Zakon o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma

Ovim zakonom uređuju se mjere i radnje koje se preduzimaju radi sprečavanja i otkrivanja pranja novca i finansiranja terorizma, kao i poslovi, ovlašćenja i način rada organizacione jedinice u okviru organizacione jedinice organa državne uprave nadležnog za unutrašnje poslove koja vrši policijske poslove (u daljem tekstu: Policija) koja vrši poslove koji se odnose na sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma (u daljem tekstu: finansijsko-obavještajna jedinica) i druga pitanja od značaja za sprečavanje i otkrivanje pranja novca i finansiranja terorizma.

Pranjem novca, u smislu ovog zakona, smatra se naročito:

1) konverzija ili prenos novca ili druge imovine, sa znanjem da su taj novac ili druga imovina stečeni kriminalnom djelatnošću ili učestvovanjem u toj djelatnosti u svrhu

prikrivanja ili lažnog prikazivanja nezakonitog porijekla imovine ili pomaganja bilo kom licu koje učestvuje u vršenju te djelatnosti u izbjegavanju pravnih posljedica djelovanja tog lica;

2) prikrivanje ili lažno prikazivanje prirode, porijekla, mjesta na kojem se nalazi, kretanja, raspolaganja ili vlasništva nad novcem ili drugom imovinom, prava povezanih sa novcem ili drugom imovinom, sa znanjem da su taj novac ili druga imovina stečeni kriminalnom djelatnošću ili učestvovanjem u toj djelatnosti;

3) sticanje, posjedovanje ili upotreba novca ili druge imovine ako se u vrijeme prijema zna da su taj novac ili druga imovina stečeni kriminalnom djelatnošću ili učestvovanjem u toj djelatnosti;

4) učestvovanje u izvršenju, udruživanje radi izvršenja, pokušaj izvršenja i pomaganje, podsticanje, olakšavanje i savjetovanje u vezi sa izvršenjem radnji iz tač. 1, 2 i 3 ovog stava.

Pranjem novca smatraju se radnje iz stava 1 ovog člana i kad je lice koje je izvršilo te radnje bilo dužno ili moglo da zna da dovac ili druga imovina potiču iz kriminalne djelatnosti.

Pranjem novca smatraju se radnje iz stava 1 ovog člana i u slučaju da su novac ili druga imovina koji su predmet pranja novca stečeni na teritoriji druge države, ako bi radnje kojima su stečeni predstavljale kriminalnu djelatnost u Crnoj Gori ili drugoj državi.

Finansiranjem terorizma, u smislu ovog zakona, smatra se naročito:

1) obezbjeđivanje, stavljanje na raspolaganje ili prikupljanje novčanih sredstava ili imovine, na bilo koji način, neposredno ili posredno, sa namjerom da se upotrijebe ili ako se zna da će se u cjelosti ili djelimično upotrijebiti za izvršenje terorističkog akta, odnosno pokušaj njihovog obezbjeđivanja, stavljanja na raspolaganje ili prikupljanja na bilo koji način, neposredno ili posredno, sa namjerom da se upotrijebe ili uz saznanje da mogu biti upotrijebljeni u cjelosti ili djelimično:

- za pripremanje ili izvršenje terorističkog akta u smislu ovog zakona,

- za finansiranje organizacija koje za cilj imaju vršenje djela iz alineje 1 ove tačke ili pripadnika tih organizacija ili pojedinca koji za cilj ima vršenje tih djela,

- za finansiranje putovanja fizičkih lica u svrhu izvršenja, planiranja, pripreme ili učešća u terorističkim aktima, ili radi pružanja ili pohađanja obuke za izvršenje terorističkog akta, ili

- od strane terorista ili terorističkih organizacija u bilo koju svrhu;

2) podstrekavanje ili pomaganje u obezbjeđivanju ili prikupljanju novčanih sredstava ili imovine iz tačke 1 ovog člana.

Mjere za sprečavanje i otkrivanje pranja novca i finansiranja terorizma sprovode se prije, prilikom i nakon završetka svih poslova primanja, ulaganja, konverzije, čuvanja ili drugog raspolaganja novcem ili drugom imovinom, odnosno transakcija.

Mjere iz stava 1 ovog člana dužni su da preduzimaju pravna lica, privredna društva, preduzetnici i fizička lica koja obavljaju djelatnost (u daljem tekstu: obveznici), i to:

1) kreditne institucije i filijale stranih kreditnih institucija;

2) subjekti koji vrše:

- poslove otkupa potraživanja,

- poslove finansijskog lizinga,

- poslove iznajmljivanja sefova,

- poslove faktoringa,

- poslove izdavanja garancija i drugih jemstava,

- poslove odobravanja kredita i kreditnog posredovanja ako upravlja sredstvima kredita,

- mjenjačke poslove;

3) platne institucije i institucije za elektronski novac u skladu sa zakonom kojim se uređuje pružanje platnih usluga i izdavanje elektronskog novca;

4) Pošta Crne Gore;

5) društva za upravljanje investicionim fondovima;

6) društva za upravljanje penzionim fondovima;

7) investiciona društva čije je poslovanje uređeno zakonom kojim se uređuje tržište kapitala, a koja pružaju:

- investicione usluge na tržištu kapitala u Crnoj Gori koje obuhvataju: prijem i prenos naloga koji se odnose na jedan ili više finansijskih instrumenata; izvršenje naloga za račun klijenta; trgovanje za svoj račun; upravljanje portfeljem; investiciono savjetovanje; usluge sprovođenja ponude, odnosno prodaje finansijskih instrumenata sa obavezom otkupa; usluge sprovođenja ponude, odnosno prodaje finansijskih instrumenata bez obaveze otkupa; upravljanje multilateralnom trgovačkom platformom (MTP), kao i upravljanje organizovanom trgovačkom platformom (OTP),

