Методология определения нормативно разрешенного дохода системного оператора и цен, сроков и условий использования распределительной системы электроэнергии

(1)Ovom metodologijom utvrđuju se uslovi, rokovi, način i postupak utvrđivanja regulatorno dozvoljenog prihoda operatora distributivnog sistema (u daljem tekstu: operator), i cijene po kojima se plaćaju usluge distribucije električne energije.

(2) Cijene utvrđene na osnovu ove metodologije primjenjuju se na korisnike distributivnog sistema koji su priključeni na mrežu srednjeg napona od 1 kV do 35 kV, uključujući i 35 kV naponski nivo, i mrežu niskog napona do 1 kV, i to:

1) proizvođače električne energije priključene na distributivni sistem i operatore za skladištenje električne energije priključene na distributivni sistem (u daljem tekstu: operator skladišta).

2) ostale korisnike koje čine:

a) kupci, uključujući kupce samosnabdjevače, kupce-proizvođače i aktivne kupce, čiji su objekti priključeni na distributivni sistem,

b) operator prenosnog sistema kada energiju preuzima za sopstvene potrebe,

c) operator zatvorenog distributivnog sistema.

Ova metodologija zasniva se na principima:

1) ravnoteže između interesa operatora i korisnika distributivnog sistema,

2) transparentnog i nediskriminatornog pristupa treće strane distributivnom sistemu,

3) korisnik plaća,

4) utvrđivanja cijena na transparentan i nepristrasan način na osnovu objektivnih i nediskriminatornih kriterijuma,

5) stvaranja povoljnih uslova za investiranje u distributivni sistem,

6) obezbjeđivanja da se energetska djelatnost koju obavlja operator kao javnu uslugu vrši na nediskriminatoran, transparentan i lako provjerljiv način,

7) podsticanja energetske i ekonomske efikasnosti,

8) podsticanja obavljanja energetske djelatnosti na način koji doprinosi smanjenju troškova poslovanja,

9) olakšavanja efikasne trgovine i konkurencije,

10) sprečavanja međusobnog subvencionisanja između pojedinih djelatnosti koje obavlja operator i između pojedinih korisnika ili grupa korisnika sistema,

11) obezbjeđivanja održivosti distributivnog sistema, i

12) nediskriminacije skladištenja energije i agregacije i nedestimulacije proizvodnje energije za sopstvene potrebe i upravljanja potrošnjom.

(1) Kod utvrđivanja regulatorno dozvoljenog prihoda primjenjuje se regulatorni metod "maksimalni dozvoljeni prihod", kao vrsta ekonomske regulacije koja ima za cilj da ograniči dozvoljeni prihod operatora, stvori preduslove za poboljšanje kvaliteta i povećanje efikasnosti primjenjujući regulatorne periode koji su po pravilu duži od jedne godine, tokom kojih je operatoru dozvoljeno da zadrži uštede od smanjenja troškova poslovanja na koje može uticati, koje Regulatorna agencija za energetiku i regulisane komunalne djelatnosti (u daljem tekstu: Agencija) uzima u obzir prilikom utvrđivanja dozvoljenog prihoda za regulatorni period.

(2)Regulatorno dozvoljeni prihod ostvaruje se alokacijom elemenata regulatorno dozvoljenog prihoda u cijene za korisnike distributivnog sistema.

(3)Na cijene korišćenja distributivnog sistema električne energije ne utiče lokacija korisnika ovog sistema.

(1) U ovoj metodologiji se koriste izrazi koji imaju sljedeće značenje:

1) agregacija je djelatnost koju obavlja fizičko ili pravno lice koje kombinuje potrošnju većeg broja kupaca ili proizvedenu električnu energiju sa ciljem prodaje, kupovine ili aukcije na bilo kom tržištu električne energije,

2) aktivni kupac je krajnji kupac, ili grupa krajnjih kupaca koji djeluju zajedno, koji troše ili skladište električnu energiju koju proizvedu u vlastitom prostoru smještenom u okviru određenih granica ili van tih granica, ili koji prodaju energiju koju sami proizvode ili učestvuju u programima fleksibilnosti ili energetske efikasnosti, pod uslovom da te aktivnosti ne predstavljaju njihovu primarnu komercijalnu ili profesionalnu djelatnost,

