Zakon o poštanskim uslugama

Ovim zakonom uređuju se uslovi i način obavljanja univerzalne i drugih poštanskih usluga, kao i druga pitanja od značaja za obavljanje poštanskih usluga.

Načela na kojima se zasniva uređivanje odnosa u oblasti poštanskih usluga su:

1) obavljanje poštanskih usluga u skladu sa domaćim i međunarodnim standardima i popisima;

2) obezbjeđivanje univerzalne poštanske usluge propisanog kvaliteta po pristupačnim cijenama za sve korisnike na teritoriji Crne Gore;

3) podsticanje konkurencije u oblasti poštanske djelatnosti;

4) ravnopravnost i nediskriminacija korisnika poštanskih usluga;

5) ravnopravnost i nediskriminacija operatora poštanskih usluga;

6) transparentnost u pružanju univerzalne poštanske usluge;

7) obezbjeđenje razvoja poštanske djelatnosti;

8) podsticanje ekonomičnosti i efikasnosti u oblasti poštanske djelatnosti;

9) obezbjeđivanje kvaliteta i primjena standarda u obavljanju poštanskih usluga, kao i nepovredivost, sigurnost i tajnost poštanskih pošiljaka;

10) omogućavanje ravnopravnog pristupa poštanskoj mreži i poštanskim uslugama;

11) zaštita interesa korisnika poštanskih usluga.

12) održivost univerzalne poštanske usluge.

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju slijedeća značenja:

1) adresa je skup oznaka na poštanskoj pošiljci koje označavaju primaoca i mjesto uručenja pošiljke;

2) adresni kod je niz karaktera koji jednoznačno određuje adresu primaoca i koji je jedinstven za teritoriju Crne Gore;

3) akti Svjetskog poštanskog saveza su međunarodni ugovori i propisi koje donose tijela Svjetskog poštanskog saveza koji se primjenjuju na poštanske usluge u međunarodnom poštanskom saobraćaju;

4) direktna pošta je korespondencija koja se sastoji od reklamnog, marketinškog ili propagandnog materijala istovjetnog sadržaja, izuzev naziva primaoca, adrese i drugih kriterijuma za identifikaciju, kao i drugih modifikacija koje ne mijenjaju samu prirodu poruke, koja se šalje velikom broju primalaca u najmanjoj količini od 100 primjeraka (računi, fakture, finansijski izvodi i druga saopštenja koja nijesu sa identičnim sadržajem nijesu direktna pošta);

5) automat je sredstvo poštanske mreže koje služi za automatizovani prijem i uručenje poštanskih pošiljki, kao što su paketomati i drugi slični samouslužni uređaji;

6) ekspres usluga je usluga dodatne vrijednosti kojom garantuje i obezbjeđuje najkraći rok prenosa pošiljki u unutrašnjem i međunarodnom poštanskom saobraćaju;

7) elektronska usluga je usluga koja obuhvata prijem, sortiranje, prenos i uručenje elektronskim putem elektronski sertifikovanih pošiljki;

8) ER-pismo je preporučena pošiljka sa povratnicom koja korisnicima omogućava slanje i prijem preporučene pošte elektronskim putem i obezbjeđuje pošiljaocu potvrdu i pravno valjan dokaz da je dokument poslat, dostavljen do primaoca i da je primalac otvorio poruku, odnosno dokument;

9) hibridna pošta je usluga kojom poštanski operator prima od korisnika podatke za pisma u elektronskoj formi i tako primljene podatke sortira, priprema za štampanje, štampa i kovertira u obliku pošiljke koja se dostavlja primaocu;

10) novčane poštanske usluge su domaće i međunarodne žiralne usluge, novčane doznake i čekovne usluge, kao i sve druge slične usluge čiji je predmet novac, odnosno usluge čiji je predmet isplata ili prenos novca radi isplate, u skladu sa propisima Svjetskog poštanskog saveza;

