Zakon o sprečavanju zagađenja mora sa brodova

Ovim zakonom uređuje se sprečavanje zagađenja mora sa brodova, koji plove ili se nalaze u unutrašnjim morskim vodama i teritorijalnom moru Crne Gore (u daljem tekstu: vode Crne Gore), brodova crnogorske državne pripadnosti bez obzira na područje plovidbe, kao i odgovornost i naknada štete u slučaju zagađenja mora.

Odredbe ovog zakona primjenjuju se na brodove crnogorske državne pripadnosti i strane državne pripadnosti koji plove ili se nalaze u vodama Crne Gore.

Odredbe ovog zakon primjenjuje se i na brodove crnogorske državne pripadnosti nezavisno od područja plovidbe.

Odredbe ovog zakona ne primjenjuju se na ratne brodove, pomoćne brodove ratne mornarice i javne plovne objekte ako zakonom nije drugačije određeno ali su dužni pridržavati se odredaba ovog zakona u mjeri u kojoj to ne umanjuje njihovu redovnu djelatnost.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) balastna voda je voda uzeta iz mora, rijeka ili jezera u cilju ispravljanja poprečnog nagiba, trima, gaza i stabiliteta plovnog objekta, a koja se ne prevozi kao teret;

2) brod je plovni objekt koji je namijenjen za plovidbu morem, uključujući ribarske plovne objekte, čamce i jahte, hidroglisere, hidroavione, istraživačke plovne objekte, tehničke plovne objekte, plovne objekte na vazdušnom jastuku, podmornice, plutajuće plovne objekte, instalacije za proizvodnju ugljovodonika barže i druge pomorske objekte koji ispunjavaju zahtjeve Međunarodne pomorske organizacije (IMO), osim ratnih brodova i javnih plovnih objekata;

3) brodski otpad su sve vrste otpada, uključujući ostatke tereta, koji se stvara tokom rada broda ili tokom utovara, istovara i čišćenja i koji je obuhvaćen područjem primjene priloga I., II., IV., V. i VI. MARPOL konvencije, kao i pasivno sakupljeni otpad;

4) brodski spaljivač je brodsko postrojenje projektovano za primarnu namjenu spaljivanja otpada na brodu;

5) brod za prevoz gasa je brod, koji se koristi za prevoz ukapljenog gasa u tečnom stanju, osim broda za tečni prirodni gas (LNG);

6) brodar je fizičko ili pravno lice koje je kao držalac broda nosilac plovidbenog poduhvata, s tim što se pretpostavlja, dok se ne dokaže suprotno da je brodar lice koje je u upisniku brodova upisano kao vlasnik broda;

7) BT je bruto tonaža (BT) izračunata u skladu sa propisima o baždarenju brodova iz Priloga I Međunarodne konvencije o baždarenju brodova iz 1969. godine ili bilo koje kasnije konvencije;

8) crne vode su:

- izlivi i ostali otpaci iz svih vrsti toaleta, pisoara i toaletnih školjki;

- izlivi iz umivaonika, kada i ostalih uređaja medicinskih prostorija (ambulanta, bolnica, i slično);

- izlivi iz prostorija u kojima se nalaze žive životinje;

- druge otpadne vode, ako se miješaju sa izlivima iz al.1, 2 i 3 ove tačke;

9) česta pristajanja u luku su uplovljavanja broda u istoj luci najmanje jednom u 14 dana;

10) deklaracija AFS je deklaracija sastavljena prema odredbama Priloga 4. Konvencije AFS ili, u vrijeme prelaznog razdoblja, deklaracija koju je potpisao vlasnik ili ovlašćeni zastupnik vlasnika sastavljena u skladu sa obrascem predviđenim u Prilogu III. Regulative (EZ) br. 782/2003;

11) Disperzanti su hemijske supstance ili mješavine namijenjene za primjenu u postupcima sprečavanja i suzbijanja zagađenja mora, čija je osnovna funkcija da razbijaju i raspršuju slojeve ulja ili drugih ugljovodoničnih zagađivača na manje kapljice, čime se omogućava njihova brža razgradnja u morskom okruženju; Srodne supstance su hemijski proizvodi slične namjene i efekta kao disperzanti, uključujući deterdžente, emulgatore, površinski aktivne materije (surfaktante) i druge formulacije koje se koriste za tretiranje, razgrađivanje, emulgiranje ili stabilizaciju zagađujućih materija u vodi radi smanjenja njihovog štetnog uticaja na morski ekosistem.

12) distributer je privredno društvo ili drugo pravno lice koje snabdijeva potrošača tečnim gorivom i gasom;

13) e-otpad je električni ili elektronski otpad (kartice, uređaji, instrumenti, oprema, računari, toneri i slično);

14) GISIS je globalni integrisani brodski informacioni sistem koji je uspostavio IMO;

15) instalacija za proizvodnju ugljovodonika je plutajući, nepomični ili pokretni plovni objekt, uređaj, objekat, postrojenje ili oprema namijenjeni za proizvodnju, skladištenje i istovar ugljovodonika, osim cjevovoda broda koji se koristi za potrebe transporta nafte ili gasa u rasutom stanju;

16) ispuštanje je svako ispuštanje sa broda, bez obzira na to čime je pruzrokovano, navedeno u članu 2 Konvencije Marpol 73/78;

