Pravilnik o obavljanju poštanskih usluga

Ovim pravilnikom utvrđuju se bliži uslovi i način obavljanja poštanskih usluga, kriterijumi za obavljanje poštanskih usluga, kriterijumi za organizaciju poštanskih usluga u posebnim okolnostima i posebnim geografskim uslovima, rokovi za prenos i uručenje poštanskih pošiljaka, dimenzije i način pakovanja poštanskih pošiljaka, kao i gustina pristupnih tačaka poštanske mreže univerzalnog poštanskog operatora, način postupanja sa poštanskim pošiljkama koje je zabranjeno slati jer sadrže zabranjene materije i predmete, način otvaranja i pregledanja poštanskih pošiljaka i postupanje sa neuručivim poštanskim pošiljkama, poštanski žigovi, kao i druga pitanja u vezi sa obavljanjem poštanskih usluga.

Izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju sledeća značenja:

1) akti Svjetskog poštanskog saveza su međunarodni ugovori i propisi koje donose tijela Svjetskog poštanskog saveza (u daljem tekstu: UPU), a primenjuju se na poštanske usluge u međunarodnom saobraćaju;

1a) automat je sredstvo poštanske mreže koje služi za automatizovani prijem i/ili uručenje poštanskih pošiljki, kao što su paketomati i drugi slični samouslužni uređaji;

2) cjenovnik poštanskih usluga je popis cijena poštanskih usluga prema kojem davalac poštanskih usluga naplaćuje svoje usluge;

3) davalac univerzalne poštanske usluge je pravno lice koje je neposredni davalac univerzalnih poštanskih usluga, u skladu sa Zakonom o poštanskim uslugama (u daljem tekstu: Zakon), ovim pravilnikom i aktima koje donosi nezavisni regulatorni organ (u daljem tekstu: Agencija);

4) davalac poštanskih usluga je lice ovlašćeno za obavljanje poštanskih usluga, u skladu sa Zakonom, ovim pravilnikom i opštim aktima Agencije;

4a) ER-pismo je preporučena pošiljka sa povratnicom koja korisnicima omogućava slanje i prijem preporučene pošte elektronskim putem i obezbjeđuje pošiljaocu potvrdu i pravno valjan dokaz da je dokument poslat, dostavljen do primaoca i da je primalac otvorio poruku, odnosno dokument;

4b) E-post sanduče je sistem za bezbjedno i sigurno elektronsko slanje i primanje ER pismena pod propisanim tehničkim i bezbjednosnim uslovima;

5) jedinica poštanske mreže (pošta) (u daljem tekstu: JPM) je dio poštanske mreže u kojem se obavljaju poštanske usluge;

6) korisnik poštanskih usluga je svako fizičko ili pravno lice koje koristi usluge kao pošiljalac ili primalac;

7) kućni sandučić je sredstvo poštanske mreže za uručenje poštanskih pošiljki;

8) neregistrovana pismosnosna pošiljka je pošiljka bez registrovanog broja prijema za koju se pošiljaocu ne izdaje potvrda o prijemu i ne evidentira se u fazama obavljanja poštanskih usluga;

9) pošiljalac je fizičko ili pravno lice koji upućuje poštansku pošiljku i koji ostvaruje prava i obaveze po osnovu pošiljke do uručenja primaocu;

10) poštanski operator je davalac poštanskih usluga koji je registrovan za obavljanje poštanskih usluga i ispunjava uslove , u skladu sa Zakonom;

11) poštarina je cijena koju plaća korisnik za izvršenje poštanske usluge;

12) poštanski sandučić je sredstvo poštanske mreže za prijem neregistrovanih poštanskih pošiljaka;

13) poštanski žig se koristi za žigosanje (označavanje) poštanskih pošiljaka, kao i žigosanje manipulativnih i računskih isprava koje se odnose na prenos poštanskih pošiljaka;

14) primalac je pravno ili fizičko lice kome se pošiljka upućuje;

14a) pristupne tačke poštanske mreže su fizički objekti ili oprema, uključujući poštanske sandučiće i automate na javnim površinama ili u prostorijama poštanskog operatora, gdje korisnici poštanskih usluga mogu predati poštanske pošiljke;

