Pravilnik o utvrđivanju sposobnosti čamca za plovidbu

Ovim pravilnikom propisuju se tehnički zahtjevi koje u pogledu konstrukcije, plovnih svojstava, pogonskih i drugih uređaja i opreme treba da ispunjavaju čamci, radi utvrđivanja sposobnosti za plovidbu.

Odredbe ovog pravilnika primjenjuju se na čamce koji plove u unutrašnjim morskim vodama i teritorijalnom moru Crne Gore.

Odredbe ovog pravilnika ne primjenjuju se na plovne objekte koji pripadaju drugom pomorskom objektu u svrhu prikupljanja, spašavanja ili obavljanja radova, plovne objekte namijenjene isključivo za takmičenje, kanue, kajake, gondole i pedaline, daske za jedrenje i daske za jahanje na valovima, kao ni na čamce čija je dužina trupa manja od 2,5 metra.

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:

1) čamac je pomorski plovni objekat osposobljen za plovidbu morem i vodama povezanim sa morem, koji je registrovan za prevoz najviše 12 putnika, ukupne snage pogonskog uređaja većeg od 5 kW, čija je dužina trupa veća od 2,5 metra, a manja od 12 metara, a BT manja od 15;

2) čamac na jedra je čamac koji kao pogonski uređaj koristi jedra dovoljne površine, pomoću kojih se može kretati po vodi;

3) čamac na vesla je čamac koji kao pogonsko sredstvo koristi vesla;

4) čamac na vodeni mlazni pogon odnosno na vazdušnom jastuku (skuter, jet-ski) je čamac sa motorom koji mu omogućava glisiranje ili lebdenje nad morem;

5) čamac za javne svrhe je čamac u svojini države i služi isključivo u neprivredne svrhe;

6) čamac za lične potrebe je čamac za razonodu, sport i druge neprivredne svrhe;

7) čamac za privredne svrhe je čamac za prevoz putnika i/ili stvari uz naknadu, obavljanje ribolova, vađenje šljunka, kamena i slično;

8) gliser je čamac koji pomoću mehaničkog pogonskog uređaja glisira po površini vode;

9) lica u čamcu su lica ukrcana u čamac, kao i lica koja se nalaze na nekom drugom sredstvu privezanom za čamac, uključujući i posadu čamca, a dvoje djece do deset godina života računaju kao jedno odraslo lice;

10) motorni čamac je čamac koji se kreće pomoću mehaničkog pogonskog uređaja (ugrađenog ili vanbrodskog).

Čamac može da plovi u granicama unutrašnjih morskih voda i teritorijalnog mora.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, organ državne uprave nadležna za poslove pomorstva (u daljem tekstu: Ministarstvo), može, s obzirom na konstrukciju, plovna svojstva, pogonske i druge uređaje i opremu:

1) dozvoliti plovidbu i izvan granica iz stava 1 ovog člana;

2) ograničiti plovidbu na određenu udaljenost od najbliže obale:

- do 6 Nm od obale kopna i ostrva;

- za plovidbu unutrašnjim morskim vodama, za čamac dužine do 5 metara, osim glisera i čamca na vodeni mlazni pogon.

Čamac koji se ne upisuje u upisnik čamaca može da plovi ne udaljavajući se od obale kopna i ostrva više od 0.5 Nm.

Osnovni pregled čamca obuhvata provjeru:

1) konstrukcije i kvaliteta izrade trupa;

2) plovnih svojstava čamca;

3) ispravnosti rada pogonskih i drugih uređaja;

4) kvaliteta, količine i rasporeda opreme.

Sposobnost pomorskog čamca, odnosno čamca unutrašnje plovidbe, za plovidbu unutrašnjim vodama, odnosno obalnim morem, utvrđuje se, na zahtjev vlasnika čamca, pregledom, kojim se utvrđuje sigurnost konstrukcije, uređaja i opreme čamca za područje plovidbe u kojem čamac namjerava da plovi.

Potvrdu o ispunjenosti uslova iz stava 1 ovog člana izdaje Ministarstvo i ona je sastavni dio važećih plovidbenih isprava čamca.