- pomoćne usluge na tržištu kapitala u Crnoj Gori koje obuhvataju: čuvanje i administriranje finansijskih instrumenata za račun klijenata, uključujući kastodi usluge i sa tim povezane usluge, kao što je upravljanje novčanim sredstvima i kolateralima; odobravanje kredita i zajmova investitoru radi omogućavanja zaključenja transakcije sa jednim ili više finansijskih instrumenata, ako je u transakciju uključeno društvo koje daje zajam ili kredit; davanje opštih preporuka u vezi sa strukturom kapitala, poslovnom strategijom i srodnim pitanjima i uslugama koje su u vezi sa spajanjem i sticanjem udjela u društvima; usluge poslovanja stranom valutom u vezi sa pružanjem investicionih usluga; istraživanje i finansijsku analizu ili opšte preporuke u vezi sa transakcijama finansijskim instrumentima; usluge u vezi sprovođenja ponude, odnosno prodaje finansijskih instrumenata sa obavezom otkupa; investicione usluge i aktivnosti, kao i pomoćne usluge koje se odnose na osnovnu imovinu sadržanu u finansijskom derivatu, ako su povezane sa investicionim i pomoćnim uslugama;

8) društva za životno osiguranje koja imaju dozvolu za vršenje poslova životnog osiguranja izdatu u skladu sa zakonom;

9) društva za posredovanje, društva za zastupanje i preduzetnici - zastupnici u osiguranju, u dijelu koji se odnosi na životno osiguranje;

10) priređivači igara na sreću;

11) zalagaonice;

12) pružaoci usluga povezanih sa kriptoimovinom;

13) pravna lica, privredna društva, preduzetnici i fizička lica koja obavljaju djelatnost, odnosno poslove:

- forfetinga,

- revizije, ovlašćenog revizora, računovodstva i pružanja usluga poreskog savjetovanja ili koje se obavezuje da će direktno ili preko drugih povezanih lica pružiti materijalnu ili drugu pomoć ili savjete o poreskim pitanjima,

- pružanja usluga prilikom osnivanja pravnih lica i drugih privrednih društava, kao i poslovnih ili fiducijarnih usluga,

- upravljanja imovinom za treća lica,

- iznajmljivanja i posredovanja u iznajmljivanju nepokretnosti u transakcijama u kojima mjesečni zakup iznosi 10.000 eura ili više ili ekvivalente ove vrijednosti,

- izgradnje stambeno-poslovnih objekata izgradnje ili montaže montažnih stambeno-poslovnih objekata,

- izdavanja i upravljanja platnim instrumentima (npr. čekovi, putnički čekovi, kreditne kartice, bankarske mjenice, novčani nalozi, debitne kartice) koji se ne smatraju platnim instrumentima u skladu sa zakonom kojim se uređuje platni promet,

- davanja zajmova i posredovanja prilikom ugovaranja poslova davanja zajmova,

- investiranja, prometa i posredovanja u prometu nepokretnosti,

- prometa motornih vozila ako se plaćanja vrše ili primaju u iznosu od 10.000 eura ili više, bez obzira da li se radi o jednoj ili više povezanih transakcija,

- prometa plovnih i vazduhoplovnih objekata, kao i uslužnih djelatnosti u vezi sa njima, ako se plaćanja vrše ili primaju u iznosu od 10.000 eura ili više, bez obzira da li se radi o jednoj ili više povezanih transakcija,

- prometa ili posredovanja u prometu, uključujući organizovanje i sprovođenje licitacija kulturnih dobara, dragocjenih metala i dragog kamenja, ručnim satovima i satovima, i proizvoda od dragocjenih metala i dragog kamenja, ako se plaćanja vrše ili primaju u iznosu od 10.000 eura ili više, bez obzira da li se radi o jednoj ili više povezanih transakcija,

- skladištenja i čuvanja kulturnih dobara ili prometa ili posredovanja u prometu kulturnim dobrima, kad se ti poslovi vrše u lukama, slobodnoj zoni ili skladištu, ako se plaćanja vrše ili primaju u iznosu od 10.000 eura ili više, bez obzira da li se radi o jednoj ili više povezanih transakcija,

14) osnivači i operatori slobodne zone, kao i lučki operatori u okviru slobodne zone.

Obveznikom, u smislu ovog zakona, smatra se i advokat kad:

1) pruža pravnu pomoć u planiranju i izvršavanju transakcija za klijenta u vezi sa:

- kupovinom ili prodajom nepokretnosti ili privrednog društva,

- upravljanjem novcem, hartijama od vrijednosti ili drugom imovinom klijenta,

- otvaranjem ili upravljanjem bankarskim računom, štednim ulogom ili računom za poslovanje sa hartijama od vrijednosti,

- prikupljanjem sredstava za osnivanje, poslovanje ili upravljanje privrednim društvom,

- osnivanjem, poslovanjem ili upravljanjem ustanovom, fondom, privrednim društvom ili drugim sličnim oblikom organizovanja;

2) u ime i za račun klijenta vrši finansijsku transakciju ili transakciju u vezi sa nepokretnošću.

Obveznikom, u smislu ovog zakona, smatra se i notar kad sačinjava notarske akte i ovjerava isprave u vezi sa poslovima iz stava 3 ovog člana, kao i ugovorom o zajmu.

Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) može odrediti druge obveznike koji su dužni da preduzimaju mjere iz stava 1 ovog člana ako zbog prirode i načina obavljanja djelatnosti ili posla, postoji viši rizik od pranja novca i finansiranja terorizma.

Vlada može izuzeti priređivače određenih igara na sreću, osim kazina, od obaveze primjene svih ili pojedinih mjera i radnji utvrđenih ovim zakonom u određenom dijelu obavljanja posla ili djelatnosti, kad se nakon sprovedene procjene rizika utvrdi niži rizik od pranja novca i finansiranja terorizma.

Procjena rizika iz stava 6 ovog člana zasniva se na prirodi, načinu obavljanja, metodama plaćanja i obimu poslovanja subjekata iz stava 6 ovog člana.