15) prenos poštanskih pošiljaka je tehnološki proces koji se sprovodi od mjesta prijema do mjesta uručenja poštanske pošiljke;

16) registrovana poštanska pošiljka je pošiljka o kojoj poštanski operator vodi posebnu evidenciju i izdaje potvrdu o njenom prijemu i koja može biti sa povratnicom;

17) univerzalni poštanski operator je davalac poštanskih usluga sa obavezom pružanja univerzalne poštanske usluge u skladu sa Zakonom;

18) univerzalna poštanska usluga je skup osnovnih poštanskih usluga koje se obavljaju u kontinuitetu, na teritoriji Crne Gore, u okviru propisanog kvaliteta, po pristupačnim cijenama i pod jednakim uslovima za sve korisnike, bez diskriminacije;

19) zbirni sandučić je sredstvo poštanske mreže koji se koristi za prijem i uručenje poštanskih pošiljaka od korisnika koji su udaljeni od naseljenih mjesta.

Poštanske usluge su usluge prijema, prerade, prenosa i uručenja poštanskih pošiljaka u unutrašnjem ili međunarodnom saobraćaju u skladu sa propisima.

U zavisnosti od načina obavljanja, sadržine, dimenzija, vrijednosti, mase, načina pakovanja i brzine prenosa, poštanske usluge obuhvataju:

1) pismosnosne usluge;

2) uputničke usluge;

3) paketske usluge;

4) posebne usluge;

5) usluge dodatne vrijednosti;

6) usluge po posebnom zahtjevu.

Poštanske usluge se dijele na univerzalne i komercijalne poštanske usluge.

Univerzalnom poštanskom uslugom smatraju se usluge prijema, sortiranja, prenosa i uručenja poštanskih pošiljaka u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju, i to:

1) pismosnosna pošiljka mase do 2 kg;

2) paket mase do 10 kg u unutrašnjem saobraćaju i uručenje paket mase do 20 kg u međunarodnom saobraćaju;

3) sekogram mase do 7 kg bez naplate;

4) registrovana poštanska (pošiljka preporučena i vrijednosna) uključujući i ER pismo,

5) sudsko pismo i pismo u upravnom postupku.

Pismonosnom pošiljkom smatra se svaka poštanska pošiljka koja sadrži neko saopštenje u pisanom obliku, otisnutom na papiru ili drugom odgovarajućem nosiocu podataka i svaka druga pošiljka koja odgovara uslovima propisanim za pismonosnu pošiljku, iako ne sadrži pisano saopštenje, koju je potrebno poslati i dostaviti na adresi koju je naveo pošiljalac na samoj pismonosnoj pošiljci, i/ili njenom omotu.

Računi za komunalne i druge usluge, finansijski i drugi izvještaji, i svaka druga korespodencija adresirana na određenog primaoca, smatraju se pismonosnom pošiljkom.

Pismonosna pošiljka je:

1) pismo;

2) dopisnica;

3) sekogram.

Pismo je pošiljka koja sadrži pisano saopštenje u zatvorenom omotu, bez označene vrijednosti.

Pismom se smatra i svaka druga pošiljka koja u pogledu dimenzija i mase odgovara uslovima propisanim za pismo, iako ne sadrži pisano saopštenje.

Pismo mora biti zatvoreno radi zaštite sadržaja od mogućih oštećenja u toku prenosa, tako da se u toku prenosa sadržaj ne može izvaditi ni oštetiti bez vidljivog traga na omotu.

Izuzetno od stava 2 ovog člana, u otvorenom omotu može se primiti pismo koje sadrži čestitku ili razglednicu.

Pismo može biti mase do 2 kg.

Dimenzije pisma su:

1) najmanje dimenzije pisma su 90 mm x 140 mm;

2) najveće dimenzije pisma su 900 mm, u zbiru dužine, širine i visine, s tim da ni jedna od dimenzija ne može biti pojedinačno veća od 600 mm;

3) najmanje dimenzije pisma u obliku valjka su 170 mm u zbiru dužine i dva prečnika, s tim da dužina ne može biti manja od 100 mm;

4) najveće dimenzije pisma u obliku valjka su 1040 mm u zbiru dužine i dva prečnika, s tim da dužina ne može biti veća od 900 mm.