11) jedinica poštanske mreže (pošta) je dio poštanske mreže u kojoj se obavljaju poštanske usluge;

12) korisnik poštanske usluge je svako fizičko ili pravno lice koje koristi usluge kao pošiljalac ili primalac;

13) kućni sandučić je sredstvo poštanske mreže za uručenje poštanskih pošiljki;

14) kurirska usluga je usluga dodatne vrijednosti koja podrazumijeva preuzimanje, prenos i uručenje pošiljke od pošiljaoca do primaoca, bez usmjeravanja, na način da isto lice poštanskog operatora obavlja sve radnje;

15) neadresirana pošiljka je prepiska koja se sastoji od reklamnog, marketinškog ili propagandnog materijala istovjetnog sadržaja, koja se šalje velikom broju primalaca bez oznake adresa;

16) paket je poštanska pošiljka koja sadrži robu i/ili druge predmete;

17) pismonosna pošiljka je poštanska pošiljka koja obuhvata korespondenciju, štampane stvari, robu i druge predmete;

18) poštanska usluga je usluga koja se odnosi na prijem, preradu, prenos i uručenje poštanskih pošiljaka u skladu sa propisima;

19) poštanska mreža je skup pristupnih tačaka koje su međusobno povezane u jedinstvenu tehničko-tehnološku cjelinu, radi pružanja univerzalne poštanske usluge;

20) pošiljka najbrže kategorije je pošiljka kod koje univerzalni operator poštanskih usluga nudi najbrži postupak u usmjeravanju i prenosu u odnosu na ostale pošiljke, a u slučaju da operator ima samo jedan način postupanja, taj se način smatra najbržim;

21) pošiljalac je fizičko ili pravno lice koje šalje poštansku pošiljku i koji ostvaruje prava i obaveze po osnovu pošiljke do uručenja primaocu;

22) poštanski operator je davalac poštanskih usluga koji je registrovan za obavljanje poštanskih usluga i ispunjava uslove utvrđene ovim zakonom;

23) poštanska pošiljka je pošiljka adresirana u konačnom obliku, koju prenosi i uručuje poštanski operator;

24) poštanski sandučić je sredstvo poštanske mreže za prijem neregistrovanih poštanskih pošiljaka;

25) prijem je postupak preuzimanja poštanske pošiljke od strane poštanskog operatora;

26) preporučena poštanska pošiljka je registrovana poštanska pošiljka za koju se pošiljalac izdaje potvrdu o prijemu i uručuje se primaocu uz potpis;

27) primalac je pravno ili fizičko lice na koje je poštanska pošiljka adresirana i kome se poštanska pošiljka uručuje;

28) pristupne tačke poštanske mreže su fizički objekti ili oprema, uključujući i poštanske sandučiće i automate na javnim površinama ili u prostorijama poštanskog operatora, gdje korisnici poštanskih usluga mogu predati poštanske pošiljke;

29) registrovana poštanska pošiljka je pošiljka o kojoj poštanski operator vodi posebnu evidenciju i izdaje potvrdu o njenom prijemu i koja može biti sa povratnicom;

30) sekogram je otvorena poštanska pošiljka čija je sadržina prilagođena i namijenjena slijepim ili slabovidim licima;

31) sudsko pismo je registrovana poštanska pošiljka upućena od suda ili organa uprave u propisanom omotu, čiji je sastavni dio povratnica;

32) univerzalni poštanski operator je davalac poštanskih usluga sa obavezom pružanja univerzalne poštanske usluge;

33) uputnica je registrovana poštanska pošiljka za prenos novčanih sredstava, koji se prenosi poštanskom mrežom ili elektronskim putem i služi kao osnov za isplatu novčanog iznosa koji je pošiljalac uplatio za primaoca;

34) usmjeravanje poštanskih pošiljaka je postupak u kojem se primljene pošiljke grupišu prema adresi primaoca radi daljeg prenosa;

