Zakon o sigurnosti pomorske plovidbe

Ovim zakonom uređuje se sigurnost pomorske plovidbe i druga pitanja od značaja za sigurnost plovidbe.

Pomorska plovidba je plovidba koja se obavlja u unutrašnjim morskim vodama i teritorijalnom moru Crne Gore.

Unutrašnjim morskim vodama smatraju se i vode Skadarskog jezera, rijeke Rijeka Crnojevića i rijeke Bojane do granica plovnosti.

Odredbe ovog zakona primjenjuju se na brodove i druge pomorske objekte koji se nalaze ili plove unutrašnjim morskim vodama i teritorijalnim morem Crne Gore.

Odredbe ovog zakona primjenjuju se na brodove crnogorske državne pripadnosti bez obzira gdje se oni nalaze.

Odredbe ovog zakona primjenjuju se na ratne brodove samo ako je to ovim zakonom izričito utvrđeno.

Odredbe koje se odnose na brodove primjenjuju se i na druge pomorske objekte samo kad je zakonom to predviđeno.

Na odnose koji nijesu uređeni ovim zakonom, potvrđenim međunarodnim ugovorima i evropskim propisima primjenjuju se običaji u pomorskoj plovidbi.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) adresa je naziv i komunikaciona veza putem koje se, prema potrebi, može uspostaviti kontakt sa brodarom, agentom, nadležnim tijelom ili bilo kojom drugom ovlašćenim licem ili tijelom koje posjeduje detaljne podatke o brodskom teretu;

2) agent je svako lice koje ima mandat ili je ovlašćeno za dostavu podataka u ime brodara;

3) AIS je sistem za automatsku identifikaciju brodova;

4) baza podataka inspekcijskih pregleda je informacioni sistem koji doprinosi sprovođenju sistema nadzora države luke unutar Crne Gore, a sadrži podatke o inspekcijskim pregledima koji se obavljaju u Crnoj Gori i u području Pariškog memoranduma;

5) brod crnogorske državne pripadnosti je brod koji je upisan u upisnik brodova Crne Gore i plovi pod njenom zastavom;

6) brod je pomorski plovni objekat, osim ratnog broda, osposobljen za plovidbu morem čija je dužina 12 metara ili veća, a BT 15 ili veća, ili je ovlašćen da prevozi više od 12 putnika (putnički, teretni, tehnički plovni objekt, ribarski, javni ili naučno-istraživački);

7) brod kojem je potrebna pomoć je, brod u situaciji koja bi mogla prouzrokovati njegov gubitak ili opasnost za životnu sredinu ili plovidbu;

8) brod na sidrištu je brod u luci ili akvatorijumu u nadležnosti luke, koji nije na vezu, a u relaciji je brod - luka;

9) brod u gradnji je brod koji se gradi, od trenutka polaganja kobilice ili sličnog postupka gradnje, a koji je upisan u upisnik brodova u gradnji, do završetka gradnje i upisa u upisnik brodova;

10) brodar je fizičko ili pravno lice koje je kao držalac broda nosilac plovidbenog poduhvata, pri čemu se pretpostavlja, dok se ne dokaže suprotno, da je brodar lice koje je upisano kao vlasnik broda u upisniku brodova;

11) brodovlasnik je registrovani vlasnik pomorskog broda ili drugo lice, koje je odgovorno za upravljanje brodom;

12) brzo putničko plovilo je plovidlo koje prevozi više od 12 putnika i koje je definisano u pravilu 1. poglavlja X. Konvencije SOLAS 74 i;

13) BT (bruto tonaža) je zapremina svih zatvorenih prostora plovnog objekta;

14) CE oznaka je oznaka kojom proizvođač dokazuje da je proizvod u skladu sa važećim zahtjevima utvrđenim propisima Evropske unije;