3) godina podnošenja zahtjeva (t) je godina u kojoj operator podnosi zahtjev za utvrđivanje regulatorno dozvoljenog prihoda i cijena i u kojoj Agencija utvrđuje regulatorno dozvoljeni prihod i cijene za regulatorni period, odnosno u slučaju podnošenja ovog zahtjeva u toku primjene privremenih cijena za korišćenje distributivnog sistema električne energije utvrđenih zbog nepodnošenja zahtjeva za utvrđivanje regulatorno dozvoljenog prihoda i cijena u roku propisanom zakonom kojim se uređuje način obavljanja energetskih djelatnosti (u daljem tekstu: Zakon), je godina koja prethodi godini u kojoj je započeta primjena privremenih cijena,

4) inflacija (I) je projektovana inflacija u Crnoj Gori, koju objavljuje nadležna institucija,

5) kupac-proizvođač je krajnji kupac koji djeluje u svojim prostorijama koje se nalaze unutar ograničenog područja, koji proizvodi električnu energiju iz obnovljivih izvora za sopstvenu potrošnju i koji može skladištiti ili prodavati višak energije koju je sam proizveo, pod uslovom da krajnjem kupcu koji nije domaćinstvo te aktivnosti ne predstavljaju njegovu primarnu komercijalnu ili profesionalnu djelatnost,

6) nefrekvencijska pomoćna usluga je usluga koju koristi operator distributivnog sistema u svrhu regulacije napona u stacionarnom stanju, injektiranja brzo djelujuće reaktivne struje, inertnosti za osiguranje stabilnosti lokalne mreže, struje kratkog spoja, sposobnosti beznaponskog pokretanja (black start) i sposobnosti ostrvskog rada,

7) obračunski period je vremenski period za koji se vrši obračun izvršenih usluga operatora, koji je, po pravilu, kalendarski mjesec,

8) objekat za skladištenje električne energije je objekat u kojem se vrši skladištenje energije u okviru elektroenergetskog sistema,

9) operator za skladištenje električne energije je energetski subjekat koje se bavi skladištenjem električne energije,

10) prethodni regulatorni period je regulatorni period koji prethodi tekućem regulatornom periodu,

11) priključna snaga je odobrena priključna aktivna snaga sadržana u odgovarajućem aktu operatora distributivnog sistema,

12) proporcionalni metod obračuna amortizacije je metod prema kojem je godišnji trošak amortizacije po osnovnom sredstvu isti u toku vijeka trajanja sredstva,

13) prosječno trajanje prekida u napajanju po kupcu (eng. SAIDI - System Average Interruption Duration Index) je opšti pokazatelj kvaliteta funkcionisanja distributivnog sistema utvrđen pravilima kojima se uređuje minimum kvaliteta isporuke i snabdijevanja električnom energijom,

14) regulatorni period čine jedna ili više kalendarskih godina za koje se utvrđuju regulatorno dozvoljeni prihod i cijene,

15) skladištenje električne energije je odlaganje krajnjeg korišćenja električne energije do određenog trenutka nakon proizvodnje ili pretvaranje električne energije u oblik energije koji se može skladištiti, skladištenje takve energije i naknadno pretvaranje te energije u električnu ili njena upotreba kao drugog nosioca energije,

16) subjekat odgovoran za organizaciju i upravljanje tržištem električne energije je energetski subjekat koji djelatnost organizovanja i upravljanja tržištem električne energije obavlja na osnovu licence, u skladu sa Zakonom,

17) tekući regulatorni period je regulatorni period u kojem se podnosi zahtjev za utvrđivanje regulatorno dozvoljenog prihoda i cijena, odnosno u slučaju primjene privremenih cijena za korišćenje distributivnog sistema električne energije, je

regulatorni period koji prethodi godini u kojoj je započeta primjena privremenih cijena,

18) usluge fleksibilnosti su usluge koje pružaju korisnici sistema tako što prave privremene promjene u načinu na koji troše, proizvode ili skladište električnu energiju kada se to zahtijeva, kako bi se podržalo efikasnije korišćenje elektroenergetskog sistema.

(2) Pri izračunavanju prema formulama u ovoj metodologiji, sve vrijednosti koje se izražavaju u procentima se dijele sa 100.

(1) Regulatorno dozvoljeni prihod, koji se ostvaruje obavljanjem energetske djelatnosti na godišnjem nivou RDPt+n, izračunava se primjenom sljedeće formule i iskazuje u eurima, (€):

gdje su elementi:

TPt+n - troškovi poslovanja za energetsku djelatnost iz člana 6 ove metodologije, (€),

At+n - amortizacija utvrđena za regulatorne potrebe iz člana 12 ove metodologije, (€),

PS t+n - povrat na sredstva iz člana 13 ove metodologije, (€),

Kt+n - korekcije po osnovu odstupanja ostvarenih energetskih i finansijskih veličina od utvrđenih izračunate u skladu sa pravilima kojima se uređuje način vršenja korekcija, (€),

n - 1, 2, ..., k,

k - broj godina regulatornog perioda.

