Закон о финансировании политических субъектов и избирательных кампаний

Ovim zakonom uređuju se način sticanja i obezbjeđivanja finansijskih sredstava za redovan rad i izbornu kampanju političkih subjekata, zabrane i ograničenja raspolaganja državnom imovinom, fondovima i javnim ovlašćenjima u toku kampanje i kontrola, nadzor i revizija finansiranja i finansijskog poslovanja političkih subjekata u cilju ostvarivanja zakonitosti i javnosti njihovog poslovanja.

Politički subjekti, u smislu ovog zakona, su: političke partije, koalicije, grupe birača i kandidati za izbor Predsjednika Crne Gore.

Politička partija je organizacija građana koja je upisana u Registar političkih partija kod nadležnog organa u skladu sa zakonom kojim se uređuje osnivanje i rad političkih partija.

Koalicije su oblik udruživanja političkih subjekata radi zajedničkog učestvovanja na izborima, koji svoje međusobne odnose uređuju ugovorom ovjerenim u skladu sa zakonom kojim se uređuje ovjeravanje potpisa, rukopisa i prepisa.

Grupe birača su oblik udruživanja birača radi zajedničkog nastupa na izborima koji svoje međusobne odnose, uključujući i određivanje odgovornog lica, uređuju ugovorom ovjerenim u skladu sa zakonom kojim se uređuje ovjeravanje potpisa, rukopisa i prepisa.

Kandidat za izbor Predsjednika Crne Gore je fizičko lice koje se kandiduje na izborima za Predsjednika Crne Gore, u skladu sa zakonom kojim se uređuje izbor Predsjednika Crne Gore.

Izborna kampanja je skup aktivnosti političkog subjekta od dana raspisivanja izbora do dana proglašenja preliminarnih rezultata izbora, a koje se odnose na: javno predstavljanje i promovisanje kandidata, promovisanje i obrazlaganje izbornih programa sa ciljem uvjeravanja birača da glasaju za kandidata tog političkog subjekta ili izbornu listu koju podnosi taj politički subjekt.

Izuzetno od stava 6 ovog člana, izborna kampanja u izborima za Predsjednika Crne Gore traje od dana raspisivanja izbora do dana proglašenja konačnih rezultata izbora.

Redovan rad je skup aktivnosti političkog subjekta koje se ne odnose na izbornu kampanju.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Politički subjekti sredstva za redovan rad i izbornu kampanju mogu sticati iz javnih i privatnih izvora, u skladu sa ovim zakonom.

Javni izvori, u smislu ovog zakona, su sredstva koja se izdvajaju iz Budžeta Crne Gore i budžeta Glavnog grada, Prijestonice i opština (u daljem tekstu: budžetska sredstva).

Privatni izvori, u smislu ovog zakona, su: članarine, prilozi, legati i zaduživanje kod banaka i drugih finansijskih institucija u Crnoj Gori.

Članarina je novčani iznos koji član političkog subjekta redovno plaća, na način i pod uslovima utvrđenim statutom ili drugim aktom političke partije, a koji na mjesečnom nivou ne može preći iznos od 10% prosječne neto zarade u Crnoj Gori za prethodnu godinu prema podacima organa uprave nadležnog za poslove statistike.

Prilozi su:

- uplate koje fizička i pravna lica, privredna društva i preduzetnici dobrovoljno daju političkom subjektu;

- usluga pružena ili proizvod dat političkom subjektu bez naknade ili pod uslovima kojima se taj politički subjekt stavlja u povlašćeni položaj u odnosu na druge potrošače, zaduživanje kod banaka i drugih finansijskih institucija u Crnoj Gori pod uslovima koji odstupaju od tržišnih, kao i otpis dijela dugova (u daljem tekstu: nenovčani prilog).

Prilog se smatra prihvaćenim ako se ne vrati davaocu priloga u roku od 15 dana od dana prijema.

Organ upravljanja pravnog lica, odnosno privrednog društva koje daje prilog političkom subjektu dužan je da o prilogu donese odluku i dostavi je primaocu priloga.

