Zakon o hemikalijama

Ovim zakonom uređuje se klasifikacija, označavanje, pakovanje, stavljanje na tržište, izvoz i uvoz hemikalija, kao i druga pitanja od značaja za zaštitu zdravlja ljudi i životne sredine od štetnog uticaja hemikalija.

Hemikalijama se, u smislu ovog zakona, smatraju:

- supstance u pojedinačnom obliku, supstance u smješi i smješe, dobijene proizvodnim procesom ili u prirodnom stanju;

- supstance i smješe u proizvodima.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na:

1) radioaktivne supstance i smješe;

2) supstance pojedinačno, u smješama ili proizvodima koje su pod carinskim nadzorom u carinskom skladištu ili slobodnim zonama, radi ponovnog izvoza ili tranzita, ako se te hemikalije ne prerade ili obrade;

3) neizolovane intermedijere;

4) otpad, u skladu sa propisima kojima je uređeno upravljanje otpadom, nije supstanca, smješa ili proizvod u smislu ovog zakona;

5) prevoz opasnih materija vazdušnim, morskim, drumskim, željezničkim, poštanskim i unutrašnjim plovnim putevima, osim u slučajevima kada je ovim zakonom drukčije propisano;

6) supstance, u pojedinačnom obliku, smješi ili proizvodu, kad je to krajnje neophodno u odbrambene svrhe;

7) supstance i smješe namijenjene za naučno istraživanje i razvoj, koje se ne stavljaju na tržište i koriste se u kontrolisanim uslovima u skladu sa propisima kojima se uređuje zaštita životne sredine i bezbjednost i zdravlje na radu.

Odredbe ovog zakona koje se odnose na upis u registar, obaveze daljih korisnika i stručnu procjenu ne primjenjuju se na hemikalije koje se koriste:

1) u ljekovima za humanu i veterinarsku upotrebu;

2) u hrani i prehrambenim aditivima i aromama;

3) u hrani za životinje, aditivima i aromama za tu hranu i dodacima životinjskoj ishrani;

4) supstance za koje postoji dovoljno informacija da ne predstavljaju rizik po zdravlje ljudi i životnu sredinu;

5) supstance upisane u registar, pojedinačno ili u smješama, koje su ponovo uvezene od strane istog subjekta u lancu snabdijevanja ili drugog subjekta u istom lancu snabdijevanja, za koje se može dokazati da se radi o istoj supstanci;

6) supstance koje su upisane u registar, pojedinačno, u smješama ili proizvodima i koje nastaju postupkom rekuperacije (hvatanjem i iskorišćavanjem sporednih proizvoda proizvodnje, odnosno ponovno dobijanje supstance u tehnološkim procesima) i koja je ista sa supstancom koja je upisana u registar i ako pravno lice ili preduzetnik koji obavlja rekuperaciju raspolaže podacima o toj supstanci.

Odredbe ovog zakona koje se odnose na upis u registar i stručnu procjenu ne primjenjuju se na polimere.

Odredbe ovog zakona koje se odnose na obavještavanje unutar lanca snabdijevanja hemikalijama ne primjenjuju se na smješe koje se u finalnom obliku koriste:

1) u ljekovima za humanu i veterinarsku upotrebu;

2) u hrani i prehrambenim aditivima i aromama;

3) u hrani za životinje, aditivima i aromama za tu hranu i dodacima životinjskoj ishrani;

4) kao kozmetički proizvodi;

5) kao invazivna medicinska sredstva ili sredstva koja se koriste u direktnom fizičkom kontaktu sa ljudskim tijelom.

Odredbe ovog zakona koje se odnose na klasifikaciju, označavanje i pakovanje hemikalija ne primjenjuju se na supstance i smješe koje se u finalnom obliku koriste:

1) u ljekovima za humanu i veterinarsku upotrebu;

2) u hrani i prehrambenim aditivima i aromama u hrani;

3) u hrani za životinje, aditivima za hranu za životinje, aromama za hranu za životinje i ishrani životinja;

4) kao kozmetički proizvodi;

5) kao invazivna medicinska sredstva ili sredstva koja se koriste u direktnom fizičkom kontaktu sa ljudskim tijelom.

Ambalaža municije namijenjene za upotrebu od strane oružanih snaga, ne označava se u skladu sa odredbama ovog zakona ako bi označavanje predstavljalo neprihvatljiv bezbjednosni rizik za municiju ili za vojno i civilno osoblje, i ako nije moguće obezbijediti odgovarajuću kamuflažu, što ne utiče na obavezu dostavljanja bezbjednosnog lista.

