Закон об автомобильных перевозках

Ovim zakonom propisuju se uslovi i način obavljanja djelatnosti javnog prevoza putnika i tereta u drumskom saobraćaju, pružanja usluga autobuskih i teretnih stanica, prevoza za sopstvene potrebe i druga pitanja od značaja za javni prevoz u drumskom saobraćaju.

Javni prevoz putnika i tereta i prevoz za sopstvene potrebe obavlja se kao prevoz u unutrašnjem drumskom saobraćaju i prevoz u međunarodnom drumskom saobraćaju.

Djelatnost javnog prevoza putnika i tereta i prevoz za sopstvene potrebe u međunarodnom drumskom saobraćaju obavlja se u skladu sa ovim zakonom i međunarodnim ugovorima uz poštovanje načela reciprociteta.

Ovaj zakon ne primjenjuje se na prevoz koji se obavlja vozilima Vojske Crne Gore i organa državne uprave nadležnog za unutrašnje poslove.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) autobus je motorno vozilo za prevoz putnika koje ima više od devet mjesta za sjedenje, uključujući i mjesto za vozača;

2) autobuska stanica je saobraćajni objekat u kojem se vrši prijem i otprema autobusa, ukrcavanje i iskrcavanje putnika i prtljaga, prodaja i izdavanje voznih karata i drugih prevoznih isprava, davanje obavještenja o prevozu i pružanje drugih usluga u vezi sa prevozom;

3) autobusko stajalište je posebno izgrađen prostor, pored kolovoza ili dio površine kolovoza koji je obilježen saobraćajnim znakom, a namijenjen je zaustavljanju autobusa, radi ukrcaja i iskrcaja putnika;

4) bilateralni prevoz je prevoz u drumskom saobraćaju između Crne Gore i druge države;

5) BIS prevoz je obavljanje linijskog prevoza putnika dodatnim autobusima istog prevoznika po istom redu vožnje;

6) međunarodni teretni list je teretni list za prevoz tereta u međunarodnom drumskom saobraćaju (u daljem tekstu: CMR);

7) daljinar je akt kojim se utvrđuju udaljenosti između autobuskih stanica i stajališta u kilometrima sa minimalnim vremenima vožnje autobusa;

8) domaći prevoznik je prevoznik sa sjedištem, odnosno prebivalištem na teritoriji Crne Gore koji ima licencu za obavljanje javnog prevoza putnika ili tereta u drumskom saobraćaju;

9) CEMT dozvola je multilateralna dozvola za obavljanje javnog prevoza tereta u međunarodnom drumskom saobraćaju na području država članica Međunarodnog transportnog foruma (u daljem tekstu: ITF-a), vozilima registrovanim u jednoj od država članica ITF-a;

10) gradski autobus je autobus za prevoz putnika u gradskom prevozu čiji je kapacitet veći od 23 mjesta uključujući i mjesto vozača, koji uz mjesta za sjedenje, pored prostora za stajanje između sjedišta ima i poseban prostor za stajanje putnika i opremu za olakšan ukrcaj i iskrcaj putnika, kao i najmanje dvoje vrata sa desne strane autobusa, namijenjenih za bezbjedan ukrcaj i iskrcaj putnika;

11) Interbus ugovor je ugovor o međunarodnom povremenom prevozu putnika običnim putničkim autobusima;

12) itinerer je grafički prikaz linije u razmjeri koja omogućava jasno sagledavanje trase linije sa tekstualnim opisom linije;

12a) iznajmljivanje vozila sa vozačem je poseban oblik javnog prevoza putnika u drumskom saobraćaju, koji se obavlja iznajmljenim putničkim vozilom sa uslugom vozača;

13) javni prevoz putnika ili tereta je prevoz koji je pod jednakim uslovima dostupan svim korisnicima prevoznih usluga i obavlja se u komercijalne svrhe;