17) isparljiva organska jedinjenja su isparljiva organska jedinjenja iz antropogenih ili biogenih izvora, osim metana koji na dnevnoj svjetlosti u reakciji sa oksidima azota mogu da stvore fotohemijske oksidante;

18) izjava o usklađenosti AFS je isprava o usklađenosti sa Prilogom 1. Konvenciji AFS, koju izdaje priznata organizacija u ime Crne Gore;

19) kaljužni sistem je sistem tankova, pumpi i cjevovoda namijenjen za odlaganje vode koja se može akumulirati u prostorima unutar broda (brodskim skladištima, mašinskim prostorima, tankovima, koferdamima) usljed kondenzacije, curenja, pranja, gašenja požara, i drugih procesa na brodu, i koja može da bude kontaminirana ostacima tereta, uljem, štetnim materijama iz tereta, ostacima iz sistema za prečišćavanje izduvnih gasova ili ostacima štetnih tečnih materija;

20) korisnik luke je pravno lice koje koristi luku ili dio luke Crne Gore u skladu sa propisom kojim su uređene luke;

21) komunalni otpad je svaka vrsta otpada, koja nije obuhvaćena Prilozima MARPOL konvencije, osim Priloga V, a koji nastaje u smještajnim prostorijama na brodu, osim sanitarnih otpadnih voda;

22) konstruisani brod je brod čija je kobilica položena ili koji je u sličnoj fazi izgradnje;

23) kompanija je vlasnik broda ili drugo fizičko ili pravno lice (menadžer ili zakupac broda), koje je preuzelo odgovornost za upravljanje brodom od vlasnika, kao i obaveze i odgovornosti utvrđene Međunarodnim pravilnikom o upravljanju sigurnošću (ISM Kodeks);

24) kontrolna područja emisija SOx je morsko područje koje je Međunarodna pomorska organizacija (IMO) definisala kao takvu u skladu sa Prilogom VI. MARPOL;

25) linijski saobraćaj je saobraćaj koji se zasniva na objavljenom ili planiranom rasporedu isplovljavanja ili uplovljavanja broda između utvrđenih luka ili ponovljena putovanja koja su obuhvaćena već utvrđenim rasporedom;

26) luka je morski i sa morem neposredno povezani kopneni prostor sa izgrađenim ili neizgrađenim obalama, gatovima, lukobranima, objektima, uređajima i postrojenjima namijenjenim za pružanje lučkih usluga i obavljanje drugih djelatnosti koje su sa njima u privrednoj, saobraćajnoj i tehnološkoj vezi, odnosno mjesto ili geografsko područje na kojem su izvršeni radovi poboljšanja i na kojem je ugrađena oprema koja je prvenstveno konstruisana kako bi omogućila prihvat brodova, uključujući područje sidrišta luke;

27) lučko postrojenje za prihvat je postrojenje koje je fiksno, plutajuće ili mobilno i koje je u stanju da pruži uslugu prihvata brodskog otpada;

28) MARPOL Konvencija je Međunarodna konvencija o sprečavanju zagađenja mora sa brodova (1973) sa pratećim Protokolom (1978), sa izmjenama i dopunama;

29) manifest je brodski dokument koji sadrži popis tereta i podatke o teretu, i to: oznake i brojeve, način pakovanja i vrstu ambalaže, luku ukrcaja i iskrcaja, naziv i IMO broj, ime zapovjednika broda, kao i podatke o krcatelju;

30) od najbližeg kopna označava osnovnu liniju od koje je određeno teritorijalno more u skladu sa međunarodnim zakonom;

31) ostatak iz sistema za prečišćavanje izduvnih gasova - EGCS je svaki materijal uklonjen iz vode za isparavanje ili vode koja otiče iz sistema za pročišćavanje, ispuštene vode koja ne ispunjava kriterijum ispuštanja ili drugi ostatak materijala uklonjen iz sistema za pročišćavanje izduvnih gasova kao rezultat sprovođenja metode usklađivanja za smanjenje emisija definisane u pravilu 4. Priloga VI. Konvenciji Marpol 73/78, koja se upotrebljava kao alternativa u smislu smanjenja emisija u odnosu na norme utvrđene u pravilu 14. Priloga VI. Konvenciji Marpol 73/78, uzimajući u obzir smjernice koje je razvila Međunarodna pomorska organizacija (IMO);

32) nafta su sva postojana ugljovodonična mineralna ulja (sirova nafta, ulje za loženje, teško dizel gorivo i ulje za podmazivanje), bez obzira da li se prevozi na brodu kao teret ili kao njegovo pogonsko gorivo;

33) novi brod je brod:

- za koji je sklopljen ugovor o izgradnji, ili u nedostatku ugovora o izgradnji, čija je kobilica položena, ili koji je u sličnoj fazi izgradnje, na dan ili nakon datuma stupanja na snagu Priloga IV MARPOL konvencije, ili

- čija će se isporuka izvršiti tri godine ili više, od dana stupanja na snagu Priloga IV MARPOL konvencije;

34) novoizgrađeni brod je brod sagrađen u skladu sa Prilogom VI MARPOL konvencije, i za koji:

- je ugovor o izgradnji sklopljen 1. januara 2013. godine ili kasnije, ili

- u nedostatku ugovora o gradnji, je kobilica položena ili je u sličnoj fazi izgradnje bila od 1. jula 2013. godine ili nakon toga datuma, ili

- je isporuka bila 1. jula 2015. godine ili kasnije;

35) nosivost je nosivost broda prema definiciji iz Pravila 1.23 Priloga I Konvencije MARPOL 73/78.;

36) ostaci tereta su ostaci bilo kojeg tereta na brodu, na palubi ili u skladištima ili tankovima, koji ostaju nakon utovara i istovara, uključujući višak ili prosuti teret tokom utovara i istovara, bez obzira nalazi li se u mokrom ili suvom stanju ili je sadržan u vodi od ispiranja, isključujući teretnu prašinu koja ostaje na palubi nakon metenja i prašinu na spoljnim površinama broda;

37) operativni otpad je sav čvrsti otpad koji je obuhvaćen prilozima MARPOL konvencije osim Priloga V, koji se sakuplja na brodu tokom redovnog održavanja ili operacija broda ili je korišćen za skladištenje i rukovanje teretom, uključujući mulj, sredstva za čišćenje i aditive sadržane u brodskim skladištima i spoljnoj vodi za pranje, osim sanitarnih otpadnih

voda, kaljužnih voda, ili drugi sličan otpad koji se ispušta pri standardnim brodskim operacijama, u skladu sa relevantnim instrumentima IMO-a;

38) otpad od hrane je bilo koja pokvarena ili nepokvarena prehrambena materija, uključujući voće, povrće, mliječne proizvode, živinu, proizvode od mesa i ostatke od hrane koji su nastali na brodu;

39) operacije brod-brod (STS operacije) su operacije u kojima se sirova nafta ili naftni proizvodi prekrcavaju između brodova koji su usidreni jedan pored drugog na moru ili su oba broda u plovidbi sa veoma malom brzinom;

40) operativni plan brod-brod (STS operativni plan) je plan kojim se uređuje način sprovođenja STS operacije;

41) olupina, kao posljedica pomorske nesreće ili prirodne nepogode, je:

- potonuli ili nasukani brod, ili

- dio potonulog ili nasukanog broda, uključujući bilo koji predmet koji se nalazi ili se nalazio na takvom brodu, ili

- predmet sa broda koji je nasukan, potonuo ili pluta morem izgubljen u moru, ili

- brod za koji je očigledno da će uskoro potonuti ili se nasukati ili za koji se opravdano može očekivati da će uskoro potonuti ili se nasukati, a prije početka preduzimanja mjera spašavanja broda ili bilo koje imovine koja je u opasnosti;

42) opasnost je bilo koja okolnost ili prijetnja:

- koja predstavlja ugrožavanje, smetnju za plovidbu; ili

- za koju se opravdano može očekivati da će proizvesti velike štetne posljedice za morsku sredinu, obalno područje, kao i povezane interese jedne ili više država;

43) pasivno sakupljeni otpad je otpad ulovljen u mrežama tokom ribolovnih operacija;

44) pepeo iz spaljivača je pepeo i šljaka koji nastaju iz brodskih spaljivača koji se koriste za spaljivanje smeća;

45) plastika je čvrst materijal koji, kao suštinski sastojak, sadrži jedan ili više polimera visoke molekularne mase i koji se formira (oblikuje) tokom proizvodnje polimera ili prerade u gotov proizvod zagrijavanjem i/ili pritiskom i ima svojstva materijala koji se kreću u rasponu od tvrdih i lomljivih do mekih i elastičnih materijala;

46) plastični otpad je smeće koje se sastoji od plastike ili uključuje plastiku u bilo kom obliku, uključujući sintetička užad, sintetičke mreže za ribolov, plastične kese za smeće i pepeo iz spaljivača nastao od plastičnih proizvoda;

47) plan slaganja tereta je plan slaganja ukrcanog tereta u brodskim skladištima ili tankovima tereta, koji prikazuje brodska skladišta ili tankove tereta u horizontalnom, vertikalnom ili nekom drugom prikladnom presjeku sa ucrtanim položajem pojedinih partija tereta;

48) pomorski objekat je objekat namijenjen za plovidbu morem (u daljem tekstu: plovni objekat), objekt stalno privezan ili usidren na moru (plutajući objekat) i objekat stalno privezan ili usidren na moru (fiksni pomorski objekat- instalacija za proizvodnju ugljovodonika);

49) postojeći brod je brod koji nije novi brod ili novoizgrađeni brod;

50) posebno područje je morsko područje u kojem je iz tehničkih razloga koji se odnose na njegovo okeanografsko i ekološko stanje i posebni karakter njegovog saobraćaja, potrebno donošenje posebnih obaveznih metoda za sprečavanje zagađenja mora u skladu sa MARPOL 73/78 konvencijom;

51) posebno pravo vučenja (PPV) je obračunska jedinica koju je utvrdio i definisao Međunarodni monetarni fond;

52) povezani interesi su interesi obalne države na koje olupina direktno utiče ili koje olupina direktno ugrožava, kao što su:

- pomorske priobalne aktivnosti, aktivnosti u lukama i estuarima, uključujući ribarske aktivnosti, koje predstavljaju osnovne izvore sredstava za život licima koja se njima bave,