Odredbe ovog zakona koje se odnose na izvoz i uvoz hemikalija ne primjenjuju se na:

1) radioaktivne materijale;

2) narkotike i psihotropne supstance, uključujući njihove prekursore, u skladu sa važećim međunarodnim konvencijama;

3) hemijsko oružje;

4) hranu i prehrambene aditive;

5) hranu za životinje i prerađene, djelimično prerađene ili neprerađene aditive za tu hranu;

6) genetički modifikovane organizme;

7) ljekove za humanu i veterinarsku upotrebu;

8) supstance, smješe i proizvode koji se smatraju otpadom u skladu sa propisima o upravljanju otpadom.

Odredbe ovog zakona ne primjenjuju se na hemikalije koje se izvoze u svrhu naučnog istraživanja i razvoja u količini koja ne prelazi 10 kg po izvozniku i po državi uvoza tokom kalendarske godine, pod uslovom da te količine ne utiču na zdravlje ljudi i životnu sredinu i da izvoznik u izvoznoj deklaraciji navede identifikacioni broj hemikalije u skladu sa zakonom.

Odredbe ovog zakona ne primjenjuju se na hemikalije koje se u finalnom obliku stavljaju na tržište kao sredstva za zaštitu bilja i biocidni proizvodi, osim odredbi kojima je uređena klasifikacija, označavanje i pakovanje hemikalija, dobra laboratorijska praksa, razmjena podataka dobijenih iz ispitivanja hemikalija i ograničenja za određene hemikalije.

Principi upravljanja hemikalijama su:

1) Princip predostrožnosti, koji podrazumijeva da:

a) kada nije sigurno kakve posljedice može prouzrokovati hemikalija, moraju se sprovesti sve raspoložive procedure za ocjenu očekivanih uticaja i odgovarajuće mjere, kako bi se izbjegle negativne posljedice po zdravlje ljudi i životnu sredinu;

b) kada prijeti opasnost od stvarne i nepopravljive štete za zdravlje ljudi i životnu sredinu, ne smije se odlagati preduzimanje neophodnih mjera zaštite, pa ni u slučaju kada ta opasnost nije u cjelini naučno dokazana;

c) etiketa hemikalije koja ima naučno dokazanu ili pretpostavljenu vjerovatnoću štetnog i trajno štetnog uticaja na životnu sredinu treba da sadrži odgovarajuća obavještenja o mjerama predostrožnosti;

2) Princip prvenstva za mjere predostrožnosti:

a) kada set mjera predostrožnosti za određenu supstancu, smješu ili ambalažu sadrži ponovljene ili očigledno suvišne mjere, one se izostavljaju sa etikete;

b) kada je supstanca ili smješa dostupna kao roba opšte potrošnje, na etiketi se navodi mjera predostrožnosti o odlaganju te supstance ili smješe i odlaganju ambalaže, osim ako to nije propisano ovim zakonom i propisima donijetim na osnovu ovog zakona;

c) mjere predostrožnosti se ne navode na etiketi kada je jasno da odlaganje supstance ili smješe, kao i ambalaže, ne predstavlja opasnost po zdravlje ljudi i životnu sredinu;

d) na etiketi se ne navodi više od šest mjera predostrožnosti, osim ako to nije neophodno da se ukaže na prirodu i ozbiljnost opasnosti;

e) kada je klasifikacija supstance ili smješe propraćena sa više od jednog piktograma opasnosti za istu klasu opasnosti, etiketa sadrži piktogram opasnosti za najopasniju kategoriju u okviru te klase;

3) Princip "bez podataka nema tržišta" koji podrazumijeva da se pojedinačne supstance i supstance u smješama ili proizvodima ne mogu se proizvoditi i stavljati na tržište ako nijesu registrovane u skladu sa odredbama ovog zakona;

4) Princip saradnje koji podrazumijeva:

a) održivo upravljanje hemikalijama postiže se saradnjom i zajedničkim djelovanjem nadležnih organa, kao i svih drugih učesnika u cilju zaštite životne sredine, u okviru svojih nadležnosti i odgovornosti;

b) država obezbjeđuje saradnju i solidarnost u rješavanju globalnih i međunarodnih pitanja zaštite životne sredine, posebno kroz međunarodne ugovore, saradnjom sa drugim državama i zaključivanjem odgovarajućih sporazuma, kao i obavještavanjem drugih država o prekograničnim uticajima na životnu sredinu, o ekološkim udesima i međunarodnoj razmjeni informacija o životnoj sredini;