14) kabotaža je prevoz putnika ili tereta između pojedinih mjesta na teritoriji Crne Gore, koji obavlja prevoznik koji nije registrovan u Crnoj Gori;

15) kritična dozvola je dozvola (pojedinačna, vremenska, multilateralna) za koju se na osnovu praćenja korišćenja dozvola, u određenom vremenskom razdoblju utvrdi, da je broj razmijenjenih dozvola manji od potreba prevoznika;

16) nekritična dozvola je dozvola (pojedinačna, vremenska, multilateralna) za koju se na osnovu praćenja korišćenja dozvola, u određenom vremenskom razdoblju utvrdi, da je broj razmijenjenih dozvola zadovoljava potrebe prevoznika;

17) linija je relacija ili skup relacija obavljanja javnog prevoza putnika u drumskom saobraćaju, od početne do posljednje autobuske stanice ili stajališta, na kojoj se prevoze putnici prema registrovanom i ovjerenom objavljenom redu vožnje;

18) linijski prevoz je javni prevoz koji se obavlja na određenoj liniji, po utvrđenom režimu održavanja, pri čemu se putnici ukrcavaju i iskrcavaju na unaprijed određenim autobuskim stanicama, odnosno stajalištima;

19) mali autobus je autobus A i B klase za prevoz putnika;

20) autobus klase A je autobus koji je konstruisan da prevozi putnike koji stoje i čiji je ukupni kapacitet najviše 23 mjesta uključujući i mjesto vozača, a može imati i sjedišta i opremu za putnike koji stoje;

21) autobus klase B je autobus bez prostora za stajanje, čiji je ukupni kapacitet najviše 23 mjesta uključujući i mjesto za vozača;

22) međugradski autobus je autobus za prevoz putnika u međugradskom prevozu, čiji je kapacitet veći od 23 mjesta uključujući i mjesto vozača, koji obezbjeđuje potrebnu udobnost i ima samo mjesta za sjedenje putnika, odvojen prostor za smještaj prtljaga i najmanje jedna vrata sa desne strane autobusa, koja su namijenjena za bezbjedan ukrcaj i iskrcaj putnika;

23) minimalno vrijeme vožnje je najmanje potrebno vrijeme vožnje da se pređe udaljenost između autobuskih stanica, odnosno stajališta;

24) potvrda za vozača je potvrda koja se izdaje prevozniku koji ima licencu za javni prevoz tereta u međunarodnom drumskom saobraćaju i koji zapošljava vozača koji nije državljanin države članice Evropske unije;

25) prevoz u drumskom saobraćaju je svaki prevoz putnika ili tereta, uključujući i vožnju praznog vozila;

25a) komercijalni prevoz je svaki prevoz u drumskom saobraćaju za koji se prima neposredna ili posredna naknada za pružanje prevoza, pri čemu se ostvaruje neposredna ili posredna dobit, ili prihod za vozača, vozilo ili drugo lice i koji je povezan sa profesionalnom djelatnošću;

25b) nekomercijalni prevoz je svaki prevoz u drumskom saobraćaju, osim prevoza uz naknadu, za koji se ne prima neposredna ni posredna naknada za pružanje prevoza, pri čemu se ne ostvaruje neposredna ni posredna dobit niti prihod za vozača vozila ili drugo lice i koji nije povezan sa profesionalnom djelatnošću;

26) prevoz u međunarodnom drumskom saobraćaju je prevoz u drumskom saobraćaju između dvije ili više država;

27) tranzitni prevoz je prevoz u drumskom saobraćaju koji se obavlja preko teritorije druge države, bez ukrcavanja i iskrcavanja tereta, odnosno putnika;

28) prevoz u unutrašnjem drumskom saobraćaju je prevoz u drumskom saobraćaju koji se obavlja na teritoriji Crne Gore;

29) prevoz iz ili za treće države je prevoz u drumskom saobraćaju koji obavlja prevoznik koji nema sjedište, odnosno prebivalište u državi u kojoj započinje prevoz, kao ni u državi u kojoj završava prevoz;