- turističke atrakcije i drugi ekonomski interesi tog područja,

- zdravlje priobalnog stanovništva i dobrobit tog područja, uključujući očuvanje živog morskog bogatstva i životinjskog svijeta, i

- odobalna i podvodna infrastruktura;

53) pravno lice je svaki pravni subjekt koji posjeduje takav status prema primjenjivom nacionalnom pravu, osim samih država, javnih tijela u izvršavanju državne vlasti ili javnih međunarodnih organizacija;

54) prirodne nepogode su vremenski uslovi na plovidbenom putu, sidrištu, vezu ili pristaništu koji predstavljaju opasnost i ugrožavaju sigurnost broda;

55) priznata organizacija je organizacija priznata u skladu sa odredbama Direktive 94/57/EZ o zajedničkim pravilima i normama organizacije za pregled i nadzor brodova i odgovarajuće djelatnosti pomorskih uprava;

56) redovna pristajanja u luci su ponovljena putovanja istog broda, koja čine stalnu liniju između utvrđenih luka ili niz putovanja od i do iste luke bez međupristajanja;

57) relevantni instrumenti su međunarodne konvencije, kodeksi, protokoli i rezolucije Međunarodne pomorske organizacije (IMO) i/ili Međunarodne organizacije rada (ILO);

58) ribolovna oprema je svaki uređaj ili njegov dio ili kombinacija djelova i uređaja koji se mogu postaviti na vodenoj površini, u vodi ili na morskom dnu radi hvatanja, praćenja ili ulova, morskih ili slatkovodnih organizama;

59) sanitarne otpadne vode su crne i sive vode definisane Prilogom IV MARPOL konvencije;

60) sive vode su:

- otpadne vode iz umivaonika, tuševa, kada i izliva osim crne vode;

- otpadne vode iz praonica;

- otpadne vode od pranja namirnica, iz kuhinjskih mašina i iz prostorija gdje se drži ili služi hrana;

61) sirova nafta je svaka tečna mješavira ugljovodonika koja se dobija prirodnim putem iz zemlje bilo da je obrađena za transport ili ne, i obuhvata sirovu naftu iz koje su određene destilacione frakcije mogle biti izdvojene i sirovu naftu u koju su određene destilacione frakcije mogle biti dodate;

62) sistem protiv obrastanja je premaz, boja, obrada površine, površina ili uređaj koji se koristi na brodu radi nadzora ili sprečavanja rasta neželjenih organizama;

63) slobodni skladišni kapacitet je kapacitet za skladištenje otpada na brodu od trenutka isplovljavanja do sljedeće luke pristajanja, uključujući otpad koji će vjerovatno nastati tokom putovanja;

64) slična faza izgradnje je faza u kojoj:

- se konstrukcija može identifikovati sa određenim brodom; i

- je započeto sklapanje tog broda koji obuhvata masu od 50 tona ili više, ili jedan procenat procijenjene mase cjelokupnog konstruktivnog materijala;

65) smeće je svaka vrsta otpada koja se stvara pri normalnom korišćenju broda i povezan je sa ishranom, životom i radom na brodu, kao i plastika, ostaci tereta, ulje za kuvanje, ribarski alati i životinjski leševi (osim svježe ribe i njenih ostataka), i koji se mora neprekidno ili povremeno uklanjati, u skladu sa Prilogom V MARPOL konvencije, osim supstanci (materija) definisanih ili navedenih u drugim prilozima MARPOL konvencije (ulja, hemikalije i sl.), kao i e-otpad;

66) smješa koja sadrži štetne tečne materije je smješa sa bilo kojim sadržajem štetnih tečnih materija;

67) spaljivanje na brodu je spaljivanje otpada ili druge materije na brodu, ako je taj otpad ili druga materija nastala tokom redovnih aktivnosti na brodu;

68) svjedočanstvo AFS je svjedočanstvo koje se izdaje brodovima u skladu sa odredbama Priloga 4. Konvencije AFS ili, za vrijeme prelaznog perioda, svjedočanstvo koje se izdaje u skladu sa obrascem predviđenim u Prilogu II. Regulative (EZ) br. 782/2003 , kada ga izdaje Ministarstvo ili priznata organizacija koja djeluje u ime Crne Gore;

69) starost je broj godina nakon datuma isporuke broda;

70) supstance koje oštećuju ozonski omotač su kontrolisane supstance definisane u članu 1(4) Montrealskog protokola o supstancama koje oštećuju ozonski omotač (1987), navedene u Prilozima A, B, C ili E;

71) štetne materije su supstance koje su identifikovane kao kao opasne i zagađujuće u IMDG Kodeksu ili koje ispunjavaju kriterijume iz Priloga III MARPOL Konvencije;

72) štetna tečna materija je svaka supstanca navedena u koloni Kategorija zagađenja poglavlja 17 ili 18 Međunarodnog kodeksa za izgradnju i opremu brodova koji prevoze opasne hemikalije u rasutom stanju (IBC Code), posljednjem izdanju Pomorskog komiteta za zaštitu životne sredine (MEPC.2/Circular „Privremena kategorizacija tečnih materija“), ili je privremeno ocijenjena da spada u kategoriju X, Y, OZ, ili OS u skladu sa Prilogom II MARPOL Konvencije;

