Zakon o eksplozivima za civilnu upotrebu

Ovim zakonom propisuju se uslovi za proizvodnju, stavljanje u promet, nabavku, skladištenje i upotrebu eksploziva i pirotehničkih sredstava radi zaštite života, zdravlja i bezbjednosti ljudi, životinja i biljaka, životne sredine i imovine, kao i druga pitanja od značaja za obavljanje ove djelatnosti.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na eksplozive i municiju propisane zakonom kojim se uređuje oružje, kao ni na eksplozive i municiju namijenjene potrebama Vojske Crne Gore i organizacione jedinice organa državne uprave nadležnog za unutrašnje poslove koja vrši policijske poslove (u daljem tekstu: policija).

Odredbe ovog zakona koje se odnose na pirotehnička sredstva ne primjenjuju se na:

1) pirotehnička sredstva namijenjena nekomercijalnoj upotrebi od strane Vojske Crne Gore, policije ili službi zaštite i spašavanja jedinica lokalne samouprave, u skladu sa domaćim zakonodavstvom;

2) pomorsku opremu u smislu Direktiva 2014/90/EU Evropskog parlamenta i Savjeta od 23. jula 2014. godine o pomorskoj opremi i stavljanju van snage Direktive Savjeta 96/98/EZ;

3) pirotehnička sredstva namijenjena za upotrebu u vazduhoplovnoj industriji;

4) kapisle za paljenje posebno projektovane za igračke u smislu Direktiva 2009/48/EZ Evropskog parlamenta i Savjeta od 18. juna 2009. godine o bezbjednosti igračaka;

5) vatromet koji proizvodi proizvođač sa sjedištem u Crnoj Gori za sopstvenu upotrebu, ako je takva upotreba odobrena u skladu sa domaćim zakonodavstvom, isključivo na teritoriji Crne Gore.

Crna Gora ne smije zabraniti, ograničavati niti sprečavati stavljanje na raspolaganje na tržištu eksploziva i pirotehničkih sredstava koji ispunjavaju zahtjeve u skladu sa ovim zakonom.

Izuzetno od stava 1 ovog člana, na sajmovima, izložbama i prezentacijama u svrhu promocije pirotehničkih sredstava, Crna Gora ne sprječava izlaganje i upotrebu pirotehničkih sredstava koja ne ispunjavaju zahtjeve u skladu sa ovim zakonom, pod uslovom da je vidljivo istaknuto obilježje koje jasno označava naziv i datum predmetnog sajma, izložbe ili prezentacije, kao i da pirotehnička sredstva ne ispunjavaju zahtjeve u skladu sa ovim zakonom i da nijesu dostupna za prodaju dok ne budu usklađena sa tim zahtjevima.

Tokom sajmova, izložbi i prezentacija iz stava 2 ovog člana preduzimaju se odgovarajuće bezbjednosne mjere, u skladu sa ovim zakonom.

Crna Gora ne sprečava slobodu kretanja i upotrebe pirotehničkih sredstava koja se proizvode u svrhu istraživanja, razvoja i ispitivanja, a koja ne ispunjavaju zahtjeve u skladu sa ovim zakonom, pod uslovom da je vidljivo istaknuto obilježje koje jasno označava da ta pirotehnička sredstva ne ispunjavaju zahtjeve u skladu sa ovim zakonom i nijesu dostupna za drugu svrhu osim za potrebe istraživanja, razvoja i ispitivanja.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) eksplozivi su supstance i proizvodi koji se smatraju eksplozivima u preporukama Ujedinjenih nacija za prevoz opasnih materija i koji su u tim preporukama uvršteni u 1. klasu opasne materije;

2) pirotehničko sredstvo je svako sredstvo koje sadrži eksplozivne supstance ili eksplozivnu smjesu supstanci, projektovani da putem samoodrživih egzotermnih hemijskih reakcija proizvode toplotu, svjetlost, zvuk, gas ili dim, odnosno kombinaciju tih efekata;

3) vatromet je pirotehničko sredstvo namijenjeno za zabavu;

4) pozorišna pirotehnička sredstva su pirotehnička sredstva za upotrebu na unutrašnjoj ili spoljašnjoj pozornici, uključujući filmsku i televizijsku produkciju ili slično;

