Law on climate change

Ovim zakonom uređuju se zaštita od negativnih uticaja od klimatskih promjena, smanjivanje emisija gasova sa efektom staklene bašte, zaštita ozonskog omotača i druga pitanja koja se odnose na klimatske promjene.

Zaštita od negativnih uticaja klimatskih promjena sprovodi se smanjivanjem emisija gasova sa efektom staklene bašte do naučno utvrđenog neophodnog nivoa i preduzimanjem odgovarajućih mjera adaptacije, na isplativ i ekonomski efikasan način, u skladu sa ovim zakonom.

Zaštita ozonskog omotača sprovodi se preduzimanjem preventivnih mjera radi kontrolisanja emisija supstanci koje ga oštećuju, a sa konačnim ciljem njihovog eliminisanja u skladu sa naučnim saznanjima, tehničko-ekonomskim uslovima i razvojnim potrebama.

Ublažavanje klimatskih promjena, prilagođavanje na klimatske promjene i zaštita ozonskog omotača, u svrhu održivog razvoja, temelji se na načelima zaštite životne sredine, smanjenju rizika od katastrofa, kao i rješenjima zasnovanim na prirodi, a baziranim na rodno odgovornim procjenama rizika i zahtjevima međunarodnog prava.

Mjere koje se preduzimaju radi ublažavanja klimatskih promjena, prilagođavanja na klimatske promjene i zaštite ozonskog omotača ne smiju da ugroze ostale segmente životne sredine.

Dugoročni klimatski cilj Crne Gore je postizanje klimatske neutralnosti do 2050. godine kojom se želi ostvariti dugoročni temperaturni cilj utvrđen u članu 2 stav 1 tačka (a) Pariskog sporazuma i postizanje napretka u ostvarenju globalnog cilja prilagođavanja utvrđenog u članu 7 Pariskog sporazuma.

Ukupne emisije svih gasova s efektom staklene bašte iz svih sektora moraju biti uravnotežene sa svim ponorima gasova s efektom staklene bašte u Crnoj Gori najkasnije do 2050. godine, radi postizanja nultog neto nivoa, a nakon toga preduzimaće se mjere u cilju postizanja negativnih emisija.

Crna Gora preduzima potrebne mjere kako bi se omogućilo postizanje cilja klimatske neutralnosti, uzimajući u obzir značaj promovisanja pravednosti i solidarnosti i troškovnu efikasnost u ostvarenju tog cilja.

Zaštita od negativnog uticaja klimatskih promjena i zaštita ozonskog omotača je od javnog interesa.

U cilju ostvarivanja javnog interesa iz stava 1 ovog člana, Crna Gora i jedinice lokalne samouprave donose strateške i druge dokumente, programe i planove za ostvarivanje ciljeva utvrđenih ovim zakonom.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) akreditacija je potvrda nacionalnog akreditacionog tijela da verifikator ispunjava zahtjeve utvrđene na osnovu usklađenih normi i zahtjeve propisane ovim zakonom za obavljanje verifikacije izvještaja o emisijama gasova sa efektom staklene bašte operatera stacionarnog postrojenja, operatora vazduhoplova, regulisanog subjekta ili brodarskog društva u skladu sa ovim zakonom;

2) brodarsko društvo je brodovlasnik ili bilo koja druga organizacija ili lice, kao što su upravnik ili zakupac broda bez posade, koja je od brodovlasnika preuzela odgovornost za upravljanje brodom i koja je preuzimanjem te odgovornosti pristala da preuzme sve dužnosti i odgovornosti utvrđene Međunarodnim pravilnikom o sigurnom upravljanju brodovima i sprečavanju zagađenja;

3) brod za kružno putovanje je putnički brod koji nema palubu za teret i koji je osmišljen isključivo za komercijalni prevoz putnika sa noćenjem tokom putovanja morem;