73) šteta zbog zagađenja je:

- svaki gubitak ili šteta zbog zagađenja nastalog izvan broda usljed isticanja ili ispuštanja ulja, odnosno brodskog otpada sa broda, gde god da se to isticanje ili ispuštanje dogodilo, pod uslovom da je iznos naknade za zagađenje životne sredine ograničen na troškove stvarno preduzetih mjera ili mjera koje će se preduzeti za ponovno uspostavljanje stanja prije nastale štete, izuzev gubitka dobiti zbog takvog oštećenja,

- trošak nastao primjenom zaštitnih mjera kao i gubitak ili šteta prouzrokovana tim mjerama;

74) štetni vodeni organizmi i patogeni su vodeni organizmi ili patogeni koji, uneseni u more, uključujući ušća, ili tokove slatke vode, mogu biti štetni po okolinu, zdravlje ljudi, imovinu ili resurse, narušiti biološku raznovrsnost ili ometati korišćenje tih oblasti;

75) tanker za hemikalije je brod konstruisan ili prilagođen za prevoz rasutih tečnih proizvoda navedenih u Poglavlju 17 Međunarodnog kodeksa za rasute hemikalije (IBC Code), kao i brod koji je prepravljen u tanker za prevoz hemijskih proizvoda, izgrađen poslije 1. jula 1986. godine i nije sertifikovan prema Kodeksu o rasutom hemijskom stanju (Bulk Chemical Code) samo za prevoz onih proizvoda nepoznatih u Kodeksu kao supstance koje isključivo predstavljaju opasnost od zagađenja;

76) tanker za ulje je brod sagrađen ili prepravljen prvenstveno za prevoz ulja u rasutom stanju unutar sopstvenog teretnog prostora, uključujući i brodove za prevoz kombinovanog tereta, bilo koji tanker za prevoz štetnih tečnih materija (NLS tanker), definisan u Prilogu II MARPOL Konvencije, i bilo koji brod za prevoz gasa definisan Pravilom 3.20 poglavlja II-1 SOLAS 74, kada prevoze ulje u rasutom stanju kao teret ili dio tereta;

77) tanker za ulje kategorije 1 je tanker za ulje nosivosti 20 000 tona i više koji kao teret prevozi sirovu naftu, tečno gorivo, teško dizel gorivo ili ulje za podmazivanje ili tanker za ulje nosivosti 30 000 tona i više koji prevozi druge vrste ulja, a koji ne ispunjava zahtjeve iz Priloga I MARPOL konvencije;

78) tanker za ulje kategorije 2 je tanker za ulje nosivosti 20 000 tona i više koji kao teret prevozi sirovu naftu, tečno gorivo, teško dizel gorivo ili ulje za podmazivanje ili tanker za ulje nosivosti 30 000 tona i više koji prevozi druge vrste ulja, a koji ispunjava zahtjeve iz Priloga I MARPOL konvencije i koji je opremljen sa posebno odvojenim tankovima za balasnu vodu (segregated ballast tanks protectively located - SBT/PL);

79) tanker za ulje kategorije 3 je tanker za ulje nosivosti 5 000 tona i više, ali manje nosivosti od tankera za ulje iz tač. 69 i 70 ovog člana;

80) tanker za ulje sa jednostrukom oplatom je tanker za ulje koji ne ispunjava zahtjeve tankera sa dvostrukom oplatom ili drugim ekvivalentnim dizajnom koji ne ispunjavaju zahtjeve za dvostrukom oplatom iz Priloga I MARPOL konvencije;

81) tanker za ulje sa dvostrukom oplatom je tanker za ulje:

- nosivosti 5 000 tona i više koji ispunjava zahtjeve za dvostrukom oplatom ili drugim jednakovrijednim projektima iz Priloga I MARPOL konvencije; ili

- nosivosti 600 tona ili više, ali manje od 5 000 tona, opremljen tankovima dvodna ili odgovarajućim prostorima i bočnim tankovima ili odgovarajućim prostorima koji ispunjava zahtjeve iz Priloga I MARPOL konvencije;

82) tanker za štetne tečne materije je brod konstruisan ili prepravljen za prevoz tereta koji sadrži štetne tečne materije u rasutom stanju i uključuje tanker za ulje, ako je sertifikovan za prevoz tereta ili dijela tereta koji sadrži štetne tečne materije u tečnom stanju;

83) tanker za ukapljeni prirodni gas je brod koji se koristi za prevoz ukapljenog prirodnog gasa u tečnom stanju;

84) tank je zatvoreni prostor formiran kao stalna struktura broda koji je sagrađen za prevoz svih vrsta otpadnih voda i tečnosti;

85) tank za otpadne tečnosti je tank namijenjen za sakupljanje drenažnih tečnosti, tečnosti nastalih pranjem tankova, kao i za sakupljanje drugih zauljenih mješavina;

86) tečne materije su supstance čiji pritisak pare ne prelazi apsolutni pritisak od 0,28 MPa na temperaturi od 37,8°C;

87) tečno gorivo je teški destilat sirove nafte ili ostaci sirove nafte ili njihove mješavine utvrđene Pravilom 20. Priloga I MARPOL konvencije a koji se uglavnom koristi kao pogonsko gorivo za pogonske i pomoćne motore broda u kojem se i prevozi;