5) pirotehnička sredstva za vozila su komponente sigurnosnih uređaja u vozilima koje sadrže pirotehničke supstance za aktiviranje ovih ili drugih uređaja;

6) municija su projektili s pogonskim punjenjem ili bez njega, kao i prazna municija za upotrebu u prenosnom vatrenom oružju, drugom oružju i artiljeriji;

7) bezbjednost označava mjere sprečavanja nesreća i ublažavanje njihovih posljedica;

8) javna bezbjednost označava mjere sprečavanja korištenja eksploziva suprotno redu i zakonu;

9) odobrenje je odluka o dopuštanju planiranog prevoza eksploziva ili pirotehničkog sredstva;

10) prevoz podrazumijeva svako fizičko premještanje eksploziva, osim premještanja unutar jednog istog postrojenja;

11) stavljanje na raspolaganje na tržištu je svako obezbjeđivanje eksploziva za distribuciju ili upotrebu na tržištu u okviru komercijalne djelatnosti uz naknadu ili bez naknade, odnosno pirotehničkog sredstva za distribuciju, potrošnju ili upotrebu na tržištu u okviru komercijalne djelatnosti, uz naknadu ili bez naknade;

12) stavljanje u promet je svako prvo stavljanje na tržište eksploziva ili pirotehničkog sredstva na raspolaganje na tržištu;

13) proizvođač je privredno društvo, drugo pravno lice ili preduzetnik koje proizvodi eksploziv ili pirotehničko sredstvo ili koji posjeduje eksploziv ili pirotehničko sredstvo projektovano ili proizvedeno i stavlja ga na tržište, pod svojim imenom ili trgovačkom oznakom ili ga koristi za sopstvene potrebe;

14) ovlašćeni zastupnik je privredno društvo, drugo pravno lice ili preduzetnik sa sjedištem u Crnoj Gori koji je od proizvođača dobio pisano ovlašćenje da u njegovo ime preduzima određene poslove;

15) uvoznik je privredno društvo, drugo pravno lice ili preduzetnik koje je registrovano u Crnoj Gori i koji stavlja na tržište eksploziv ili pirotehničko sredstvo iz treće države;

16) distributer je privredno društvo, drugo pravno lice ili preduzetnik u lancu snabdijevanja, osim proizvođača i uvoznika, koji stavlja eksploziv ili pirotehničko sredstvo na raspolaganje na tržištu;

17) privredni subjekat je proizvođač, njegov ovlašćeni zastupnik sa sjedištem u Crnoj Gori, uvoznik, distributer, odnosno privredno društvo, drugo pravno lice ili preduzetnik koji se bavi skladištenjem, korištenjem, prevozom, uvozom, izvozom ili trgovinom eksploziva odnosno proizvođač, uvoznik i distributer pirotehničkog sredstva;

18) tehnička specifikacija je dokument kojim su propisani tehnički zahtjevi koje eksploziv i pirotehničko sredstvo moraju da ispunjavaju;

19) usklađena norma označava standard koji je usvojilo jedno od evropskih tijela za standardizaciju navedenih u Aneksu I Direktive 98/34/EZ Evropskog parlamenta i Savjeta od 22. juna 1998. godine o utvrđivanju postupka za dostavljanje informacija u oblasti tehničkih standarda i propisa i pravila o uslugama informacionog društva, na osnovu zahtjeva koji je Evropska komisija (u daljem tekstu: Komisija) uputila u skladu sa članom 6 te Direktive;

20) akreditacija je potvrđivanje od strane nacionalnog akreditacionog tijela da tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti zadovoljava zahtjeve utvrđene usklađenim normama i kad je to primjenjivo neke druge dodatne zahtjeve, uključujući one zahtjeve utvrđene u odgovarajućim sektorskim programima za vršenje specifičnih poslova ocjenjivanja usaglašenosti;

21) nacionalno akreditaciono tijelo je jedino tijelo u državi članici koje vrši akreditaciju u skladu sa domaćim zakonodavstvom;

22) ocjenjivanje usaglašenosti je postupak kojim se utvrđuje jesu li ispunjeni bitni bezbjedonosni uslovi koji se odnose na eksploziv i pirotehničko sredstvo u skladu sa propisima Evropske unije;

23) tijelo za ocjenjivanje usaglašenosti je tijelo koje obavlja poslove ocjenjivanja usaglašenosti, uključujući etaloniranje, ispitivanje, sertifikaciju i/ili kontrolisanje;

24) opoziv je svaka mjera usmjerena na postizanje vraćanja eksploziva i pirotehničkog sredstva koji je već stavljen na korišćenje krajnjem korisniku;

25) povlačenje znači svaku mjeru usmjerenu na sprečavanje da eksploziv i pirotehničko sredstvo u lancu snabdijevanja bude stavljen na raspolaganje na tržištu.