4) verifikator je pravno lice koje sprovodi aktivnosti verifikacije izvještaja o emisiji gasova sa efektom staklene bašte, a koje akreditovano od strane akreditacionog tijela u Crnoj Gori, državi članici Evropske unije ili ugovornoj strani Energetske zajednice;

5) verifikacija podrazumijeva aktivnosti koje obavlja verifikator radi izrade verifikovanog izvještaja u skladu s ovim zakonom;

6) verifikovani izvještaj je izvještaj o emisijama gasova sa efektom staklene bašte potvrđen od strane akreditovanog verifikatora u skladu sa ovim zakonom;

7) gasovi sa efektom staklene bašte su gasovi i drugi gasoviti sastojci u atmosferi nastali prirodnim i antropogenim aktivnostima, i to: ugljendioksid (CO2), metan (CH4), azot oksid (N2O), sumpor heksafluorid (SF6), hidrofluorougljovodonici (HFCs) i perfluorougljovodonici (PFCs), koji apsorbuju i ponovo emituju infracrveno zračenje;

8) geološka formacija je litostratigrafska jedinica unutar koje je moguće utvrditi i kartirati različite slojeve stijena;

9) geološko skladištenje ugljendioksida predstavlja trajno uskladištenje ugljendioksida u podzemnim geološkim formacijama;

10)geoprostor za skladištenje je prostor određene zapremine unutar geološke formacije koji se koristi za geološko skladištenje ugljendioksida i pripadajuća postrojenja na površini uključujući postrojenja za utiskivanje ugljendioksida;

11)dobavljač je proizvođač putničkih vozila ili njegov ovlašćeni zastupnik sa sjedištem u Crnoj Gori, odnosno uvoznik ili pravno lice koje novo putničko vozilo na prodaju ili lizing prvi put stavlja na tržište, kada proizvođač ili njegov zastupnik nemaju sjedište u Crnoj Gori;

12)dokument o usklađenosti je dokument specifičan za pojedini brod koji verifikator izdaje brodarskom društvu, a kojim se potvrđuje da je taj brod usklađen sa zahtjevima ovog zakona za određeni period izvještavanja;

13)druge relevantne informacije podrazumijevaju informacije u vezi sa emisijama gasova sa efektom staklene bašte uslijed potrošnje goriva kao i sa djelatnošću prevoza i energetskom uefikasnošću brodova koje omogućuju analizu kretanja emisija i ocjenu karakteristika broda;

14)efekti vazduhoplova koji nijesu povezani s emisijama ugljendioksida su efekti na klimu uslijed ispuštanja azot oksida (NOx), čestica čađi, oksidovanog sumpora i vodene pare, uključujući i tragove kondenzacije tokom sagorijevanja goriva iz vazduhoplova koji obavlja vazduhoplovne aktivnosti za koje se podnosi plan praćenja emisija ugljendioksida;

15)emisija gasova sa efektom staklene bašte u svrhu trgovanja emisijama je ispuštanje gasova sa efektom staklene bašte iz izvora u postrojenju ili ispuštanje iz vazduhoplova pri obavljanju vazduhoplovne djelatnosti ili ispuštanje gasova iz brodova pri obavljanju djelatnosti pomorskog saobraćaja određenih za te djelatnosti ili ispuštanje gasova sa efektom staklene bašte iz djelatnosti regulisanih subjekata;

16)emisioni faktor podrazumijeva prosječni stepen emisije gasa sa efektom staklene bašte u odnosu na podatke o djelatnosti toka izvora ili toka goriva, pod pretpostavkom potpune oksidacije pri sagorijevanju i potpune konverzije pri svim ostalim hemijskim reakcijama;

17)emisioni kredit je pravo na emisiju jedne tone ekvivalentnog ugljendioksida (t CO2 eq), koje važi tokom određenog perioda i u svrhu postizanja ciljeva ovog zakona i koje se može prenositi u skladu sa ovim zakonom;

