Zakon o uporedivosti naknada povezanih sa računom za plaćanje potrošača, prebacivanju računa za plaćanje potrošača i računu za plaćanje sa osnovnim uslugama

Ovim zakonom uređuju se transparentnost i uporedivost naknada povezanih sa računom za plaćanje potrošača, prebacivanje računa za plaćanje potrošača i ostvarivanje prava na otvaranje i korišćenje računa za plaćanje sa osnovnim uslugama.

Ovaj zakon primjenjuje se na račune za plaćanje koji potrošačima omogućavaju korišćenje najmanje sljedećih platnih usluga:

1) uplatu gotovog novca na račun za plaćanje;

2) isplatu gotovog novca sa računa za plaćanje, i

3) izvršavanje i primanje platnih transakcija, uključujući kreditne transfere u korist drugog lica ili od drugog lica.

Prilikom otvaranja računa za plaćanje potrošaču koji ima zakonit boravak u Crnoj Gori, uključujući i pristup računu za plaćanje sa osnovnim uslugama, zabranjena je svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, a naročito po osnovu rase, pola, genetskih osobina, nacionalne pripadnosti, socijalnog porijekla, rođenja, vjeroispovijesti, političkog ili drugog uvjerenja, imovinskog stanja, mjesta boravka, kulture, jezika, starosti, seksualnog opredjeljenja i psihičkog ili fizičkog invaliditeta.

Na prava i obaveze pružalaca platnih usluga i potrošača u vezi sa pitanjima koja se odnose na račun za plaćanje, a koja nijesu uređena ovim zakonom, primjenjuju se odredbe zakona kojima se uređuje platni promet.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) naknade su naknade i troškovi koje potrošač plaća pružaocu platnih usluga za usluge povezane sa računom za plaćanje ili u vezi sa tim uslugama, ako postoje;

2) pasivna kamatna stopa je kamatna stopa po kojoj pružalac platnih usluga plaća kamate potrošaču na novčana sredstva na računu za plaćanje;

3) trajni nalog je instrukcija koju platilac daje pružaocu platnih usluga koji mu vodi račun za plaćanje, za izvršavanje kreditnih transfera u redovnim vremenskim razmacima ili na unaprijed utvrđene datume;

4) ugovor o prekoračenju je poseban ugovor kojim pružalac platnih usluga potrošaču stavlja na raspolaganje novčana sredstva koja prelaze raspoloživi iznos novčanih sredstava na računu za plaćanje potrošača;

5) prećutno prekoračenje je iznos novčanih sredstava koji pružalac platnih usluga prećutno stavlja na raspolaganje potrošaču, a koji prelazi raspoloživo stanje novčanih sredstava na računu za plaćanje potrošača ili iznos ugovorenog prekoračenja;

6) usluge povezane sa računom za plaćanje su usluge u vezi sa otvaranjem, vođenjem i ukidanjem računa za plaćanje, uključujući platne usluge i platne transakcije na osnovu čekova i mjenica u skladu sa Ženevskom konvencijom o jedinstvenom zakonu o čekovima od 19. marta 1931. godine i Ženevskom konvencijom o jedinstvenom zakonu o trasiranim i sopstvenim mjenicama od 7. juna 1930. godine i sličnim čekovima i mjenicama uređenim pravom država koje nijesu učesnice tih konvencija, papirnih potvrda, putničkih čekova i poštanskih novčanih uputnica prema definiciji Svjetske poštanske unije, kao i ugovoreno i prećutno prekoračenje;

7) prebacivanja računa za plaćanje je:

a) prenos informacija sa jednog pružaoca platnih usluga na drugog o svim ili pojedinim trajnim nalozima za kreditne transfere, ponavljajućim direktnim zaduženjima i ponavljajućim dolaznim kreditnim transferima koji se izvršavaju na računu za plaćanje,

b) prenos raspoloživih novčanih sredstava sa računa za plaćanje kod jednog pružaoca platnih usluga na račun za plaćanje kod drugog pružaoca platnih usluga, ili

c) prenos informacija i prenos raspoloživih novčanih sredstava u skladu sa podtač. a) i b) ove tačke, uz ukidanje ili bez ukidanja prethodnog računa za plaćanje;