5) Princip transparentnosti i djelovanja, koji podrazumijeva da nadležni organi odlučuju o ograničenjima stavljanja na tržište supstanci na osnovu svih informacija i procjene rizika za namjeravane upotrebe, uključujući testove i procjene za svaki scenario izloženosti koje su dužni da prikupe i dostave proizvođači supstanci.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) ambalaža je jedna ili više posuda, kutija ili omotač, uključujući sve druge neophodne komponente i materijale kojima se obezbjeđuje zadržavanje sadržaja i druge sigurnosne funkcije ambalaže;

2) CAS broj je karakterističan broj supstanci pod kojim je hemikalija upisana na listu međunarodne Službe abstrakata (Chemical Abstract Service);

3) dalji korisnik je fizičko ili pravno lice, osim proizvođača ili uvoznika, koje koristi supstancu, pojedinačno ili u smješi, u industrijske ili profesionalne svrhe, a distributer ili potrošač ne smatra se daljim korisnikom;

4) distributer je pravno ili fizičko lice ili preduzetnik, uključujući trgovca na malo, koji isključivo skladišti i stavlja na tržište supstance, samostalno ili u smješi, za treće lice;

5) dobavljač je proizvođač, uvoznik, dalji korisnik ili distributer koji stavlja na tržište supstancu pojedinačno ili u smješi, ili smješu;

6) dobavljač proizvoda je proizvođač, uvoznik proizvoda, dalji korisnik ili distributer koji stavlja na tržište proizvod;

7) dobra laboratorijska praksa (DLP) je sistem kvaliteta koji se odnosi na organizacione procese i uslove u kojima se vrše neklinička ispitivanja u odnosu na opasnosti po zdravlje ljudi i životnu sredinu u skladu sa OECD principima;

8) detergenti su supstance, smješe ili mikroorganizmi ili njihova kombinacija, koji su namijenjeni za: čišćenje tkanina, posuđa ili površina, namakanje (pretpranje), ispiranje ili izbjeljivanje tkanina, posuđa ili površina, mijenjanje osjećaja na dodir ili mirisa tkanina u sklopu postupaka kojima se dopunjuje pranje tkanina, podupiranje postupka čišćenja kad se upotrebljavaju zajedno s deterdžentom za pranje rublja ili deterdžentom za mašinsko pranje posuđa;

9) detaljni rezime studije je detaljni rezime ciljeva, metoda, rezultata i zaključaka potpune studije koji pruža dovoljno informacija za nezavisnu ocjenu studije, umanjujući potrebu za uvidom u potpunu studiju;

10) hemijski naziv hemikalije prema IUPAC nomenklaturi je naziv hemikalije određen nomenklaturom Međunarodne unije za čistu i primijenjenu hemiju (International Union of Pure and Applied Chemistry - IUPAC);

11) detergent za kućnu upotrebu je detergent namijenjen krajnjem korisniku za upotrebu u domaćinstvu;

12) detergent za profesionalnu upotrebu je detergent namijenjen profesionalnim korisnicima van domaćinstva;

13) detergent za industrijsku upotrebu je detergent namijenjen industrijskim procesima i profesionalnoj primjeni;

14) industrijske hemikalije su hemikalije namijenjene za profesionalnu i/ili opštu (potrošačku) upotrebu u industrijskim, komercijalnim ili drugim sektorima;

15) intermedijer je supstanca koja se proizvodi i troši, ili koristi u hemijskoj preradi radi pretvaranja u drugu supstancu;

16) interni izolovani intermedijer je intermedijer koji nije neizolovani intermedijer i koji se stvara na istoj lokaciji putem sinteze drugih supstanci iz tog intermedijera;

17) izvoznik je pravno lice ili preduzetnik koji izvozi hemikalije na teritoriju druge države;

18) istraživanje i razvoj usmjeren prema proizvodu i procesu je naučni razvoj proizvoda ili hemikalija tokom kojeg se sprovode eksperimenti u pilotskim postrojenjima ili eksperimentalna proizvodnja radi unaprjeđenja proizvodnog postupka i/ili ispitivanja upotrebe supstanci;

19) identifikovana upotreba je upotreba supstance, pojedinačno ili u smješi, odnosno upotreba smješe koju namjerava određeni subjekat u lancu snabdijevanja, uključujući sopstvenu upotrebu ili upotrebu o kojoj ga je pisanim putem obavijestio neposredni dalji korisnik;

20) kategorija upotrebe i izloženosti je scenario izloženosti koji obuhvata široku paletu postupaka ili upotreba i u kojem su postupci odnosno upotrebe prikazani barem u obliku kratkog opšteg opisa upotrebe;