26) oznaka CE je oznaka kojom proizvođač označava da je eksploziv ili pirotehničko sredstvo u skladu sa primjenjivim zahtjevima utvrđenima zakonodavstvom Evropske unije o usklađivanju kojima je predviđeno njeno stavljanje;

27) lice sa posebnim stručnim znanjem je lice koje ima potrebna stručna znanja i koje je na teritoriji Crne Gore ovlašćeno da rukuje i/ili koristi vatromet kategorije F3 i F4, pozorišna pirotehnička sredstva kategorije T2 i/ili druga pirotehnička sredstva kategorije P2;

28) delaboracija je postupak rastavljanja proizvoda punjenih eksplozivnim materijama na način da se eksplozivna materija odvaja od neeksplozivne materije, pri čemu se eksplozivna materija dalje prerađuje ili uništava na propisan način;

29) neutralizacija je hemijska promjena eksplozivne materije u neeksplozivnu materiju;

30) reciklaža je ponovna upotreba eksplozivnih supstanci u druge svrhe nakon vađenja eksplozivnih supstanci iz municije neeksplodiranih ubojitih sredstava;

31) uništavanje eksploziva podrazumijeva potpuno uništavanje eksploziva sagorijevanjem, detonacijom ili drugim postupcima;

32) upotreba je neposredno pripremanje i aktiviranje eksploziva;

33) rukovanje podrazumijeva radnje koje prilikom proizvodnje, ispitivanja, skladištenja, prometa i upotrebe vrše fizička lica koja ispunjavaju uslove propisane ovim zakonom;

34) odgovorno lice je fizičko lice u privrednom društvu, drugom pravnom licu ili kod preduzetnika koje je odgovorno za proces proizvodnje, ispitivanja, prometa i upotrebe eksploziva, u skladu sa ovim zakonom;

35) skladištenje podrazumijeva smještaj i čuvanje eksploziva u proizvodnim objektima i skladišnim objektima, priručnim skladištima i kontejnerima za skladištenje;

36) proizvodni objekat je ograđeni i kontrolisani objekat sa pripadajućim prostorom koji je namijenjen za proizvodnju eksploziva i izgrađen i opremljen tako da je obezbijeđena zaštita života, zdravlja i bezbjednosti ljudi, životinja i biljaka, životne sredine i imovine;

37) skladišni objekat je ograđeni i kontrolisani objekat sa pripadajućim prostorom, koji je namijenjen skladištenju, utovaru ili istovaru eksploziva, izgrađen i opremljen tako da je obezbijeđena zaštita života, zdravlja i bezbjednosti ljudi, životinja i biljaka, životne sredine i imovine;

38) priručno skladište je posebna prostorija u okviru prodajnog objekta oružja i municije ili prodajnog objekta pirotehničkih sredstava i služi za smještaj municije, lovačkog baruta, kapisli za lovačku municiju i pirotehničkih sredstava, čija ukupna količina baruta, uključujući i barut u municiji, ne može biti veća od 20 kg baruta ili 150 kg bruto pirotehničkih sredstava;

39) kontejner za skladištenje je tipsko prenosno skladište izrađeno za skladištenje eksploziva;

40) UN broj je četvorocifreni identifikacioni broj dodijeljen opasnoj supstanci ili sredstvu na osnovu UN modela propisa.

Prilikom proizvodnje, ispitivanja, prometa, upotrebe, skladištenja, reciklaže, delaboracije, neutralizacije i uništavanja eksploziva, privredna društva, druga pravna lica i preduzetnici dužni su da se staraju o zaštiti života, zdravlja i bezbjednosti ljudi, životinja i biljaka, životne sredine i imovine i da sprovode mjere utvrđene ovim zakonom, propisima donesenim na osnovu ovog zakona, kao i propisima kojima se uređuju zaštita i spašavanje, zaštita na radu, zdravstvena zaštita, zaštita životne sredine, planiranje i uređenje prostora i izgradnja objekata.