30) prevoz za sopstvene potrebe je prevoz u drumskom saobraćaju koji u nekomercijalne svrhe, obavljaju pravna lica, preduzetnik ili fizička lica, radi zadovoljavanja proizvodnih ili uslužnih potreba u okviru svoje djelatnosti;

31) prevoznik je pravno lice ili preduzetnik koje obavlja djelatnost javnog prevoza putnika ili tereta u komercijalne svrhe;

32) prigradski autobus je autobus za prevoz putnika u prigradskom prevozu, čiji je ukupni kapacitet veći od 23 mjesta uključujući i mjesto vozača, koji ima mjesta za sjedenje, prostor za stajanje isključivo između sjedišta, odvojen prostor za smještaj prtljaga i najmanje jedna vrata sa desne strane autobusa namijenjenih za bezbjedno ukrcavanje i iskrcavanje putnika;

33) posebni linijski prevoz je prevoz u unutrašnjem drumskom saobraćaju ugovoren za određenu kategoriju putnika, prema ugovorenoj učestalosti i na ugovorenom prevoznom putu;

34) putnik je lice koje prevoznik prevozi, na osnovu ugovora o prevozu uz naknadu;

35) putničko vozilo je motorno vozilo namijenjeno za prevoz putnika koje pored sjedišta za vozača ima još najviše osam sjedišta;

36) red vožnje je akt kojim se utvrđuje plan obavljanja prevoza na liniji;

37) relacija je udaljenost između dva mjesta na liniji koja su u redu vožnje označena kao autobuska stanica odnosno stajališta;

38) strani prevoznik je prevoznik koji ima sjedište, odnosno prebivalište van teritorije Crne Gore;

39) teretna stanica je saobraćajni objekat u kojem se vrši prijem i otprema teretnih motornih vozila;

40) vanlinijski prevoz je javni prevoz za koji se itinerer i drugi uslovi prevoza utvrđuju posebno za svaki prevoz;

41) vanredni prevoz je prevoz vozilima čija ukupna masa, osovinski pritisak i dimenzije ne odgovaraju propisima, odnosno tehničkom stanju puta;

42) vozač je fizičko lice koje na putu upravlja vozilom;

43) vozno osoblje su fizička lica koja upravljaju vozilom (vozači) ili prate prevoz (kondukter, pomoćno osoblje);

43a) lice odgovorno za prevoz je fizičko lice koje je angažovano od strane prevoznika, koje stvarno i kontinuirano upravlja prevoznim aktivnostima tog prevoznika;

43b) vozilo u zakup je vozilo koje se, uz naknadu i na određeni period, daje na raspolaganje prevozniku koji obavlja prevoz tereta u drumskom saobraćaju za naknadu ili za sopstvene potrebe, na osnovu ugovora sa licem koje vozilo daje na raspolaganje;

44) taksimetar je mjerni instrument koji stalno, za vrijeme vožnje ili stajanja u toku vožnje, automatski izračunava i pokazuje cijenu vožnje u zavisnosti od pređenog puta i ukupnog trajanja vožnje;

45) šatl prevoz je prevoz putnika između aerodroma i registrovanog smještajnog kapaciteta na teritoriji Crne Gore.

Vozila kojim prevoznik obavlja djelatnost javnog prevoza putnika ili tereta u drumskom saobraćaju ili prevoza za sopstvene potrebe, pored uslova utvrđenih zakonom kojim se uređuje bezbjednost saobraćaja na putevima, moraju ispunjavati i posebne tehničke i tehničko-eksploatacione uslove.

Ispunjenost posebnih tehničkih i tehničko-eksploatacionih uslova može da vrši pravno lice, koje ispunjava uslove u pogledu kadra i opreme, koje ovlasti organ državne uprave nadležan za poslove saobraćaja (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Posebne tehničke i tehničko-eksploatacione uslove i uslove u pogledu kadra i opreme iz stava 2 ovog člana propisuje Ministarstvo.

