Zakon o kontroli državne pomoći

Ovim zakonom propisuju se uslovi i postupak kontrole državne pomoći, u cilju zaštite konkurencije na tržištu, radi obezbjeđenja transparentnosti u dodjeli državne pomoći i ispunjavanja obaveza preuzetih potvrđenim međunarodnim ugovorima.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na sektor poljoprivrede i ribarstva.

Državna pomoć je pomoć koja kumulativno ispunjava sljedeće uslove:

1) pomoć koja se direktno ili indirektno dodjeljuje iz javnih sredstava, odlukom Vlade Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), nadležnog organa državne uprave ili nadležnog organa lokalne samouprave, privrednog društva pod kontrolom države ili jedinice lokalne samouprave i pravnog lica koje upravlja i raspolaže sredstvima javnih prihoda i

državnom imovinom u skladu sa zakonom, uključujući fondove Evropske unije i druge javne fondove;

2) pomoć koja se dodjeljuje korisnicima koji obavljaju privrednu djelatnost, čime se dovode u povoljniji položaj u odnosu na druge učesnike na tržištu;

3) pomoć koja se ne pruža privrednim društvima pod istim uslovima ili se pruža selektivno privrednim društvima na osnovu veličine privrednog društva, vrste djelatnosti, mjesta poslovanja ili mjesta registracije privrednog društva, ili je namijenjena jednom privrednom društvu ili se pruža proizvodnji određene robe; i

4) pomoć koja ugrožava ili može da ugrozi konkurenciju i utiče ili može da utiče na trgovinu između Crne Gore i drugih država suprotno potvrđenim međunarodnim ugovorima.

Davalac državne pomoći je Vlada, nadležni organ državne uprave, jedinica lokalne samouprave, privredno društvo pod kontrolom države ili jedinice lokalne samouprave i pravno lice koje upravlja i raspolaže sredstvima javnih prihoda i državnom imovinom u skladu sa zakonom.

Korisnik državne pomoći je fizičko ili pravno lice, privredno društvo ili udruženje privrednih društava, koje koristi državnu pomoć u obavljanju privredne djelatnosti, odnosno u obavljanju aktivnosti koja obuhvata ponudu robe ili usluga na tržištu, bez obzira na pravni status i način na koji se subjekt finansira.

Zainteresovana strana može biti organ državne uprave, jedinica lokalne samouprave, privredno društvo pod kontrolom države ili jedinice lokalne samouprave i pravno lice koje upravlja i raspolaže sredstvima javnih prihoda i državnom imovinom u skladu sa zakonom, kao i bilo koje drugo pravno lice, privredno društvo, udruženje privrednih društava ili fizičko lice, na čije interese može da utiče dodjela državne pomoći, a naročito korisnik državne pomoći i konkurentna privredna društva.

Stranka u postupku pred Agencijom za zaštitu konkurencije koja je osnovana zakonom kojim se uređuje zaštita konkurencije (u daljem tekstu: Agencija) je davalac državne pomoći koji je:

1) podnio prijavu državne pomoći;

2) dodijelio potencijalnu nezakonitu, ili zloupotrijebljenu državnu pomoć.

Šema državne pomoći je svaki akt (zakon, drugi opšti propis, odluka, ugovor, program ili drugi akt) na osnovu kojeg se može neposredno dodijeliti državna pomoć korisnicima državne pomoći na određeno vrijeme u određenom ili neodređenom iznosu, u skladu sa uslovima utvrđenim tim aktom.

Individualna državna pomoć je pomoć koja nije zasnovana na šemi državne pomoći, kao i svaka državna pomoć koja podliježe obavezi prijave i dodjeljuje se na osnovu šeme državne pomoći.

Na finansiranje neprivrednih djelatnosti ne primjenjuju se odredbe ovog zakona.

Neprivredne djelatnosti su djelatnosti koje se pružaju na neprofitnoj osnovi, a kojima se obezbjeđuje vršenje poslova od javnog interesa preko privrednih društava ili pravnih lica.

Neprivrednim djelatnostima iz stava 2 ovog člana se naročito smatraju: predškolsko, osnovno, srednje i visoko obrazovanje, organizovanje i izvođenje javno dostupnih kulturnih manifestacija, razvoj i unapređenje obrazovanja, kulture i naučno-istraživačkih djelatnosti i širenje rezultata naučnih istraživanja koje vrše naučno-istraživačke i ustanove visokog obrazovanja, kao i finansiranje infrastrukture koja nije namijenjena komercijalnoj eksploataciji.

Usklađenom državnom pomoći smatra se državna pomoć koja:

1) ima socijalni karakter, namijenjena pojedinim kategorijama potrošača, ako se odobrava bez diskriminacije u vezi porijekla roba i usluga, i

2) se dodjeljuje za otklanjanje šteta nastalih usljed prirodnih nepogoda ili vanrednih okolnosti.

Pored državne pomoći iz stava 1 ovog člana usklađenom državnom pomoći može se smatrati i državna pomoć za:

1) unapređenje ekonomskog razvoja Crne Gore, odnosno određenog regiona u kojem su životni standard ili stepen zaposlenosti niži od prosječnog u Crnoj Gori;

2) unapređenje implementacije važnog projekta od javnog interesa ili za prevazilaženje ozbiljnih poteškoća u privredi Crne Gore;

3) podsticanje razvoja određenih privrednih djelatnosti i područja, ako pomoć ne utiče negativno na uslove trgovine u mjeri koja je suprotna javnom interesu;

4) unapređenje i očuvanje kulturne baštine, ako pomoć ne utiče na uslove trgovine i konkurencije među drugim učesnicima na tržištu u mjeri koja je u suprotnosti sa javnim interesom.