21) lokacija je mjesto gdje više proizvođača koristi zajedničku infrastrukturu i opremu za proizvodnju hemikalija;

22) monomer je supstanca koja je sposobna da formira kovalentne veze sa nizom dodatnih istih ili različitih molekula pod uslovima odgovarajuće reakcije formiranja polimera koja se koristi za određeni proces;

23) monomerna jedinica, u kontekstu definicije polimera, je izreagovani oblik monomerne supstance u polimeru;

24) naučno istraživanje i razvoj je naučno eksperimentisanje, analiza ili istraživanje hemikalija koje se obavlja u kontrolisanim uslovima;

25) neizolovani intermedijer je intermedijer koji se tokom sinteze namjerno ne uklanja (osim uzorkovanja) iz opreme u kojoj se sinteza odvija, dok takva oprema obuhvata reakcioni sud, njegovu pomoćnu opremu i svu opremu kroz koju supstanca(e) prolazi(e) tokom kontinuiranog ili šaržnog procesa, kao i cjevovode za prenos iz jednog suda u drugi radi naredne faze reakcije, ali ne uključuje rezervoare ili druge sudove u kojima se supstanca(e) skladišti(e) nakon proizvodnje;

26) ograničenje je uslov ili zabrana proizvodnje, upotrebe ili stavljanja na tržište hemikalija;

27) pakovanje je ukupan proizvod postupka pakovanja, koji se sastoji od ambalaže i sadržaja;

28) polimer je supstanca koja se sastoji od molekula karakterisanih nizom jedne ili više vrsta monomernih jedinica, pri čemu takvi molekuli moraju biti raspoređeni u rasponu molekulskih masa, gdje su razlike u molekulskoj masi prvenstveno posljedica razlika u broju monomernih jedinica, polimer obuhvata sljedeće:\na) prostom masenom većinom molekule koji sadrže najmanje tri monomerne jedinice kovalentno vezane za najmanje jednu drugu monomernu jedinicu ili drugi reaktant;\nb) manje od proste masene većine molekule iste molekulske mase, u smislu ove definicije, „monomerna jedinica“ znači reagovani oblik monomerne supstance u polimeru;

29) proizvod je predmet kojem se tokom proizvodnje daje poseban oblik, površina ili dizajn koji u većoj mjeri određuje njegovu funkciju nego njegov hemijski sastav;

30) proizvođač hemikalije je fizičko lice, preduzetnik ili pravno lice koje proizvodi supstancu;

31) proizvođač proizvoda je fizičko ili pravno lice koje izrađuje ili sastavlja proizvod;

32) proizvod u opštoj upotrebi je proizvod za različite namjene koji sadrži hemikalije i koji se stavlja na tržište, a pri upotrebi dolazi u neposredan dodir sa kožom i sluznicom;

33) proizvodnja je proizvodnja ili ekstrakcija supstanci u njihovom prirodnom obliku;

34) površinski aktivna supstanca je organska supstanca ili smješa koja se nalazi u detergentima ili je namijenjena za upotrebu u detergentima, a koja ima površinski aktivna svojstva i sastoji se od jedne ili više hidrofilnih i jedne ili više hidrofobnih grupa takve prirode i veličine da može imati sva sljedeća svojstva: smanjivati površinski napon vode na vrijednost manju od 45 mN/m, stvarati monoslojeve sa svojstvom rasprostiranja ili adsorpcije na granici između vode i vazduha, stvarati emulzije, mikroemulzije ili micele, odnosno njihove kombinacije, adsorbovati se na granicama između vode i čvrstih materija;

35) površinski aktivna supstanca za krajnje korisnike je površinski aktivna supstanca koja se stavlja na raspolaganje na tržištu profesionalnim korisnicima ili potrošačima.

36) potpuna aerobna biorazgradljivost je stepen biorazgradnje koji se postiže kada mikroorganizmi, u prisustvu kiseonika, potpuno razgrade supstancu ili smješu tako da se ona razloži na ugljen-dioksid, vodu i mineralne soli drugih prisutnih elemenata, što se utvrđuje metodama ispitivanja, kao i na nove mikrobne ćelijske sastojke (biomasu);

37) potpuna studija je opis mjera sprovedenih za dobijanje podataka, odnosno naučni rad sa opisom ispitivanja hemikalija ili izvještaj laboratorije o njenom ispitivanju;

38) postupak prethodnog obavještavanja (PIC) je postupak prema kojem se hemikalije, koje su zabranjene ili ograničene u državi izvoznici, smiju izvoziti samo ako se o tome prethodno obavijeste i dobije saglasnost država uvoznica;