U vozilu kojim pravno lice ili preduzetnik vrši javni prevoz putnika ili tereta ili prevoz za sopstvene potrebe, mora se nalaziti važeća potvrda o ispunjenosti posebnih tehničkih i tehničko-eksploatacionih uslova.

U slučaju promjena koje se odnose na tehničko i tehničko-eksploatacione uslove vozila, prevoznik je dužan da pribavi novu potvrdu o ispunjenosti posebnih tehničkih i tehničko-eksploatacionih uslova.

Na bočnim stranama autobusa, teretnog i putničkog vozila kojim pravno lice ili preduzetnik obavlja javni prevoz putnika ili tereta ili prevoz za sopstvene potrebe, mora biti ispisan naziv i sjedište prevoznika, odnosno pravnog lica ili preduzetnika, na način utvrđen propisom Ministarstva.

Na autobusima i putničkim vozilima kojim prevoznik obavlja javni prevoz putnika na bočnim stranama vozila, pored naziva i sjedišta prevoznika, može da se nalazi logo Nacionalne turističke organizacije.

Izuzetno od stava 1 ovog člana na bočnim stranama putničkog vozila, kojim prevoznik obavlja auto taksi prevoz, mora biti ispisan broj licence za auto taksi prevoz i naziv jedinice lokalne samouprave koja je izdala licencu.

Na autobusu, teretnom i putničkom vozilu kojim pravno lice ili preduzetnik obavlja javni prevoz putnika ili tereta ili prevoz za sopstvene potrebe ispisivanje drugih natpisa vrši se na način utvrđen propisom Ministarstva.

U vozilu kojim pravno lice ili preduzetnik vrši javni prevoz putnika ili tereta ili prevoz za sopstvene potrebe, mora se nalaziti uredno popunjen putni nalog.

Putni nalog pravnog lica ili preduzetnika mora da sadrži: naziv prevoznika, marku i registarski broj vozila, ime i prezime lica koje upravlja vozilom, podatke o relaciji na kojoj se vrši prevoz i registarski broj linije, potpis i pečat ovlašćenog lica prevoznika, potvrdu o tehničkoj ispravnosti, a za teretna vozila i podatke o težini i vrsti tereta koji se prevozi i licima koja su u pratnji tereta, kao i vrijeme važenja putnog naloga.

Putni nalog nije potreban za vozila ili skup vozila čija najveća dozvoljena masa ne prelazi 3.500 kg, odnosno vozila sa najviše devet sjedišta uključujući i sjedište vozača.

Prevoznik je dužan da vodi evidenciju o izdatim putnim nalozima.

Način izdavanja, obrazac putnog naloga i način vođenja evidencije iz stava 4 ovog člana propisuje Ministarstvo.

Vozač vozila u javnom prevozu putnika i tereta mora da ima: najmanje III nivo nacionalnog okvira kvalifikacija, položen vozački ispit za upravljanje motornim vozilima određene kategorije u skladu sa zakonom kojim je uređena bezbjednost saobraćaja na putevima i licencu profesionalnog vozača u skladu sa ovim zakonom i najviše 70 godina života.

Domaći prevoznik ne smije povjeriti upravljanje vozilom vozaču koji ne ispunjava uslove iz stava 1 ovog člana.

Domaći prevoznik ne smije povjeriti upravljanje vozilom vozaču kojem nijesu prestale pravne posljedice osude za jedno od krivičnih djela protiv: života i tijela, zdravlja ljudi, polne slobode, javnog reda i mira i bezbjednosti javnog saobraćaja.

Vozač motornog vozila ili skupa vozila, državljanin Crne Gore ili državljanin druge države, koji je zaposlen kod prevoznika odnosno pravnog lica ili preduzetnika koje obavlja prevoz za sopstvene potrebe sa sjedištem, odnosno prebivalištem u Crnoj Gori, koji obavlja prevoz putnika ili tereta kojem je upravljanje vozilom osnovno zanimanje, mora da ima licencu profesionalnog vozača.