18)epikontinentalni pojas predstavlja područje koje obuhvata morsko dno i njegovo podzemlje izvan teritorijalnog mora preko čitavog prirodnog produžetka kopnenog područja do spoljne ivice kontinentalne granice, ili do udaljenosti od 200 morskih milja od polaznih linija od kojih se mjeri širina teritorijalnog mora, tamo gdje spoljne ivice kontinentalne granice ne dosežu do te udaljenosti;

19)indikator je pokazatelj ili varijabla koja se izražava kvantitativno ili kvalitativno da bi se doprinijelo boljem razumijevanju napretka u primjeni neke politike ili mjere;

20)klimatska neutralnost je ravnoteža između emisija i uklanjanja gasova sa efektom staklene bašte, čime su emisije svedene na nulti beto nivo;

21)konzervativna procjena godišnjih emisija gasova sa efektom staklene bašte je procjena pri kojoj se primjenjuju određene pretpostavke kako bi se obezbijedilo da ne dođe do potcjenjivanja nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte iz postojećih izvora;

22)koncept smanjenja rizika od katastrofa obuhvata stručno široko sprovođenje aktivnosti na analiziranju uzročnih faktora katastrofa, ispravnom upravljanju zemljištem i životnom sredinom, smanjenju izloženosti opasnostima kao i ugroženosti lica i imovine, te unapređenju ukupne pripremljenosti na katastrofe;

23)kompleks za skladištenje je geoprostor za skladištenje uključujući i okolni geološki domen koji može imati uticaja na ukupni integritet i sigurnost skladištenja, odnosno sekundarne formacije za zatvaranje;

24)luka pristajanja podrazumijeva luku u kojoj se brod zaustavlja radi utovara ili istovara tereta ili kako bi ukrcao ili iskrcao putnike ili luka u kojoj se odobalni brod zaustavlja kako bi zamijenio posadu izuzimajući zaustavljanja isključivo u svrhu punjenja gorivom, uzimanja namirnica, zamjene posade broda koji nije odobalni brod, smještaja u suvom doku ili popravaka broda ili njegove opreme ili oboje, zaustavljanja u luci jer je brodu potrebna pomoć ili je u nevolji, radi prenosa s broda na brod koji se obavljaju izvan luke, zaustavljanja isključivo radi zaklona od nepovoljnih vremenskih uslova ili uslijed aktivnosti potrage i spašavanja te zaustavljanja kontejnerskih brodova u susjednim lukama za prekrcaj kontejnera datim u Implementacionoj Regulativi Komisije (EU) 2025/1127 od 6. juna 2025 godine o utvrđivanju pravila za primjenu Regulative (EU) 2023/1805 Evropskog parlamenta i Savjeta u pogledu utvrđivanja susjednih luka za prekrcaj kontejnera;

25)nacionalno utvrđeni doprinos je individualno određeni cilj svake strane potpisnice Pariskog sporazuma o smanjenju nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte;

26)niskougljenični razvoj je ekonomski model zasnovan na niskoj potrošnji energije, niskom zagađenju i niskim emisijama gasova sa efektom staklene bašte;

27)novi subjekat je svako postrojenje koje obavlja djelatnost koja dovodi do emisija gasova sa efektom staklene bašte i koje je prvi put pribavilo dozvolu za emisiju gasova sa efektom staklene bašte nakon stupanja na snagu ovog zakona;

28)operator stacionarnog postrojenja je pravno ili fizičko lice koje upravlja stacionarnim postrojenjem, kontroliše ga ili je ovlašćen za donošenje odluka u vezi sa radom i funkcionisanjem postrojenja;

29)operator vazduhoplova je pravno ili fizičko lice, koje upravlja vazduhoplovom pri obavljanju vazduhoplovne djelatnosti ili vlasnik vazduhoplova ako identitet tog lica vlasniku nije poznat ili ga ne navede;