88) teško dizel gorivo je dizel gorivo definisano u Prilogu I MARPOL konvencije;

89) teška frakcija ulja je:

- sirova nafta koja pri temperaturi od 15 °C ima gustocu veću od 900 kg/m3 i koja odgovara API stepenu manjem od 25,7;

- ulje, osim sirove nafte, koje pri temperaturi od 15 °C imaju gustinu veću od 900 kg/m3 ili kinematičku viskoznost na 50 °C veću od 180 mm2/s i koja odgovara kinematičkoj viskoznosti preko 180 cSt;

- bitumen i katran, kao i njihove emulzije;

90) ugljovodonici su sve vrste ugljovodonika, koji se u prirodnom stanju nalazi ispod površine tla ili morskog dna, u tečnom ili gasovitom stanju, uključujući sirovu naftu, prirodni benzin, prirodne gasove i ostale supstance koje se mogu sa njima izvaditi iz ležišta;

91) uklanjanje je bilo koji oblik spriječavanja, ublažavanja ili otklanjanja opasnosti koje je stvorila olupina kao posljedica velike nezgode, nezgode ili posljedica nastalih usljed vremenskih nepogoda;

92) ulje za kuvanje je svaka vrsta jestivog ulja ili životinjske masti koja se koristi ili je namijenjena za pripremu hrane, ne uključujući hranu koja je pripremljena pomoću tog ulja;

93) ulje je nafta u svim oblicima uključujući sirovu naftu, tečno gorivo, talog, uljni otpad i rafinisane proizvode, osim petrohemijskih proizvoda koji su definisani u Prilogu II MARPOL Konvencije, kao i materije definisane u Dodatku I Priloga I MARPOL Konvencije;

94) uljni ostatak-talog je zaostali otpad uljnih proizvoda nastao tokom redovnih operacija na brodu kao što su prečišćavanje tečnog goriva i ulja za podmazivanje glavnih i pomoćnih motora, odvojenih uljnih otpada sa opreme za filtriranje, uljnog otpada iz posuda za sakupljanje uljnih kapljenja, i otpada hidrauličnog ulja i ulja za podmazivanje;

95) upakovana forma je oblik pakovanja (zaštite), koji je određen za štetne materije u skladu sa Međunarodnim pravilnikom o prevozu štetnih materija morem (IMDG kodeks);

96) zauljene mješavine su smješe sa bilo kojim sadržajem ulja;

97) zauljena kaljužna voda je voda koja može da bude kontaminirana uljem, nastala procesima kao što su curenje ili radovi na održavanju u mašinskom prostoru, uključujući svaku tečnost koja ulazi u kaljužni sistem, kaljužne jame, kaljužne cjevovode, vrh tanka ili tankove za kaljužnu vodu;

98) zagađenje je neposredno ili posredno ispuštanje ulja ili potapanje ulja i/ili brodskog otpada u more, odnosno emitovanje azotnih oksida (NOx), oksida sumpora (SOx), supstanci koje oštećuju ozonski omotač i čestica koje doprinose zagađenju vazduha, kao i nezgode koje štetno utiču ili mogu štetno da utiču na živa bića i morske organizme, predstavljaju opasnost po zdravlje ljudi, ometaju pomorske aktivnosti, uključujući ribarstvo i druge vidove zakonitog korišćenja mora, pogoršavaju kvalitet morske vode i smanjuju mogućnost korišćenja mora za rekreaciju;

99) zagađujuće materije su materije shodno pravilima iz Priloga I., Priloga II., Priloga III., Priloga IV. i Priloga V. Konvencije Marpol 73/78 i ostatak iz sistema, a za pročišćavanje izduvnih gasova;

100) zaštitna mjera je svaka mjera koju preduzme svako lice poslije nastanka zagađenja radi sprečavanja ili smanjivanja posljedica zagađenja.

Zabranjeno je ispuštanja zagađujućih materija u vode Crne Gore i ostataka iz sistema za ispuštanje gasova u vazduh sa brodova bilo koje državne pripadnosti koji plove ili se nalaze u lukama, sidrištima ili u vodama Crne Gore, i to:

- ispuštanje ulja, zauljenih mješavina, kaljužnih voda i zauljenog otpada;

- ispuštanje štetnih materija koje su privremeno utvrđene kao takve, voda od pranja tanka ili drugih mješavina koje sadrže takve materije;

- ispuštanje i odlaganje na morsko dno štetnih materija u upakovanoj formi;

- ispuštanje komunalnog otpada;

- ispuštanje štetnih materija u vazduh;

- ispuštanje balastnih voda i taloga iz balastnih tankova ako sadrže štetne materije, patogene mikroorganizme i invazivne vrste;

- primjena antivetgetativnih sistema protiv obrastanja broda ako sadrže biocidna organska jedinjenja kalaja;

- namjerno potapanje, spaljivanje i zakopavanje na morskom dnu otpada ili drugih materija.

Zabrana iz stava 1 ovog člana, ne primjenjuje se ako je ispuštanje:

- učinjeno radi sigurnosti broda ili spašavanja ljudskih života na moru;

- nastalo kao posljedica oštećenja plovnog objekta ili njegove opreme;

- nastalo iz razloga sprečavanja zagađivanja i otklanjanja posljedica od zagađivanja.