Vozač iz stava 1 ovog člana, prilikom obavljanja prevoza, mora u vozilu imati licencu profesionalnog vozača.

Licencu iz stava 1 ovog člana, izdaje Ministarstvo.

Ministarstvo vodi evidenciju o izdatim licencama iz stava 1 ovog člana.

Licenca iz stava 1 ovog člana izdaje se vozaču koji ima:

- vozačku dozvolu za upravljanje vozilima jedne od kategorija C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D ili D+E, odnosno vozačku dozvolu za upravljanje vozilima kategorije B za prevoz putnika iznajmljenim vozilom sa vozačem (u daljem tekstu: limo servis) ili u šatl prevozu;

- sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti ili sertifikat o ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti.

Licenca iz stava 1 ovog člana, izdaje se na pet godina, ne smije se prenositi i može se obnoviti za isti period vozačima koji imaju sertifikat o periodičnoj stručnoj osposobljenosti.

Za izdavanje licence iz stava 1 ovog člana plaća se naknada.

Sredstva od naknada iz stava 7 ovog člana prihod su Budžeta Crne Gore (u daljem tekstu: Budžet).

Visinu naknade za izdavanje licence profesionalnog vozača, utvrđuje Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada).

Sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti stiče se nakon završene početne obuke i položenog ispita provjere znanja stečenog na početnoj obuci.

Sertifikat o ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti stiče se nakon završene ubrzane početne obuke i položenog ispita provjere znanja stečenog na ubrzanoj početnoj obuci.

Sertifikat o periodičnoj stručnoj osposobljenosti stiče se nakon završene periodične obuke i položenog ispita provjere znanja stečenog na periodičnoj obuci.

Izuzetno od st. 1 i 2 ovog člana vozaču koji je završio III nivo nacionalnog okvira kvalifikacija za zanimanje vozač, izdaće se sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti ili ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti, pod uslovom da je program obrazovanja ili osposobljavanja za zanimanje vozača usaglašen sa programom početne obuke utvrđene ovim zakonom.

Početnu, ubrzanu početnu, skraćenu početnu obuku iz člana 148 stav 2 ovog zakona i periodičnu obuku sprovodi Privredna komora Crne Gore (u daljem tekstu: Privredna komora).

Polaganje ispita za provjeru znanja stečenog na početnoj, ubrzanoj početnoj i periodičnoj obuci sprovodi Ministratstvo.

Privredna komora izdaje sertifikate i vodi evidenciju o izdatim sertifikatima o stručnoj osposobljenosti iz st.1, 2 i 3 ovog člana.

Za obuku iz st. 1, 2 i 3 ovog člana i polaganja ispita za sticanje sertifikata o početnoj, ubrzanoj početnoj, skraćenoj početnoj i periodičnoj stručnoj osposobljenosti plaća se naknada.

Za polaganje ispita za sticanje sertifikata o početnoj, ubrzanoj početnoj, skraćenoj početnoj i periodičnoj stručnoj osposobljenosti, plaća se naknada.

Naknadu iz st. 8 i 9 ovog člana plaća prevoznik, odnosno vozač.

Sredstva od naknada iz stava 8 ovog člana prihod su Privredne komore.

Sredstva od naknada iz stava 9 ovog člana prihod su Ministarstva.

Visinu troškova obuke utvrđuje Privredna komora uz saglasnost Ministarstva.

Visinu troškova polaganja ispita iz stava 9 ovog člana utvrđuje Ministarstvo.

Program početne, ubrzane početne, skraćene početne i periodične stručne obuke za izdavanje odnosno obnovu licence profesionalnog vozača, način i sprovođenje polaganja ispita provjere znanja stečenog na početnoj, ubrzanoj početnoj, skraćenoj početnoj i periodičnoj stručnoj obuci, obrasce licence za profesionalnog vozača i obrasce sertifikata iz st. 1, 2 i 3 ovog člana propisuje Ministarstvo.