30)oslobađanje (stavljanje) za upotrebu podrazumijeva: otpuštanje akcizne robe, uključujući nepravilno otpuštanje, iz sistema odloženog plaćanja akcize držanje; skladištenje akcizne robe, uključujući slučajeve nepravilnosti izvan sistema odloženog plaćanja akcize kada akciza na osnovu važećih propisa nije ubrana; proizvodnju, uključujući preradu, akcizne robe i nepravilna proizvodnja ili prerada, izvan sistema odloženog plaćanja akcize; uvoz akcizne robe, osim ako se akcizna roba odmah nakon uvoza stavi u sistem odloženog plaćanja akcize ili nepravilan ulazak akcizne robe, osim ako je carinski dug bio ugašen u skladu sa zakonom;

31)period izvještavanja je kalendarska godina tokom koje se prate emisije i izvještava o njima;

32)plan praćenja je plan u skladu sa kojim operater postrojenja, regulisani subjekat, operator vazduhoplova, odnosno brodarsko društvo vrši monitoring emisija gasova sa efektom staklene bašte koje ispuste u atmosferu iz postrojenja, djelatnosti regulisanog subjekta, vazduhoplovne djelatnosti, odnosno broda;

33)pojedinačni stacionarni izvori emisije ugljendioksida su tehnološki procesi, industrijski pogoni, uređaji i objekti iz kojih se ispušta ugljendioksid u vazduh u količini većoj od 30 tona godišnje;

34)politike i mjere su svi instrumenti kojima se doprinosi ostvarenju ciljeva integrisanih nacionalnih energetskih i klimatskih planova i/ili sprovođenju obaveza na osnovu člana 4 stava 2 tač. a) i b) UNFCCC-a, što može uključivati i one kojima glavni cilj nije ograničavanje i smanjenje emisija gasova sa efektom staklene bašte ili promjene u energetskom sistemu;

35)planirane politike i mjere znače mogućnosti o kojima se raspravlja i za koje postoji realna mogućnost da će biti usvojene i sprovedene nakon datuma podnošenja nacionalnog energetskog i klimatskog plana ili nacionalnog energetskog i klimatskog izvještaja o napretku;

36)postojeće politike i mjere podrazumijevaju sprovedene politike i mjere i usvojene politike i mjere;

37)ponor je svaki proces, aktivnost ili mehanizam kojim se odstranjuju iz atmosfere gasovi sa efektom staklene bašte, aerosoli ili prethodnici gasova sa efektom staklene bašte;

38)postrojenje je stacionarno tehnička jedinica u kojoj se obavlja jedna ili više aktivnosti, uključujući i sve ostale aktivnosti koje su sa njima direktno tehnički povezane, a koje dovode do emisija gasova sa efektom staklene bašte;

39)potencijal globalnog zagrijavanja (GWP) je potencijal globalnog zagrijavanja gasova sa efektom staklene bašte u odnosu na odgovarajući potencijal ugljendioksida, koji se izračunava kao potencijal globalnog zagrijavanja kilograma gasova sa efektom staklene bašte u razdoblju od 100 godina u odnosu na odgovarajući potencijal globalnog zagrijavanja kilograma ugljendioksida;

40)preneseni ugljendioksid predstavlja ugljendioksid koji potiče iz fosilnog ugljenika pri djelatnostima koje emituju gasove sa efektom staklene bašte a koji se ne emituje iz postrojenja već se prenosi izvan postrojenja u postrojenja radi hvatanja i dugoročnog geološkog skladištenja, prevoznu mrežu radi dugoročnog geološkog skladištenja;

41)prilagođavanje (adaptacija) na klimatske promjene podrazumijeva rodno odgovornu procjenu štetnih uticaja klimatskih promjena i preduzimanje mjera radi jačanja otpornosti prirodnih i čovjekovih sistema na klimatske promjene i sprječavanja ili smanjenja potencijalne štete koje one mogu uzrokovati, kao i iskorišćavanje mogućih pozitivnih učinaka klimatskih promjena;

