Pravilnik o bližim uslovima za stavljanje na tržište, označavanje i ispitivanje biorazgradljivosti detergenata i površinski aktivnih supstanci

Ovim pravilnikom propisuju se bliži uslovi označavanja, sadržaj informacija, digitalno označavanje, način objavljivanja, bliži sadržaj, način uspostavljanja, tehnički standardi, dostupnost digitalnog pasoša proizvoda, bliži uslovi za sisteme ponovnog punjenja, dozvoljene vrste mikroorganizama i postupci procjene za detergente i metode ispitivanja biorazgradljivosti za površinski aktivne supstance.

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:

1) potpuna aerobna biorazgradljivost je stepen biorazgradnje koji se postiže kada mikroorganizmi, u prisustvu kiseonika, potpuno razgrade supstancu ili smješu tako da se ona razloži na ugljen-dioksid, vodu i mineralne soli drugih prisutnih elemenata, kao i na nove sastavne djelove mikrobnih ćelija, odnosno biomasu;

2) film je vodorastvorljivi polimerni film koji se koristi kao kapsula ili omotač za detergent;

3) nosač podataka je linearni bar-kod, dvodimenzionalni kod ili drugi automatski čitljiv identifikacioni medij koji omogućava pristup podacima u digitalnom obliku putem elektronskog uređaja;

4) jedinstvena identifikaciona oznaka proizvoda je jedinstveni niz znakova koji omogućava identifikaciju određenog detergenta, površinski aktivne supstance ili modela proizvoda i pristup digitalnom pasošu proizvoda;

5) jedinstveni identifikator formule je jedinstvena alfanumerička oznaka koja se dodjeljuje formuli detergenta ili površinski aktivne supstance radi identifikacije sastava proizvoda za potrebe nadzora, procjene rizika, informisanja nadležnih organa i hitnog zdravstvenog odgovora;

6) jedinstvena identifikaciona oznaka subjekta je jedinstveni niz znakova koji omogućava identifikaciju proizvođača, uvoznika, distributera, zastupnika ili drugog privrednog subjekta koji učestvuje u stavljanju detergenta ili površinski aktivne supstance na tržište;

7) digitalni pasoš proizvoda je skup podataka koji se odnose na određeni detergent ili površinski aktivnu supstancu, odnosno model proizvoda, koji sadrži podatke propisane ovim pravilnikom i koji je dostupan elektronskim putem preko nosača podataka;

8) pružalac usluge digitalnog pasoša proizvoda je pravno ili fizičko lice koje za proizvođača, uvoznika, zastupnika ili drugi odgovorni privredni subjekt obezbjeđuje usluge izrade, čuvanja, održavanja, ažuriranja, obrade ili omogućavanja pristupa digitalnom pasošu proizvoda;

9) pojedinačno pakovanje je pakovanje u kojem se detergent ili površinski aktivna supstanca za krajnje korisnike čini dostupnim na tržištu i koje prati proizvod do mjesta upotrebe;

10) ponovno punjenje je radnja pri kojoj se detergent ili površinski aktivna supstanca koje privredni subjekt nudi krajnjem korisniku, uz naknadu ili bez naknade, pune u pakovanje

krajnjeg korisnika ili drugo odgovarajuće pakovanje na mjestu prodaje ili drugom mjestu činjenja dostupnim na tržištu;

11) mjesto ponovnog punjenja je mjesto na kojem privredni subjekt krajnjim korisnicima nudi detergent ili površinski aktivnu supstancu putem sistema ponovnog punjenja, ručno ili pomoću automatske ili poluautomatske opreme;

12) model je vrsta detergenta ili površinski aktivne supstance čiji svi primjerci ispunjavaju sljedeće uslove:

- imaju istog proizvođača i stavljaju se na tržište pod istim trgovačkim nazivom;

- imaju isti sastav i proizvode se istim proizvodnim postupkom;

- ako je primjenjivo, imaju istu klasifikaciju u skladu sa propisima kojima se uređuju klasifikacija, označavanje i pakovanje hemikalija;

- određeni su brojem tipa, šifrom, nazivom, oznakom serije ili drugim elementom koji omogućava njihovu identifikaciju kao iste grupe proizvoda;