39) primarna biorazgradljivost je strukturna promjena (transformacija) površinskih aktivnih supstanci pod dejstvom mikroorganizama, čime se gubi njegova površinski aktivna sposobnost zbog razgradnje njegove strukture;

40) primalac hemikalije je dalji korisnik ili distributer kojem se isporučuje supstanca ili smješa;

41) primalac proizvoda je korisnik koji koristi proizvod u industrijske ili profesionalne svrhe ili distributer kojem se isporučuje proizvod, osim potrošača;

42) prevezeni izolovani intermedijer je intermedijer koji nije neizolovani intermedijer i koji se prevozi između lokacija ili isporučuje na druge lokacije;

43) rezime studije je metoda, rezultata i zaključaka potpune studije koji pruža dovoljno informacija za ocjenu relevantnosti studije;

44) reklamiranje hemikalije je promovisanje hemikalija putem medija ili na drugi način;

45) rukovanje je proizvodnja, prerada, pakovanje, skladištenje, stavljanje na tržište, transport i upotreba hemikalija, kao i druge aktivnosti sa hemikalijama;

46) stavljanje na tržište je snabdijevanje ili stavljanje na raspolaganje trećem licu, uz naknadu ili besplatno, uvoz se smatra stavljanjem na tržište;

47) scenario izloženosti je skup uslova, uključujući radne uslove i mjere upravljanja rizikom, kojima se određuje kako se supstanca proizvodi i upotrebljava tokom cijelog životnog ciklusa, kao i način na koji proizvođač ili uvoznik kontroliše ili preporučuje daljim korisnicima kontrolu izloženosti ljudi i životne sredine, pri čemu scenario može sadržati jedan određeni proces ili upotrebu, ili, prema potrebi, više procesa i načina upotrebe;

48) smješa je mješavina ili rastvor dvije ili više supstanci;

49) subjekat u lancu snabdijevanja je proizvođač i/ili uvoznik i/ili dalji korisnik u lancu snabdijevanja;

50) supstanca je hemijski element ili jedinjenje u prirodnom stanju ili dobijeno u proizvodnom procesu, uključujući i dodatke (aditive) koji su neophodni za održavanje njegove stabilnosti, odnosno nečistoće koje su rezultat procesa dobijanja hemikalije, osim rastvarača koji se mogu izdvojiti bez uticaja na stabilnost supstance i promjenu njenog sastava;

51) supstanca koja se pojavljuje u prirodi je supstanca koja se pojavljuje u prirodi kao neprerađena ili prerađena ručno, mehanički ili gravitaciono, rastvaranjem u vodi, flotacijom, ekstrakcijom vodom, parnom destilacijom ili zagrijavanjem, radi uklanjanja vode ili je ekstrahovana iz vazduha;

52) supstanca koja nije hemijski promijenjena je supstanca koja nakon podvrgavanja hemijskom postupku, obradi ili fizičkoj, minerološkoj transformaciji, na primjer zbog uklanjanja nečistoća, ostaje nepromijenjena u pogledu svoje hemijske strukture;

53) sopstvena upotreba je upotreba u industrijske ili profesionalne svrhe podnosilaca zahtjeva za upis u registar;

54) uvoznik je fizičko ili pravno lice sa sjedištem u Crnoj Gori koje je odgovorno za uvoz;

55) upotreba je prerada, formulacija, potrošnja, skladištenje, obrada, držanje, punjenje u rezervoar, premještanje iz jednog rezervoara u drugi, miješanje, proizvodnja proizvoda ili druga upotreba hemikalija.

56) registrant je proizvođač ili uvoznik supstance, odnosno proizvođač ili uvoznik proizvoda koji podnosi registraciju za supstancu;

57) notifikant je proizvođač ili uvoznik koji dostavlja propisane podatke o klasifikaciji i označavanju.

Klasifikacija hemikalija vrši se na osnovu procjene njihovih fizičkih i hemijskih svojstava, svojstava koja utiču na zdravlje ljudi i životnu sredinu, u skladu sa kriterijumima za klasifikaciju u odgovarajuće klase opasnosti.

Hemikalije se klasifikuju u sljedeće klase: eksplozivne, oksidirajuće, vrlo lako zapaljive, lako zapaljive, zapaljive, vrlo otrovne, otrovne, štetne, nagrizajuće, nadražujuće, hemikalije koje dovode do preosjetljivosti, karcinogene, mutagene, reproduktivno toksične i hemikalije opasne za okolinu.

