Правила о необходимых средствах и оборудовании индивидуальной защиты на производстве и условиях, которым должны соответствовать средства и оборудование

Ovim pravilnikom propisuju se potrebna sredstva i oprema lične zaštite na radu i uslovi koje treba da ispunjavaju ta sredstva i oprema za profesionalno izložena lica, lica na školovanju koja tokom rada primjenjuju jonizujuća zračenja, lica odgovorna za zaštitu od jonizujućih zračenja, lica odgovorna za radijacionu i/ili nuklearnu bezbjednost i, ako je primjenjivo, strane vanjske radnike, prilikom obavljanja djelatnosti i/ili aktivnosti sa izvorima jonizujućih zračenja.

Ovaj pravilnik primjenjuje se na izbor, obezbjeđivanje, uslove upotrebe, ispravnost, održavanje, higijenu i kompatibilnost sredstava i opreme lične zaštite na radu, kada se rizici po sigurnost i zdravlje na radu ne mogu izbjeći ili dovoljno ograničiti tehničkim sredstvima kolektivne zaštite ili mjerama, metodama ili postupcima organizacije rada.

Sredstva i oprema lične zaštite na radu, u smislu ovog pravilnika, su sva sredstva i oprema, kao i pomoćna sredstva i dodaci, koje lice iz člana 1 ovog pravilnika nosi, drži ili na drugi način upotrebljava na radu, radi zaštite od jedne ili više opasnosti koje mogu ugroziti njegovu sigurnost i zdravlje na radu prilikom korišćenja izvora jonizujućih zračenja.

Sredstvima i opremom lične zaštite na radu u smislu ovog pravilnika ne smatraju se:

- obično radno odijelo ili uniforma koja nije posebno namijenjena za zaštitu sigurnosti i zdravlja na radu;

- sredstva i oprema u službama za prvu pomoć i spašavanje;

- sredstva i oprema lične zaštite lica u službi Vojske Crne Gore, policijskih službenika i zaposlenih u drugim državnim organima i organima državne uprave kada je to uređeno posebnim propisima;

- sredstva i oprema lične zaštite namijenjena za zaposlene u drumskom saobraćaju;

- sportska oprema;

- sredstva i oprema za samoodbranu ili zastrašivanje;

- prenosni uređaji i aparati za otkrivanje i javljanje opasnosti i smetnji, uključujući uređaje za mjerenje ili signalizaciju jonizujućeg zračenja, kada nijesu namijenjeni za ličnu zaštitu u smislu stava 1 ovog člana.

Lični dozimetri, elektronski dozimetri i drugi uređaji za individualni monitoring izloženosti ne smatraju se sredstvima i opremom lične zaštite na radu u smislu ovog pravilnika i koriste se u skladu sa propisima kojima se uređuje kontrola lične doze i zdravstveni nadzor.

Sredstva i oprema lične zaštite na radu koriste se kada se rizici po sigurnost i zdravlje na radu, uključujući rizike od spoljašnjeg izlaganja, unutrašnjeg izlaganja, radioaktivne kontaminacije i povezane neradiološke rizike, ne mogu izbjeći ili u dovoljnoj mjeri smanjiti tehničkim sredstvima kolektivne zaštite ili mjerama, metodama ili postupcima organizacije rada.

Sredstva i oprema lične zaštite na radu koriste se u skladu sa procjenom rizika, programom zaštite od jonizujućih zračenja, akcionim programom, uslovima iz rješenja o registraciji, licenci, odobrenja ili dozvole, kao i uputstvima proizvođača.

Rizici u odnosu na djelove tijela koje treba zaštititi dati su u Prilogu 1 ovog pravilnika.

Popis vrsta sredstava i opreme lične zaštite na radu dat je u Prilogu 2 ovog pravilnika.

Popis aktivnosti i sektora u kojima može biti potrebno obezbjeđivanje sredstava i opreme lične zaštite na radu dat je u Prilogu 3 ovog pravilnika.

Prilozi iz st. 3, 4 i 5 ovog člana čine sastavni dio ovog pravilnika.