35) uručenje poštanske pošiljke je postupak predaje poštanske pošiljke primaocu na naznačenoj adresi ili u poslovnim prostorijama pošte ili na drugom mjestu koje pošiljalac, odnosno primalac zahtijeva;

36) vrijednosna poštanska pošiljka je registrovana poštanska pošiljka, osigurana za slučaj gubitka, oštećenja ili umanjenja sadržaja pošiljke, do vrijednosti koju je naveo pošiljalac;

37) zbirni sandučić je sredstvo poštanske mreže koje se koristi za uručenje i preuzimanje poštanskih pošiljaka od korisnika koji su udaljeni od naseljenih mjesta.

Univerzalna poštanska usluga je usluga od javnog interesa za Crnu Goru.

Univerzalnu poštansku uslugu obavlja pravno lice na osnovu posebne licence u skladu sa ovima zakonom (u daljem tekstu: univerzalni poštanski operator).

Univerzalni poštanski operator jedini je ovlašćen da koristi naziv „Pošta".

Nezavisni regulatorni organ za oblast poštanskih usluga je Agencija za elektronske komunikacije i poštansku djelatnost (u daljem tekstu: Agencija), koja vrši javna ovlašćenja u skladu sa ovim zakonom.

Univerzalna poštanska usluga je poštanska usluga propisanog kvaliteta i standarda, koja se obavlja u kontinuitetu, bez diskriminacije, pod jednakim uslovima i po pristupačnoj cijeni za sve korisnike u unutrašnjem i međunarodnom poštanskom saobraćaju.

Univerzalna poštanska usluga obuhvata prijem, sortiranje, prenos i uručenje:

1) pismosnosnih pošiljaka mase do 2 kg;

2) paketa mase do 10 kg;

3) sekograma mase do 7 kg bez naplate;

4) registrovanih (preporučenih i vrijednosnih) poštanskih pošiljki;

5) sudskih pisama i pisama u upravnom postupku, u fizičkom i digitalnom obliku, odnosno putem ER-pisma.

Pored usluga iz stava 2 ovog člana, univerzalna poštanska usluga je i ER pismo, kao elektronski oblik preporučenog pisma sa povratnicom.

Dostavu pismena (računi, izvještaji banaka, akti državnih organa, sudova i drugih institucija i organizacija) propisanu posebnim zakonima, u elektronskom obliku moguće je vršiti samo putem ER pisma, kao preporučenom pošiljkom sa povratnicom poslate elektronskim putem.

Dimenzije poštanskih pošiljki, pakovanje i drugi uslovi za obavljanje usluga iz st. 2 i 3 ovog člana utvrđuju se propisom organa državne uprave nadležnog za poštansku djelatnost (u daljem tekstu: Ministarstvo) u skladu sa aktima Svjetskog poštanskog saveza.

Dimenzije poštanskih pošiljki, pakovanje i drugi uslovi za obavljanje usluga iz st. 2 i 3 ovog člana utvrđuju se propisom organa državne uprave nadležnog za poštansku djelatnost (u daljem tekstu: Ministarstvo) u skladu sa aktima Svjetskog poštanskog saveza.

Univerzalna poštanska usluga mora biti:

- dostupna svim korisnicima poštanskih usluga na čitavoj teritoriji;

- ponuđena u identičnom obliku svim korisnicima koji ispunjavaju iste ili slične uslove;

- dostupna bez diskriminacije (koja potiče iz političkih, religioznih i ideoloških razloga);

- stalna, osim u slučaju više sile;

- unaprjeđivana u skladu sa tehničkim, ekonomskim i socijalnim okruženjem i potrebama korisnika usluga.