Odredbe ovog zakona kojima se uređuje kriptoimovina ne primjenjuju se na:

1) lica koja pružaju usluge povezane sa kriptoimovinom isključivo svojim matičnim društvima, svojim zavisnim društvima ili drugim zavisnim društvima svojih matičnih društava;

2) likvidatora ili stečajnog upravnika koji učestvuje u postupku likvidacije, odnosno stečaja, osim u slučaju plana za podršku urednom otkupu tokena vezanog za imovinu koji se primjenjuje u slučaju stečaja, likvidacije, sanacije ili oduzimanja dozvole za rad imaoca;

3) Evropsku centralnu banku, centralnu banku države članice Evropske unije kad djeluje u svojstvu monetarnog tijela i druga javna tijela država članica Evropske unije;

4) Evropsku investicionu banku i njena zavisna društva;

5) Evropski fond za finansijsku stabilnost i Evropski stabilizacijski mehanizam;

6) međunarodne organizacije u smislu međunarodnog javnog prava.

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizička lica u muškom rodu podrazumijevaju iste izraze u ženskom rodu.

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:

1) teroristički akt je djelo utvrđeno protokolima navedenim u aneksu uz Međunarodnu konvenciju o suzbijanju finansiranja terorizma, kao i krivično djelo terorizam i krivična djela povezana sa terorizmom propisana u Krivičnom zakoniku Crne Gore, kao i bilo koje drugo djelo čiji je cilj da izazove smrt ili težu tjelesnu povredu civila ili bilo kog drugog lica koje ne učestvuje aktivno u neprijateljstvima u slučaju oružanog sukoba, kad je svrha takvog djela u njegovoj prirodi ili splet okolnosti povezanih sa tim djelom da zastraši stanovništvo ili da primora vladu neke države ili neku međunarodnu organizaciju da učini ili da se uzdrži od činjenja neke radnje;

2) terorista je lice koje:

- samo ili sa drugim licima sa namjerom pokuša ili izvrši teroristički akt na bilo koji način, neposredno ili posredno,

- samo ili sa drugim licima sa namjerom podstrekava i pomaže u izvršenju terorističkog akta,

- doprinosi izvršenju terorističkog akta od strane grupe od dva ili više lica koja djeluje sa zajedničkom svrhom i sa ciljem nastavljanja vršenja terorističkog akta ili ima saznanja o namjeri grupe od dva ili više lica da izvrši teroristički akt;

3) teroristička organizacija je grupa od dva ili više lica, odnosno terorista koja je osnovana na duži period i djeluje organizovano radi vršenja krivičnih djela terorizma, koja su udružena:

- sa namjerom da pokušaju ili izvrše teroristički akt na bilo koji način, neposredno ili posredno,

- radi podstrekavanja i pomaganja u izvršenju terorističkog akta,

- radi organizovanja i usmjeravanja drugih lica da izvrše teroristički akt,

- radi doprinošenja izvršenju terorističkog akta od strane grupe od dva ili više lica koja djeluje sa zajedničkom svrhom i sa ciljem daljeg terorističkog djelovanja ili ima saznanja o namjeri grupe od dva ili više lica da izvrši teroristički akt;

4) predikatno krivično djelo je krivično djelo čijim izvršenjem je stečena imovinska korist koja može da bude predmet krivičnog djela pranja novca;

5) finansijski sektor u smislu ovog zakona su obveznici iz člana 4 stav 2 tač. 1 do 9 i tačka 12;

5a) nefinansijski sektor u smislu ovog zakona su obveznici iz člana 4 stav 2 tač. 10, 11, 13 i 14 i st. 3 i 4 ovog zakona;

6) klijent je domaće ili strano pravno lice, privredno društvo, preduzetnik, fizičko lice, trast, drugo lice, odnosno sa njim izjednačeni subjekat kojem obveznik pruža usluge u okviru svoje profesionalne djelatnosti, ili sa kojim uspostavlja poslovni odnos ili vrši transakciju;

7) drugo lice, odnosno sa njim izjednačeni subjekat je lice koje udružuje ili će udruživati novac ili drugu imovinu za određenu namjenu;

8) ovlašćeno lice za sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma je lice koje odredi obveznik sa ovlašćenjima i odgovornostima za sprovođenje mjera i radnji koje se preduzimaju radi sprečavanja i otkrivanja pranja novca i finansiranja terorizma;

9) kreditna institucija je privredno društvo koje se osniva i posluje u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije;

10) finansijska institucija je obveznik iz člana 4 stav 2 tač. 2 do 9 i tačka 13 al. 1 i 7 ovog zakona, uključujući njene filijale, bez obzira da li je njihovo sjedište u Crnoj Gori, državi Evropske unije ili drugoj državi;

11) finansijska grupa je grupa koju čine:

- matično društvo sa sjedištem u Crnoj Gori, zavisna društva i društva u kojima ta društva imaju direktno ili indirektno učešće u kapitalu ili glasačkim pravima od najmanje 20% i uključuju se u godišnji konsolidovani finansijski iskaz u skladu sa zakonom,

- društva koja su međusobno povezana zajedničkim upravljanjem,

- pravna, odnosno fizička lica koja imaju direktno ili indirektno učešće u kapitalu ili glasačkim pravima od najmanje 20% u pravnim licima iz finansijskog sektora;

12) razlozi za sumnju su skup činjenica i okolnosti zasnovanih na listama indikatora iz čl. 82 i 83 ovog zakona ili na informacijama iz javno dostupnih izvora ili opažanja, na osnovu kojih fizičko lice može posumnjati, pretpostaviti ili zdravorazumski zaključiti da određena transakcija, novčana sredstva ili druga imovina ne potiču iz legalnih izvora, odnosno da ta novčana sredstva ili druga imovina ne predstavljaju zakonito stečenu imovinu ili su namijenjena u svrhe koje su kažnjive zakonom;

13) finansijska informacija je svaka informacija ili podatak o finansijskoj imovini, kretanju sredstava ili finansijskim poslovnim odnosima, kojima raspolaže finansijsko-obavještajna jedinica u svrhu sprečavanja i otkrivanja pranja novca i finansiranja terorizma;

14) finansijska analiza podrazumijeva operativnu analizu i stratešku analizu koju vrši finansijsko-obavještajna jedinica u okviru vršenja svojih poslova definisanih ovim zakonom;