8) zakonit boravak u Crnoj Gori je boravak fizičkog lica u Crnoj Gori u skladu sa propisima kojima se uređuje prebivalište i boravište građana, odnosno boravak stranaca u skladu sa zakonom kojim se uređuju prava stranaca, uključujući i stranca koji boravi u Crnoj Gori u skladu sa zakonima kojima se uređuje međunarodna i privremena zaštita stranca ili na osnovu međunarodnog ugovora;

9) nadležni organ je organ koji je imenovala država članica kao nadležni.

Lista najreprezentativnijih usluga sadrži pojmove i definicije za svaku pojedinačnu uslugu povezanu sa računom za plaćanje od najmanje deset, a najviše 20 najreprezentativnijih usluga povezanih sa računom za plaćanje (u daljem tekstu: lista najreprezentativnijih usluga) za koje potrošači plaćaju naknade, a koje nudi najmanje jedan pružalac platnih usluga u Crnoj Gori, i objavljuje je na svojoj internet stranici.

Prilikom utvrđivanja liste najreprezentativnijih usluga, uzimaju se u obzir:

- usluge koje potrošači najčešće koriste u vezi sa računom za plaćanje, i

- usluge koje potrošače izlažu najvećem trošku.

Listu najreprezentativnijih usluga utvrđuje i po potrebi ažurira Centralna banka Crne Gore (u daljem tekstu: Centralna banka).

Pružalac platnih usluga dužan je da, u primjerenom roku prije zaključenja sa potrošačem okvirnog ugovora o računu za plaćanje, dostavi potrošaču, u papirnoj formi ili drugom trajnom mediju, informativni dokument o naknadama za najreprezentativnije usluge povezane sa računom za plaćanje (u daljem tekstu: informativni dokument o naknadama), koji sadrži spisak usluga sa liste najreprezentativnijih usluga koje pružalac platnih usluga ima u ponudi i podatke o pojedinačnoj naknadi i kamati za svaku uslugu.

Pružalac platnih usluga dužan je da potrošaču, uz informativni dokument o naknadama, pruži i prethodne informacije za zaključenje okvirnog ugovora u skladu sa odredbama zakona kojim se uređuje platni promet.

Informativni dokument o naknadama mora:

1) da sadrži nazive svih usluga sa liste najreprezentativnijih usluga i naknade za usluge sa te liste koje pruža, a ako ne pruža pojedinu od tih usluga, oznaku da tu uslugu ne pruža;

2) da bude kratak i samostalan dokument;

3) da bude napisan jasno, lako razumljivim riječima i slovima veličine koja omogućava čitljivost;

4) da bude jednako razumljiv kada je kucan ili fotokopiran u crno-bijeloj verziji, ako je izvorna verzija bila u boji;

5) da bude tačan i ne smije biti obmanjujući;

6) da sadrži naknade u eurima, a u drugoj valuti samo ako je tako ugovoreno između pružaoca platnih usluga i potrošača;

7) da ima naziv „Informativni dokument o naknadama“ na vrhu prve stranice, pored logotipa pružaoca platnih usluga, kako bi se razlikovao od drugih dokumenata;

8) da ima izjavu o tome da sadrži naknade za najreprezentativnije usluge sa liste najreprezentativnijih usluga i da su detaljne predugovorne i ugovorne informacije o svim uslugama, uključujući i naknade za usluge koje nijesu na toj listi, sadržane u drugim dokumentima, i

9) da bude napisan na crnogorskom jeziku ili na drugom jeziku dogovorenom između pružaoca platnih usluga i potrošača.