Dobrovoljni rad volontera za potrebe političkog subjekta, koji ne zahtijeva posebne kvalifikacije, ne smatra se uslugama iz stava 3 alineja 2 ovog člana.

Nenovčani prilog se obračunava prema tržišnoj vrijednosti i prijavljuje kao prihod koji ulazi u ograničenja za priloge i troškove propisane ovim zakonom.

Tržišna vrijednost nenovčanog priloga računa se kao prosjek cijena dostavljenih od tri različita dobavljača za sličnu robu ili usluge u vrijeme plaćanja.

Vrijednost nenovčanog priloga izračunava se kao razlika između tržišne vrijednosti onoga što je primljeno i stvarne uplate, ako je bilo uplate.

Legat je poklon koji se sastoji od novca ili pokretnih dobara umjetničke, kulturne ili istorijske vrijednosti ili nepokretnosti koji se političkom subjektu stavlja na raspolaganje i korišćenje.

Zaduživanje kod banaka i drugih finansijskih institucija u Crnoj Gori su krediti, zajmovi i ostale usluge banaka i drugih finansijskih institucija, u skladu sa zakonom.

Kredit od banke i druge finansijske institucije se može uzeti ako je banka, odnosno druga finansijska institucija registrovana u odgovarajućem registru Centralne banke Crne Gore, i to za finansiranje redovnog rada i izbornih kampanja političkih subjekata.

Odgovornost za vraćanje kredita snosi politički subjekt.

Privatni izvori iz stava 1 ovog člana koji se uplaćuju u novcu prenose se na žiro račun političkog subjekta sa žiro računa uplatioca.

Ako politički subjekt u toku izborne kampanje sredstva koja su prikupljena za finansiranje redovnog rada prenese sa redovnog računa na poseban račun iz člana 24 stav 1 ovog zakona, ta sredstva će se smatrati privatnim izvorom u smislu ovog zakona.

Zabranjeno je da politička partija stiče udio ili akcije u privrednom društvu.

Politički subjekt ne može sticati prihod od promotivne ili komercijalne djelatnosti.

Zabranjeno je političkom subjektu da prima priloge u zamjenu za promociju davaoca priloga na način koji doprinosi prepoznatljivosti i ugledu tog davaoca.

Budžetska sredstva mogu se koristiti za finansiranje:

1) redovnog rada političkih subjekata;

2) troškova izborne kampanje za izbor poslanika i odbornika i izbor Predsjednika Crne Gore.

Budžetska sredstva iz stava 1 tačka 1 ovog člana ne obuhvataju sredstva za finansiranje zaposlenih u poslaničkim, odnosno odborničkim klubovima i obezbjeđenje prostorija za rad za potrebe političkih subjekata.

Sredstva za finansiranje zaposlenih u poslaničkim klubovima i obezbjeđenje prostorija za rad za poslaničke klubove obezbjeđuje Skupština Crne Gore (u daljem tekstu: Skupština).

Poslovne prostorije za redovan rad parlamentarnih političkih subjekata obezbjeđuje organ zadužen za poslove imovine.

Sredstva za finansiranje zaposlenih u odborničkim klubovima i prostorije za rad političkih subjekata koji imaju odbornike u Glavnom gradu, Prijestonici i opštini (u daljem tekstu: opština) obezbjeđuju skupštine opština, u skladu sa posebnim aktom.

Prostorije za rad koje se obezbjeđuju političkim subjektima moraju biti pristupačne licima sa invaliditetom.

Zabranjena je upotreba budžetskih sredstava za lične potrebe kandidata političkog subjekta.

Pravo na budžetska sredstva iz člana 8 stav 1 tačka 1 ovog zakona ima politički subjekt koji učestvuje na izborima i osvoji najmanje jedan poslanički, odnosno odbornički mandat.

Pravo na budžetska sredstva iz člana 8 stav 1 tačka 2 ovog zakona ima podnosilac potvrđene i proglašene izborne liste, odnosno kandidature za izbor Predsjednika Crne Gore.