42)projekcije su predviđanja antropogenih emisija po izvorima i uklanjanja gasova sa efektom staklene bašte putem ponora ili kroz razvoj energetskog sistema, uključujući najmanje kvantitativne procjene za šest najbližih budućih godina čiji se broj završava sa 0 ili 5 i dolaze neposredno nakon godine u kojoj se izvještava;

43)projekcije bez mjera su podaci o antropogenim emisijama gasova sa efektom staklene bašte i uklanjanju gasova sa efektom staklene bašte putem ponora koje se izračunavaju ne uzimajući u obzir uticaj mjera koje su planirane, donijete ili sprovedene nakon godine koja predstavlja početnu tačku projekcije;

44)projekcije sa mjerama su podaci o antropogenim emisijama gasova sa efektom staklene bašte i uklanjanju gasova sa efektom staklene bašte putem ponora koje se

izračunavaju uzimajući u obzir uticaj politika i mjera koje su usvojene ili sprovedene u smislu smanjenja emisija;

45)projekcije sa dodatnim mjerama su podaci o antropogenim emisijama gasova sa efektom staklene bašte i uklanjanju gasova sa efektom staklene bašte putem ponora ili kroz razvoj energetskog sistema koje se izračunavaju uzimajući u obzir uticaj politika i mjera koje su usvojene ili sprovedene da bi se smanjili negativni uticaji klimatskih promjena ili postigli ciljevi u oblasti energetike i dodatno uzimajući u obzir mjere čije je sprovođenje planirano s tim ciljem;

46)putovanje podrazumijeva svako kretanje broda koje potječe iz luke pristajanja ili završava u luci pristajanja;

47)regulisani subjekat je svako pravno ili fizičko lice, osim krajnjeg potrošača goriva, koje stavlja u promet goriva koja se upotrebljavaju za sagorijevanje u sektorima zgradarstva, drumskog saobraćaja, energetske industrije i proizvodne industrije i građevinarstva, i to: ako gorivo prolazi kroz akcizno skladište kako je propisano zakonom o akcizama, ovlašćeni držalac akciznog skladišta, ili bilo koje drugo lice koje je obveznik plaćanja akcize u pogledu koje je nastupila obaveza obračuna ili bilo koje drugo lice koje nadležni organ registruje kako bi bilo obveznik plaćanja akcize, uključujući sva lica oslobođena plaćanja akcize ili ako je nekoliko lica solidarno odgovorno za plaćanje iste akcize, bilo koje drugo lice koje odredi nadležni organ;

48)rješenja zasnovana na prirodi su akcije usmjerene na zaštitu, održivo upravljanje i obnavljanje prirodnih ili modifikovanih ekosistema koje odgovaraju na djelotvoran i adaptivan način na društvene izazove, istovremeno obezbeđujući koristi za dobrobit ljudi i biodiverzitet;

49)sagorijevanje je svaka oksidacija goriva, bez obzira na način na koji se proizvedena toplotna, električna ili mehanička energija koristi i sve druge direktno povezane djelatnosti, uključujući prečišćavanje otpadnih gasova;

50)sistem inventara podrazumijeva sistem institucionalnih, pravnih i procesnih mehanizama uspostavljenih u državi za procjenu antropogenih emisija po izvorima i uklanjanja gasova sa efektom staklene bašte ponorima i za izvještavanje i arhiviranje informacija iz inventara;

51)tona ekvivalentne emisije ugljendioksida je jedna metrička tona ugljendioksida ili količina bilo kojeg gasa sa efektom staklene bašte sa jednakim potencijalom globalnog zagrijavanja;

52)transportna mreža ugljendioksida je mreža cijevi, uključujući priključne podstanice za transport ugljendioksida do geoprostora za skladištenje;