Klasa opasnosti hemikalija određuje se na osnovu svojstava hemikalije koje utiču na život i zdravlje ljudi i životnu sredinu ili na osnovu prirode efekata hemikalije.

Način klasifikacije, označavanja i pakovanja hemikalije propisuje organ državne uprave nadležan za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Ministarstvo), u skladu sa Globalno harmonizovanim sistemom Ujedinjenih nacija i propisima Evropske unije kojima se uređuje klasifikacija, označavanje i pakovanje hemikalija.

Supstance i smješe ne mogu se stavljati na tržište ako nijesu klasifikovane, označene i pakovane u skladu sa ovim zakonom.

Proizvođač, uvoznik, distributer i dalji korisnik prije stavljanja na tržište hemikalije dužan je da klasifikuje, označi i pakuje hemikalije u skladu sa ovim zakonom.

Izvoznik je dužan da hemikaliju ili proizvod koji izvozi označava i pakuje u skladu sa ovim zakonom, osim ako država uvoznica, u skladu sa važećim međunarodnim standardima i obavezama, zahtijeva drugačiji način označavanja i pakovanja hemikalija.

Dalji korisnik koji ne mijenja sastav hemikalija prilikom upotrebe, može koristiti klasifikaciju, označavanje i pakovanje hemikalija jednog od subjekata u lancu snabdijevanja.

Ministarstvo obavlja sljedeće poslove:\n- utvrđuje liste hemikalija u skladu sa ovim zakonom ili upućuje na relevantne liste Evropske agencije za hemikalije;\n- priprema izvještaj o upravljanju hemikalijama koji dostavlja Evropskoj komisiji;

- obavlja poslove nacionalne kontakt tačke i koordinacije u vezi sa međunarodnim sporazumima i konvencijama u oblasti upravljanja hemikalijama;\n- dostavlja Evropskoj komisiji izvještaj o sprovođenju programa usaglašenosti sa dobrom laboratorijskom praksom (u daljem tekstu: DLP), podatke o nadležnom tijelu za sprovođenje tog programa, o laboratorijama koje posjeduju DLP sertifikat i o laboratorijama kojima je taj sertifikat oduzet, kao i podatke o posebnim zabranama i ograničenjima prometa hemikalija,\n- vrši nadzor nad sprovođenjem ovog zakona i propisa donesenih na osnovu ovog zakona; i\n- propisuje Listu supstanci iz člana 3 stav 2 tač. 4, 5 i 6 ovog zakona.

Organ uprave nadležan za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Agencija) obavlja sljedeće poslove:\n- izdaje i ukida odobrenja za upotrebu alternativnog hemijskog naziva hemikalije, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja;\n- vodi registar hemikalija (u daljem tekstu: registar) u elektronskoj formi, u saradnji sa organom državne uprave nadležnim za poslove zdravlja;\n- vrši stručnu procjenu supstanci čiji uticaj na zdravlje ljudi i životnu sredinu može izazvati visoki stepen zabrinutosti (u daljem tekstu: supstance koje izazivaju visoku zabrinutost) i predlaže mjere za smanjenje rizika koji izaziva upotreba takvih supstanci;\n- dostavlja obavještenja o izvozu hemikalija zemlji uvoznici i prima obavještenja od zemalja izvoznica u postupku prethodnog obavještavanja (u daljem tekstu: PIC postupak);\n- pruža tehničke i stručne informacije i smjernice privrednim subjektima i nadležnim organima u vezi sa sprovođenjem postupaka izvoza i uvoza hemikalija, uključujući PIC postupak;\n- dostavlja Sekretarijatu Roterdamske konvencije obavještenja o konačnim regulatornim mjerama kojima se zabranjuje ili ograničava proizvodnja, upotreba ili promet hemikalija koje su obuhvaćene Roterdamskom konvencijom ili odgovarajućim listama hemikalija u okviru PIC postupka, dostavlja Sekretarijatu Roterdamske konvencije odluku o uvozu;\n- obezbjeđuje razmjenu i dostupnost informacija o odlukama i obavještenjima iz Roterdamske konvencije nadležnim subjektima i organima, u skladu sa međunarodnim obavezama Crne Gore;\n- dostavlja podatke o tranzitu hemikalije nadležnom organu zemlje preko koje se vrši tranzit;\n- vodi evidenciju o uvezenim i izvezenim hemikalijama, odnosno proizvodima;\n- izdaje dozvole za upotrebu površinski aktivnih supstanci;\n- utvrđuje ispunjenost uslova i izdaje sertifikate o usklađenosti dobre laboratorijske prakse (u daljem tekstu: DLP);\n- donosi i sprovodi Program usaglašenosti sa DLP-om i sačinjava godišnji izvještaj o sprovođenju tog programa;\n- vrši praćenje upotrebe i stavljanja na tržište hemikalija i sačinjava izvještaj o upravljanju hemikalijama;\n- vrši međunarodnu razmjenu podataka iz informacionog sistema;\n- obavještava javnost o rizicima koji proizilaze iz upravljanja hemikalijama putem medija, kroz izradu vodiča, pružanje stručnih savjeta i na drugi način.