13) krajnji korisnik je fizičko ili pravno lice kojem je detergent ili površinski aktivna supstanca učinjena dostupnom na tržištu, bilo kao potrošaču van njegove trgovačke, poslovne, zanatske ili profesionalne djelatnosti, bilo kao profesionalnom krajnjem korisniku u okviru njegove industrijske ili profesionalne djelatnosti;

14) proizvođač detergenta ili površinski aktivne supstance je fizičko ili pravno lice koje proizvodi detergent ili površinski aktivnu supstancu, ili za koje se detergent ili površinski aktivna supstanca projektuje ili proizvodi, i koje taj detergent ili površinski aktivnu supstancu stavlja na tržište pod svojim imenom ili žigom;

15) ovlašćeni zastupnik je fizičko ili pravno lice sa sjedištem u Crnoj Gori koje je od proizvođača dobilo pisano ovlašćenje da u njegovo ime obavlja određene poslove;

16) uvoznik je fizičko ili pravno lice sa sjedištem u Crnoj Gori koje stavlja na tržište Crne Gore detergent ili površinski aktivnu supstancu iz druge države;

17) distributer je fizičko ili pravno lice u lancu snabdijevanja, osim proizvođača ili uvoznika, koje čini detergent ili površinski aktivnu supstancu dostupnim na tržištu;

18) privredni subjekt je proizvođač detergenta ili površinski aktivne supstance, ovlašćeni zastupnik, uvoznik ili distributer;

19) industrijski i institucionalni detergent je, za potrebe ovog pravilnika, zajednički naziv za detergent za profesionalnu upotrebu i detergent za industrijsku upotrebu, u smislu zakona, koji se stavlja na tržište isključivo za upotrebu van domaćinstva koju obavlja specijalizovano osoblje.

Površinski aktivne supstance i površinski aktivne supstance sadržane u detergentima treba da ispunjavaju zahtjeve potpune aerobne biorazgradljivosti date u Prilogu 1.

Ispunjenost zahtjeva iz stava 1 ovog člana utvrđuje se metodama ispitivanja datim u Prilogu 1.

Stav 1 ovog člana ne primjenjuje se na površinski aktivne supstance i površinski aktivne supstance sadržane u detergentima koje su aktivne supstance u dezinfekcionim sredstvima, ako su odobrene, upisane, prijavljene ili se mogu koristiti u skladu sa propisima kojima se uređuju biocidni proizvodi.

Industrijski detergenti i detergenti za profesionalnu upotrebu koji sadrže površinski aktivne supstance koje ne ispunjavaju zahtjeve potpune aerobne biorazgradljivosti mogu se staviti na tržište samo na osnovu dozvole za upotrebu površinski aktivne supstance, u skladu sa zakonom.

Detergent za kućnu upotrebu koji kao aktivnu komponentu sadrži hemikaliju sa Liste klasifikovanih supstanci u procentu većem od 1% može se staviti na tržište samo na osnovu dozvole za upotrebu površinski aktivne supstance, u skladu sa zakonom.

Od 23. marta 2032. godine vodorastvorljivi polimerni filmovi koji se koriste za kapsule detergenata, kao i polimeri sadržani u tim filmovima, treba da ispunjavaju zahtjeve biorazgradljivosti date u Prilogu 1.

Od 23. marta 2034. godine organske supstance koje su namjerno dodate u detergent u koncentraciji od najmanje 10% masenog udjela u ukupnoj masi supstanci, isključujući vodu, osim površinski aktivnih supstanci, filmova i polimera sadržanih u filmovima, treba da ispunjavaju zahtjeve biorazgradljivosti date u Prilogu 1.

Izuzetno od stava 7 ovog člana zahtjevi biorazgradljivosti ne primjenjuju se na supstance za koje je u Prilogu 1 propisano odstupanje, ako su ispunjeni uslovi utvrđeni tim prilogom.

Detergenti kojima su namjerno dodati mikroorganizmi mogu se stavljati na tržište samo ako ispunjavaju posebne zahtjeve date u Prilogu 2.

Ispunjenost zahtjeva iz stava 1 ovog člana dokazuje se tehničkom dokumentacijom, procjenom rizika, izvještajima o ispitivanju i drugim podacima kojima se potvrđuje bezbjedna upotreba detergenta za zdravlje ljudi i životnu sredinu.