(2) Elementi iz stava 1 ovog člana utvrđuju se u godini t za svaku godinu regulatornog perioda.

(3) Regulatorno dozvoljeni prihod koji se transponuje u cijene $RDP_{t+n}^{TUT}$ je regulatorno dozvoljeni prihod iz stava 1 ovog člana, umanjen za odgovarajuće ostale prihode od energetske djelatnosti i prihode ili dio prihoda od neenergetske djelatnosti u slučaju kada nije moguće izvršiti razdvajanje troškova koji su zajednički za pružanje tih djelatnosti u skladu sa ovom metodologijom uz primjenu podsticaja za poboljšanje kvaliteta, a izračunava se primjenom sljedeće formule i iskazuje u eurima (€):

gdje je:

RDPt+n - regulatorno dozvoljeni prihod iz stava 1 ovog člana, (€),

OPt+n - utvrđeni ostali prihodi iz člana 16 ove metodologije, (€),

FK - faktor za kvalitet iz stava 4 ovog člana.

(4) Faktor za kvalitet FK utvrđuje se u istoj vrijednosti za svaku godinu regulatornog perioda na sljedeći način:

gdje je:

$SAIDI_cilj$ - ciljna vrijednost opšteg indikatora kvaliteta utvrđuje se u istom iznosu za svaku godinu regulatornog perioda kao prosjek tri najniže ostvarene vrijednosti indikatora opšteg kvaliteta SAIDI, izračunatog u skladu sa pravilima kojima se uređuje kvalitet isporuke i snabdijevanja električnom energijom, počevši od 2020. godine, a zaključno sa poslednjom godinom za koju postoje konačni podaci, umanjena za 2,5%,

$SAIDI_ost$ - Prosjek ostvarenja opšteg indikatora kvaliteta SAIDI za posljednje tri godine za koje postoje konačni podaci, koji se izračunava u skladu sa pravilima kojima se uređuje kvalitet isporuke i snabdijevanja električnom energijom.

(5) Prilikom proračuna indikatora kvaliteta $SAIDI_cilj$ i $SAIDI_ost$ iz stava 4 ovog člana, ne uzimaju se u obzir prekidi nastali tuđim djelovanjem: planirani radovi u sistemu drugog operatora sistema, u postrojenjima treće strane ili drugi razlozi zbog kojih operator na zahtjev drugog operatora ili treće strane prekida napajanje.

(6) Osim prihoda iz stava 3 ovog člana, ostali korisnici iz člana 1 stav 2 tačka 2 ove metodologije nadoknađuju dio prihoda operatora prenosnog sistema koji se alocira na operatora distributivnog sistema kao korisnika prenosnog sistema, a utvrđuje se na osnovu troškova iz člana 8 stav 7 i člana 18 stav 7 ove metodologije.

(1) Troškovi poslovanja za energetsku djelatnost obuhvataju tehno-ekonomski opravdane troškove koji su u funkciji obavljanja energetske djelatnosti, utvrđene za svaku regulatornu godinu.

(2) Operator je dužan da troškove poslovanja evidentira na računima iz regulatornog kontnog plana sa uputstvom za primjenu, koji utvrđuje Agencija, i iste je dužan da dokazuje dokumentacijom i evidencijama koje se vode u skladu sa zakonom kojim je uređeno računovodstvo, računovodstvenim standardima koji se primjenjuju u Crnoj Gori i računovodstvenim politikama operatora.

(3) Kod utvrđivanja regulatorno dozvoljenog prihoda, u troškove poslovanja ne uključuju se:

1) kazne koje izriču nadležni organi, kao i kamate na odložena, neizvršena i druga plaćanja koja se odnose na neizvršavanje obaveza iz zaključenih ugovora,

2) troškovi po osnovu naknade šteta, koji su posledica propusta operatora,

3) troškovi po osnovu finansijskih kompenzacija isplaćenih u skladu sa pravilima kojima se uređuje kvalitet isporuke i snabdijevanja električnom energijom,

4) troškovi koji nijesu u funkciji obavljanja energetske djelatnosti.

(4) Za potrebe utvrđivanja regulatorno dozvoljenog prihoda i radi stvaranja uslova za poboljšanje efikasnosti troškovi poslovanja se dijele na troškove na koje se:

1) može uticati,

2) djelimično može uticati, i

3) ne može uticati.

(5) Troškovi poslovanja za energetsku djelatnost utvrđuju se na osnovu dokumentacije iz člana 31 ove metodologije i dokumentacije i podataka kojom raspolaže Agencija.