53)trgovanje emisijama je instrument koji omogućava dodjelu emisionih kredita i njihovu razmjenu između operatera stacionarnih postrojenja, operatora vazduhoplova, regulisanih subjekata i brodarskih društava;

54)ublažavanje (mitigacija) klimatskih promjena podrazumijeva smanjenje uticaja klimatskih promjena sprječavanjem ili smanjenjem emisije gasova sa efektom staklene bašte u atmosferu, smanjenjem izvora ovih gasova (povećanjem udjela obnovljivih izvora energije, uspostavljanjem čistijeg sistema saobraćaja ili povećanjem skladištenja ovih gasova i drugo);

55)uklanjanje pomoću ponora jeste prirodno ili antropogeno uklanjanje gasova sa efektom staklene bašte iz atmosfere pomoću ponora;

56)faktor opsega je faktor između nula i jedan koji se upotrebljava za određivanje udjela toka goriva koji se upotrebljava za sagorijevanje u sektorima zgradarstva, drumskog saobraćaja i dodatnim sektorima.

Strateški dokumenti zaštite od negativnih uticaja klimatskih promjena su:

1) Strategija niskougljeničnog razvoja Crne Gore; i

2) Strategija prilagođavanja na klimatske promjene u Crnoj Gori.

Radi utvrđivanja strateških pravaca djelovanja i javnih politika koje se odnose na ograničenja emisija gasova sa efektom staklene bašte utvrđenih projektovanim nacionalno utvrđenim doprinosom, smanjivanja antropogenih emisija gasova sa efektom staklene bašte i povećanja uklanjanja istih putem ponora, ostvarenja ciljeva Pariskog sporazuma, kao i transparentnog i tačnog praćenja dostizanja ograničenja emisija donosi se Strategija niskougljeničnog razvoja sa ciljem postizanja klimatske neutralnosti do 2050. godine.

Strategiju niskougljeničnog razvoja priprema organ državne uprave nadležan za poslove životne sredine (u daljem tekstu: Ministarstvo) u saradnji sa drugim organima državne uprave, lokalne uprave i drugim pravnim licima sa javnim ovlašćenjima nadležnim naročito za poslove energetike, saobraćaja, poljoprivrede, zdravlja, upravljanja otpadom, šumarstva, industrije, infrastrukture, građevinarstva, statistike, prostornog planiranja i turizma.

Prilikom izrade Strategije niskougljeničnog razvoja vrši se strateška procjena uticaja na životnu sredinu u skladu sa zakonom kojim se uređuje strateška procjena uticaja na životnu sredinu.

Strategiju niskougljeničnog razvoja donosi Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) sa perspektivom za narednih 30 godina.

Ministarstvo bez odlaganja dostavlja Strategiju niskougljeničnog razvoja Sekretarijatu Energetske zajednice.

Strategija niskougljeničnog razvoja se donosi svakih deset godina a prema potrebi revidira svakih pet godina.

Strategija niskougljeničnog razvoja sadrži:

1) analizu socijalno-ekonomske situacije koja utiče na nivo emisija gasova sa efektom staklene bašte i uklanjanja pomoću ponora;

2) ekonomske analize mogućih pravaca niskougljeničnog razvoja;

3) predlog rodno odgovornih politika i mjera potrebnih za dostizanje mogućih pravaca zaštite od negativnih uticaja klimatskih promjena;

4) predviđanje smanjenja nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte iz izvora do 2050. godine, uključujući cilj smanjenja do 2030. godine i nakon toga, ako postoji do 2040 i 2050. godine;

5) ukupne ciljeve povećanja uklanjanja emisija gasova sa efektom staklene bašte putem ponora;

6) pregled politika i mjera prilagođavanja;