Detergenti iz Priloga 3 mogu se stavljati na tržište samo ako su u skladu sa ograničenjima sadržaja fosfata i drugih jedinjenja fosfora utvrđenim u tom prilogu.

Proizvođač, uvoznik, odnosno distributer koji stavlja na tržište ili čini dostupnim na tržištu detergent ili površinski aktivnu supstancu treba da obezbijedi da proizvod ispunjava zahtjeve propisane zakonom i ovim pravilnikom.

Obaveze proizvođača utvrđene ovim pravilnikom primjenjuju se na fizičko ili pravno lice koje proizvodi detergent ili površinski aktivnu supstancu, ili za koje se detergent ili površinski aktivna supstanca projektuje ili proizvodi, i koje taj proizvod stavlja na tržište pod svojim imenom, trgovačkim nazivom ili žigom.

Proizvođač sačinjava tehničku dokumentaciju i sprovodi postupak ocjene usklađenosti iz Priloga 4.

Ispunjenost zahtjeva iz stava 1 ovog člana dokazuje se naročito:

1) tehničkom dokumentacijom;

2) izvještajima o ispitivanju, kada su propisani;

3) podacima o sastavu proizvoda;

4) listom podataka o sastojcima, kada je propisan;

5) etiketom proizvoda;

6) digitalnom etiketom, ako se koristi;

7) digitalnim pasošem proizvoda, kada je propisana obaveza njegovog posjedovanja;

8) podacima o nosaču podataka;

9) dokumentacijom o ispunjenosti uslova za ponovno punjenje, ako se proizvod čini dostupnim putem sistema ponovnog punjenja.

Ispunjenost zahtjeva ovog pravilnika za detergente i površinski aktivne supstance utvrđuje se metodama ispitivanja bez upotrebe životinja koje su validirane na nivou Evropske unije ili na međunarodnom nivou.

Detergenti i površinski aktivne supstance ne stavljaju se na tržište ako su konačna formulacija, sastojci ili kombinacije sastojaka bili predmet ispitivanja na životinjama radi ispunjavanja zahtjeva ovog pravilnika.

Odredbe st. 5 i 6 ovog člana primjenjuju se ne isključujući primjenu zakona i drugih propisa i ne sprječavaju korišćenje podataka pribavljenih prije 22. marta 2026. godine.

Sadržaj tehničke dokumentacije iz stava 4 tačka 1 ovog člana dat je u Prilogu 4.

Dokumentacija i podaci iz stava 4 ovog člana treba da budu tačni, potpuni, ažurni i dostupni organu uprave nadležnom za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Agencija), odnosno nadležnom inspektoru, na zahtjev.

Proizvođač, uvoznik, odnosno distributer, dokumentaciju i podatke iz stava 4 ovog člana čuva najmanje deset godina od dana stavljanja detergenta ili površinski aktivne supstance na tržište.

Ako proizvođač nema sjedište u Crnoj Gori, dokumentaciju i podatke iz stava 4 ovog člana obezbjeđuje uvoznik, odnosno ovlašćeni zastupnik, ako je imenovan u skladu sa zakonom.

Ako detergent ili površinski aktivna supstanca nije usklađena sa zahtjevima iz zakona i ovog pravilnika, ili ako dokumentacija i podaci iz stava 4 ovog člana nijesu dostupni, potpuni ili ažurni, smatra se da nije dokazano ispunjavanje zahtjeva za stavljanje proizvoda na tržište.

Ako je strani proizvođač detergenta ili površinski aktivne supstance imenovao zastupnika u skladu sa zakonom, zastupnik može, u ime proizvođača, dostavljati i ažurirati podatke i dokumentaciju koji se odnose na detergent ili površinski aktivnu supstancu.

Zastupnik iz stava 1 ovog člana može dostavljati Agenciji, odnosno nadležnom inspektoru, podatke o tehničkoj dokumentaciji, etiketi, digitalnoj etiketi, digitalnom pasošu proizvoda, listu podataka o sastojcima i druge podatke potrebne za dokazivanje ispunjenosti zahtjeva iz ovog pravilnika.