Agencija je nadležni organ za sprovođenje PIC postupaka, uključujući razmjenu, prijem i dostavljanje PIC obavještenja, komunikaciju sa nadležnim organima drugih država i sekretarijatima relevantnih međunarodnih sporazuma u oblasti hemikalija.

Organ državne uprave nadležan za poslove zdravlja obavlja sljedeće poslove:\n- u saradnji sa Agencijom vrši stručnu procjenu supstanci koje izazivaju visoku zabrinutost;\n- učestvuje u izradi određenih propisa koji se donose na osnovu ovog zakona;\n- uspostavlja i vrši nadzor nad radom Centra za bolničku epidemiologiju i toksikologiju (u daljem tekstu: Centar).

Organ uprave nadležan za carinske poslove (u daljem tekstu: Uprava carina), obavlja sljedeće poslove:\n- vrši kontrolu uvoza, izvoza i tranzita hemikalija;

- vrši nadzor u vezi sa primjenom PIC postupka i drugih ograničenja propisanih ovim zakonom.

Subjekat u lancu snabdijevanja supstance dužan je da utvrdi relevantne podatke koji su dostupni za tu supstancu, kako bi odredili stepen opasnosti po zdravlje ljudi i životnu sredinu.\nSupstanca se klasifikuje u skladu sa klasifikacijom supstance istog hemijskog sastava iz Liste klasifikovanih supstanci.\nAko se supstanca ne nalazi na Listi klasifikovanih supstanci ili nije klasifikovana za sve klase opasnosti, klasifikacija se vrši na osnovu:\n1) svojstava te supstance;\n2) podataka dobijenih metodama ispitivanja;\n3) epidemioloških podataka i iskustva sa efektima supstance na ljude (uključujući podatke o izloženosti na radnom mjestu i iz baza podataka o akcidentima);\n4) rezultata novih ispitivanja njenih svojstava i upoređivanjem tih podataka;\n5) rezultata utvrđenih na osnovu kriterijuma za klasifikaciju hemikalije;\n6) drugih podataka dobijenih u okviru međunarodno priznatih programa hemijske bezbjednosti.\nKlasifikacija supstanci vrši se za sve oblike i agregatna stanja u kojima se supstanca stavlja na tržište i u kojima se upotrebljava.\nListu klasifikovanih supstanci propisuje Ministarstvo, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja.

Subjekat u lancu snabdijevanja smješe dužan je da utvrdi relevantne podatke koji su dostupni za tu smješu ili supstance koje ona sadrži, kako bi odredio stepen opasnosti po zdravlje ljudi i životnu sredinu.\nKlasifikacija smješe vrši se procjenom opasnosti smješe na osnovu:\n1) podataka o svojstvima supstanci sadržanih u smješi;\n2) analize postojećih podataka o samoj smješi ili supstanci koju ta smješa predstavlja;\n3) epidemioloških podataka i iskustava sa efektima smješe ili supstance u smješi na ljude (podaci o izloženosti na radnom mjestu i iz baza podataka o akcidentima);\n4) drugih podataka o samoj smješi ili supstancama u smješi dobijenih u okviru međunarodno priznatih programa hemijske bezbjednosti.\nKlasifikacija smješa vrši se za sve oblike i agregatna stanja u kojima se smješa stavlja na tržište i u kojima se upotrebljava.

Kada se za potrebe klasifikacije hemikalije sprovode nova ispitivanja, ispitivanja na životinjama mogu se vršiti samo ako nijesu dostupne druge alternativne metode koje obezbjeđuju odgovarajuću pouzdanost i kvalitet podataka.\nZa potrebe klasifikacije zabranjena su ispitivanja na primatima koji nijesu ljudi.\nIspitivanja na ljudima za potrebe klasifikacije ne smiju se sprovoditi, mogu se koristiti podaci pribavljeni iz drugih izvora, kao što su kliničke studije.

Nova ispitivanja hemikalija vrše se radi klasifikacije po propisanim metodama.\nToksikološka i ekotoksikološka ispitivanja može da vrši laboratorija čiji je rad usklađen sa smjernicama DLP i koja je akreditovana za propisane metode.