15) čamac je pomorski plovni objekat osposobljen za plovidbu morem i vodama povezanim sa morem, koji je registrovan za prevoz najviše 12 putnika, ukupne snage pogonskog uređaja većeg od 5 kW, čija je dužina trupa veća od 2,5 metra, a manja od 12 metara, a BT manja od 15, osim plovnih objekata koji pripadaju drugom pomorskom objektu u svrhu prikupljanja, spašavanja ili obavljanja radova i plovnih objekata namijenjenih isključivo za takmičenje, kanue, kajake, gondole i pedaline, daske za jedrenje i daske za jahanje na valovima;

16) čun je tradicionalni drveni čamac za plovidbu na Skadarskom jezeru i Rijeci Crnojevića, specifične izrade i konstrukcije, koji predstavlja kulturno dobro i dio crnogorskog nasljeđa;

17) druga lica koja pomažu u sprovođenju statutarnih pregleda su lica koja je ovlastila država članica ili priznata organizacija koja djeluje u njeno ime, koja mogu pomagati ovlašćenim licima za statutarnu sertifikaciju države zastave u sprovođenju statutarnih pregleda i koja ispunjavaju uslove u pogledu komunikacije, kvalifikacija i nezavisnosti utvrđene u članu 8. stav 1. Direktive 2009/21;

18) dužina broda je dužina utvrđena tehničkim pravilima;

19) GMDSS je globalni pomorski sistem opasnosti i sigurnosti;

20) hidroavion je vazduhoplov, nepokretnih krila, konstruisan za polijetanje, slijetanje i manevrisanje na vodi koji uključuje i amfibije kada se upotrebljavaju kao hidroavioni;

21) HSSC je smjernica IMO-a za preglede prema usklađenom sistemu pregleda i izdavanja svjedočanstava, u ažuriranoj verziji;

22) IMO-a provjera je provjera koja se sprovodi u skladu sa Rezolucijom A.1067(28) o okviru i postupcima za program provjera država članica IMO-a u njenoj ažuriranoj verziji koju je donijela Međunarodna pomorska organizacija (IMO);

23) instalacija za proizvodnju ugljovodonika je objekat u potpunosti ili djelimično ukopan u morsko dno ili položen na morsko dno (nepomični odobalni objekat), osim cjevovoda;

24) jahta je plovni objekat na motorni pogon ili jedra, koji može imati više od jednog trupa, namijenjen i opremljen za duži boravak na moru, za razonodu, sport i rekreaciju, čija je dužina je veća od 7 m i koji se koristi za lične potrebe ili privrednu djelatnost;

25) jahta na jedra je jahta koja kao pogonski uređaj koristi jedra pomoću kojih se može kretati na moru, u granicama sopstvenog područja plovidbe, kao i jahta koja uz jedra ima i mehanički pogonski uređaj, kojeg ne koristi tokom plovidbe;

26) javni plovni objekat je plovni objekat, osim ratnog plovnog objekta, namijenjen i opremljen za obavljanje djelatnosti od javnog interesa, čiji je vlasnik odnosno brodar država ili drugi organ ovlašćen od države i koji služi isključivo u neprivredne svrhe (policijski brod, brod lučke kapetanije, brod za traganje i spasavanje i slično, osim školskih brodova i sličnog);

27) jedinica za prevoz tereta je drumsko teretno vozilo, željeznički teretni vagon, teretni kontejner, drumska cistijerna, željeznički vagon ili prenosni tank;

28) klasifikaciono svjedočanstvo je dokument kojim se potvrđuje usklađenost sa Konvencijom SOLAS 74, poglavljem II-1, dijelom A-1, pravilom 3-1;

29) kompanija je fizičko ili pravno lice koje je preuzelo odgovornost za upravljanje brodom od vlasnika broda i koje je preuzimanjem takve odgovornosti preuzelo ovlašćenja i odgovornosti u skladu sa Međunarodnim pravilnikom o upravljanju sigurnošću (ISM Pravilnik) ili je preuzelo odgovornost od vlasnika za upravljanje čamcem ili jahtom, koja se koristi u privredne svrhe, u skladu sa zakonom;