Zastupnik treba da čuva i ažurira podatke koje dostavlja u skladu sa stavom 2 ovog člana i da ih, na zahtjev, učini dostupnim Agenciji, odnosno nadležnom inspektoru.

Imenovanje zastupnika ne oslobađa proizvođača, uvoznika, odnosno distributera obaveza koje imaju u skladu sa zakonom i ovim pravilnikom.

Uvoznik, odnosno distributer koji stavlja na tržište ili čini dostupnim na tržištu detergent ili površinski aktivnu supstancu treba da prije stavljanja proizvoda na tržište, odnosno činjenja dostupnim na tržištu, provjeri da proizvod ima propisanu etiketu, prateće informacije, digitalnu etiketu ako se koristi, digitalni pasoš proizvoda kada je propisan, kao i nosač podataka kada je propisan.

Uvoznik, odnosno distributer treba da obezbijedi da uslovi skladištenja, prevoza i rukovanja detergentom ili površinski aktivnom supstancom ne utiču na ispunjenost zahtjeva propisanih zakonom i ovim pravilnikom.

Ako uvoznik ili distributer stavlja detergent ili površinski aktivnu supstancu na tržište pod svojim imenom, trgovačkim nazivom ili žigom, ili ako izmijeni proizvod, njegovu etiketu, ambalažu, sastav, namjenu ili način činjenja dostupnim na tržištu na način koji može uticati na ispunjenost zahtjeva iz zakona i ovog pravilnika, treba da obezbijedi ispunjenost zahtjeva koji se odnose na proizvođača.

Ako uvoznik ili distributer čini dostupnom krajnjem korisniku površinski aktivnu supstancu koja prvobitno nije bila namijenjena krajnjem korisniku, treba da obezbijedi ispunjenost zahtjeva za površinski aktivne supstance za krajnje korisnike.

Uvoznik, distributer, odnosno drugi privredni subjekt koji čini dostupnim detergent ili površinski aktivnu supstancu putem sistema ponovnog punjenja treba da obezbijedi:

1)mjere za smanjenje rizika od izloženosti ljudi, naročito djece;

2)da djeca ne koriste mjesto ponovnog punjenja bez nadzora;

3)odgovarajuće osposobljavanje lica koja rukuju mjestom ponovnog punjenja;

4)da se proizvodi koji se nude na istom mjestu ponovnog punjenja međusobno ne miješaju i ne reaguju na način koji bi mogao ugroziti zdravlje ljudi ili životnu sredinu;

5)da krajnjem korisniku prije punjenja budu dostupne informacije o proizvodu, načinu upotrebe, doziranju, opasnostima, mjerama predostrožnosti i sastavu proizvoda;

6)da ambalaža u koju se proizvod puni bude odgovarajuća za taj proizvod, čista i jasno označena.

Činjenje dostupnim detergenta ili površinski aktivne supstance putem sistema ponovnog punjenja ne smatra se pakovanjem ili prepakivanjem, ako se ne mijenja sastav, namjena, klasifikacija ili označavanje proizvoda.

Ako uvoznik ili distributer pakuje ili prepakuje detergent ili površinski aktivnu supstancu, a tim pakovanjem ili prepakivanjem se ne mijenja sastav, svojstva, namjena, klasifikacija, označavanje ili usklađenost proizvoda sa zakonom i ovim pravilnikom, treba da na pakovanju navede svoje ime, odnosno naziv, registrovani trgovački naziv ili žig, sjedište, poštansku adresu, elektronsku adresu i broj telefona, uz riječ: „pakovao“, odnosno „prepakovao“.

Uvoznik ili distributer iz stava 1 ovog člana treba da obezbijedi da primjerak izvorne etikete i podataka koji su pratili proizvod prije pakovanja ili prepakivanja bude dostupan Agenciji i nadležnom inspektoru najmanje deset godina od dana stavljanja proizvoda na tržište.

Ako je za detergent ili površinski aktivnu supstancu propisana obaveza posjedovanja digitalnog pasoša proizvoda, uvoznik ili distributer iz stava 1 ovog člana treba da obezbijedi da jedinstvena identifikaciona oznaka proizvoda, odnosno elektronska veza do digitalnog pasoša proizvoda, bude dostupna Agenciji i nadležnom inspektoru najmanje deset godina od dana stavljanja proizvoda na tržište.