Univerzalni poštanski operator dužan je da obezbijedi univerzalnu poštansku uslugu svim korisnicima, svakim radnim danom, najmanje pet dana sedmično, uz minimalno:

- jednu predaju poštanske pošiljke;

- jedno uručenje poštanske pošiljke, osim u posebnim okolnostima i geografskim uslovima, uz izuzeće do 10% stanovništva na ruralnim i slabo naseljenim geografskim područjima, kad se omogućava najmanje jedna dostava nedjeljno ili postavljanje zbirnih sandučića na zajedničkim lokacijama, po modelu gustine pristupnih tačaka.

Na osnovu kriterijuma iz stava 1 ovog člana, Agencija može odrediti drugačije obavljanje univerzalne poštanske usluge.

Komercijalna poštanska usluga obuhvata sve poštanske usluge, u unutrašnjem i međunarodnom poštanskom saobraćaju, koje ne pripadaju univerzalnoj poštanskoj usluzi.

Komercijalne poštanske usluge iz stava 1 ovog člana obuhvataju prenos i uručenje paketa mase preko deset kilograma, kurirske poštanske usluge, ekspres usluge, poštansku uputnicu, usluge elektronskih saopštenja, hibridne pošte i druge usluge.

Poštanski operator obavlja i poštansko-finansijske usluge u skladu sa aktima Svjetskog poštanskog saveza.

Komercijalnu poštansku uslugu iz stava 1 ovog člana mogu obavljati fizička ili pravna lica koja su registrovana za obavljanje te djelatnosti u Centralni registar privrednih subjekata (u daljem tekstu: CRPS) i ispunjavaju uslove utvrđene ovim zakonom.

Usluge dodatne vrijednosti su komercijalne usluge koje se po zahtjevu korisnika pridružuju osnovnoj komercijalnoj usluzi, a odnose se na kvalitet, vrijeme i mjesto prijema, i na brzinu prenosa i uručenja poštanskih pošiljaka.

Dodatna vrijednost iz stava 1 ovog člana može da bude:

1) usluga sa mogućnošću praćenja toka prenosa i uručenja poštanske pošiljke putem interneta ili na drugi odgovarajući način;

2) usluga sa mogućnošću direktne komunikacije sa pružaocem poštanskih usluga, radi davanja dodatnih uputstava u vezi sa uručenjem poštanske pošiljke;

3) pošiljka sa ugovorenim vremenom uručenja;

4) pošiljka koje se uručuju lično uz potpis primaoca; i

5) druge usluge koje se odnose na posebne zahtjeve korisnika.

Dopunske poštanske usluge su usluge koje sadrže poseban način postupanja tokom prijema, usmjeravanja, prenosa i uručenja pošiljki, a mogu se odnositi i na univerzalne i na komercijalne poštanske usluge.

Dopunske poštanske usluge mogu se vršiti po zahtjevu pošiljaoca, primaoca, ili po službenoj dužnosti.

Zahtjev za vršenje dopunske usluge može se postaviti u bilo kom momentu prenosa pošiljke ili kada se steknu odgovarajući uslovi.

Cijene poštanskih usluga naplaćuju se prema cjenovniku poštanskih usluga.

Poštanski operator dužan je da cjenovnik iz stava 1 ovog člana, objavi na svojoj internet stranici, prije početka njegove primjene i istakne sažetak cjenovnika na vidnom mjestu u prostorijama u kojima se pružaju poštanske usluge i cjenovnik poštanskih usluga da na uvid na zahtjev korisnika.

Poštanski operator dužan je da cjenovnik poštanskih usluga dostavi Agenciji u skladu sa čl. 15 i 18 ovog zakona.

Agencija na svojoj internet stranici vrši povezivanje sa internet stranicama cjenovnika usluga poštanskih operatora.

Način i uslovi plaćanja uređuju se opštim uslovima poštanskog operatora.

Cijene poštanskih usluga ne smiju:

1) sadržati dodatne iznose zbog značajne tržišne snage poštanskog operatora na tržištu poštanskih usluga;

2) se određivati ispod cijene koštanja sa namjerom preuzimanja ili zadržavanja značajne tržišne snage na tržištu poštanskih usluga.