15) operativna analiza podrazumijeva sve metode i tehnike pomoću kojih se informacije prikupljaju, čuvaju, obrađuju i procjenjuju, sa ciljem pružanja podrške kriminalističkim istragama i krivičnom gonjenju i usmjerena je na pojedinačne slučajeve i posebne ciljeve ili na odgovarajuće odabrane informacije, u zavisnosti od vrste i obima primljene prijave i očekivane upotrebe informacija nakon prosljeđivanja;

16) strateška analiza podrazumijeva trendove i tipologije pranja novca i finansiranja terorizma i sve metode i tehnike pomoću kojih se informacije prikupljaju, čuvaju, obrađuju i procjenjuju, sa ciljem pružanja podrške efikasnom i djelotvornom sprečavanju i suzbijanju pranja novca i finansiranja terorizma;

17) zbirni kastodi račun označava račun koji član učesnik (korisnik sistema kliringa i saldiranja) otvara u sistemu centralnog klirinškog depozitarnog društva u okviru obavljanja pomoćnih usluga u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala, a na kojem se vlasničke pozicije pojedinačnih vlasnika, klijenata člana učesnika, vode kao jedna agregatna pozicija;

18) transakcija je primanje, ulaganje, konverzija, čuvanje ili drugo raspolaganje novcem ili drugom imovinom;

18a) platna transakcija je uplata, isplata ili prenos novčanih sredstava, inicirana od platioca, u njegovo ime ili od primaoca plaćanja, bez obzira na obaveze između platioca i primaoca plaćanja;

19) gotovinska transakcija je svaka transakcija kod koje obveznik od klijenta primi gotov novac, odnosno klijentu preda gotov novac u posjed i na raspolaganje;

20) povremena transakcija je transakcija izvršena od klijenta koji nije u poslovnom odnosu sa obveznikom;

21) sumnjiva transakcija je svaka transakcija ili pokušaj izvršenja transakcije sa sredstvima ili imovinom za koje se procijeni, na osnovu indikatora za prepoznavanje sumnjivih klijenata i transakcija u skladu sa ovim zakonom, podzakonskim aktima donijetim na osnovu ovog zakona i internim aktima obveznika ili na osnovu drugih objektivnih okolnosti i činjenica, da postoje razlozi za sumnju da predstavljaju imovinsku korist stečenu kriminalnom djelatnošću ili da su predmet pranja novca ili namijenjeni za finansiranje terorizma;

21a) sumnjivo poslovanje je skup transakcija (koje pojedinačno nisu sumnjive transakcije) ili aktivnosti koje sprovodi klijent u vezi sa novčanim sredstvima ili drugom imovinom, za koje obveznik, analizom svih relevantnih činjenica uključujući karakteristike klijenta i njegovog poslovanja, veličinu i vrstu transakcije ili aktivnosti, povezanost između nekoliko transakcija ili aktivnosti, porijeklo, odredište ili upotrebu sredstava ili bilo koju drugu okolnost poznatu obvezniku, uključujući i usklađenost transakcije ili aktivnosti sa poslovanjem klijenta i uključujući profil rizičnosti, ima razloge za sumnju da predstavljaju imovinsku korist stečenu kriminalnom djelatnošću ili da su povezane sa pranjem novca ili finansiranjem terorizma, bez obzira na njihov iznos;

22) rizik od pranja novca i finansiranja terorizma je rizik da će klijent iskoristiti finansijski sistem u svrhu pranja novca ili finansiranja terorizma, odnosno da će poslovni odnos, transakcija, proizvod ili usluga biti neposredno ili posredno korišćeni za pranje novca ili finansiranje terorizma;

23) korespondentni odnos je odnos:

- u kojem jedna kreditna institucija kao korespondent pruža bankarske usluge drugoj kreditnoj instituciji kao respondentu, uključujući usluge vođenja računa za tekuće ili druge obaveze, kao i sa njima povezane usluge kao što su upravljanje gotovim novcem, međunarodni prenos novčanih sredstava, obračun čekova, prolazni računi i usluge deviznog poslovanja, i

- između i unutar kreditnih institucija, kao i finansijskih institucija uključujući kada se slične usluge pružaju putem korespondentne institucije respondentnoj instituciji, uključujući odnose uspostavljene za transakcije hartijama od vrijednosti ili prenose novčanih sredstava ili odnose uspostavljene za transakcije povezane sa kriptoimovinom ili prenose kriptoimovine;

24) kvazi (fiktivna) banka je kreditna institucija ili finansijska institucija, odnosno druga slična institucija koja obavlja poslove ekvivalentne poslovima koje obavlja kreditna institucija ili finansijska institucija, a koja je registrovana u državi u kojoj nije poslovno prisutna, ne obavlja djelatnost, nema poslovne prostorije, zaposlene, organe upravljanja, menadžment i nije povezana sa finansijskom grupom koja podliježe nadzoru radi sprečavanja i otkrivanja pranja novca i finansiranja terorizma;

25) imovina podrazumijeva imovinska prava bilo koje vrste, bez obzira da li se odnose na dobra materijalne ili nematerijalne prirode, pokretne ili nepokretne stvari, hartije od vrijednosti, kriptoimovinu i druge isprave (u bilo kojem obliku, uključujući elektronsku ili digitalnu formu) kojima se dokazuju imovinska prava;

26) sredstva su oblik imovine i predstavljaju finansijska sredstva i koristi bilo koje vrste, uključujući:

- novac, čekove, novčana potraživanja, mjenice, novčane doznake i druga sredstva plaćanja,

- uložena sredstva kod obveznika,

- finansijske instrumente određene zakonom kojim se uređuje tržište kapitala kojima se trguje odgovarajućom ponudom, uključujući dionice i udjele, certifikate, dužničke instrumente, obveznice, garancije i izvedene finansijske instrumente,

- druge isprave kojima se dokazuju prava na finansijskim sredstvima ili drugim finansijskim izvorima,

- kamate, dividende i druge prihode od sredstava,

- potraživanja, kredite i akreditive;