7) pojedinačne rodno odgovorne ciljeve smanjenja emisija i uklanjanja emisija putem ponora po sektorima, uključujući: energetiku, industriju, saobraćaj, zgradarstvo, centralno grijanje i hlađenje, poljoprivredu, otpad, šumarstvo, korišćenje zemljišta i promjenu namjene zemljišta;

8) procjene očekivanog napretka u prelasku na niskougljeničnu ekonomiju, uključujući intenzitet gasova s efektom staklene bašte, karbonski intenzitet bruto domaćeg proizvoda, povezane dugoročne investicije i strategije vezane za razvoj, istraživanje i inovacije;

9) rodno odgovorne procjene očekivanih socijalno-ekonomskih uticaja primjene mjera dekarbonizacije uključujući makro-ekonomske aspekte, rizike i koristi u pogledu zaštite zdravlja ljudi i životne sredine;

10) finansiranje sa rodno odgovornom procjenom potrebnih ulaganja i politikama i mjerama za istraživanje, razvoj i inovacije;

11) povezanost sa ostalim dugoročnim strategijama planovima i politikama na državnom nivou i investicijama;

12) indikatore za praćenje realizacije Strategije niskougljeničnog razvoja, uključujući i rodno odgovorne indikatore;

13) Akcioni plan za sprovođenje Strategije niskougljeničnog razvoja;

14) druge podatke.

Sastavni dio Strategije niskougljeničnog razvoja su projekcije nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte, koje sadrže: postojeće podatke o emisijama, projekcije bez mjera, projekcije sa mjerama, projekcije sa dodatnim mjerama i metodologiju za njihovu izradu.

Projekcije nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte izrađuju se posebno za sektore energetike, saobraćaja, industrijskih procesa i upotrebe proizvoda, poljoprivrede, šumarstva i korišćenja zemljišta i upravljanja otpadom.

Strategija niskougljeničnog razvoja se sprovodi na osnovu Akcionog plana za sprovođenje Strategije (u daljem tekstu: Akcioni plan).

Akcioni plan na period od pet godina donosi Vlada na predlog Ministarstva.

Akcioni plan sadrži:

– mjere i aktivnosti koje treba sprovesti za ostvarivanje ciljeva Strategije niskougljeničnog razvoja;

– rokove i subjekte odgovorne za izvršavanje;

– indikatore za praćenje ostvarivanja ciljeva Strategije niskougljeničnog razvoja, uključujući i rodno odgovorne indikatore;

– procjenu i izvore potrebnih sredstava za sprovođenje;

– druge podatke od značaja za sprovođenje Strategije niskougljeničnog razvoja.

Ministarstvo nadzire sprovođenje mjera utvrđenih Strategijom niskougljeničnog razvoja i Akcionim planom i na svake dvije godine sačinjava Izvještaj o sprovođenju Strategije niskougljeničnog razvoja i Akcionog plana i dostavlja Vladi na usvajanje.

Radi identifikacije uticaja klimatskih promjena na životnu sredinu, ekonomiju i društvo i utvrđivanja mjera prilagođavanja na izmijenjene klimatske uslove (u daljem tekstu: mjere prilagođavanja), uključujući i rodno odgovorne mjere za sektore u kojima je potrebno smanjiti negativne posljedice Ministarstvo sačinjava Strategiju prilagođavanja na klimatske promjene sa Akcionim planom (u daljem tekstu: Strategija prilagođavanja).

Strategija prilagođavanja izrađuje se na osnovu analize klimatskih promjena i ranjivosti, procjene i indikatora napretka, i u skladu sa najboljim dostupnim i najnovijim naučnim dokazima.

Strategija prilagođavanja izrađuje se u saradnji sa organima državne uprave, lokalne uprave i drugim pravnim licima koji imaju javna ovlašćenja a nadležni su naročito za poslove zaštite i spašavanja, odnosno smanjenja rizika od katastrofa, poljoprivrede, šumarstva, vodoprivrede, energetike, industrije, saobraćaja, zdravlja, građevinarstva, infrastrukture, hidrometeorologije, rodne ravnopravnosti, prostornog planiranja, mora i obalnog područja i turizma.