Organ državne uprave nadležan za poslove pomorstva (u daljem tekstu: Ministarstvo), sarađuje sa pomorskim upravama i drugim nadležnim tijelima država potpisnica MARPOL konvencije u nadzoru morske sredine.

Zabranjeno je u vode Crne Gore ispuštanje ulja, zauljenih mješavina i drugih štetnih materija koje sadrže ulje sa svih brodova, bez obzira na državnu pripadnost, koji plove ili se nalaze u vodama i/ili lukama i sidrištima Crne Gore ili koji pristaju uz odobalne objekte koji se nalaze u vodama Crne Gore.

Zabranjeno je svako ispuštanje u more ulja ili mješavine ulja iz teretnog prostora tankera crnogorske državne pripadnosti od 150 BT ili veće van voda Crne Gore na putovanjima u posebnim područjima.

Zabrana iz stava 2 ovog člana, ne primjenjuje se na ispuštanje čistog balasta i balasta iz tankova razdvojenih od tankova tereta i ulja.

Ostaci zauljenih i kaljužnih voda čije je ispuštanje zabranjeno u skladu sa Pravilom 15 Priloga I MARPOL moraju se zadržati na brodu za kasnije ispuštanje u prihvatne lučke uređaje.

Ispuštanja ulja ili uljnih mješavina iz brodskog mašinskog prostora dozvoljeno je brodovima crnogorske državne pripadnosti od 400 BT i veće na putovanjima u posebnim područjima ako su ispunjeni zahtjevi iz Pravila 15 B MARPOL i za brodove manje od 400 BT na putovanjima u svim područjima u skladu sa Pravilom 15C MARPOL.

Ispuštanja ulja ili uljnih mješavina sa brodova crnogorske državne pripadnosti od 400 BT i veće iz brodskog mašinskog prostora na putovanjima van posebnih područja dozvoljeno je kada su ispunjeni uslovi iz Pravila 15 A MARPOL.

Svako ispuštanje u more ulja ili mješavine ulja iz teretnog prostora tankera crnogorske državne pripadnosti od 150 bruto tonaže ili veće van voda Crne Gore na putovanjima van posebnih područja dozvoljeno je pod uslovima iz Pravila 34. A MARPOL.

Ispuštanja ulja iz teretnog prostora za tankere tonaže manje od 150 BT dozvoljeno je u skladu sa Pravilom 34.C MARPOL-a.

Za brodove crnogorske državne pripadnosti koji rade u polarnim vodama ispuštanja ulja dozvoljeno je pod uslovima iz odjeljka 1.1.1. dijela II-A Međunarodnog kodeksa za brodove koje plove polarnim vodama (Polarni kodeks).

Uslove ispuštanju u skladu sa MARPOL pravilima kao i spisak ulja koja mogu dovesti do zagađenja mora sa brodova i njihovu identifikaciju i kategorizaciju u skladu sa smjernicama i kriterijumima iz Priloga I MARPOL konvencije propisuje Ministarstvo.

Izuzetno od člana 7 ovog zakona ispuštanje je dozvoljeno ako je:

1) neophodno radi obezbjeđivanja sigurnosti broda ili spašavanja ljudskih života na moru; ili je

2) nastalo kao posljedica oštećenja broda ili njegove opreme pod uslovom:

a) da su preduzete sve mjere predostrožnosti nakon nastanka oštećenja ili otkrivanja ispuštanja u cilju sprečavanja ili minimiziranja ispuštanja, a

b) da zapovjednik, ili brodar ili kompanija broda nijesu postupali sa namjerom da prouzrokuje štetu, ili nepažnjom i sa saznanjem da bi šteta vjerovatno nastala;

3) nastalo iz razloga sprečavanja incidenata koje mogu izazvati zagađenje, a u cilju smanjenja štete od zagađenja.

Ispuštanje iz stava 1 tačka 3 ovog člana, može se vršiti na osnovu odobrenja organ uprave nadležan za poslove pomorske sigurnosti (u daljem tekstu: Organ uprave), uz prethodnu saglasnost organizacione jedinice Ministarstva (u daljem tekstu: Lučka kapetanija).

Odobrenje iz stava 3 ovog člana, izdaje se na zahtjev zapovjednika, brodara ili kompanije broda.

Lučka kapetanija, po dobijanju informacije o vidljivim tragovima ulja uočenim na ili ispod površine vode u neposrednoj blizini broda ili njegovog traga, mora pokrenuti istragu.

Istraga iz stava 1 ovog člana, uključuje ispitivanje:

1) vremenskih i morskih uslova;

2) kursa i brzine broda;

3) drugih mogućih izvora vidljivih tragova nafte u relevantnoj blizini; i

4) svih relevantnih zapisa o ispuštanju ulja i/ili zauljenih mješavina.

Tanker za ulje od 150 BT i više, kao i svaki drugi brod od 400 BT i više, crnogorske državne pripadnosti, mora da ima brodski plan za hitno reagovanje u slučaju zagađenja mora uljem (SOPEP).

