda za koji se izvještaj odnosi.

Organ vlasti može na svojoj internet stranici objaviti i druge informacije koje nijesu obuhvaćene stavom 1 ovog člana.

Prilikom objavljivanja informacija, organ vlasti dužan je da na odgovarajući način zaštiti lične podatke koji su od značaja za privatnost i podatke koji su označeni stepenom tajnosti, u skladu sa zakonom.