(1) Troškovi poslovanja na koje se može uticati $TP_u$,t+n obuhvataju troškove zarada, naknada zarada i ostale lične rashode, troškove materijala, troškove proizvodnih usluga, nematerijalne troškove osim troškova poreza, doprinosa i reprezentacije, kao i ostale rashode.

(2) Ako je suma ukupnih troškova poslovanja na koje se može uticati u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda, za koje postoje konačni podaci, ostvarena u iznosu manjem od sume utvrđenih, troškovi iz stava 1 ovog člana za prvu godinu regulatornog perioda utvrđuju se primjenom sljedeće formule:

gdje je:

$TP_u$,t+1 - troškovi poslovanja na koje se može uticati utvrđeni za prvu godinu regulatornog perioda, (€),

$TP_u$,t-$i^os$ - ostvareni troškovi poslovanja na koje se može uticati u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, (€),

TP $u_{t-i}^{ut}$ - utvrđeni troškovi poslovanja na koje se može uticati u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, (€),

$I_{t+1}$ - projektovana inflacija, (%),

$X_{\square}$ - faktor efikasnosti,

$Z_{s}$ - trajna promjena troškova poslovanja na koje se može uticati nastala usljed promjena zakona u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, u odnosu na utvrđene troškove u odnosnim godinama, a sastoji se od zbira parametra $Z_{s}^{z}$, koji se odnosi na troškove zarada, naknada zarada i ostale lične rashode, i parametra $Z_{s}^{o}$, koji se odnosi na troškove materijala, troškove proizvodnih usluga, nematerijalne troškove osim troškova poreza, doprinosa i reprezentacije i ostale rashode, (€),

$Z_{j}$ - jednokratna promjena troškova na koje se može uticati nastala usljed više sile, odnosno okolnosti koje operator nije mogao predvidjeti, spriječiti i kontrolisati, u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, u odnosu na utvrđene troškove u odnosnim godinama, (€),

R - trajna promjena troškova usluga tekućeg održavanja sredstava, troškova usluga obezbjeđenja i troškova premija osiguranja nastala usljed realizacije investicija u distributivni sistem na koje je Agencija dala saglasnost, u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, u odnosu na utvrđene troškove tekućeg održavanja sredstava, troškove usluga obezbjeđenja i troškove premija osiguranja, (€),

m - broj godina tekućeg regulatornog perioda.

(3)Ako je suma ukupnih troškova poslovanja na koje se može uticati u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci ostvarena u iznosu većem od sume utvrđenih, troškovi iz stava 1 ovog člana za prvu godinu regulatornog perioda utvrđuju se na osnovu sljedeće formule:

gdje je:

TP $u_{t}^{ut}$ - utvrđeni troškovi poslovanja na koje se može uticati za godinu podnošenja zahtjeva za utvrđivanje regulatorno dozvoljenog prihoda i cijena, (€),

$Z_{s}$ - trajna promjena troškova poslovanja na koje se može uticati nastala usljed promjena zakona u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, u odnosu na utvrđene troškove u odnosnim godinama, a sastoji se od zbira parametra $Z_{s}^{z}$, koji se odnosi na troškove zarada, naknada zarada

i ostale lične rashode, i parametra $Z_{s}^{o}$, koji se odnosi na troškove materijala, troškove proizvodnih usluga, nematerijalne troškove osim troškova poreza, doprinosa i reprezentacije i ostale rashode, (€),

$I_{t+1}$ - projektovana inflacija (%),

$X_{\square}$ - faktor efikasnosti,

$Z_{j}$ - jednokratna promjena troškova na koje se može uticati nastala usljed više sile, odnosno okolnosti koje operator nije mogao predvidjeti, spriječiti i kontrolisati, u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, u odnosu na utvrđene troškove u odnosnim godinama (€),

R - trajna promjena troškova usluga tekućeg održavanja sredstava, troškova usluga obezbjeđenja i troškova premija osiguranja nastala usljed realizacije investicija u distributivni sistem na koje je Agencija dala saglasnost, u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, u odnosu na utvrđene troškove tekućeg održavanja sredstava, troškove usluga obezbjeđenja i troškove premija osiguranja, (€).

(4) Parametar $Z_{s}$ ($Z_{s}^{z}$ + $Z_{s}^{o}$) iz st. 2 i 3 ovog člana predlaže operator, a utvrđuje Agencija na sljedeći način:

1) parametar $Z_{s}^{z}$ koji se odnosi na troškove zarada, naknada zarada i ostale lične rashode utvrđuje se primjenom sljedeće formule:

gdje je:

$FTE^{akt}$ - ostvareni dodatni radni angažman (full-time equivalent), prikazan po aktivnostima koje su zahtijevale dodatni angažman zaposlenih, a koje su uslovljene promjenom zakona,

$PZ^{u}$ - prosječni godišnji trošak zarada po zaposlenom utvrđen za poslednju godinu prethodnog regulatornog perioda i sve godine tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci.