Brodski plan za hitno reagovanje u slučaju zagađenja mora uljem vodi se na crnogorskom i engleskom jeziku i sadrži:

1) proceduru koju treba da primijeni zapovjednik ili druga odgovorna lica na brodu kojom se prijavljuje incident zagađenja uljem na moru;

2) spisak organa ili lica koje treba kontaktirati u slučaju incidenta zagađenja mora uljem;

3) detaljan opis radnji koje treba odmah da preduzmu članovi posade broda kako bi se smanjilo ili kontrolisalo ispuštanje ulja nakon incidenta;

4) procedure i kontakt lica na brodu za koordinisanu aktivnost broda sa nacionalnim i lokalnim vlastima u preventivnom djelovanju protiv zagađenja.

U slučaju da tanker i brod iz stava 1 ovog člana, osim ulja, prevoze i štetne tečne materije u rasutom stanju, brodski plan za hitno reagovanje u slučaju zagađenja mora štetnim tečnim materijama koje se prevoze u rasutom stanju, može se objediniti sa brodskim planom za hitno reagovanje u slučaju zagađenja uljem i u tom slučaju naziv tog objedinjenog plana je plan za vanredne situacije u slučaju zagađenja mora sa broda (SMPEP).

Tanker za ulje od 150 BT i više, bez obzira na državnu pripadnost koji sprovodi STS operacije, mora da ima STS operativni plan.

Na svakom tankeru iz stava 1 ovog člana, vodi se evidencija o STS operacijama.

Evidencija iz stava 2 ovog člana, čuva se na brodu tri godine i mora da bude dostupna inspekcijskom nadzoru.

Zapovjednik, kompanija, brodar ili lice koje ovlasti brodar tankera za ulje od 150 BT i više, crnogorske ili strane državne pripadnosti, koji planira STS operacije u vodama Crne Gore, o tim operacijama obavještava Organ uprave i Lučku kapetaniju u roku ne kraćem od 48 sati prije početka planiranih STS operacija, i dostavlja sve potrebne informacije, a naročito:

1) ime, zastavu, pozivni znak, IMO broj i procijenjeno vrijeme dolaska tankera za ulje koji učetvuje u STS operaciji;

2) datum, vrijeme i poziciju početka planirane STS operacije;

3) mjesto izvođenja STS operacija (sidrištu ili u toku plovidbe broda);

4) vrstu i količinu ulja;

5) planirano trajanje STS operacije;

6) identifikaciju pružaoca STS usluga ili lica zaduženih za kontrolu i pružanje informacija; i

7) potvrdu da tanker za ulje ima STS operativni plan.

Ako operacije iz stava 1 ovog člana, nijesu započete u planiranom roku, zapovjednik, kompanija, brodar ili lice koje ovlasti brodar o tome će obavijestiti Organ uprave i Lučku kapetaniju kao i o novom terminu početka STS operacija, najmanje 48 sati prije početka tih operacija.

Ako se procijenjeno vrijeme dolaska tankera za ulje na poziciju ili područje za STS operacije mijenja za više od šest sati, zapovjednik, kompanija, brodar ili lice koje ovlasti brodar tog tankera za ulje treba da dostavi Organu uprave i Lučkoj kapetaniji revidirano procijenjeno vrijeme dolaska.

Odredbe čl. 10, 11 i 12 ovog zakona, ne primjenjuju se na:

1) operacije prenosa ulja sa instalacija za proizvodnju ugljovodonika, i operacije na plutajućim skladišnim jedinicama (FSU), koje se koriste za skladištenje ulja proizvedenog na moru;

2) operacije snabdijevanja broda uljem;

3) STS operacije kojima se obezbjeđuje sigurnost broda i/ili spašavanje ljudskih života na moru, odnosno operacije nakon incidenata zagađenja na moru sa broda kako bi se smanjile negativne posljedice po životnu sredinu;

4) STS operacije u kojima je uključen ratni brod, brod pomoćne ratne flote ili drugi brod u vlasništvu države ili kojim upravlja država (javni plovni objekat), a koji se koristi samo za javne nekomercijalne svrhe.

Tanker za ulje od 150 BT i više, kao i svaki drugi brod od 400 BT i više, bez obzira na državnu pripadnost, dok se nalazi u vodama Crne Gore ili pristaje u luke, sidrišta ili odobalne objekte koji se nalaze u vodama Crne Gore, mora da ima svjedočanstva, isprave i knjige kojima dokazuje svoju sposobnost za plovidbu u pogledu sprečavanja zagađenja mora uljem, i to:

- međunarodno svjedočanstvo o sprečavanju zagađenja mora uljem;

- priručnik za rukovanje uljem;

- knjigu o uljima Dio I – radovi u mašinskom prostoru;

- knjigu o uljima Dio II – radovi sa teretom i balastom;

- brodski plan za hitno reagovanje u slučaju zagađenja uljem (SOPEP), brodski plan za hitno reagovanje u slučaju zagađenja mora štetnim tečnim materijama koje se prevoze u rasutom stanju, odnosno plan za vanredne situacije u slučaju zagađenja mora sa broda (SMPEP).

Tanker za ulje od 150 BT i više, bez obzira na državnu pripadnost koji sprovodi STS operacije u području iz stava 1 ovog člana, mora da ima STS operativni plan.

Tanker za ulje manji od 150 BT dok se nalazi u području iz stava 1 ovog člana, mora da vodi knjigu o uljima za tankere za ulje ispod 150 BT.