Pravilnik o mjerama zaštite i zdravlja na radu od rizika izloženosti eksplozivnoj atmosferi

Ovim pravilnikom propisuju se minimalni zahtjevi koji se odnose na mjere zaštite i zdravlja na radu koje poslodavac treba da obezbijedi na radnim mjestima na kojima se obavljaju poslovi pri kojima su zaposleni izloženi ili mogu biti izloženi riziku od eksplozivne atmosfere, uključujući i poslove na kojima se pri radu koriste transportna sredstva koja su namijenjena za upotrebu u potencijalno eksplozivnim atmosferama.

Odredbe ovog pravilnika ne primjenjuju se na:

1) prostorije koje se direktno koriste za i u fazi zdravstvenog tretmana pacijenata;

2) korišćenje aparata na gas, ako je njihova upotreba uređena u skladu sa posebnim propisima;

3) proizvodnju, korišćenje, skladištenje i prevoz eksploziva ili hemijski nestabilnih materija i rukovanje sa njima;

4) rudarsku djelatnost; i

5) korišćenje transportnih sredstava na kopnu, moru ili vazduhu, koje je uređeno potvrđenim i objavljenim međunarodnim ugovorima i opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava.

Izrazi koji se u ovom pravilniku koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:

1) poslodavac je pravno lice, dio stranog privrednog društva ili preduzetnik, državni organ, organ državne uprave, služba Predsjednika Crne Gore, Skupštine Crne Gore, Vlade Crne Gore, sud, tužilaštvo, fond, zavod, agencija, ustanova, regulatorno i nezavisno tijelo, organ lokalne samouprave i lokalne uprave, kao i fizičko lice u svojstvu investitorora, koji zapošljava lice po osnovu ugovora o radu ili ga angažuje po drugom osnovu u skladu sa zakonom;

2) radna sredina i radna okolina je prostor u kojem se obavlja rad i uključuje radna mjesta, radne uslove, radne postupke, odnose u procesu rada i druge uticaje spoljašnje sredine;

3) sredstvo za rad je svaka oprema za rad, postrojenje, mašina, oprema, instalacija, alat, drugo oruđe za rad, konstrukcija za kolektivnu zaštitu i zdravlje zaposlenih, pomoćna konstrukcija koja se privremeno koristi za rad i kretanje zaposlenih i drugo sredstvo koje se koristi u procesu rada ili je na bilo koji način povezano sa procesom rada;

4) mjere zaštite i zdravlja na radu su dio prevencije i preduzimaju se u cilju poboljšanja zaštite i/ili higijene i/ili zdravlja zaposlenog,

5) rizik je vjerovatnoća da opasnost može prouzrokovati povredu na radu, profesionalnu bolest ili bolest u vezi sa radom;

6) zaposleni je lice koje radi kod poslodavca po osnovu ugovora o radu, uključujući lice koje se osposobljava za rad i pripravnika, kao i svako lice koje po bilo kom pravnom osnovu obavlja rad kod poslodavca.

Eksplozivna atmosfera podrazumijeva smješu materija u obliku gasova, pare, magle ili prašine sa vazduhom u atmosferskim uslovima u kojima se, nakon što je došlo do paljenja, sagorijevanje proširuje na cijelu smješu koja nije sagorjela.

Poslodavac treba da, u cilju prevencije i zaštite od eksplozija, preduzme tehničke i/ili organizacione mjere u skladu sa prirodom poslova koji se obavljaju, prema prioritetu i u skladu sa sljedećim načelima:

1) sprečavanje nastanka eksplozivnih atmosfera ili ako to priroda poslova ne dozvoljava;

2) izbjegavanje paljenja eksplozivnih atmosfera; i

3) ublažavanje štetnih efekata eksplozije radi obezbjeđivanja zaštite i zdravlja na radu zaposlenih.

Mjere iz stava 1 ovog člana, prema potrebi, kombinuju se i/ili dopunjavaju mjerama protiv širenja eksplozija i redovno i detaljno preispituju, a naročito u slučaju značajnih promjena.

Poslodavac vrši procjenu rizika povezanih sa eksplozivnim atmosferama, uzimajući u obzir naročito:

1) vjerovatnoću nastanka eksplozivnih atmosfera i njihovo trajanje;

2) vjerovatnoću da su izvori paljenja, uključujući i elektrostatsko pražnjenje, prisutni, kao i mogućnost njihovog aktiviranja i djelovanja;

3) instalacije, sredstva i opremu lične zaštite na radu, supstance i sredstva koja se koriste, procese i mogućnost njihove interakcije;

4) obim predviđenih posljedica.

Procjena iz stava 1 ovog člana treba da bude sveobuhvatna i da uzme u obzir prostorije koje su ili mogu biti otvorima povezane sa prostorijama u kojima može doći do pojave eksplozivnih atmosfera.