Sredstva i oprema lične zaštite na radu treba da budu usaglašeni sa propisanim tehničkim zahtjevima za sredstva i opremu lične zaštite, odnosno sa propisima kojima se uređuje stavljanje na tržište, projektovanje i izrada sredstava i opreme lične zaštite u dijelu sigurnosti i zdravlja.

Sredstva i oprema iz stava 1 ovog člana treba da:

- odgovaraju rizicima za koje se koriste, a da sami ne povećavaju postojeće rizike niti stvaraju nove rizike;

- odgovaraju uslovima na radnom mjestu, uključujući vrstu izvora jonizujućih zračenja, način izlaganja, mogućnost kontaminacije i povezane fizičke, hemijske, biološke i druge rizike;

- uzimaju u obzir ergonomske zahtjeve i zdravstveno stanje korisnika;

- odgovaraju korisniku nakon potrebnog podešavanja.

Ako se, zbog postojanja više rizika, istovremeno upotrebljava više sredstava i opreme lične zaštite na radu, ta sredstva i oprema treba da budu međusobno usklađena i da zadrže zaštitnu efikasnost u odnosu na rizik, odnosno rizike za koje se koriste.

Vrsta sredstava i opreme lične zaštite na radu, uslovi i vrijeme njihove upotrebe određuju se na osnovu procjene rizika i prirode djelatnosti i/ili aktivnosti, uzimajući u obzir naročito:

1) vrstu, kategoriju i aktivnost izvora jonizujućih zračenja, odnosno vrstu generatora zračenja;

2) jačinu doze, očekivanu efektivnu i ekvivalentnu dozu i mogućnost spoljašnjeg izlaganja;

3) mogućnost unutrašnjeg izlaganja unošenjem radionuklida udisanjem, gutanjem, preko kože ili rana;

4) mogućnost površinske, vazdušne ili lične radioaktivne kontaminacije;

5) učestalost i trajanje izlaganja, način rada, kretanje i boravak u kontrolisanoj ili nadgledanoj zoni;

6) karakteristike radnog mjesta, postupka, opreme za rad i radne sredine;

7) efikasnost i ograničenja zaštitnih svojstava sredstava i opreme lične zaštite na radu;

8) potrebu za dekontaminacijom, odlaganjem ili zamjenom kontaminiranih ili oštećenih sredstava i opreme;

9) potrebu primjene principa optimizacije zaštite od jonizujućih zračenja, naročito sprečavanje ili smanjivanje spoljašnjeg izlaganja, unošenja radionuklida i širenja radioaktivne kontaminacije.

Sredstva i oprema lične zaštite na radu u načelu su namijenjeni za ličnu upotrebu.

Ako okolnosti zahtijevaju da sredstva i opremu koristi više lica, preduzimaju se odgovarajuće mjere da takva upotreba ne stvori zdravstveni ili higijenski problem za korisnike, uključujući čišćenje, dekontaminaciju, dezinfekciju, provjeru ispravnosti i evidenciju upotrebe.

Potrebna sredstva i oprema lične zaštite na radu utvrđena ovim pravilnikom obezbjeđuju se prije početka obavljanja djelatnosti i/ili aktivnosti, u skladu sa procjenom rizika i ovim pravilnikom.

Sredstva i oprema lične zaštite na radu treba da budu ispravni, održavani, popravljeni, zamijenjeni, očišćeni, dekontaminirani i čuvani u odgovarajućem higijenskom stanju, u skladu sa njihovom namjenom, uputstvima proizvođača i uslovima rada.

Sredstva i oprema lične zaštite na radu koja su oštećena, neispravna, kontaminirana iznad nivoa koji omogućava sigurnu dalju upotrebu ili kojima je istekao rok upotrebe, ne smiju se koristiti i treba da se zamijene, dekontaminiraju ili zbrinu u skladu sa propisima kojima se uređuje zaštita od jonizujućih zračenja, radijaciona i nuklearna sigurnost i bezbjednost.