Ako uvoznik ili distributer pakovanjem, prepakivanjem, ponovnim označavanjem, promjenom trgovačkog naziva ili drugom izmjenom proizvoda utiče na usklađenost detergenta ili površinski aktivne supstance sa zakonom i ovim pravilnikom, smatra se odgovornim za ispunjavanje zahtjeva koji se odnose na proizvođača.

Činjenje dostupnim detergenta ili površinski aktivne supstance za krajnje korisnike putem sistema ponovnog punjenja ne smatra se pakovanjem ili prepakivanjem u smislu ovog člana.

Privredni subjekat koji stavlja na tržište ili čini dostupnim na tržištu detergent ili površinski aktivnu supstancu treba da, na zahtjev Agencije ili nadležnog inspektora, dostavi podatke o:

1)privrednom subjektu od kojeg mu je isporučen detergent ili površinski aktivna supstanca;

2)privrednom subjektu kojem je isporučio detergent ili površinski aktivnu supstancu.

Podaci iz stava 1 ovog člana sadrže naročito naziv i sjedište privrednog subjekta, kontakt podatke, naziv proizvoda, količinu, datum isporuke, broj serije, odnosno drugu oznaku koja omogućava sljedljivost proizvoda.

Privredni subjekat treba da podatke iz stava 1 ovog člana čuva i učini dostupnim Agenciji ili nadležnom inspektoru najmanje deset godina od dana prijema, odnosno isporuke detergenta ili površinski aktivne supstance.

Podaci iz stava 1 ovog člana koriste se za potrebe nadzora nad stavljanjem proizvoda na tržište, provjere sljedljivosti, preduzimanja mjera u slučaju neusklađenosti proizvoda i zaštite zdravlja ljudi i životne sredine.

Prije stavljanja na tržište detergenta ili surfaktanta za krajnjeg korisnika koji je smješa za koju nije potrebno dostavljanje informacija Centru u skladu sa članom 70 Zakona, proizvođač sa sjedištem u Crnoj Gori ili, kada proizvođač nema sjedište u Crnoj Gori, uvoznik ili ovlašćeni predstavnik, gdje je imenovan, dostavlja Centru list sa podacima o sastojcima iz Priloga 4.

Ukoliko detergent ili surfaktant za krajnjeg korisnika za koji je dostavljen list sa podacima o sastojcima više ne odgovara informacijama sadržanim u tom listu sa podacima, bez odlaganja se dostavlja ažurirani list sa podacima o sastojcima.

List sa podacima o sastojcima dostavlja se elektronskim putem, u formatu propisanom za dostavljanje informacija u skladu sa članom 70 Zakona, i na crnogorskom jeziku.

Centar, medicinsko osoblje i druga lica ovlašćena za pristup listu sa podacima o sastojcima čuvaće povjerljivost informacija sadržanih u njemu.

Informacije iz stava 4 ovog člana mogu se koristiti samo:

1)za odgovor na medicinske upite formulisanjem preventivnih i kurativnih mera, posebno u slučaju nužde; ili

2)da sprovede statističku analizu kako bi se utvrdilo gde su potrebne poboljšane mere upravljanja rizikom.

Informacije sadržane u listu podataka o sastojcima neće biti dostupne javnosti i biće skladištene, obrađivane i razmenjene na način koji sprečava neovlašćeni pristup, gubitak, izmenu ili zloupotrebu.

Detergent i površinski aktivna supstanca koji se čine dostupnim na tržištu u pojedinačnom pakovanju moraju imati etiketu.

Detergent i površinski aktivna supstanca koji se čine dostupnim krajnjem korisniku putem sistema ponovnog punjenja moraju imati fizičku etiketu i, ako je propisana obaveza digitalnog pasoša proizvoda, nosač podataka koji omogućava pristup digitalnom pasošu proizvoda.

Privredni subjekat koji čini dostupnim detergent ili površinski aktivnu supstancu krajnjem korisniku putem sistema ponovnog punjenja treba da obezbijedi da fizička etiketa i nosač podataka budu dostupni za svako pakovanje koje se puni ili ponovo puni detergentom ili površinski aktivnom supstancom.

Etiketa detergenta i površinski aktivne supstance treba da sadrži informacije iz Priloga 5 Dio A.