Način sprovođenja mjera iz stava 1 ovog člana uređuje se opštim aktom privrednog društva, drugog pravnog lica i preduzetnika.

Privredna društva, druga pravna lica ili preduzetnici koji vrše proizvodnju, ispitivanje, promet, upotrebu, skladištenje, reciklažu, delaboraciju, neutralizaciju i uništavanje eksploziva dužni su da lica koja rukuju eksplozivima ili vrše druge radnje u vezi sa eksplozivima upoznaju sa mjerama utvrđenim aktom iz člana 6 stav 2 ovog zakona, kao i da ih osposobe za postupanje za slučaj tehničko-tehnološke nesreće ili drugog rizika, u smislu propisa o zaštiti i spašavanju.

Proizvodni objekti i skladišni objekti moraju da budu pod stalnom fizičkom i tehničkom zaštitom, u skladu sa posebnim zakonom.

Privredna društva, druga pravna lica i preduzetnici iz člana 7 ovog zakona dužni su da organizuju i kontrolišu sprovođenje propisanih mjera zaštite, u skladu sa zakonom.

Privredna društva, druga pravna lica i preduzetnici iz člana 7 ovog zakona dužni su da o gubitku ili krađi eksploziva odmah, a najkasnije u roku od jednog časa po saznanju, obavijeste organ državne uprave nadležan za unutrašnje poslove (u daljem tekstu: Ministarstvo) i policiju.

U zonama koje ugrožavaju proizvodni objekti i skladišni objekti ne može se odobriti izgradnja drugih objekata, osim onih koji služe bezbjednosti tih objekata.

Policija može, u slučaju kršenja odredbi člana 72 st. 2, 3, 4 i 6 do 10 ovog zakona, ako se radi o ozbiljnim prijetnjama ili napadima na javnu bezbjednost usljed nedozvoljenog posjedovanja ili upotrebe eksploziva, preduzeti sve neophodne mjere u

vezi sa prenosom eksploziva u cilju sprečavanja tog nedozvoljenog posjedovanja ili upotrebe.

Mjere iz stava 1 ovog člana moraju biti u skladu sa principom proporcionalnosti i ne smiju predstavljati sredstvo proizvoljne diskriminacije, niti prikrivenu restrikciju trgovine između država članica Evropske unije (u daljem tekstu: država članica)

U slučaju preduzimanja mjera iz stava 1 ovog člana policija je dužna je da o tome, bez odlaganja, obavijesti Komisiju.

Ministarstvo je dužno da stavi na raspolaganje drugim državama članicama i Komisiji ažurirane podatke o privrednim subjektima koji posjeduju dozvole ili odobrenja u skladu sa ovim zakonom.

Ministarstvo uspostavlja mrežu za razmjenu informacija u skladu sa članom 72 ovog zakona.

Ministarstvo je dužno da stavi na raspolaganje drugim državama članicama i Komisiji podatke o domaćim organima nadležnim za prosljeđivanje ili prijem informacija i za primjenu postupaka.

Za potrebe sprovođenja ovog zakona primjenjuje se Uredba Savjeta (EZ) br. 515/97 od 13. marta 1997. godine o uzajamnoj pomoći između administrativnih organa država članica i saradnji tih organa sa Komisijom radi obezbjeđivanja pravilne primjene carinskih i poljoprivrednih propisa, a naročito njene odredbe o povjerljivosti.

Za eksplozive i pirotehnička sredstva koji su u skladu s usklađenim normama ili dijelom usklađenih normi na koje su upućivanja objavljena u „Službenom listu Evropske unije” smatraju se da su u skladu s bitnim bezbjednosnim zahtjevima koji su obuhvaćeni navedenim normama ili dijelom tih normi.

Tehnički zahtjevi i postupci za ocjenjivanje usaglašenosti, kao i znakovi i način označavanja eksploziva i pirotehničkih sredstava utvrđuju se tehničkim propisom koji donosi Ministarstvo, po prethodno pribavljenom mišljenju organa državne uprave nadležnog za poslove ekonomije.