Prije početka upotrebe sredstava i opreme lične zaštite na radu, licima iz člana 1 ovog pravilnika obezbjeđuju se razumljive informacije o rizicima od kojih ih sredstva i oprema štite, pravilnom načinu upotrebe, ograničenjima zaštite, pravilnom stavljanju i skidanju, čišćenju, dekontaminaciji, čuvanju, provjeri ispravnosti i postupanju u slučaju oštećenja ili kontaminacije.

Uputstva za upotrebu sredstava i opreme lične zaštite na radu treba da budu dostupna korisnicima na razumljiv način i, kada je primjenjivo, istaknuta na mjestu upotrebe.

Kada priroda rizika, složenost sredstava i opreme ili način rada to zahtijevaju, organizuje se praktična obuka, odnosno pokazna vježba pravilnog korišćenja sredstava i opreme lične zaštite na radu, uključujući redosljed stavljanja i skidanja radi sprečavanja radioaktivne kontaminacije.

Prije izbora sredstava i opreme lične zaštite na radu vrši se procjena da li sredstva i oprema koja se namjeravaju koristiti ispunjavaju uslove iz čl. 5 i 6 ovog pravilnika, uz učešće lica odgovornog za zaštitu od jonizujućih zračenja i, kada je primjenjivo, stručnjaka za zaštitu od jonizujućih zračenja.

Procjena iz stava 1 ovog člana obuhvata:

- analizu i procjenu rizika koji se ne mogu izbjeći ili dovoljno smanjiti drugim mjerama;

- utvrđivanje karakteristika koje sredstva i oprema lične zaštite na radu treba da imaju da bi bila efikasna u odnosu na utvrđene rizike, uzimajući u obzir i rizike koje sama sredstva i oprema mogu stvoriti;

- upoređivanje karakteristika dostupnih sredstava i opreme lične zaštite na radu sa karakteristikama utvrđenim u skladu sa tačkom 2 ovog stava.

Procjena iz stava 1 ovog člana revidira se kada dođe do promjena izvora, djelatnosti i/ili aktivnosti, radnog mjesta, postupka rada, rezultata monitoringa, zdravstvenog nadzora, incidenta, vanredne situacije ili drugih okolnosti koje mogu uticati na izbor i efikasnost sredstava i opreme lične zaštite na radu.

Sredstva i oprema lične zaštite na radu koriste se samo za namjene za koje su određeni, osim u posebnim i izuzetnim okolnostima kada je takva upotreba opravdana procjenom rizika ili postupanjem u vanrednoj situaciji.

Uputstvima za rad, programom zaštite od jonizujućih zračenja, akcionim programom i pravilima pristupa kontrolisanim i nadgledanim zonama.

U kontrolisanim zonama i drugim radnim mjestima sa mogućnošću kontaminacije naročito se obezbjeđuje pravilno stavljanje i skidanje zaštitne odjeće, rukavica, obuće, zaštite disajnih organa i druge opreme, radi sprečavanja širenja radioaktivne kontaminacije.

O sredstvima i opremi lične zaštite na radu vodi se evidencija koja naročito sadrži podatke o vrsti i količini sredstava i opreme, korisnicima, datumu izdavanja, provjeri ispravnosti, održavanju, čišćenju, dekontaminaciji, zamjeni i zbrinjavanju.

Evidencija iz stava 1 ovog člana čuva se u skladu sa propisima kojima se uređuje zaštita od jonizujućih zračenja, radijaciona i nuklearna sigurnost i bezbjednost i internim aktima, na način koji omogućava naknadni uvid i sljedljivost.

Ovaj pravilnik objaviće se u „Službenom listu Crne Gore”, a stupa na snagu 1. jula 2027. godine.

Ovaj prilog predstavlja neiscrpni popis rizika i djelova tijela koje treba zaštititi.

Procjena rizika određuje potrebu obezbjeđivanja sredstava i opreme lične zaštite na radu i njihove karakteristike.

Popis iz ovog priloga je neiscrpan.

Izbor sredstava i opreme vrši se na osnovu procjene rizika i karakteristika djelatnosti i/ili aktivnosti sa izvorima jonizujućih zračenja.