30) Konvencija o ograničenju odgovornosti za pomorska potraživanja iz 1976., izmijenjena Protokolom iz 1996 - Konvencija iz 1996., je konvencija koju je donijela Međunarodna pomorska organizacija (IMO);

31) krcatelj je lice koje zaključi ugovor o prevozu roba sa prevoznikom, ili se u njegovo ime ili po njegovom ovlašćenju takav ugovor zaključuje;

32) LRIT je sistem praćenja i identifikacije brodova na velikoj udaljenosti u skladu sa pravilom 19-1 poglavlja V SOLAS konvencije;

33) međunarodna plovidba je plovidba ili putovanje iz bilo koje crnogorske luke u stranu luku i obratno ili plovidba između stranih luka;

34) mjera odbijanja uplovljavanja je mjera data zapovjedniku broda, kompaniji i državi zastave broda, kojom se obavještavaju da je brodu biti uskraćen pristup u sve luke i sidrišta na području Pariškog memoranduma;

35) mjesto skloništa je luka, dio luke ili drugog zaštićenog pristaništa ili sidrišta ili bilo koje drugo zaklonjeno područje koje je određeno za smještaj brodova u opasnosti;

36) morsko područje je morsko područje ili morski plovni put utvrđen u skladu sa članom 4. Direktive 2009/45/EZ;

37) nacionalna plovidba je plovidba unutrašnjim morskim vodama i teritorijalnim morem Crne Gore;

38) naučno-istraživački brod je brod namijenjen za naučna istraživanja i/ili iskorišćavanja mora, morskog dna ili njegova podmorja;

39) nesreća je nesreća u skladu sa IMO-im Kodeksom za istraživanje pomorskih nezgoda i nesreća;

40) NMSW je jedinstveni nacionalni prozor u pomorstvu;

41) nuklearni brod je brod na nuklearni pogon;

42) obalna stanica je: služba nadzora i upravljanja pomorskim saobraćajem; uređaj na kopnu odgovoran za obavezni sistem obavještavanja koji je odobrio IMO; ili tijelo odgovorno za koordinaciju operacija traganja i spašavanja ili operacija za rješavanje zagađenja mora u skladu sa Direktivom 2002/59;

43) opasni tereti su tereti razvrstani u IMDG Kodeks, opasne tečne materije navedene u poglavlju 17. IBC Kodeksa, uklapni plinovi navedeni u poglavlju 19. IGC Kodeksa, čvrsti tereti navedeni u Dodatku B. BC Kodeksa, kao i tereti za čiji su prevoz utvrđeni odgovarajući preduslovi u skladu sa stavom 1.1.3. IBC Kodeksa ili stavom 1.1.6. IGC Kodeksa;

44) opasnost je svaka okolnost ili prijetnja koja ugrožava ili ometa sigurnost plovidbe ili od koje se opravdano mogu očekivati velike štetne posljedice za ljudske živote, životnu sredinu ili obalu i morsku sredinu;

45) organizacija je pravno lice, njena predstavništva i svi drugi subjekti pod njenim nadzorom, koji zajedno ili odvojeno obavljaju zadatke koji spadaju u područje primjene Direktive 2009/15/EC;

46) oružana pljačka broda, odnosno jahte je svaki nezakonit čin nasilja ili otmice ili bilo koji čin pljačke ili prijetnje, osim piraterije, počinjen radi ličnih interesa i usmjeren protiv broda ili protiv lica ili imovine na brodu, odnosno bilo koji čin podsticanja ili namjernog omogućavanja oružane pljačke broda ili jahte;

47) osiguranje je osiguranje sa ili bez odbitka (franšize), koje obuhvata odštetno osiguranje kao što je P & I klub, kao i druge efikasne oblike osiguranja (uključujući i dokazano samostalno osiguranje) i finansijsku sigurnost koja nudi slične uslove pokrića;