26a) fizički prenosiva sredstva plaćanja jesu gotov novac, hartije od vrijednosti na donosioca, čekovi, mjenice i druga fizički prenosiva sredstva plaćanja, plativa na donosioca;

27) novac (novčana sredstva) je gotov novac (novčanice i kovani novac, domaći i strani), sredstva na računima i elektronski novac;

28) platilac je fizičko ili pravno lice koje ima račun kod pružaoca platnih usluga i inicira prenos novčanih sredstava sa tog računa i/ili fizičko ili pravno lice koje nema račun, ali daje nalog za prenos novčanih sredstava;

29) primalac plaćanja je fizičko ili pravno lice koje je krajnji primalac prenesenih novčanih sredstava;

30) pružalac platnih usluga je kreditna institucija, institucija za elektronski novac i platna institucija;

31) prenos novčanih sredstava je bilo koja transakcija koja se najmanje jednim dijelom izvršava elektronskim putem od strane pružaoca platnih usluga u ime platioca, sa ciljem da ta novčana sredstva budu dostupna primaocu plaćanja kod pružaoca platnih usluga, bez obzira na to da li su platilac ili primalac plaćanja isto lice i da li su pružalac platnih usluga platioca i pružalac platnih usluga primaoca plaćanja isto lice, uključujući platnu transakciju koja se izvršava:

- kreditnim transferom u smislu zakona kojim se uređuje platni promet;

- novčanom pošiljkom, platnom uslugom pri kojoj se primaju novčana sredstva od platioca, bez otvaranja računa za plaćanje na ime platioca ili primaoca plaćanja, isključivo radi prenosa odgovarajućeg iznosa sredstava primaocu plaćanja ili drugom pružaocu platnih usluga koji djeluje za primaoca plaćanja i/ili se ta sredstva primaju za primaoca plaćanja i stavljaju na raspolaganje tom primaocu plaćanja;

- korišćenjem platne kartice, platnog instrumenta koji služi za raspolaganje elektronskim novcem, mobilnog telefona ili bilo kojeg drugog elektronskog ili informatičkog uređaja sa sličnim obilježjima;

- direktnim zaduženjem u smisnu zakona kojim se uređuje platni promet;

32) posrednik u prenosu novčanih sredstava je pružalac platnih usluga koji nije pružalac platnih usluga ni platioca ni primaoca plaćanja, a koji prima i prenosi novčana sredstva u ime pružaoca platnih usluga platioca ili primaoca plaćanja ili u ime drugog posrednika u prenosu novčanih sredstava;

33) poslovni odnos je poslovni, profesionalni ili komercijalni odnos koji je u vezi sa profesionalnim aktivnostima obveznika uspostavljen između obveznika i klijenta, uključujući slučajeve kada se taj odnos uspostavlja bez pisanog ugovora, a za koji se u trenutku uspostavljanja očekuje da će imati element ponavljanja ili biti trajnog karaktera, kao i:

- registracija klijenta za učešće u sistemu priređivanja igara na sreću,

- zaključivanje ugovora o kupovini investicionih jedinica i/ili udjela u investicionom fondu, u skladu sa zakonom kojim se uređuje poslovanje investicionih fondova,

- zaključivanje ugovora o pružanju investicionih i/ili pomoćnih usluga, u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala;

34) anonimno društvo je strano pravno lice sa nepoznatim vlasnicima i/ili upravljačima;

35) viši rukovodilac je fizičko lice koje je član organa upravljanja obveznika, kao i fizičko lice koje obavlja izvršnu funkciju i koje za to upravljanje odgovara organu upravljanja, kao i zaposleni koji posjeduje dovoljno znanja o izloženosti obveznika riziku od pranja novca i finansiranja terorizma i koji ima ovlašćenja koja mu omogućavaju donošenje odluka koje utiču na izloženost obveznika riziku;

36) grupa je grupa društava koja se sastoji od matičnog društva, društava kćeri i društava u kojima matično društvo ili društvo kćerka učestvuju, kao i društava koja su međusobno povezana u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo;

37) lice je crnogorski državljanin, stranac i domaće ili strano pravno lice ili drugi subjekt prava;

38) drugi subjekt prava je organizovana grupa pojedinaca koji udružuju ili su se obavezali da će udruživati sredstva ili drugu imovinu u određene svrhe;

39) priređivač igara na sreću je priređivač igara na sreću u smislu zakona kojim se uređuju igre na sreću, kao i priređivač koji ima saglasnost nadležnog organa za priređivanje tih igara putem interneta, odnosno drugih telekomunikacionih sredstava;

40) zastupnik u osiguranju je pravno, odnosno fizičko lice koje ima dozvolu za vršenje poslova zastupanja u osiguranju izdatu od regulatornog organa nadležnog za poslove osiguranja;

41) Trast je pravni aranžman u kojem osnivač (settlor) prenosi imovinu upravniku trasta (trustee), koji tom imovinom upravlja u korist jednog ili više korisnika trasta (beneficiaries), pri čemu nad upravljanjem može postojati lice sa ovlašćenjima nadzora ili kontrole (protector ili zaštitnik trasta);

41a) Pravni aranžman podrazumijeva: trast osnovan izričitom izjavom, drugo lice, odnosno sa njim izjednačeni subjekt stranog prava (aranžman slične strukture ili funkcije trastu, uključujući fiduciju i određene vrste aranžmana Treuhand i fideicomiso);

41b) Upravnik trasta (Trustee) je lice koje je pravni vlasnik imovine trasta, upravlja imovinom trasta, izvršava transakcije, potpisuje ugovore, predstavlja trast prema trećim licima, imenuje svoje zastupnike ili ovlašćena lica, imenuje diskrecione korisnike;

42) distributivni kanal je kanal koji se koristi za isporuku proizvoda i usluga do krajnjeg korisnika;

43) elektronski novac je elektronski, odnosno magnetno pohranjena novčana vrijednost izdata nakon prijema novčanih sredstava radi izvršavanja platnih transakcija, koja čini novčano potraživanje prema izdavaocu tog elektronskog novca i koju prihvata fizičko ili pravno lice koje nije izdavalac tog elektronskog novca, osim:

- novčanih vrijednosti koje su pohranjene na instrumentima koji se mogu koristiti za kupovinu robe ili usluga samo u prostorijama koje koristi izdavalac tog instrumenta ili na

osnovu komercijalnog ugovora sa izdavaocem, u okviru ograničene mreže pružaoca platnih usluga ili za ograničeni obim robe ili usluga,

- novčanih vrijednosti koje se koriste za platne transakcije koje se sprovode preko telekomunikacionog digitalnog ili informaciono-tehnološkog uređaja, pri čemu se kupljena roba ili usluge dostavljaju i koriste preko telekomunikacionog, digitalnog ili informaciono-tehnološkog uređaja, pod uslovom da telekomunikacioni, digitalni ili informaciono-tehnološki operater ne djeluje samo kao posrednik između korisnika platne usluge i snabdjevača robom i uslugama;

44) anonimni elektronski novac je platni instrument koji omogućava (obezbjeđuje) anonimnost platiocu i nemogućnost praćenja plaćanja izdavaocu elektronskog novca i primaocu uplate;

45) gotov novac su novčanice i kovani novac koji su u opticaju kao zakonsko sredstvo plaćanja;

46) kriptoimovina je digitalni prikaz vrijednosti ili prava koje se može prenositi i čuvati elektronski, uz pomoć tehnologije distribuiranog zapisa (DLT) ili slične tehnologije, uključujući i token elektronskog novca, pri čemu se ne odnosi na kriptoimovinu koja se kvalifikuje kao:

- finansijski instrument, u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala,

- depozit, uključujući strukturirane depozite u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita depozita,

- novčana sredstva koja se ne kvalifikuju kao token elektronskog novca,

- sekjuritizacija u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala,

- proizvod neživotnog ili životnog osiguranja u smislu zakona kojim se uređuju uslovi i način obavljanja djelatnosti osiguranja,

- penzioni proizvod čija je osnovna svrha da pruži investitoru dobit u penziji i koji mu daje pravo na određene koristi,

- proizvod strukovnog penzionog osiguranja koji su obuhvaćeni zakonom kojim se uređuju penzioni fondovi, odnosno zakonom kojim se uređuje osiguranje i reosiguranje,

- obračunska jedinica dobrovoljnih penzionih fondova u skladu sa zakonom kojim se uređuju dobrovoljni penzioni fondovi,

- penziono osiguranje u skladu sa zakonom kojim se uređuje penzijsko i invalidsko osiguranje,

- panevropski lični penzioni proizvod u skladu sa zakonom kojim se uređuju ti proizvodi;

- sistem socijalne sigurnosti u skladu sa posebnim zakonom,

- proizvodi individualnog penzionog osiguranja za koje je na osnovu zakona propisan finansijski doprinos poslodavca i kod kojih poslodavac ili zaposleni ne mogu birati proizvod penzionog osiguranja ili osiguravača,

- kriptoimovina koja je jedinstvena i nije zamjenjiva sa drugom kriptoimovinom;

47) fiducijarna valuta je zakonsko sredstvo plaćanja koje izdaje centralna banka;

48) pravno lice je lice koje može da uspostavi trajni klijentski odnos sa finansijskom institucijom ili da na drugi način posjeduje imovinu (npr. firma, korporacija, fondacija, ortakluk ili poslovna asocijacija i druga odgovarajuća struktura i sl.);

49) identifikacija klijenta je postupak utvrđivanja identiteta i provjere identiteta klijenta;

50) utvrđivanje identiteta klijenta je dio postupka identifikacije klijenta koji se odnosi na prikupljanje podataka iz ličnih isprava fizičkih lica i njihovo upoređivanje sa podacima iz nezavisnih i objektivnih izvora ili bilo kojim drugim sigurnim, daljinskim ili elektronskim postupcima koji su regulisani, priznati, odobreni ili prihvaćeni od strane države, a za pravna lica i privredna društva prikupljanje podataka iz odgovarajućih isprava i njihovo upoređivanje sa podacima u registru u kojem je pravno lice registrovano ili sa podacima iz drugih registara o pravnim licima;

51) provjera identiteta klijenta je dio postupka identifikacije klijenta koji se odnosi na provjeru identiteta fizičkih lica na osnovu uvida u fotografiju iz lične isprave fizičkog lica ili provjeru podataka identifikacijom elektronskim putem ili video-elektronskom identifikacijom u skladu sa ovim zakonom, a pravnih lica i privrednih društava na osnovu uvida u registar u kojem je pravno lice, odnosno privredno društvo registrovano ili u drugi odgovarajući javni registar ili uvidom u original ili ovjerenu fotokopiju isprave iz registra u kojem je pravno lice, odnosno privredno društvo registrovano ili u original ili ovjerenu fotokopiju drugog dokumenta iz odgovarajućeg javnog registra;

52) token elektronskog novca je vrsta kriptoimovine čija se vrijednost nastoji održati stabilnom vezivanjem za vrijednost fiducijarne valute;

53) kriptonovčanik je novčanik koji služi za čuvanje privatnog kriptografskog ključa i omogućava korisnicima da bezbjedno čuvaju, šalju i primaju kriptoimovinu;

54) visoko-rizična treća država je država koja ne primjenjuje ili nedovoljno primjenjuje mjere, odnosno ne ispunjava standarde za sprečavanje pranja novca ili finansiranja terorizma u smislu ovog zakona, odnosno ne ispunjava međunarodne standarde iz oblasti sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma na osnovu podataka relevantnih međunarodnih organizacija;

55) lična isprava je lična karta, pasoš, kao i lična isprava za azilanta, odnosno lična isprava za stranca pod supsidijarnom zaštitom izdate u Crnoj Gori;

56) elektronska lična isprava je lična karta i pasoš koji sadrže fotografiju lica i beskontaktni čip u kojem su sadržani fotografija, lični i drugi podaci tog lica i koju je izdao nadležni organ;

57) evidencija izdatih ličnih isprava obuhvata evidenciju izdatih ličnih karata i evidenciju putnih isprava koje vodi organ državne uprave nadležan za unutrašnje poslove u skladu sa zakonom;

