Zakon o sudskim vještacima

Ovim zakonom uređuju se uslovi za vršenje vještačenja, postupak postavljanja i razrješenja sudskih vještaka (u daljem tekstu: vještak), odnosno upis pravnih lica u registar pravnih lica za vršenje vještačenja, prava i dužnosti vještaka, kao i druga pitanja od značaja za njihov rad.

Vještačenjem, u smislu ovog zakona, smatraju se stručne aktivnosti čijim se vršenjem, uz korišćenje naučnih, tehničkih i drugih dostignuća, sudu, državnom tužilaštvu, odnosno drugom organu koji vodi postupak pružaju potrebna stručna znanja koja se koriste prilikom utvrđivanja, ocjene ili razjašnjenja pravno relevantnih činjenica.

Vještačenje mogu vršiti:

- fizičko lice koje ispunjava uslove propisane ovim zakonom;

- pravno lice koje ispunjava uslove propisane ovim zakonom; i

- ustanove visokog obrazovanja, naučne i stručne ustanove, instituti i drugi organi u okviru kojih se može vršiti vještačenje.

Ako nema vještaka ili pravnih lica u odgovarajućoj oblasti, grani, odnosno specijalističkom području vještačenja ili postoje drugi opravdani razlozi zbog kojih vještaci postavljeni u skladu sa ovim zakonom ne mogu vršiti vještačenje u konkretnom predmetu, vještačenje može vršiti i vještak ili pravno lice iz druge države, koji u skladu sa zakonom te države vrše poslove vještačenja.

Vještak u vršenju vještačenja postupa zakonito, nepristrasno, nezavisno, stručno, savjesno i u skladu sa Kodeksom profesionalne etike sudskih vještaka (u daljem tekstu: Etički kodeks).

Vještak u vršenju vještačenja postupa na način kojim se štiti integritet Komore sudskih vještaka (u daljem tekstu: Komora) i vještaka kao njenog člana.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Vještaci su dužni da u nalazima i mišljenjima koje izrađuju koriste riječi u rodu kojem pripada lice na koje se ti nalazi i mišljenja odnose.

Za vještaka može biti postavljeno lice:

1) koje je crnogorski državljanin;

2) koje ima opštu zdravstvenu i poslovnu sposobnost;

3) koje nije osuđivano za krivično djelo na bezuslovnu kaznu zatvora od najmanje šest mjeseci ili za krivično djelo koje ga čini nedostojnim za vršenje vještačenja;

4) protiv koga se ne vodi krivični postupak za krivično djelo koje ga čini nedostojnim za vršenje vještačenja, a za koje se gonjenje preduzima po službenoj dužnosti;

5) koje ima najmanje VIII nivo kvalifikacije obrazovanja u odgovarajućoj oblasti;

6) koje ima najmanje pet godina radnog iskustva sa VIII1 nivoom kvalifikacije obrazovanja u odgovarajućoj oblasti, grani, odnosno specijalističkom području vještačenja;

7) koje posjeduje stručno znanje za određenu oblast vještačenja i poznaje organizaciju javne vlasti, pravosuđa i državne uprave i procesnu pravnu terminologiju.

Izuzetno od stava 1 tač. 5 i 6 ovog člana, za vještaka se može postaviti i lice koje ima najmanje srednje obrazovanje i deset godina radnog iskustva u odgovarajućoj oblasti, grani, odnosno specijalističkom području vještačenja, ako nema više od pet postavljenih vještaka za određenu oblast, granu, odnosno specijalističko područje ili za tu oblast, granu odnosno specijalističko područje nema odgovarajućeg osnovnog ili specijalističkog studija.

Za vještaka može biti postavljeno i lice koje je državljanin države članice Evropske unije, Evropskog ekonomskog prostora ili Švajcarske Konfederacije, a koje ispunjava uslove iz stava 1 tač. 2 do 7 ovog člana.

Ispunjenost uslova iz stava 1 tačka 7 ovog člana provjerava se na ispitu za vještaka.

Za vještaka ne može biti postavljeno lice koje je razriješeno kao vještak.

Pravno lice može vršiti vještačenje ako ispunjava sljedeće uslove, i to da:

1) je upisano u Centralni registar privrednih subjekata;

2) ima najmanje jednog zaposlenog vještaka koji je postavljen u skladu sa ovim zakonom;

3) protiv pravnog lica nije pokrenut stečajni postupak ili postupak brisanja iz Centralnog registra privrednih subjekata po osnovu pravosnažne sudske odluke.

Jedan vještak može biti zaposlen samo u jednom pravnom licu za vršenje vještačenja.