Odstupanje od dimenzija pisma iz stava 2 ovog člana može biti najviše 2 mm.

Dopisnica je pošiljka mase do 20 grama izrađena od tvrdog kartona ili čvrstog papira u obliku pravougaonika koja se šalje bez omota.

Dopisnica ne smije imati izbočine ili ispupčene djelove.

Najmanje dimenzije dopisnice su 90 mm x 140 mm, a najveće 120 mm x 235 mm, uz dozvoljeno odstupanje od 2 mm.

Dopisnica koja ne ispunjava uslove iz st. 1 i 2 ovog člana ili je većih dimenzija od 120 x 235 mm, ali najviše do najvećih dimenzija za pismo, smatra se pismom.

Dopisnicama se smatraju sve vrste razglednica i čestitki ako ispunjavaju propisane uslove iz st. 1 i 2 ovog člana.

Poštanska dopisnica univerzalnog poštanskog operatora mora u zaglavlju na prednjoj strani imati naziv „DOPISNICA-CARTE POSTALE”.

Najmanje desna polovina prednje strane dopisnice namijenjena je za adresu primaoca, označavanje poštarine, službene oznake i naljepnice, a poleđina i najviše lijeva polovina prednje strane namijenjeni su za saopštenje.

Sekogram je adresirana poštanska pošiljka namijenjena slijepim i slabovidnim licima otisnuta na papiru ili odgovarajućem nosiocu podataka ili snimljena na nekom od pogodnih elektronskih nosioca podataka.

Sekogram može biti mase do 7 kg i dimenzija koje odgovaraju dimenzijama propisanim za pismonosnu pošiljku iz člana 7 st. 2 i 3 ovog pravilnika.

Na adresnoj strani sekograma u desnom gornjem uglu, pošiljalac je dužan da stavi oznaku "Sekogram" ili oznaku " CECOGRAMME" u međunarodnom saobraćaju, ili naljepnicu utvrđenu posebnim propisima.

Paket je registrovana poštanska pošiljka sa ili bez označene vrijednosti, koja sadrži robu i druge predmete.

Paket može biti mase do 10 kg u unutrašnjem saobraćaju.

Dimenzije paketa u unutrašnjem saobraćaju ne mogu biti veće od 3000 mm u zbiru dužine i obima paketa na najširem dijelu poprečno, s tim da najveća dimenzija može biti do 1500 mm.

Paket ne može biti dimenzija manjih od najmanjih dimenzija propisanih za pismo, s tim da adresna strana mora imati najmanje 90 mm x 140 mm..

Paket, na adresnoj strani, mora da ima odgovarajuću oznaku sa nazivom jedinice poštanske mreže koja je primila pošiljku, broj pošiljke i oznaku "V".

Na paket se upisuje masa u kilogramima i gramima, (svaki dio od 10 grama zaokružuje na više) i označena vrijednost.

Prijem paketa u međunarodnom saobraćaju vrši se u skladu sa aktima Svjetskog poštanskog saveza (u daljem tekstu: UPU).

Preporučena pošiljka je registrovana poštanska pošiljka bez označene vrijednosti za koju se pošiljaocu daje potvrda o prijemu pošiljke i uručuje primaocu uz potpis.

Pošiljalac prilikom predaje preporučene pošiljke može zahtijevati uručenje:

- sa povratnicom;

- pošiljke lično primaocu i

- za pošiljke u međunarodnom saobraćaju, dostavljanje avionom.

Preporučena pošiljka, na adresnoj strani mora da ima naljepnicu ili oznaku "R" (Recommande), broj pošiljke i naziv pošte koja je primila pošiljku.

Ako naljepnica iz stava 3 ovog člana nema naziv pošte na nju se stavlja otisak žiga prijemne pošte.

Kao preporučena pošiljka može se predati pismo, dopisnica, tiskovina, sekogram i ER pismo.

Usluga ER-pisma predstavlja elektronsku registrovanu poštansku pošiljku koja omogućava siguran prenos elektronskih dokumenata između identifikovanih korisnika, uz obezbjeđivanje dokaza o slanju, prijemu, dostavi i drugim relevantnim događajima nastalim tokom prenosa elektronske pošiljke.