2) parametar $Z_{s}^{o}$, koji se odnosi na troškove materijala, troškove proizvodnih usluga, nematerijalne troškove osim troškova poreza, doprinosa i reprezentacije i ostale rashode, utvrđuje se kao razlika između prosjeka ostvarenih troškova u posljednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda, za koje postoje konačni podaci i prosjeka utvrđenih troškova u odnosnim godinama, za svaku kategoriju troškova pojedinačno.

(5) Parametar Zj iz st. 2 i 3 ovog člana predlaže operator, a utvrđuje Agencija na osnovu podataka, obrazloženja i dokumentacije dostavljene u postupku utvrđivanja regulatorno dozvoljenog prihoda.

(6) Troškovi iz stava 1 ovog člana za drugu godinu regulatornog perioda utvrđuju se primjenom sljedeće formule:

gdje je:

TP $u_{t+1}$ - troškovi poslovanja na koje se može uticati utvrđeni za prvu godinu regulatornog perioda godinu, (€),

$Z_j$ - jednokratna promjena troškova na koje se može uticati nastala usljed više sile, odnosno okolnosti koje operator nije mogao predvidjeti, spriječiti i kontrolisati, u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, u odnosu na utvrđene troškove u odnosnim godinama, (€),

$I_{t+1}$ - projektovana inflacija, (%),

X - faktor efikasnosti.

(7) Troškovi iz stava 1 ovog člana za treću i svaku narednu godinu regulatornog perioda utvrđuju se primjenom sljedeće formule:

gdje je:

TP $u_{t+n-1}$ - troškovi poslovanja na koje se može uticati utvrđeni za godinu koja prethodi regulatornoj godini za koju se urvđuje ovi troškovi (€),

$I_{t+n}$ - projektovana inflacija (%),

X - faktor efikasnosti,

n - 3, ..., k,

k - broj godina regulatornog perioda.

(8) Faktor efikasnosti iz st. 2, 3, 6 i 7 ovog člana izračunava se primjenom sljedeće formule:

gdje je:

$X_1$ - mjera neefikasnosti koja se izračunava primjenom sljedeće formule:

gdje je:

TP $u_j^{os}$ - prosječno ostvareni troškovi poslovanja na koje se može uticati u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama

tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci, (€),

TP $u_j^{ut}$ - prosječno utvrđeni troškovi poslovanja na koje se može uticati u poslednjoj godini prethodnog regulatornog perioda i svim godinama tekućeg regulatornog perioda za koje postoje konačni podaci. (€),

$X_2$ - mjera efikasnosti postignuta primjenom novih tehnologija i iznosi 0,005.

(9) U slučaju iz stava 2 ovog člana faktor efikasnosti jednak je mjeri efikasnosti postignutoj primjenom novih tehnologija $X_2$ i iznosi 0,005.

(1) Troškovi poslovanja na koje se djelimično može uticati obuhvataju trošak električne energije nabavljene za pokrivanje opravdanih gubitaka u distributivnom sistemu (u daljem tekstu: troškovi opravdanih gubitaka).

(2) Troškovi opravdanih gubitaka TP $g_{t+n}$ utvrđuju se primjenom sljedeće formule:

$Ce_{t+n}^{ut}$ - cijena električne energije za pokrivanje opravdanih gubitaka iz stava 6 ovog člana, koja je predmet korekcija u skladu sa pravilima kojima se uređuje način vršenja korekcija, (€/MWh),

$g_d$ - opravdana stopa gubitaka u distributivnom sistemu, (%),

$E_{t+n}^{OK, SKL}$ - električna energija, planirana energetskim bilansom za svaku kalendarsku godinu regulatornog perioda za isporuku ostalim korisnicima iz člana 1 stav 2 tačka 2 ove metodologije i operatorima skladišta iz člana 1 stav 2 tačka 1 ove metodologije, (MWh),

n - 1, 2, ..., k,

k - broj godina regulatornog perioda.

(3) Opravdanu stopu gubitaka u distributivnom sistemu iz stava 2 ovog člana za svaku godinu regulatornog perioda Agencija utvrđuje uzimajući u obzir rezultate studije gubitaka, revidovane i ažurirane u skladu sa Zakonom, koju je operator dužan da dostavi uz zahtjev za utvrđivanje regulatorno dozvoljenog prihoda i cijena iz člana 31 ove metodologije.