Pored informacija iz stava 4 ovog člana, etiketa detergenta za pranje veša za kućnu upotrebu, detergenta za mašinsko pranje posuđa za kućnu upotrebu i detergenta za čišćenje površina za kućnu upotrebu treba da sadrži i informacije o doziranju iz Priloga 5 Dio B.

Informacije iz st. 4 i 5 ovog člana moraju biti date na crnogorskom jeziku, jasno, razumljivo, vidljivo i čitljivo.

Etiketa treba da bude dostupna radi inspekcijskog pregleda u trenutku stavljanja detergenta ili površinski aktivne supstance na tržište, odnosno činjenja dostupnim na tržištu.

Podaci na etiketi ne smiju biti suprotni podacima iz bezbjednosnog lista, tehničke dokumentacije, digitalne etikete, digitalnog pasoša proizvoda ili druge prateće dokumentacije proizvoda.

Informacije koje se, u skladu sa ovim pravilnikom, navode na etiketi detergenta ili površinski aktivne supstance, daju se na fizičkoj etiketi.

Informacije iz stava 1 ovog člana mogu se dodatno dati i na digitalnoj etiketi.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, informacije iz Priloga 5 Dio C mogu se navesti samo na digitalnoj etiketi, ako se time ne dovodi u pitanje zaštita zdravlja ljudi, zaštita životne sredine i pravo krajnjeg korisnika da prije kupovine dobije propisane informacije.

Na fizičkoj etiketi obavezno se navode podaci o identifikaciji proizvoda, proizvođaču, odnosno uvozniku, trgovačkom nazivu proizvoda, opasnostima, mjerama predostrožnosti, uputstvu za bezbjednu upotrebu i drugi podaci koji su neophodni za bezbjedno rukovanje proizvodom.

Ako se informacije daju i putem digitalne etikete, podaci na digitalnoj etiketi ne smiju biti suprotni podacima navedenim na fizičkoj etiketi, bezbjednosnom listu, digitalnom pasošu proizvoda ili drugoj pratećoj dokumentaciji proizvoda.

Ako detergent ili površinski aktivna supstanca ima digitalnu etiketu, digitalna etiketa treba da ispunjava sljedeće uslove:

1)da sadrži propisane informacije na jednom mjestu, jasno odvojene od drugih komercijalnih, promotivnih ili drugih informacija;

2)da informacije budu jasne, razumljive, čitljive i pretražive;

3)da bude dostupna krajnjim korisnicima, Agenciji, nadležnoj inspekciji i drugim nadležnim organima;

4)da bude dostupna putem nosača podataka koji se nalazi na etiketi, ambalaži, pratećoj dokumentaciji proizvoda ili mjestu ponovnog punjenja;

5)da bude dostupna putem digitalnih tehnologija koje su u širokoj upotrebi i kompatibilne sa glavnim operativnim sistemima i internet pretraživačima;

6)da pristup digitalnoj etiketi bude besplatan i da ne zahtijeva registraciju korisnika, unošenje lozinke ili preuzimanje posebne aplikacije;

7)da bude prikazana na način kojim se uzimaju u obzir potrebe ranjivih grupa, uključujući lica sa invaliditetom;

8)da ostane dostupna najmanje deset godina od dana stavljanja detergenta ili površinski aktivne supstance na tržište;

9)da, ako je dostupna na više jezika, izbor jezika ne zavisi od geografske lokacije sa koje krajnji korisnik pristupa digitalnoj etiketi.

Privredni subjekt koji obezbjeđuje digitalnu etiketu ne smije pratiti, analizirati ili koristiti podatke o korišćenju digitalne etikete, osim u mjeri koja je neophodna za tehničko omogućavanje pristupa digitalnoj etiketi.

Privredni subjekt koji detergent ili površinski aktivnu supstancu čini dostupnom krajnjem korisniku treba da informacije sa digitalne etikete obezbijedi i na drugi način:

1)na usmeni ili pisani zahtjev krajnjeg korisnika; ili

2)ako je digitalna etiketa privremeno nedostupna, uključujući i trenutak kupovine.

Informacije iz stava 3 ovog člana obezbjeđuju se bez naknade i ne smiju biti uslovljene kupovinom detergenta ili površinski aktivne supstance.