Poslodavac preduzima potrebne mjere zaštite i zdravlja na radu kako bi obezbijedio zaštitu i zdravlje na radu zaposlenih, u skladu sa načelima iz člana 6 i procjenom rizika iz člana 7 ovog pravilnika, tako da:

1) tamo gdje se eksplozivne atmosfere mogu pojaviti u obimu koji može da ugrozi zaštitu i zdravlje zaposlenih ili drugih lica, radna sredina i radna okolina bude takva da se u njoj rad može bezbjedno obavljati;

2) u radnoj sredini i radnoj okolini gdje se eksplozivne atmosfere mogu pojaviti u obimu koji može da ugrozi zaštitu i zdravlje zaposlenih, upotrebom odgovarajućih tehničkih sredstava obezbijedi, u skladu sa procjenom rizika, odgovarajući nadzor za vrijeme prisustva zaposlenih.

Kad zaposleni kod dva ili više poslodavaca obavljaju rad u istoj radnoj sredini i radnoj okolini, svaki poslodavac je odgovoran za pitanja koja se odnose na zaštitu i zdravlje na radu, kao i na pitanja koja su pod njegovom kontrolom.

Ne dovodeći u pitanje pojedinačnu odgovornost poslodavaca iz stava 1 ovog člana utvrđenu u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita i zdravlje na radu, poslodavac koji je odgovoran za radnu sredinu i radnu okolinu koordinira svoje aktivnosti u vezi sa mjerama zaštite i zdravlja na radu zaposlenih i u dokumentu o zaštiti od eksplozije iz člana 11 ovog pravilnika navodi cilj te koordinacije, kao i mjere i postupke za njeno sprovođenje.

Poslodavac klasifikuje zone u kojima mogu da nastanu eksplozivne atmosfere, u skladu sa Prilogom 1.

U zonama iz stava 1 ovog člana poslodavac obezbjeđuje ispunjenost minimalnih zahtjeva za poboljšanje zaštite i zdravlja zaposlenih koji mogu biti izloženi eksplozivnoj atmosferi, koji su dati u Prilogu 2.

Na ulazu u zone u kojima mogu da nastanu eksplozivne atmosfere u obimu koji može da ugrozi zaštitu i zdravlje zaposlenih, poslodavac postavlja odgovarajući znak upozorenja, koji je dat u Prilogu 3.

Radi izvršavanja obaveza iz člana 7 ovog pravilnika, poslodavac treba da donese, posjeduje i redovno ažurira dokument o zaštiti od eksplozije, kojim se naročito potvrđuje da:

1) su rizici od eksplozije utvrđeni i procijenjeni;

2) će se preduzeti odgovarajuće mjere zaštite i zdravlja na radu za postizanje ciljeva utvrđenih ovim pravilnikom;

3) su mjesta klasifikovana u zone u skladu sa Prilogom 1;

4) su ispunjeni minimalni zahtjevi za poboljšanje zaštite i zdravlja zaposlenih koji mogu biti izloženi eksplozivnoj atmosferi, koji su dati u Prilogu 2;

5) da su radna sredina i radna okolina i sredstva za rad, uključujući i uređaje za upozoravanje, sa aspekta bezbjednosti pravilno projektovani, da funkcionišu i da se održavaju na odgovarajući način;

6) da su preduzete mjere za bezbjednu upotrebu sredstava za rad, u skladu sa propisom kojim se uređuju mjere zaštite prilikom upotrebe sredstava za rad.

Dokument iz stava 1 ovog člana poslodavac donosi prije početka rada i ažurira ga u slučaju značajnih promjena, proširenja ili adaptacija na mjestu rada, opremi za rad ili u organizaciji rada.

Poslodavac može da kombinuje postojeće procjene rizika od eksplozije, dokumente ili druge odgovarajuće izvještaje u skladu sa drugim odgovarajućim propisima.

Oprema za rad za upotrebu na mjestima na kojima se mogu pojaviti eksplozivne atmosfere koja je u upotrebi ili je prvi put stavljena na raspolaganje prije 30. juna 2003. godine, mora da ispunjava minimalne zahtjeve iz Priloga 2 dio 1 ovog pravilnika, ako se na tu opremu ne primjenju odredbe drugog propisa u cjelini ili djelimično.

Oprema za rad na mjestima na kojima se mogu pojaviti eksplozivne atmosfere, koja je prvi put stavljena na raspolaganje nakon 30. juna 2003. godine, mora da ispunjava minimalne zahtjeve iz Priloga 2 dio 1 i 2.

Ako se izvrši izmjena, proširenje ili rekonstrukcija radne sredine i radne okoline koje imaju mjesta na kojima se mogu pojaviti eksplozivne atmosfere, poslodavac preduzima

potrebne mjere kako bi obezbijedio da ta radna sredina i radna okolina budu usklađene sa minimalnim zahtjevima propisanim ovim pravilnikom.

Prilozi 1, 2 i 3 čine sastavni dio ovog pravilnika.

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o mjerama zaštite od rizika izloženosti eksplozivnoj atmosferi* („Službeni list CG“, broj 27/17).