Nalaz i mišljenje u okviru pravnog lica za vršenje vještačenja mogu sačiniti samo vještaci postavljeni u skladu sa ovim zakonom.

Pravno lice za vršenje vještačenja dužno je da, bez odlaganja, obavijesti organ državne uprave nadležan za poslove pravosuđa (u daljem tekstu: Ministarstvo) i Komoru o prestanku radnog odnosa vještaka koji je kod tog pravnog lica bio zaposlen.

Ustanove visokog obrazovanja, naučne i stručne ustanove, instituti i drugi organi u okviru kojih se može vršiti vještačenje vrše vještačenje na način što određuju jednog ili više stručnjaka odgovarajuće specijalnosti ili obrazuju komisije ili odbore sastavljene od naučnih i stručnih radnika koji su zaposleni kod njih koji će izvršiti vještačenje.

Vještak vrši vještačenje u okviru oblasti, grane, odnosno specijalističkog područja za koje je postavljen.

Oblasti, grane i specijalistička područja iz stava 1 ovog člana utvrđuju se aktom Komore, uz saglasnost Ministarstva.

Ministarstvo objavljuje javni poziv za postavljenje vještaka za određenu oblast, granu i specijalističko područje vještačenja u „Službenom listu Crne Gore” i na svojoj internet stranici jednom godišnje.

Zahtjev za postavljenje za vještaka, sa dokazima o ispunjavanju uslova iz člana 7 ovog zakona, podnosi se Ministarstvu u roku od 30 dana od dana objavljivanja javnog poziva iz člana 11 ovog zakona.

Uz zahtjev iz stava 1 ovog člana, podnosilac zahtjeva dostavlja:

- uvjerenje o crnogorskom državljanstvu, odnosno državljanstvu države članice Evropske unije, Evropskog ekonomskog prostora ili Švajcarske Konfederacije;

- uvjerenje o opštoj zdravstvenoj i poslovnoj sposobnosti;

- uvjerenje nadležnog suda da se protiv njega ne vodi krivični postupak;

- dokaz o najmanje VIII nivou kvalifikacije obrazovanja u odgovarajućoj oblasti;

- dokaz o najmanje pet godina radnog iskustva sa VIII1 nivoom kvalifikacije obrazovanja u odgovarajućoj oblasti, grani, odnosno specijalističkom području vještačenja.

Ispunjenost uslova iz člana 7 stav 1 tač. 1 do 6 ovog zakona utvrđuje komisija za postavljenje i razrješenje vještaka (u daljem tekstu: Komisija), koju obrazuje ministar za poslove pravosuđa (u daljem tekstu: ministar).

Komisiju čine pet članova, i to:

1) jedan član iz reda sudija koji ima najmanje pet godina iskustva kao sudija;

2) jedan član iz reda državnih tužilaca koji ima najmanje pet godina iskustva kao državni tužilac;

3) dva člana iz reda vještaka koji imaju najmanje deset godina iskustva kao vještaci; i

4) jedan član iz Ministarstva koji ima najmanje deset godina iskustva na pravnim poslovima.

Predsjednik Komisije imenuje se iz reda sudija ili državnih tužilaca.

Član Komisije iz reda sudija imenuje se na predlog Sudskog savjeta, član iz reda državnih tužilaca na predlog Tužilačkog savjeta, članovi iz reda vještaka na predlog Komore, a član iz Ministarstva na predlog ministra.

Komisija se imenuje na vrijeme od četiri godine.

Stručne i administrativne poslove za potrebe Komisije vrši sekretar koji se određuje iz reda zaposlenih u Ministarstvu.

Komisija donosi poslovnik o svom radu.

Članovima i sekretaru Komisije pripada naknada za rad u mjesecima u kojima su održane sjednice, u visini od 50% prosječne bruto zarade u Crnoj Gori u prethodnoj godini, prema podacima organa uprave nadležnog za poslove statistike (u daljem tekstu: prosječna bruto zarada) koja se isplaćuje u neto iznosu.

Članu Komisije prestaje članstvo u Komisiji prije isteka vremena na koje je imenovan ako to sam zatraži ili mu prestane funkcija, odnosno radni odnos na osnovu kojih je imenovan u Komisiju, odnosno ako je brisan sa spiska vještaka u skladu sa članom 31, odnosno članom 77 ovog zakona.

U slučaju prestanka mandata članu Komisije prije isteka vremena na koje je Komisija imenovana, novog člana Komisije imenuje ministar, iz reda onih iz kojih je biran član kojem je prestao mandat, na period do kraja trajanja mandata Komisije.

Prestanak članstva u Komisiji konstatuje ministar.