Bliže kriterijume i uslove dodjele državne pomoći iz st. 1 i 2 ovog člana propisuje Vlada na predlog organa državne uprave nadležnog za poslove finansija (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Ovaj zakon primjenjuje se u skladu sa pravilima utvrđenim u regulativama, odlukama, smjernicama, komunikacijama, obavještenjima, preporukama, mišljenjima i drugim aktima Evropske komisije, Evropskog savjeta i Evropskog parlamenta koji se odnose na primjenu odredaba Ugovora sadržanih u Glavi VII, Poglavlje 1 Pravila o zaštiti konkurencije Ugovora o funkcionisanju Evropske unije.

Spisak akata iz stava 1 ovog člana i njihov prevod na crnogorski jezik radi objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore”, čine sastavni dio pravnog poretka Crne Gore u oblasti kontrole državne pomoći.

Za potrebe primjene ovog zakona i akata iz stava 1 ovog člana, nadležnosti koje se u pravilima Evropske unije odnose na Evropsku komisiju u Crnoj Gori vrši Agencija za zaštitu konkurencije, u skladu sa nadležnostima utvrđenim ovim zakonom, a državom članicom smatra se davalac državne pomoći u Crnoj Gori.

Ako pravila Evropske unije iz stava 1 ovog člana zahtijevaju donošenje posebnih nacionalnih mjera ili uređivanje pojedinih pitanja u oblasti državne pomoći, takve mjere uređuju se posebnim propisima u skladu sa ovim zakonom.

Primjena pravila iz stava 1 ovog člana ne utiče na obavezu davalaca državne pomoći da, u skladu sa ovim zakonom, prijavi svaku mjeru državne pomoći Agenciji radi ocjene njene usklađenosti.

Agencija vrši kontrolu usklađenosti državne pomoći i nalaže povraćaj neusklađene državne pomoći.

Neusklađena državna pomoć je državna pomoć koja ne ispunjava zahtjeve utvrđene ovim zakonom.

Postojeća državna pomoć je:

1) individualna državna pomoć ili šema državne pomoći koja je stupila na snagu prije stupanja na snagu Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju između Evropskih zajednica i njihovih država članica sa jedne strane i Republike Crne Gore sa druge strane („Službeni list CG“, broj 7/07) i koja se primjenjuje;

2) šema državne pomoći i individualna državna pomoć o kojoj je nadležni organ za kontrolu državne pomoći ocijenio da je u skladu sa zakonom kojim se propisuje kontrola državne pomoći;

3) državna pomoć koju treba smatrati postojećom nakon isteka roka zastare iz člana 38 stav 1 ovog zakona;

4) mjera koja nije bila državna pomoć u trenutku odobravanja, ali je zbog razvoja tržišta naknadno utvrđeno da predstavlja državnu pomoć, a davalac državne pomoći je nije izmijenio;

5) mjera koja postaje državna pomoć kao posljedica liberalizacije određene djelatnosti, a koja se ne smatra postojećom pomoći nakon datuma određenog za sprovođenje te liberalizacije.

Nova državna pomoć je svaka državna pomoć, odnosno šema državne pomoći i individualna državna pomoć koja ne predstavlja postojeću državnu pomoć, uključujući i izmjene postojećih državnih pomoći.

Pomoć male vrijednosti je pomoć koja nema značajan uticaj na konkurenciju na tržištu, odnosno ne ispunjava uslov iz člana 2 tačka 4 ovog zakona.

Pomoć iz stava 1 ovog člana dodjeljuje se po pravilima i pod uslovima koje propisuje Ministarstvo.

Državna pomoć može se dodijeliti kroz instrumente državne pomoći kao:

1) subvencija ili subvencionisana kamatna stopa na kredite;

2) fiskalna olakšica (porez, doprinos i drugi javni prihodi);

3) garancija države ili jedinice lokalne samouprave;

4) ustupanje dobiti i/ili dividende države ili jedinice lokalne samouprave korisniku državne pomoći;

5) otpis duga prema državi, lokalnoj samoupravi, privrednom društvu pod kontrolom države ili jedinice lokalne samouprave ili pravnom licu koje upravlja i raspolaže sredstvima javnih prihoda i državnom imovinom;

6) prodaja ili korišćenje državne imovine ili imovine jedinice lokalne samouprave po cijeni nižoj od tržišne;

7) kupovina ili korišćenje imovine ili proizvoda od strane države ili jedinice lokalne samouprave po cijeni višoj od tržišne; i

8) druga pomoć u skladu sa zakonom.

Ekvivalent subvencije je iznos državne pomoći koji je dat kroz instrumente državne pomoći iz člana 11 ovog zakona.

Za izračunavanje ekvivalenta subvencije koriste se referentna i diskontna kamatna stopa.

Referentnu i diskontnu kamatnu stopu iz stava 2 ovog člana objavljuje Agencija na svojoj internet stranici.

Način i metod utvrđivanja i izračunavanja ekvivalenta subvencije, kao i ažuriranje referentne i diskontne kamatne stope koje se koriste za obračun iznosa i diskontovanja državne pomoći propisuje Ministarstvo.

Datum dodjele državne pomoći i pomoći male vrijednosti je datum na koji je korisniku pomoći dodijeljeno zakonsko pravo da primi pomoć.