(4) Studija iz stava 3 ovog člana obavezno treba da sadrži: prikaz postojećeg stanja, mjere i dinamiku dostizanja nivoa gubitaka utvrđenog u studiji za posmatrani period, kao i sredstva potrebna za te namjene.

(5) Ako operator ne dostavi studiju iz stava 3 ovog člana, opravdana stopa gubitaka u distributivnom sistemu za svaku godinu regulatornog perioda biće utvrđena primjenom prosječnog godišnjeg smanjenja gubitaka od početka regulacije cijena i tarifa (2007. godina) na stopu gubitaka utvrđenu za prethodni regulatorni period, ali ne manje od najniže stope gubitaka koja je dostignuta u najvećem regionu operatora prema podacima iz poslednje studije gubitaka.

(6) Za potrebe utvrđivanja troškova opravdanih gubitaka iz stava 2 ovog člana, koristi se cijena električne energije za pokrivanje opravdanih gubitaka za svaku godinu regulatornog perioda Ceut koja se izračunava primjenom sljedeće formule:

gdje je:

$C^{pros}$ - prosječna ponderisana cijena električne energije ostvarena na aukcijama za nabavku električne energije za pokrivanje gubitaka u distributivnom sistemu na crnogorskom berzanskom tržištu u godini t-1, t-2 i t-3,

$C_{t-n}^p$ - godišnja prosječna ponderisana cijena električne energije ostvarena na aukcijama za nabavku električne energije za pokrivanje gubitaka u distributivnom sistemu na crnogorskom berzanskom tržištu,

n - 1, 2, 3.

(7) Ukupni troškovi gubitaka koji se transponuju na korisnike distributivnog sistema obuhvataju troškove opravdanih gubitaka iz stava 2 ovog člana $TPg_{t+n}$ i pripadajući dio troškova gubitaka u prenosnom sistemu koji se alocira na operatore distributivnih sistema, koji se izračunava primjenom sljedeće formule:

gdje je:

$Cg_{t+n}^{ok+s}$ - cijena opravdanih gubitaka u prenosnom sistemu za ostale korisnike i operatore skladišta za električnu energiju preuzetu iz prenosnog sistema, izračunata u skladu sa metodologijom kojom se uređuje utvrđivanje regulatorno dozvoljenog prihoda i cijena za korišćenje prenosnog sistema električne energije, (€/MWh),

$E_{t+n}^{pd}$ - električna energija planirana energetskim bilansom za svaku kalendarsku godinu regulatornog perioda za potrebe distributivnih potrošača umanjena za količinu električne energije proizvedenu u objektima priključenim na distributivni sistem, (MWh),

$g_d$ - opravdana stopa gubitaka u distributivnom sistemu, (%),

n - 1, 2, ..., k,

k - broj godina regulatornog perioda.

(1) Troškovi poslovanja na koje se ne može uticati $TPnu_{t+n}$ utvrđuju se primjenom sljedeće formule i iskazuju u eurima, (€):

gdje je:

$Tp_{t+n}$ - troškovi koji se odnose na poreze na nepokretnosti, takse i naknade u skladu sa zakonom,

$Tmu_{t+n}$ - troškovi koji nastaju na osnovu međunarodnih ugovora,

$Tžs_{t+n}$ - troškovi za zaštitu životne sredine,

$Tot_{t+n}$ - troškovi koji se odnose na naknadu za rad subjekta odgovornog za organizaciju i upravljanje tržištem električne energije,

$Tr_{t+n}$ - troškovi rezervisanja sudskih sporova, koji se odnose na troškove poreza, naknade štete trećim licima i/ili eksproprijacije,

$Tf_{t+n}$ - troškovi usluga fleksibilnosti u distributivnom sistemu,

$Tnpu_{t+n}$ - troškovi nabavke nefrekvencijskih pomoćnih usluga,

$Tot_{t+n}$ - ostali troškovi poslovanja na koje se ne može uticati u skladu sa zakonom,

n - 1, 2, ..., k,

k - broj godina regulatornog perioda.

(2) Ostali troškovi poslovanja na koje se ne može uticati u skladu sa zakonom iz stava 1 ovog člana obuhvataju i troškove poreza na dobit pravnih lica $TP_{t+n}^D$ koji se izračunavaju primjenom sljedeće formule:

gdje je:

$ROS_{t+n}$ - regulatorna osnova sredstava iz člana 14 ove metodologije, (€),

$VK_{UDIO}$ - udio vlasničkog kapitala u ukupnom kapitalu, utvrđen u iznosu od 40 %, iz člana 15 ove metodologije,

$SP_{VK}$ - stopa povrata na vlasnički kapital (nominalna) iz člana 15 ove metodologije, (%),

$SP_D$ - stopa poreza na dobit utvrđena zakonom kojim se uređuje porez na dobit pravnih lica koja se primjenjuje na iznos dobiti koja je jednaka proizvodu $ROS_{t+n}$, $VK_{UDIO}$ i $SP_{VK}$.