Provjeru znanja kandidata za profesionalnog vozača sprovodi komisija koju obrazuje Ministarstvo.

Članove komisije iz stava 1 ovog člana čine predstavnici Ministarstva, organa uprave nadležnog za poslove saobraćaja (u daljem tekstu: Organ uprave) i Privredne komore.

Bliži sastav komisije i način organizovanja i sprovođenja provjere znanja iz stava 1 ovog člana, propisuje Ministarstvo.

Licencu profesionalnog vozača za prevoz tereta, mogu steći vozači vozila kategorije C i C+E, koji imaju navršenih 18 godina života, vozačku dozvolu kategorije C i C+E i sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti.

Licencu profesionalnog vozača za prevoz tereta, mogu steći vozači vozila kategorije C1 i C1+E, koji imaju navršenih 18 godina života, vozačku dozvolu kategorije C1 i C1+E i sertifikat o ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti.

Licencu profesionalnog vozača za prevoz tereta, mogu steći vozači vozila kategorije C i C+E, koji imaju navršenih 21 godinu života, vozačku dozvolu kategorije C i C+E i sertifikat o ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti.

Licencu profesionalnog vozača za prevoz putnika, mogu steći vozači vozila kategorije D i D+E, koji imaju navršenih 21 godinu života, vozačku dozvolu kategorije D i D+E i sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti.

Licencu profesionalnog vozača za prevoz putnika, mogu steći vozači vozila kategorije D1 i D1+E, koji imaju navršenih 21 godinu života, vozačku dozvolu kategorije D1 i D1+E i sertifikat o ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti.

Licencu profesionalnog vozača za prevoz putnika, mogu steći vozači vozila kategorije D i D+E, koji imaju navršenih 23 godine života, vozačku dozvolu kategorije D i D+E i sertifikat o ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti.

Izuzetno od st. 5 i 6 ovog člana licencu profesionalnog vozača za prevoz putnika u limo servis ili šatl prevozu, mogu steći vozači vozila kategorije B koji imaju navršenih 21 godinu života, vozačku dozvolu kategorije B i sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti ili sertifikat o ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti.

Vozačima koji imaju sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti za kategorije vozila C i C+E, priznaje se kao dokaz stečene stručne osposobljenosti za kategoriju vozila C1 i C1+E za sticanje licence profesionalnog vozača.

Vozačima koji imaju sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti za kategorije vozila D i D+E, priznaje se kao dokaz stečene stručne osposobljenosti za kategoriju vozila D1 i D1+E za sticanje licence profesionalnog vozača.

Vozačima koji imaju sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti za kategorije D1 i D1+E, odnosno D i D+E, priznaje se stečena stručna osposobljenost za kategoriju B za sticanje licence profesionalnog vozača.

Vozači koji obavljaju prevoz tereta, a žele obavljati i prevoz putnika i obrnuto, a koji posjeduju sertifikat o početnoj stručnoj osposobljenosti ne moraju prolaziti provjeru znanja za koju je izvršena provjera za dobijanje sertifikata o početnoj stručnoj osposobljenosti, već samo provjeru znanja koja se odnosi na prevoz putnika, odnosno prevoz tereta.

U licenci profesionalnog vozača pored odgovarajuće kategorije unosi se kod 95 kao dokaz stečene stručne osposobljenosti.

Sertifikati o početnoj stručnoj osposobljenosti, ubrzanoj početnoj stručnoj osposobljenosti i periodičnoj stručnoj osposobljenosti koji su izdati u drugoj državi priznaju se u Crnoj Gori na osnovu zaključenog međunarodnog ugovora.

Zabranjeno je prevozniku angažovanje vozača za upravljanje vozilima kategorija vozila za koje vozači nemaju odgovarajuću licencu profesionalnog vozača.