Prilikom izrade Strategije prilagođavanja vrši se strateška procjena uticaja na životnu sredinu u skladu sa zakonom kojim se uređuje strateška procjena uticaja na životnu sredinu.

Strategiju prilagođavanja na period od deset godina donosi Vlada.

Ministarstvo, prati sprovođenje mjera prilagođavanja i na svake dvije godine sačinjava Izvještaj o sprovođenju Strategije prilagođavanja i dostavlja Vladi na usvajanje.

Strategija prilagođavanja se prema potrebi može revidirati.

Način i metodologiju revidiranja Strategije prilagođavanja propisuje Ministarstvo.

Strategija prilagođavanja sadrži:

1) opis postojećeg stanja nastalog usljed klimatskih promjena;

2) identifikaciju osjetljivih sektora;

3) analizu socio-ekonomske situacije koja utiče na klimatske promjene, uzimajući u obzir rodni aspekt;

4) analizu uočenih promjena klime i ekstremnih klimatskih događaja;

5) analizu ranjivosti i procjene rizika od klimatskih promjena, uključujući i rodni aspekt;

6) analizu ekoloških, ekonomskih i društvenih pokretača i uticaja klimatskih promjena, uključujući i rodne specifičnosti;

7) glavne ciljeve prilagođavanja na klimatske promjene, uključujući željene ishode za društvo, privredu, životnu sredinu i biodiverzitet;

8) opis institucionalnog okvira za prilagođavanje na klimatske promjene;

9) prikaz postojećih planova i strateških dokumenata u oblasti prilagođavanja na klimatske promjene sa ocjenom napretka u primjeni i primjerima dobre prakse, sagledavajući posebno rješenja zasnovana na prirodi;

10) procjenu kapaciteta za prilagođavanje na klimatske promjene;

11) mjere za prilagođavanje na klimatske promjene, dajući prioritet prirodnim i hibridnim rešenjima;

12) mjere koje će se sprovoditi prioritetno, sa subjektima koji su odgovorni za njihovo sprovođenje;

13) opis mehanizama, okvira i indikatora za praćenje i evaluaciju sprovođenja Strategije prilagođavanja;

14) procjenu finansijskih sredstava za sprovođenje mjera;

15) druge podatke.

Mjere prilagođavanja sprovode organi državne uprave, lokalne uprave i druga pravna lica koji imaju javna ovlašćenja, a koji su nadležni za poslove zaštite prirode, zaštite i spašavanja/smanjenja rizika od katastrofa, poljoprivrede, ribarstva, šumarstva,

vodoprivrede, energetike, industrije, saobraćaja, infrastrukture, hidrometeorologije, zdravlja, prostornog planiranja, mora i obalnog područja i turizma.

Organi iz stava 1 ovog člana dužni su da jednom godišnje dostavljaju Ministarstvu izvještaj o sprovedenim mjerama prema strateškim dokumentima, radi sprečavanja negativnih uticaja klimatskih promjena, kao i podatke o poplavama, sušama, ekstremnim padavinama, ekstremnim temperaturama i druge.

Smanjivanje emisija gasova sa efektom staklene bašte obezbjeđuje se sprovođenjem Strategije niskougljeničnog razvoja, Akcionog plana za sprovođenje Strategije niskougljeničnog razvoja, Nacionalnog energetskog i klimatskog plana, Nacionalno utvrđenog doprinosa, razvojnih dokumenata u pojedinim sektorima, postepenim ograničavanjem emisionih kredita u okviru sistema trgovanja emisijama, mjerama u sektorima izvan sistema trgovanja emisijama, mjerama u sektoru korišćenja zemljišta, promjene namjene zemljišta i šumarstva i drugim mjerama koje doprinose ublažavanju klimatskih promjena.