Usluga ER-pisma treba da obezbijedi:

1) pouzdanu identifikaciju pošiljaoca i primaoca;

2) zaštitu povjerljivosti, integriteta i autentičnosti elektronske pošiljke tokom prenosa i čuvanja;

3) izdavanje elektronskog dokaza o slanju i elektronskog dokaza o dostavi;

4) izdavanje elektronske povratnice sa podacima o dostavi, prijemu, otvaranju dokumenta, odbijanju prijema ili drugom relevantnom događaju, kada je primjenjivo;

5) evidentiranje svih značajnih događaja u postupku pružanja usluge, uključujući podnošenje, prihvat, otpremu, dostavu, prijem, otvaranje dokumenta, odbijanje prijema, neuspjelu dostavu i druge događaje od značaja za pružanje usluge;

6) jedinstvenu identifikaciju svake elektronske pošiljke i svih događaja nastalih tokom njenog prenosa.

Elektronski dokazi i elektronska povratnica iz stava 2 ovog člana treba da sadrže podatke o identitetu učesnika, registarskom broju ili drugom jedinstvenom identifikatoru pošiljke, datumu i vremenu nastanka evidentiranog događaja i statusu elektronske pošiljke.

Poštanski operator treba da uslugu ER-pisma pruža primjenom tehničkih i organizacionih mjera kojima se obezbjeđuju pouzdana identifikacija korisnika, zaštita od neovlašćenog pristupa i izmjene podataka, sljedljivost svih evidentiranih događaja, kao i kontinuitet pružanja usluge.

Identifikacija korisnika može se vršiti primjenom elektronske identifikacije, autentifikacije korisničkog naloga, višefaktorske autentifikacije, kvalifikovanih usluga od povjerenja ili drugih metoda koje obezbjeđuju odgovarajući nivo sigurnosti.

Poštanski operator vodi elektronsku evidenciju o svim događajima nastalim tokom pružanja usluge ER-pisma i čuva je najmanje deset godina na način koji obezbjeđuje njenu dostupnost, čitljivost, cjelovitost i provjerljivost tokom cijelog perioda čuvanja.

Poštanski operator uspostavlja mjere za obezbjeđenje kontinuiteta pružanja usluge, uključujući izradu rezervnih kopija, postupke oporavka nakon incidenta i zaštitu elektronske evidencije.

Poštanski operator donosi Tehničke specifikacije kojima se uređuje pružanje usluge ER-pisma.

Tehničkim specifikacijama se propisuju:

- operativne procedure za prihvat, prenos i dostavu ER-pisama;

- zahtjevi za autentifikaciju pošiljalaca i primalaca;

- formati i sadržaj elektronske evidencije;

- bezbjednosni i interoperabilni zahtjevi;

- procedure čuvanja i arhiviranja;

- zahtjevi u pogledu dostupnosti i kontinuiteta usluge;

- drugi tehnički i operativni zahtjevi neophodni za pružanje usluge ER-pisma.

Vrijednosna pošiljka je poštanska pošiljka čiji je sadržaj pošiljalac osigurao do označene vrijednosti na pošiljci za slučaj gubitka, krađe ili oštećenja.

Prilikom predaje vrijednosne pošiljke pošiljaocu se izdaje potvrda o prijemu, a primaocu se uručuje uz potpis.

Vrijednost pošiljke ispisuje se brojevima i slovima u donjem lijevom dijelu adresne strane pošiljke i može da sadrži robu, novac, pisano saopštenje i druge predmete.

Najveći dozvoljeni iznos vrijednosne pošiljke u unutrašnjem saobraćaju određuje poštanski operator, a u međunarodnom saobraćaju taj iznos se utvrđuje aktima UPU-a, i preračunava i označava u SDR (DTS).

Na vrijednosnoj pošiljci masa se upisuje u gramima.

Na vrijednosnom pismu nalazi se naljepnica sa odgovarajućom oznakom "V", koja sadrži broj pisma i naziv JPM koja je primila pošiljku.

Na omotu vrijednosnog pisma ne smije se ništa brisati, strugati, ispravljati, precrtavati i podcrtavati i mogu se stavljati samo naljepnice ili oznake poštanskog operatora.

U međunarodnom saobraćaju vrijednosna pisma se mogu predati samo za one države koje tu uslugu prihvataju.