Provjera konstrukcije trupa i kvaliteta izrade trupa čamca obavlja se pregledom, provjeravanjem i odobravanjem:

1) tehničke dokumentacije, na osnovu koje se čamac namijenjen za privredne svrhe gradi ili je izgrađen;

2) kvaliteta materijala ugrađenog u čamcu;

3) rasporeda i dimenzija elemenata konstrukcije trupa;

4) načina spajanja konstrukcijskih elemenata trupa;

5) kvaliteta izrade.

Provjeravanje konstrukcije i kvaliteta izrade trupa čamca izrađenog od stakloplastike, obavlja se i opterećenjem čamca na suvom na način da se čamac podupre na pramcu i krmi, ispod kobilice i optereti dvostrukom težinom lica i opreme koje čamac može da nosi i ostavi pod tim opterećenjem pet minuta, nakon čega se utvrđuje progib.

Progib se utvrđuje mjerenjem savijanja kobilice čamca, u sredini, između tačaka uporišta.

Progib savijene kobilice pod opterećenjem ne može da bude veći od 1/400 dijela dužine čamca i ne treba da ostavi nikakve trajne deformacije.

Mjerenje iz stava 3 ovog člana se obavlja prije opterećivanja, za vrijeme njegovog trajanja i nakon uklanjanja opterećenja čamca.

Svi otvori na oplati čamca po svojoj čvrstini i konstrukciji treba da budu takvi da osiguravaju nepotopivost čamca za slučaj njegovog oštećenja.

Provjeravanje konstrukcije i kvaliteta izrade trupa čamca izrađenog od gume može da se vrši ako čamac ima ispravu o gradnji čamca izdatu od nadležnog organa, odnosno za čamac izrađen u stranoj zemlji, ispravu o gradnji izdatu od nadležnog organa te zemlje.

Konstrukcija i kvalitet izrade trupa čamca izgrađenog od više različitih materijala provjerava se primjenom jednog ili više načina provjera iz st. 1 do 7 ovog člana, u zavisnosti od materijala od kojih je izrađen trup čamca.

Izuzetno od st. 1 do 8 ovog člana, za čamac koji je označen CE znakom usaglašenosti, provjera konstrukcije i kvaliteta izrade trupa vrši se uvidom u EU izjavu o usaglašenosti i tehničku dokumentaciju sačinjenu u skladu sa propisom kojim se uređuju tehnički zahtjevi za projektovanje i proizvodnju plovila za rekreaciju i plovila za ličnu upotrebu, bez ponovnog sprovođenja ispitivanja iz st. 2 do 4 ovog člana.

Čamac namijenjen za prevoz putnika na relacijama dužim od 500 m, treba da ima mehanički pogonski uređaj.

Čamac namijenjen za prevoz putnika na putovanjima koja traju neprekidno duže od tri sata, treba da ima sanitarni čvor, kao i dovoljnu količinu pitke vode u zavisnosti od broja putnika koje čamac može da prevozi.

Čamac namijenjen za prevoz putnika, ako nema palubu, treba da ima visinu bokova, računajući od podnice do razme (gornje ivice oplate), i to za čamce:

1) do 6 m dužine - 70 cm visine;

2) do 10 m dužine - 80 cm visine;

3) preko 10 m dužine - 90 cm visine.

Čamac čiji su bokovi niži od bokova iz stava 3 ovog člana, treba da ima ogradu do visine propisane za bokove.

Plovnost čamca utvrđuje se proračunavanjem njegove istisnine i nosivosti i određivanjem teretne vodne linije i stabiliteta.

Nosivost čamca je razlika istisnine čamca sa punim zalihama (goriva, maziva, vode i namirnica), posadom, teretom ili putnicima i praznog opremljenog čamca.

Istisnina praznog opremljenog čamca je težina čamca spremnog za plovidbu, bez težine prenosive opreme (alati, rezervni djelovi i rezervna mreža ribarskih čamaca).

Teretna vodna linija je linija do koje se čamac može maksimalno opteretiti.

Nosivost čamca se može približno odrediti kao proizvod površina vodne linije i razlike gazova na teretnoj vodnoj liniji, pomnožen sa koeficijentom 1.025.

Korisna nosivost čamca je dio ukupne nosivosti čamca, a čini je najveći broj lica ili najveća količina tereta koje čamac može da prevozi.

Čamcem se ne smije prevoziti veći broj lica ili veća količina tereta nego što dopušta njegova nosivost.