58) elektronska forma dokumenta podrazumijeva bilo koji industrijski standardni format fajla (pdf, docx i sl.);

59) rezidenti su:

- privredna društva i druga pravna lica koja su registrovana u Crnoj Gori, osim njihovih predstavništava van Crne Gore,

- djelovi stranih društava upisani u registar nadležnog organa u Crnoj Gori,

- preduzetnici i fizička lica sa sjedištem, odnosno prebivalištem u Crnoj Gori koja obavljaju privrednu djelatnost za svoj račun radi sticanja profita i koja su registrovana kod nadležnog organa u Crnoj Gori,

- crnogorski državljani koji borave u Crnoj Gori neprekidno godinu dana ili duže,

- stranci koji na osnovu dozvole za boravak borave u Crnoj Gori neprekidno godinu dana ili duže,

- diplomatska, konzularna i druga predstavništva Crne Gore u inostranstvu, zaposleni u tim predstavništvima i članovi njihovih porodica, koji nijesu stranci;

60) nerezidenti su lica koja ne spadaju u rezidente;

61) kvalifikovani davalac elektronske usluge povjerenja je fizičko ili pravno lice koje vrši kvalifikovane elektronske usluge povjerenja i ispunjava uslove za vršenje tih usluga u skladu sa zakonom kojim se uređuje elektronska identifikacija i elektronski potpis;

62) sredstvo elektronske identifikacije je skup podataka, računarska oprema (hardver) ili računarski program (softver) koji sadrže identifikacione podatke u elektronskom obliku ili povezuju fizičko lice, pravno lice ili organ vlasti sa tim podacima, a koji se koriste za autentifikaciju za uslugu u elektronskom obliku;

63) autentifikacija je elektronski postupak koji omogućava potvrđivanje elektronske identifikacije fizičkog ili pravnog lica ili porijekla i integriteta podataka u elektronskom obliku;

64) kvalifikovani certifikat za elektronski potpis je certifikat koji izdaje kvalifikovani davalac elektronske usluge povjerenja u skladu sa zakonom kojim se uređuje elektronska identifikacija i elektronski potpis;

65) adresa internet protokola (IP adresa) je jedinstveni broj ili niz karaktera koji identifikuje uređaj na računarskoj mreži koja koristi internet protokol za komunikaciju između korisnika;

66) službenik nadzora je inspektor, odnosno državni službenik koji vrši poslove inspekcijskog nadzora u skladu sa zakonom;

67) preporuke ICAO Doc 9303 su međunarodne preporuke, prepoznate u standardima Evropske unije koji se odnose na izdavanje identifikacionih dokumenata;

68) povezane transakcije su dvije ili više transakcija koje se mogu smatrati međusobno povezanim zbog vremenskog perioda u kojem su izvršene, zbog primaoca ili nalogodavca, načina obavljanja transakcije, razloga zbog kojeg su transakcije izvršene ili drugih faktora na osnovu kojih se transakcije mogu smatrati povezanim;

69) pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom je pravno lice, privredno društvo, preduzetnik i fizičko lice koje obavlja djelatnost, a koje pruža jednu ili više usluga povezanih sa kriptoimovinom klijentima na profesionalnoj osnovi;

70) usluge povezane sa kriptoimovinom su:

- čuvanje i upravljanje kriptoimovinom u ime klijenta,

- upravljanje platformom za trgovanje kriptoimovinom,

- razmjena kriptoimovine za fiducijarnu valutu,

- razmjena kriptoimovine za drugu kriptoimovinu,

- izvršavanje naloga za kriptoimovinu u ime klijenta,

- plasiranje kriptoimovine,

- prijem i prenos naloga za kriptoimovinu u ime klijenta,

- savjetovanje o kriptoimovine,

- upravljanje portfoliom kriptoimovine,

- pružanje usluga prenosa kriptoimovine u ime klijenata;

71) čuvanje i upravljanje kriptoimovinom u ime klijenata obuhvata čuvanje ili kontrolu, u ime klijenta, kriptoimovine ili načina pristupa toj kriptoimovini, prema potrebi u obliku privatnih kriptografskih ključeva;

72) upravljanje platformom za trgovanje kriptoimovinom je upravljanje jednim ili više multilateralnih sistema u okviru kojih se spaja ili olakšava spajanje više interesa trećih strana za kupovinu i prodaju kriptoimovine, unutar sistema i u skladu sa njegovim pravilima, na način koji dovodi do sklapanja ugovora u vezi sa kriptoimovinom, i to razmjenom jedne kriptoimovine za drugu kriptoimovinu ili razmjenom kriptoimovine za fiducijarnu valutu koja je zakonsko sredstvo plaćanja;

73) razmjena kriptoimovine za fiducijarnu valutu je zaključivanje ugovora o kupovini ili prodaji kriptoimovine sa klijentima u zamjenu za fiducijarnu valutu uz korišćenje sopstvenog kapitala;

74) razmjena kriptoimovine za drugu kriptoimovinu je zaključivanje ugovora o kupovini ili prodaji kriptoimovine sa klijentima u zamjenu za drugu kriptoimovinu uz korišćenje sopstvenog kapitala;

75) izvršavanje naloga za kriptoimovinu u ime klijenata je zaključivanje sporazuma, u ime klijenta, o kupovini ili prodaji jedne ili više kriptoimovine ili o upisu, u ime klijenata, jedne ili više kriptoimovine, a obuhvata zaključivanje ugovora o prodaji kriptoimovine u trenutku njene javne ponude ili uključenja za trgovanje;

76) plasiranje kriptoimovine je stavljanje na tržište kriptoimovine za kupce, u ime ili za račun ponuđača ili neke strane povezane sa ponuđačem;

77) prijem i prenos naloga za kriptoimovinu u ime klijenta je prijem naloga za kupovinu ili prodaju jedne ili više kriptoimovine ili za upis jedne ili više vrsta kriptoimovine i prenos tog naloga trećoj strani na izvršenje;