Metode ispitivanja opasnih svojstava hemikalija propisuje i ažurira Ministarstvo, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja.\nUkoliko u Crnoj Gori nema laboratorija akreditovanih za određeno ispitivanje hemikalija, Ministarstvo može da angažuje akreditovanu laboratoriju iz druge države.

Ambalaža u koju se pakuje opasna hemikalija mora da odgovara svojstvima, svrsi i načinu upotrebe hemikalije, kojom se onemogućava gubitak upakovanog sadržaja.\nAmbalaža iz stava 1 ovog člana i zatvarači ne smiju biti izrađeni od materijala osjetljivog u dodiru sa sadržajem, niti izazivati reakcije sa sadržajem.\nAmbalaža i zatvarači moraju biti čvrsti i postojani čitavom površinom kako ne bi popustili i kako bi podnijeli uobičajena opterećenja kojima se izlažu prilikom rukovanja.\nAmbalaža koja sadrži opasne supstance i smješe u maloprodaji mora imati bezbjedna pakovanja sa sigurnosnim zatvaračima i ne smije imati oblik koji može privući djecu ili dovesti u zabludu potrošače.\nOpasne supstance i smješe u maloprodaji namijenjene za upotrebu u domaćinstvu ili profesionalnu upotrebu mogu se prodavati na stanicama za ponovno punjenje na način utvrđen propisom iz člana 6 stav 4 ovog zakona, osim kada su u pitanju opasne supstance i smješe iz grupe cementnih i betonskih smješa u mokrom obliku koje se prodaju bez ambalaže, čiju isporuku mora da prati kopija obaveznog propisanog sadržaja etikete.\nKada se supstanca ili smješa prodaje na pumpnoj stanici i direktno utače u rezervoar koji je sastavni dio vozila i ne namjerava se njeno uklanjanje iz tog rezervoara, obavezni sadržaj etikete istaknut je na vidljivom mjestu na pumpnoj stanici.\nKada se supstanca ili smješa prodaje na pumpnoj stanici utakanjem u prenosne posude koje se koriste za gorivo, pored toga što obavezni sadržaj etikete mora biti istaknut na pumpnoj stanici, odštampana kopija obaveznog sadržaja etikete mora biti pričvršćena na posudu u koju se utače.

Ambalaža u koju je upakovana supstanca ili smješa koja je klasifikovana kao opasna mora biti označena oznakom opasnosti sa pisanim upozorenjima.\nUpozorenje iz stava 1 ovog člana mora biti ispisano jasno i vidljivo na crnogorskom jeziku.\nDobavljači mogu na etiketi koristiti i druge jezike, kao i dodatne oblike pristupačnog označavanja, uključujući Brajevo pismo, pod uslovom da su ti podaci identični sa upozorenjem iz stava 1 ovog člana i da se njihovim isticanjem ne umanjuje jasnoća, vidljivost i čitljivost obaveznih elemenata označavanja na crnogorskom jeziku.\nDobavljač opasne hemikalije i smješe koja nije opasna, ali sadrži barem jednu supstancu koja je klasifikovana kao opasna, dužan je da na oznaci unese dopunska obavještenja o opasnim svojstvima i mjerama opreza na način da se njeni korisnici ne dovode u zabludu o opasnim svojstvima hemikalije.\nU slučaju izmjene u pogledu klasifikacije ili označavanja supstance ili smješe kojom se dodaje nova klasa opasnosti, određuje viša klasa opasnosti ili zahtijevaju nove dopunske informacije na etiketi, dobavljač te supstance ili smješe dužan je da obezbijedi ažuriranje etikete bez nepotrebnog odlaganja, a najkasnije u roku od šest mjeseci od dana kada dobije rezultate nove evaluacije ili kada o njima bude obaviješten.\nAko je potrebna dodatna promjena u pogledu klasifikacije ili označavanja supstance ili smješe u odnosu na promjene iz stava 5 ovog člana, dobavljač te supstance ili smješe dužan je da obezbijedi ažuriranje etikete bez nepotrebnog odlaganja, a najkasnije u roku od 18 mjeseci od dana kada dobije rezultate nove evaluacije ili kada o njima bude obaviješten.

Odredbe st. 5 i 6 ovog člana ne primjenjuju se kada je promjena u pogledu klasifikacije i označavanja supstance ili smješe uzrokovana usklađenim klasifikovanjem i označavanjem supstance, a u tim slučajevima, dobavljač obezbjeđuje ažuriranje etikete do datuma koji je utvrđen od strane Evropske unije.