(3) Troškovi iz stava 1 ovog člana utvrđuju se na osnovu dokumentacije iz člana 31 ove metodologije i dokumentacije i podataka kojima raspolaže Agencija.

Drugi troškovi koje pokrivaju ostali korisnici iz člana 1 stav 2 tačka 2 ove metodologije odnose se na dio troškova angažovanja prenosnog kapaciteta iz člana 18 stav 7 ove metodologije i dio troškova gubitaka električne energije u prenosu koji se alocira na operatore distributivnih sistema iz člana 8 stav 7 ove metodologije.

(1) Troškovi poslovanja, amortizacija i povrat na sredstva, koji su zajednički za obavljanje energetskih i neenergetskih djelatnosti, alociraju se na djelatnosti na osnovu objektivnih i transparentnih pravila (ključevi), koja na predlog operatora utvrđuje Agencija.

(2) Ako za neenergetsku djelatnost nije moguće izvršiti obračun troškova iz stava 1 ovog člana, dio prihoda od neenergetske djelatnosti, alociran na ovu djelatnost po ključu, koji na predlog operatora utvrđuje Agencija, uključuje se u ostale prihode iz člana 16 ove metodologije.

(3) Predlog ključeva iz st. 1 i 2 ovog člana, sa ekonomskom analizom na osnovu koje su predloženi, operator dostavlja Agenciji u postupku odobravanja obavljanja neenergetske djelatnosti u skladu sa Zakonom.

(1)Trošak amortizacije za regulatornu godinu utvrđuje se na osnovu:

1) vrijednosti osnovnih sredstava koja su u funkciji na kraju godine t+n-2 iz člana 14 ove metodologije, uključujući osnovna sredstva nabavljena iz donacija, kao i osnovna sredstva čije je stavljanje u upotrebu planirano za godinu t+n-2, koja su odobrena od strane Agencije u postupcima davanja saglasnosti na investicione planove i odnose se na projekte od zajedničkog interesa za Energetsku zajednicu i projekte od uzajamnog interesa,

2) korisnog vijeka upotrebe osnovnih sredstava, i

3) primjene proporcionalne metode amortizacije.

(2)Ako je operator kao svoju računovodstvenu politiku za početno mjerenje i mjerenje nakon početnog priznavanja osnovnih sredstava odabrao model troška (model nabavne vrijednosti), Agencija pri utvrđivanju korisnog vijeka upotrebe osnovnih sredstava uzima u obzir zvanične računovodstvene politike operatora kao relevantnu referencu.

(3)Ako je operator kao svoju računovodstvenu politiku za početno mjerenje (priznavanje) i mjerenje nakon početnog priznavanja osnovnih sredstava odabrao model revalorizacije, korisni vijek upotrebe osnovnih sredstava određuje se na osnovu tehničkog i ekonomskog vijeka upotrebe različitih grupa osnovnih sredstava koji je korišćen u posljednjoj procjeni prihvaćenoj od strane Agencije.

(4)Trošak amortizacije utvrđen u skladu sa stavom 1 ovog člana, Agencija može rasporediti po godinama regulatornog perioda na način kojim se obezbjeđuje stabilnost cijena za korišćenje sistema električne energije i poštovanje principa iz člana 2 tačka 1 ove metodologije.

(1) Povrat na sredstva PS₋₊ₑ je dio regulatorno dozvoljenog prihoda koji se ostvaruje po osnovu uloženog kapitala i utvrđuje se primjenom sljedeće formule:

gdje je:

$ROS_{t+n}$ - regulatorna osnova sredstava, iz člana 14 ove metodologije, (€),

SPK - stopa povrata na kapital, iz člana 15 ove metodologije, (%),

n - 1, 2, ..., k,

k - broj godina regulatornog perioda.

(2)Povrat na sredstva utvrđen u skladu sa stavom 1 ovog člana, Agencija može rasporediti po godinama regulatornog perioda na način kojim se obezbjeđuje stabilnost cijena za korišćenje sistema električne energije i poštovanje principa iz člana 2 tačka 1 ove metodologije.