48) Pariški memorandum je Memorandum o saglasnosti o nadzoru države luke, potpisan 26. januara 1982. u Parizu, u najnovijoj verziji;

49) plovidba je vještina vođenja plovnog objekta najpovoljnijim, najkraćim i najsigurnijim putem u određenom trenutku, od jedne do druge tačke na moru i/ili unutrašnjim morskim vodama i smatra se da plovni objekt plovi uvijek osim kada je privezan uz obalu, sigurno usidren (ako mu sidro ne ore) ili nasukan;

50) plovni objekat je objekat namijenjen za plovidbu morem (brod, čamac, jahta, tehnički plovni objekt);

51) plutajući objekat je objekat stalno privezan ili usidren na unutrašnjim morskim vodama i teritorijalnom moru Crne Gore koji nije namijenjen za plovidbu (plutajući dok, plutajuće skladište, plutajući restoran, plutajuća elektrana, pontonski most, pontonska marina);

52) područje Pariškog memoranduma je geografsko područje unutar kojeg potpisnice Pariškog memoranduma sprovode inspekcijski nadzor u skladu sa Pariškim memorandumom;

53) pokretni objekat za bušenje na moru (Mobile OffShore Drilling Unit) je pomorski objekt koji je namijenjen za plovidbu i za istraživanje ugljovodonika, konstruisan i opremljen u skladu sa Međunarodnom konvencijom o sigurnosti ljudskih života na moru (SOLAS Konvencija) i Pravilnikom o konstrukciji i opremi pokretnog odobalnog objekta za bušenje (MODU Kodeks);

54) pomorski objekti su objekti namijenjeni za plovidbu (plovni objekti), objekat stalno privezan ili usidren na moru (plutajući objekat), odnosno objekat u potpunosti ili djelomično ukopan u morsko dno ili položen na morsko dno (instalacija za proizvodnju ugljovodonika);

55) postojeći brod je brod koji nije u gradnji;

56) priznata organizacija je organizacija priznata u skladu sa Uredbom (EZ) br. 391/2009 Evropskog parlamenta i Vijeća od 23. aprila 2009. o zajedničkim pravilima i normama za organizacije koje obavljaju pregled i nadzor brodova;

57) rasprema je privremeno povlačenje pomorskog objekta iz plovidbe, odnosno upotrebe za vrijeme dok ne obavlja svoju namjenu, osim kada se nalazi u brodogradilištu radi održavanja, prepravke ili dogradnje;

58) ratni brod je brod, uključujući i ratnu podmornicu koji pripada Vojsci Crne Gore, nosi vanjske oznake raspoznavanja ratnog broda i njegove državne pripadnosti, nalazi se pod zapovjedništvom vojnog lica i ima vojnu posadu;

59) redovna linija ro-ro putničkih brodova ili brzih putničkih plovila je niz putovanja ro-ro putničkih brodova ili brzih putničkih plovnih objekata koji saobraćaju između dvije iste luke ili više istih luka, ili niz putovanja iz iste luke i prema istoj luci bez međustanica, prema objavljenom redu plovidbe ili na putovanjima koja su redovna ili učestala da čine prepoznatljiv sastavni niz;

60) relacija brod - luka je međusobno djelovanje koje se događa kad je brod direktno uključen u aktivnosti transfera lica, dobara ili usluga iz luke na brod ili sa broda;

61) ribarski brod je brod na mašinski pogon namijenjen i opremljen za ulov ribe i drugih morskih organizama;

62) ro-ro putnički brod je je brod opremljen da omogućava drumskim ili željezničkim vozilima da se ukrcaju („roll on“) na brod ili iskrcaju („roll off“) sa njega i koji prevozi više od 12 putnika;

63) SafeSeaNet je sistem Evropske Unije za razmjenu pomorskih informacija koji je razvila Evropske Komisija u saradnji sa državama članicama da bi osigurala sprovođenje zakonodavstva Evropske Unije;