Ako se jedna ili više usluga nudi kao dio paketa usluga povezanih sa računom za plaćanje, informativni dokument o naknadama mora da sadrži naknadu za cijeli paket, usluge uključene u paket i njihov obim, kao i dodatnu naknadu za bilo koju uslugu koja prelazi obim usluga obuhvaćen naknadom za paket.

Pružalac platnih usluga dužan je da Centralnoj banci dostavi informativni dokument o naknadama i njegove izmjene i dopune, najkasnije do dana početka primjene informativnog dokumenta o naknadama.

Izgled i format informativnog dokumenta o naknadama može propisati Centralna banka.

Pružalac platnih usluga dužan je da učini dostupnim potrošaču pojmovnik platnih usluga koji mora obuhvatiti pojmove i definicije usluga iz liste najreprezentativnijih usluga, kao i druge definicije ako postoje.

Pojmovnik platnih usluga mora biti napisan:

1) jasno, nedvosmisleno, lako razumljivim riječima i ne smije biti obmanjujući, i

2) na crnogorskom jeziku ili na drugom jeziku dogovorenom između pružaoca platnih usluga i potrošača.

Pružalac platnih usluga dužan je da informativni dokument o naknadama i pojmovnik platnih usluga u svakom trenutku učini lako dostupnim potrošaču, uključujući i potrošača koji nije korisnik platnih usluga tog pružaoca platnih usluga, i to u:

1) elektronskom obliku na svojoj internet stranici, i

2) prostorijama pružaoca platnih usluga kojima potrošač ima pristup.

Na zahtjev potrošača, pružalac platnih usluga dužan je da potrošaču bez naknade učini dostupnim informativni dokument o naknadama i pojmovnik platnih usluga u papirnoj formi ili na drugom trajnom mediju koji pružalac platnih usluga uobičajeno koristi u tu svrhu.

Pružalac platnih usluga je dužan da za izvršene usluge povezane sa računom za plaćanje potrošaču učini dostupnim bez naknade, najmanje jednom godišnje, izvještaj o svim naknadama i kamatama (u daljem tekstu: izvještaj o naknadama).

Odredbe stava 1 ovog člana ne utiču na primjenu odredbi zakona kojim se uređuje platni promet koje se odnose na obavezu informisanja o izvršenim platnim transakcijama i zakona kojim su uređeni potrošački krediti koje se odnose na obaveze po ugovoru o kreditu u obliku dozvoljenog prekoračenja na računu za plaćanje.

Potrošač ima pravo da izabere način dostavljanja izvještaja o naknadama.

Pružalac platnih usluga dužan je da, na zahtjev potrošača, dostavi izvještaj o naknadama u papirnoj formi.

Način dostavljanja izvještaja o naknadama utvrđuje se okvirnim ugovorom o računu za plaćanje.

Izvještaj o naknadama sadrži naročito:

1) pojedinačnu naknadu obračunatu za svaku uslugu i informaciju o tome koliko je puta ta usluga korišćena tokom izvještajnog perioda, a ako je više usluga obuhvaćeno paketom - naknadu koja je obračunata za cijeli paket, informaciju o tome koliko je puta naknada za paket obračunata u izvještajnom periodu, kao i dodatnu naknadu koja je obračunata za bilo koju uslugu koja prelazi obim obuhvaćen naknadom za paket;

2) ukupne iznose naknada nastalih tokom izvještajnog perioda za svaku uslugu, za svaki pruženi paket usluga i za usluge koje prelaze obim obuhvaćen naknadom za paket;

3) visinu kamatne stope na prekoračenje na računu za plaćanje, ako je pružalac platnih usluga pružao ovu uslugu u izvještajnom periodu, kao i ukupan iznos obračunatih kamata na prekoračenje u ovom periodu;

4) visinu pasivne kamatne stope koja se primjenjuje na račun za plaćanje i ukupni iznos kamata po ovom osnovu koje je potrošač ostvario u izvještajnom periodu, i

5) ukupni iznos svih naplaćenih naknada za sve usluge pružene tokom izvještajnog perioda.