(1)Regulatorna osnova sredstava $ROS_{t+n}$ je vrijednost sredstava u odnosu na koju se računa povrat na sredstva za regulatornu godinu, a izračunava se primjenom sljedeće formule i iskazuje u eurima, (€):

gdje je:

$OS_{t+n-2}^{net}$ - neto vrijednost osnovnih sredstava na kraju godine t+n-2,

$i_{t+n}$ - investicije za regulatornu godinu,

$RK_{t+n}$ - radni kapital za regulatornu godinu,

n - 1, 2, ..., k,

k - broj godina regulatornog perioda.

(2)Ako je operator kao svoju računovodstvenu politiku za početno mjerenje (priznavanje) i mjerenje nakon početnog priznavanja osnovnih sredstava odabrao model troška (model nabavne vrijednosti), neto vrijednosti osnovnih sredstava $OS_{t+n-2}^{net}$ jednaka je neto vrijednosti osnovnih sredstava na kraju godine t+n-2 evidentiranih u poslovnim knjigama operatora, koje se vode za regulatorne potrebe.

(3)Ako je operator kao svoju računovodstvenu politiku za početno mjerenje (priznavanje) i mjerenje nakon početnog priznavanja osnovnih sredstava odabrao model revalorizacije, neto vrijednosti osnovnih sredstava $OS_{t+n-2}^{net}$ jednaka je neto vrijednosti osnovnih sredstava na kraju godine t+n-2, utvrđenoj na osnovu posljednje procjene prihvaćene od strane Agencije, uključujući neto vrijednost osnovnih sredstava stavljenih u upotrebu do kraja godine t-1 koja su odobrena od strane Agencije u postupcima davanja saglasnosti na investicione planove.

(4)Ako je operator kao svoju računovodstvenu politiku za početno mjerenje (priznavanje) i mjerenje nakon početnog priznavanja osnovnih sredstava odabrao model revalorizacije, za regulatorni period nakon izvršene procjene vrijednosti osnovnih sredstava, neto vrijednost osnovnih sredstava $OS_{t+n-2}^{net}$ utvrđuje se na sljedeći način:

1) ako je dokumentacija o izvršenoj procjeni dostavljena Agenciji najmanje 6 mjeseci prije podnošenja zahtjeva iz člana 31 ove metodologije, neto vrijednost

osnovnih sredstava za prvu godinu narednog regulatornog perioda je neto vrijednost koju Agencija utvrdi na osnovu procjene,

2) ako je dokumentacija o izvršenoj procjeni dostavljena Agenciji u roku koji je kraći od šest mjeseci prije podnošenja zahtjeva iz člana 31 ove metodologije ili Agencija ne izvrši procjenu prije donošenja odluke po zahtjevu iz razloga na koje ne može uticati (pokrenut postupak u vezi sa zaštitom prava učesnika u postupku javnih nabavki, kašnjenje procjenitelja sa izvršenjem ugovorne obaveze, i sl.), neto vrijednost osnovnih sredstava za naredni period je neto vrijednost utvrđena na osnovu posljednje procjene prihvaćene od strane Agencije.

(5) Za svaku godinu regulatornog perioda iz neto vrijednosti osnovnih sredstava $OS_{t+n-2}^{net}$ iz st. 2, 3 i 4 ovog člana isključuje se vrijednost sredstava koja nijesu odobrena od strane Agencije u postupku davanja saglasnosti na investicione planove, vrijednost sredstava stavljenih van upotrebe i vrijednost sredstava nabavljenih putem kapitalnog doprinosa (poklon, donacija i druga bespovratna sredstva).

(6)Vrijednost investicija iz stava 1 ovog člana izračunava se na sljedeći način i iskazuje u eurima, (€):

gdje je:

$i_{t+n-1}^{oa}$ - vrijednost osnovnih sredstava čije je stavljanje u upotrebu planirano za godinu t+n-1, a koja su odobrena od strane Agencije u postupcima davanja saglasnosti na investicione planove i odnose se na projekte od zajedničkog interesa za Energetsku zajednicu i projekte od uzajamnog interesa.

(7)Vrijednost investicija iz stava 6 ovog člana, za svaku godinu regulatornog perioda, umanjuje se za vrijednost investicija koje se finansiraju iz kapitalnih doprinosa.

(8)U regulatornu osnovu sredstava je uključen radni kapital koji predstavlja sredstva neophodna za nesmetano tekuće poslovanje operatora.

(9)Za svaku godinu regulatornog perioda radni kapital će se utvrditi u iznosu 1/12 utvrđenih troškova poslovanja iz člana 6 ove metodologije, isključujući troškove poreza na dobit pravnih lica iz člana 9 stav 2 ove metodologije.