64) sidrište je dio morskog akvatorijuma namijenjen za sidrenje i/ili vez plovnih objekata;

65) sidrište luke je dio lučkog područja, označen na karti, na kojem je dozvoljen boravak plovnih objekata u očekivanju slobodnog veza u luci, očekivanju spremnosti tereta ili radi obavljanja ukrcaja i iskrcaja roba i/ili putnika, kao i za smjenu posade, snabdijevanja plovnog objekta, dostave rezervnih djelova i drugih uobičajenih potreba plovnog objekta i može biti opremljeno za vezivanje;

66) sistem usmjeravanja plovidbe je svaki sistem jednog ili više plovnih puteva ili mjera usmjerene i odvojene plovidbe usmjeren smanjenju rizika od nesreća; uključuje šeme odvojene plovidbe, dvosmjerne plovne puteve, preporučene pravce, područja koja treba izbjegavati, priobalne saobraćajne zone, zaobilazne puteve, područja opreza i plovidbene puteve za brodove duboka gaza;

67) statutarna sertifikacija je postupak utvrđivanja ispunjavanja međunarodnih i nacionalnih propisa, a koji obuhvata zahtjeve koje moraju ispunjavati pomorski objekti i kompanije, način obavljanja tehničkog nadzora, postupak za izdavanje propisanih isprava, zapisa i knjiga pomorskim objektima i kompanijama; statutarna svjedodžba“

68) statutarno svjedočanstvo je svjedočanstvo izdato od ili u ime države zastave u skladu sa međunarodnim konvencijama;

69) strani brod je svaki pomorski objekt na koji se primjenjuje jedna ili nekoliko konvencija, a plovi pod zastavom države koja nije država luke;

70) strani čamac je čamac koji ima stranu državnu pripadnost;

71) strani javni brod je plovni objekat u vlasništvu ili korišćenju strane države, koji nije ratni brod, a služi isključivo za neprivredne svrhe te države;

72) strani ratni brod je brod koji pripada vojnim snagama strane države i ima vanjske oznake prema kojima se raspoznaje državna pripadnost broda, pod zapovjedništvom oficira te države, čije je ime i prezime upisano u odgovarajući popis vojnih lica ili u drugom dokumentu jednakog značenja i ima posadu podvrgnutu disciplini regularnih oružanih snaga;

73) strani ribarski brod je brod strane državne pripadnosti na mašinski pogon namijenjen i opremljen za ulov ribe i drugih morskih organizama;

74) svjedočanstvo za ro-ro putničke brodove i brza putnička plovila je:

- u međunarodnoj plovidbi, svjedočanstvo o sigurnosti izdato u skladu sa Konvencijom SOLAS 74, odnosno Međunarodnim pravilnikom o brzim plovilima, rezolucijom MSC.36(63) ili Međunarodnim pravilnikom o sigurnosti brzih plovila iz 2000. (HSC pravilnik iz 2000.) i rezolucijom MSC.97(73), sa izmjenama i dopunama, sa odgovarajućom priloženom evidencijom opreme;

- u nacionalnoj plovidbi, svjedočanstvo o sigurnosti izdato u skladu sa Direktivom 2009/45/EZ zajedno s odgovarajućim priloženim evidencijama opreme;

75) svjedočanstvo o radu pomoraca je svjedočanstvo navedeno u Pravilu 5.1.3. MLC-a 2006;

76) svjedočanstvo o klasi je dokument koji izdaje priznata organizacija, kojim se potvrđuje sposobnost broda za određenu namjenu ili plovidbu u skladu sa pravilima i postupcima koje je donijela i objavila ta priznata organizacija;

77) svjedočanstvo o sigurnosti radioredundaja teretnog broda je svjedočanstvo uvedena Protokolom iz 1988. o izmjeni Konvencije SOLAS, koji je donijela Međunarodna pomorska organizacija (IMO);