Izvještaj o naknadama mora:

1) da bude napisan jasno, lako razumljivim riječima i slovima veličine koja omogućava čitljivost;

2) da se koristi, u mjeri u kojoj je to moguće, pojmovima određenim u listi najreprezentativnijih usluga;

3) da bude tačan i ne smije biti obmanjujući;

4) da sadrži naknade u eurima, a u drugoj valuti samo ako je tako ugovoreno između pružaoca platnih usluga i potrošača;

5) da bude poseban dokument sa nazivom „Izvještaj o naknadama“ na vrhu prve stranice, pored logotipa pružaoca platnih usluga, kako bi se razlikovao od drugih dokumenata, i

6) da bude napisan na crnogorskom jeziku ili drugom jeziku dogovorenom između pružaoca platnih usluga i potrošača.

Pružalac platnih usluga dužan je da potrošaču, uz izvještaj o naknadama, pruži i informacije u skladu sa odredbama zakona kojim se uređuje platni promet.

Pružalac platnih usluga dužan je da potrošaču dostavi izvještaj o naknadama u skladu sa izgledom, formatom i u roku koje propisuje Centralna banka.

Pružalac platnih usluga dužan je da u svojim predugovornim i reklamnim informacijama namijenjenim potrošačima, kao i u ugovorima koje zaključuje sa potrošačem, koristi pojmove iz liste najreprezentativnijih usluga.

Pružalac platnih usluga može u informativnom dokumentu o naknadama i u izvještaju o naknadama, pored pojmova iz liste najreprezentativnijih usluga, dodatno koristiti nazive određenih proizvoda (brendova), kao sekundarne oznake tih usluga.

Pružaoci platnih usluga mogu, prilikom oglašavanja i ugovaranja usluga utvrđenih u listi najreprezentativnijih usluga, koristiti nazive određenih proizvoda (brendova), pod uslovom da se na osnovu tih naziva jasno mogu prepoznati usluge definisane u toj listi.

Centralna banka na svojoj internet stranici besplatno objavljuje uporedive podatke o naknadama koje pružaoci platnih usluga naplaćuju potrošačima najmanje za usluge navedene u listi najreprezentativnijih usluga.

Internet stranica iz stava 1 ovog člana treba da:

1) je operativno nezavisna, kako bi se obezbijedilo da su svi pružaoci platnih usluga jednako zastupljeni u rezultatima pretraživanja;

2) sadrži jasnu oznaku da je njen vlasnik Centralna banka;

3) određuje jasne i objektivne kriterijume na kojima se zasniva upoređivanje podataka o naknadama;

4) koristi jednostavan i nedvosmislen jezik i, po pravilu, pojmove iz liste najreprezentativnijih usluga;

5) pruža tačne i ažurirane informacije i oznaku vremena njihovog posljednjeg ažuriranja;

6) obuhvata širok obim ponuda vezanih za račun za plaćanje koji obuhvata znatan dio tržišta i, ako informacije koje su navedene ne predstavljaju sveobuhvatan pregled tržišta, sadrži jasnu oznaku da se ne radi o sveobuhvatnom pregledu prije prikazivanja rezultata o upoređivanju naknada, i

7) uputstvo o načinu prijave netačnih informacija o objavljenim naknadama.

Pružalac platnih usluga je dužan da na svojoj internet stranici obezbijedi link sa internet stranicom iz stava 1 ovog člana.

Pružalac platnih usluga je dužan da, na zahtjev Centralne banke, dostavi, pored podataka iz informativnog dokumenta o naknadama, i druge podatke potrebne za objavljivanje uporedivih podataka o naknadama, na način i u roku koji Centralna banka odredi za dostavljanje tih podataka.