78) savjetovanje o kriptoimovini obuhvata ponudu, davanje ili saglasnost za davanje preporuka klijentu, na zahtjev klijenta ili na inicijativu pružaoca usluga povezanih sa kriptoimovinom kojima savjetuje o jednoj ili više transakcija povezanih sa kriptoimovinom ili o upotrebi usluga povezanih sa kriptoimovinom;

79) upravljanje portfoliom kriptoimovine je upravljanje portfoliom u skladu sa ovlašćenjima klijenata na individualnoj i diskrecionoj osnovi, pri čemu ti portfoliji uključuju jednu ili više kriptoimovina;

80) pružanje usluga prenosa kriptoimovine u ime klijenta obuhvata pružanje usluga prenosa, u ime klijenta, kriptoimovine sa jedne adrese ili računa distribuiranog zapisa na drugu adresu ili drugi račun distribuiranog zapisa, kao i korišćenje kriptomata;

81) račun kriptoimovine je račun koji pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom drži u ime jednog ili više lica, a koji se može upotrebljavati za izvršavanje prenosa kriptoimovine;

82) pošiljalac je lice koje ima račun kriptoimovine kod pružaoca usluga povezanih sa kriptoimovinom, adresu distribuiranog zapisa ili uređaj koji omogućava skladištenje i prenos kriptoimovine sa tog računa, adresu distribuiranog zapisa ili uređaj ili, ako nema takav račun, adresu distribuiranog zapisa ili uređaj, lice koje daje nalog ili inicira prenos kriptoimovine;

83) korisnik kriptoimovine je lice koje je namjeravani primalac prenosa kriptoimovine;

84) prenos kriptoimovine je svaka transakcija sa ciljem prenošenja kriptoimovine sa jedne adrese distribuiranog zapisa, računa kriptoimovine ili drugog uređaja koji omogućava čuvanje kriptoimovine na drugu adresu distribuiranog zapisa, račun kriptoimovine ili drugi uređaj koji omogućava čuvanje kriptoimovine, koju izvršava najmanje jedan pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom koji djeluje u ime pošiljaoca ili korisnika kriptoimovine, bez obzira da li su pošiljalac i korisnik kriptoimovine isto lice i da li je pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom pošiljaoca isti kao i korisnik kriptoimovine;

85) prenos putem zbirnog fajla je skup nekoliko pojedinačnih prenosa novčanih sredstava ili prenosa kriptoimovine objedinjenih radi prenosa;

86) jedinstvena identifikaciona oznaka transakcije je kombinacija slova, brojeva i/ili simbola koju utvrdi pružalac platnih usluga u skladu sa pravilima plaćanja i sistemima naplate ili sistemima za razmjenu poruka koji se koriste za prenos novčanih sredstava ili koju utvrdi pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom, a koja omogućava praćenje transakcije nazad do platioca i primaoca plaćanja ili praćenje prenosa kriptoimovine nazad do pošiljaoca i korisnika kriptoimovine;

87) prenos kriptoimovine između lica je prenos kriptoimovine bez učešća bilo kog pružaoca usluga povezanih sa kriptoimovinom;

88) posrednički pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom je pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom koji nije pružalac usluga povezanih sa kriptoimovinom pošiljaoca ni korisnika kriptoimovine, a koji prima i prosljeđuje prenos kriptoimovine u ime pružaoca usluga povezanih sa kriptoimovinom pošiljaoca ili korisnika kriptoimovine ili drugog posredničkog pružaoca usluga povezanih sa kriptoimovinom;

89) kriptomat je fizički ili online elektronski terminal koji pružaocu usluga povezanih sa kriptoimovinom omogućava naročito pružanje usluga prenosa kriptoimovine u ime klijenta;

90) adresa distribuiranog zapisa je alfanumerička oznaka kojom se na mreži koja upotrebljava tehnologiju distribuiranog zapisa (DLT) ili neku sličnu tehnologiju označava adresa na koju se kriptoimovina može poslati ili sa koje se može primiti;

91) tehnologija distribuiranog zapisa (DLT) je tehnologija kojom se omogućava funkcionisanje i upotreba distribuiranih zapisa;

92) distribuirani zapis je repozitorijum podataka kojim se vodi evidencija transakcija i koji se, pomoću mehanizma konsenzusa, dijeli kroz skup mrežnih čvorova DLT i koji se među tim mrežnim čvorovima sinhronizuje;

93) mehanizam konsenzusa su pravila i postupci na osnovu kojih se između mrežnih čvorova DLT postiže dogovor da je transakcija potvrđena;

94) mrežni čvor DLT je uređaj ili proces koji je dio mreže i koji sadrži potpunu ili djelimičnu repliku evidencije svih transakcija u okviru distribuiranog zapisa;

95) adresa sa vlastitim hostingom je adresa distribuiranog zapisa koja nije povezana ni sa jednim od sljedećeg:

- pružaocem usluga povezanih sa kriptoimovinom,

- subjektom koji nema sjedište u Crnoj Gori i koji pruža usluge slične uslugama pružaoca usluga povezanih sa kriptoimovinom,

- subjektom koji nema sjedište u Evropskoj uniji i koji pruža usluge slične uslugama pružaoca usluga povezanih sa kriptoimovinom;

96) formalni aranžman sa imenovanim predstavnicima je ugovor između predlagača i imenovanog predstavnika, gdje je predlagač pravno lice, odnosno privredno društvo ili fizičko lice koje daje instrukcije imenovanom predstavniku da djeluje u njegovo ime u određenom svojstvu, uključujući svojstvo direktora, akcionara ili osnivača, dok je imenovani predstavnik pravno lice odnosno privredno društvo ili fizičko lice koje djeluje prema instrukcijama predlagača;

97) identifikacioni broj pravnog lica (IBPL) je jedinstvena alfanumerička referentna oznaka u skladu sa standardom ISO 17442 dodijeljena pravnom licu;

98) kriptografski algoritam je matematički postupak ili set pravila koji se koristi za zaštitu podataka, odnosno za šifrovanje i dešifrovanje podataka;

99) elektronski ček je digitalna verzija tradicionalnog čekovnog instrumenta koji se koristi za plaćanje, ali u elektronskom formatu."