Sredstva iz privatnih izvora politički subjekt može koristiti za finansiranje redovnog rada i troškova izborne kampanje u skladu sa ovim zakonom.

Kontrolu finansiranja političkih subjekata i izbornih kampanja vrši Agencija za sprečavanje korupcije (u daljem tekstu: Agencija) osnovana u skladu sa posebnim zakonom.

O rezultatima kontrole Agencija sačinjava zapisnik, koji dostavlja subjektu kontrole i obavezno objavljuje na internet stranici Agencije.

Troškovi redovnog rada političkih subjekata su troškovi koji proističu iz obavljanja redovnog rada, a odnose se na: troškove zarada zaposlenih i troškove angažovanja stručnjaka i saradnika; poreze i doprinose; administrativne i kancelarijske troškove, uključujući troškove zakupa prostorija za rad, režijske troškove, troškove prevoza, troškove organizacije sastanaka i događaja, troškove promocije rada i ciljeva političkih subjekata između izbora, troškove međunarodnih aktivnosti političkih subjekata, troškove organizovanja obuka za članove i aktiviste političkih subjekata, troškove finansiranja omladinskih organizacija tih političkih subjekata, troškove istraživanja javnog mnjenja, troškove za nabavku i održavanje opreme, provizije banaka i slične izdatke svojstvene redovnom radu političkih subjekata.

Budžetska sredstva za finansiranje redovnog rada političkih subjekata u Skupštini iznose 0,8% planiranih ukupnih budžetskih sredstava, umanjenih za sredstva kapitalnog budžeta i budžeta državnih fondova (tekući budžet), za godinu za koju se budžet donosi.

Budžetska sredstva za finansiranje redovnog rada političkih subjekata u skupštini opštine iznose 1,1% planiranih ukupnih budžetskih sredstava, umanjenih za sredstva kapitalnog budžeta (tekući budžet), za godinu za koju se budžet opštine donosi.

Izuzetno od stava 2 ovog člana, za opštine čiji je budžet manji od pet miliona eura, budžetska sredstva za finansiranje redovnog rada političkih subjekata u skupštini opštine iznose od 1,1% do 3% planiranih ukupnih budžetskih sredstava, umanjenih za sredstva kapitalnog budžeta (tekući budžet), za godinu za koju se budžet opštine donosi.

Sredstva iz st. 1, 2 i 3 ovog člana u visini od 30% raspodjeljuju se u jednakim iznosima političkim subjektima koji su osvojili mandate u Skupštini, odnosno skupštinama opština, 50% sredstava srazmjerno ukupnom broju poslaničkih, odnosno odborničkih mandata koja imaju u trenutku raspodjele, dok se preostalih 20% raspodjeljuju u jednakim iznosima političkim subjektima u Skupštini, odnosno skupštinama opština srazmjerno broju izabranih predstavnika manje zastupljenog pola.

U slučaju spajanja dvije ili više partija u skladu sa zakonom kojim se uređuje osnivanje političkih partija, budžetska sredstva koja se raspodjeljuju u skladu sa stavom 4 ovog člana pripadaju političkoj partiji koja je kao pravni sljedbenik spojenih partija upisana u Registar političkih partija.

Sredstva iz stava 4 ovog člana koja dobije politički subjekt koji je na izborima nastupao kao koalicija, odnosno grupa birača raspodjeljuju se u skladu sa sporazumom, odnosno aktom o obrazovanju tih političkih subjekata.

Ako poslanik ili poslanici, odbornik ili odbornici nakon konstituisanja skupštine u koju su izabrani napuste ili promijene članstvo u političkom subjektu, finansijska sredstva koja se raspodjeljuju u skladu sa stavom 4 ovog člana ostaju političkom subjektu kojem je poslanik, odnosno odbornik pripadao u trenutku konstituisanja skupštine.