Nadvođe čamca (slobodni bok) je vertikalna udaljenost od teretne vodne linije do gornjeg ruba palube kod čamca sa palubom, odnosno gornjeg ruba čvrstog boka (razme) kod čamaca bez palube ili sa djelimičnom palubom.

Nadvođe čamca namijenjenog za prevoz putnika, čamca koji nije za privredne svrhe, bez obzira na broj lica i ribarskog čamca namijenjenog za ribolov mrežama stajačicama i sličnim alatima, određuje se mjerenjem.

Nadvođe čamca mjeri se od najniže tačke palube, odnosno razme, do teretne vodne linije.

Nadvođe iz stava 2 ovog člana treba da iznosi:

- kod čamca sa palubom ili efikasno zatvorenim nadgrađem - najmanje 3 cm za svaki metar dužine čamca mjerene preko svega;

- kod čamca bez palube ili sa djelimičnom palubom - najmanje 5 cm po metru dužine čamca mjerene preko svega.

Čamac za privredne svrhe treba da ima, na sredini bokova sa spoljnje strane čamca, obilježenu oznaku teretne vodne linije, dimenzija 150 x 15 mm.

Prilikom utvrđivanja stabiliteta čamac treba da se nakrca opremom i posadom, tako da se:

1) čamac sa palubom ili efikasno zatvorenim nadgrađem optereti uzduž jednog boka težinom četiri lica na 1 m2 (ali ne više od dozvoljenog broja lica koji čamac smije da prevozi);

2) čamac bez palube ili sa djelimičnom palubom, optereti uzduž jednog boka težinom koja odgovara polovini broja lica koje čamac može da prevozi.

Pri ispitivanju stabiliteta čamac ne treba naginjati više od 12°, s tim da u slučaju iz stava 1 tačka 1 ovog člana, linija ruba palube treba da ostane iznad nivoa mora, a u slučaju iz stava 1 tačka 2 ovog člana, najniža tačka čvrstog boka treba da ostane najmanje 1 cm iznad nivoa vode za svaki metar dužine čamca.

Proračun stabiliteta čamca za prevoz putnika, ribarskog čamca, kočarice i plivarice, kao i čamca za prevoz tereta, nakon pregleda i kontrole ovjerava se pečatom i potpisom.

Najveći dopušteni broj lica koji se čamcem može prevoziti utvrđuje se na osnovu stabiliteta i raspoloživog prostora za smještaj tih lica.

Raspoloživi prostor za smještaj lica na čamcu određuje se na način što se kod čamca sa palubom ili efikasno zatvorenim nadgrađem, najveći broj lica određuje tako da se raspoloživa površina palube za smještaj lica dijeli sa koeficijentom 0.5, a kod čamca bez palube ta površina se dijeli sa koeficijentom 0.4.

Kod određivanja najvećeg dopuštenog broja lica, treba da se obezbijedi da svako lice ima mjesto za sjedenje.

Plan rasporeda najvećeg dopuštenog broja lica treba da se nalazi na čamcu.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, čamac za lične potrebe može da prevozi najviše 12 lica.

Ako nakon utvrđivanja najvećeg dopuštenog broja lica, čamac prilikom ukrcaja lica, uroni preko oznake teretne vodne linije, dopušteni broj lica smanjiće se za onoliko lica, koliko je potrebno da oznaka teretne vodne linije bude iznad površine vode.

Na čamcu namijenjenom za prevoz putnika, na vidnom mjestu, na ulazu u prostor za smještaj putnika, treba da bude jasno naznačen najveći dopušteni broj putnika koje čamac može da prevozi.

Na motornom čamcu namijenjenom za prevoz putnika, koji ima ugrađeni mehanički pogonski uređaj, prostor za motor treba da bude odvojen zaštitnom pregradom ili sandukom od prostora namijenjenog putnicima.

Ako je pregrada ili sanduk drvene građe, treba da bude sa strane motora obložen limom, a ispusna cijev motora vatrostalnim materijalom.

Podnice čamca u predjelu prostora za motor iz stava 1 ovog člana, treba da budu od rebrastog lima ili drveta obloženog rebrastim limom.

Čamci namijenjeni za ulov ribe, treba da imaju pražnice na vratima nadgrađa visine 30 cm, a palubni otvori treba da budu učvršćeni na način da su osigurani od naplavljivanja.