78) šema odvojene plovidbe je režim usmjeravanja plovidbe plovnih objekata, radi odvajanja suprotnih smjerova plovidbe pomoću objekata sigurnosti plovidbe, odnosno oznaka na pomorskim kartama kojima se utvrđuje plovidbeni put odgovarajućeg područja;

79) tegljač je brod koji je namijenjen tegljenju ili potiskivanju drugih plovnih objekata;

80) tehnički plovni objekat je brod sa ili bez mašinskog pogona koji je namijenjen za obavljanje radova (bager, dizalica, rovokopač i slično);

81) teretni brod je brod namijenjen za prevoz tereta sa ili bez mašinskog pogona;

82) Thetis je baza podataka inspekcijskih nadzora obavljenih unutar Evropske Unije i područja Pariškog Memoranduma o nadzoru države luke;

83) tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti je pravno lice ovlašćeno za obavljanje sertifikacije pomorske opreme ili je ovlašćeno za obavljanje ocjene usklađenosti čamaca za sport i razonodu i jahti dužine do 24 metra tokom gradnje;

84) tradicionalni plovni objekat je svaka vrsta istorijskih plovnih objekata i njihovih replika, uključujući one projektovane za promovisanje tradicionalnih vještina pomoraca, koji zajedno služe kao spomenici kulture, kojima se upravlja u skladu sa tradicionalnim načelima pomorskih vještina i tehnika;

85) VDR je zapisivač podataka o putovanju čija je svrha da pomogne prilikom utvrđivanja uzroka pomorske nesreće u skladu sa poglavljem V. SOLAS Konvencije i IMO rezolucijom A.861(20) i normi IEC 61996., sa izmjenama i dopunama;

86) vrijeme noći je bilo koji period ne manji od sedam sati utvrđen propisom kojim se uređuju uslovi i način održavanja straže i obavljanje drugih poslova na brodu, kojima se osigurava sigurna plovidba i zaštita mora od zagađenja, a koje uključuje period između ponoći i pet sati ujutro;

87) zabrana plovidbe je zabrana brodu da nastavi plovidbu zbog utvrđenih nedostataka koji, pojedinačno ili zajedno, čine brod nesposobnim za plovidbu

88) zagađujući tereti su ulja u skladu sa Prilogom I., MARPOL konvencije, štetne tečne materije u skladu sa Prilogom II., MARPOL konvencije, štetne materije u skladu sa Prilogom III., MARPOL konvencije;

89) zaustavljanje operacije je formalna zabrana brodu da nastavi sa započetim radnjama zbog utvrđenih nedostataka koji, pojedinačno ili zajedno, čine nastavak radnji opasnim.

Organ uprave nadležan za poslove pomorske sigurnosti (u daljem tekstu: Organ uprave) obavlja sljedeće poslove sigurnosti pomorske plovidbe:

1) nadzor i upravljanje pomorskim saobraćajem;

2) uređivanje i održavanje plovnih puteva;

3) postavljanje i održavanje objekata sigurnosti plovidbe;

4) prikupljanje hidrografskih, okeanografskih i meteoroloških podataka i njihovo emitovanje radio-službom;

5) traganje i spašavanje lica na moru;

6) radio-služba putem obalne radio stanice.

Poslove sigurnosti pomorske plovidbe osim Organa uprave obavlja i organ državne uprave nadležan za poslove pomorstva (u daljem tekstu: Ministarstvo), u skladu sa ovim i drugima zakonima, kao i međunarodnim i evropskim propisima.

Organ uprave dužan je da Ministarstvu dostavi godišnji program rada koji sadrži realizaciju poslova iz stava 1 ovog člana, obim finansijskih sredstava i troškove i planirane poslove koji utiču na sigurnost plovidbe.

Izvještaj o realizaciji godišnjeg programa podnosi se Vladi Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) do 30. aprila tekuće za prethodnu godinu.