Radi ostvarivanja ravnopravnosti svih poslanika, odnosno odbornika, poslanik ili poslanici, odbornik ili odbornici koji nakon konstituisanja a do održavanja prve redovne sjednice skupštine u koju su izabrani napuste ili promijene članstvo u političkom subjektu, imaju pravo na sredstva za finansiranje zaposlenih u klubu koji ti poslanici odnosno odbornici obrazuju i obezbjeđivanje prostorija za rad, u iznosu koji se određuje u skladu sa stavom 4 ovog člana.

Odluku o visini budžetskih sredstava iz stava 4 ovog člana donosi organ državne uprave nadležan za poslove finansija (u daljem tekstu: Ministarstvo), odnosno organ lokalne uprave nadležan za poslove finansija (u daljem tekstu: organ lokalne uprave), najkasnije do 31. januara tekuće godine i objavljuje na svojoj internet stranici u roku od sedam dana od dana donošenja odluke.

Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave sredstva iz stava 4 ovog člana mjesečno prenosi političkom subjektu, do petog u mjesecu za prethodni mjesec.

Iznos sredstava iz stava 4 ovog člana, kao i iznos neizmirenih sredstava za finansiranje redovnog rada političkih subjekata Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave objavljuje na svojoj internet stranici, do petog u mjesecu za prethodni mjesec.

Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave obustaviće uplatu sredstava iz stava 4 ovog člana političkom subjektu ako u roku iz člana 52 ovog zakona ne podnese godišnji konsolidovani finansijski izvještaj za prethodnu godinu.

Budžetska sredstva za finansiranje redovnog rada ženskih organizacija u političkim subjektima u Skupštini iznose 0,05% planiranih ukupnih budžetskih sredstava, umanjenih za sredstva kapitalnog budžeta i budžeta državnih fondova (tekući budžet), za godinu za koju se budžet donosi.

Budžetska sredstva za finansiranje redovnog rada ženskih organizacija u političkim subjektima u skupštini opštine iznose 0,11% planiranih ukupnih budžetskih sredstava, umanjenih za sredstva kapitalnog budžeta (tekući budžet), za godinu za koju se budžet opštine donosi.

Izuzetno od stava 2 ovog člana, za opštine čiji je budžet manji od pet miliona eura, budžetska sredstva za finansiranje redovnog rada ženskih organizacija u političkim subjektima u skupštini opštine iznose od 0,11% do 0,3% planiranih ukupnih budžetskih sredstava, umanjenih za sredstva kapitalnog budžeta (tekući budžet), za godinu za koju se budžet opštine donosi.

Sredstva iz st. 1, 2 i 3 ovog člana raspodjeljuju se u jednakim iznosima političkim subjektima u Skupštini, odnosno skupštinama opština za rad ženskih organizacija.

Sredstva iz stava 4 ovog člana koja dobije politički subjekt koji je na izborima nastupao kao koalicija, odnosno grupa birača, raspodjeljuju se u skladu sa sporazumom, odnosno aktom o obrazovanju tih političkih subjekata.

Sredstva iz st. 1, 2 i 3 ovog člana su namijenjena isključivo finansiranju ženske organizacije u političkom subjektu i mogu se trošiti samo u skladu sa statutom te ženske organizacije.

Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave, sredstva iz stava 4 ovog člana mjesečno prenosi političkom subjektu, do petog u mjesecu za prethodni mjesec, na podračun ženske organizacije.

Iznos sredstava iz stava 4 ovog člana, kao i iznos neizmirenih sredstava za finansiranje redovnog rada ženskih organizacija u političkim subjektima Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave objavljuje na svojoj internet stranici, do petog u mjesecu za prethodni mjesec.

Ministarstvo, odnosno organ lokalne uprave, obustaviće uplatu sredstava iz stava 4 ovog člana političkom subjektu, ako u roku iz člana 52 ovog zakona ne podnese godišnji konsolidovani finansijski izvještaj za prethodnu godinu koji sadrži poseban izvještaj o načinu i namjeni utroška sredstava za redovno finansiranje ženskih organizacija u političkim subjektima.